Cảnh ngày xuân

Với cái nhìn của tuổi trẻ, nó càng nhanh vì tuổi trẻ và mùa xuân là cơ hội một lần.. Vì Đó là nguyên tắc của thơ trung đại “tả cảnh ngụ tình”: “Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu, ng ời buồn c

Cảnh ngày xuân

(Trích Truyện Kiều) Nguyễn Du

I Tìm hiểu chung.

1 Vị trí đoạn trích:

Đoạn trích gồm 18 câu thơ, nằm ở phàn đầu, từ câu thứ 39 đến câu thơ thứ 56 trong Truyện Kiều

2 Đọc - Giải thích từ khó.

3 Bố cục:

a- 4 câu đầu: Miêu tả khung cảnh ngày xuân

b - 8 câu tiếp: Miêu tả lễ hội trong tiết Thanh minh

C - 6 câu cuối: Cảnh chị em Kiều du xuân trở về

II Tìm hiểu nội dung đoạn trích.

1 Khung cảnh mùa xuân (HS đọc 4 câu thơ đầu.)

Theo dõi đoạn thơ, em cho biết mùa xuân đ ợc bắt đầu bằng hình ảnh nào? Em chọn cách hiểu hình ảnh đó theo cách nào sau đây?Tại sao?

Mùa xuân đ ợc bắt đầu bằng hình ảnh: Con én đ a thoi

Cách hiểu 1: Giữa bầu trời xuân trong sáng, khí hậu ấm áp, muôn hoa

đua nở, những cánh chim én chao liệng nh thoi đ a Một hình ảnh rất đặc

tr ng của mùa xuân

Cách hiểu 2: Cảm nhận mùa xuân, ngày vui trôi rất nhanh Với cái nhìn của tuổi trẻ, nó càng nhanh vì tuổi trẻ và mùa xuân là cơ hội một lần Câu thơ nh thoáng một chút tiếc nuối

Đáp án: Cả hai cách Vì

Đó là nguyên tắc của thơ trung đại “tả cảnh ngụ tình”: “Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu, ng ời buồn cảnh có vui đâu bao giờ”

Cách 1 là cảnh: Cảnh mùa xuân rất đặc tr ng

Cách 2 là tình, là chiều sâu của tâm trạng nhân vật trữ tình

Nếu chọn cách hiểu đó thì theo em câu thơ sử dụng nghệ thật gì?

Nghệ thuật ẩn dụ Câu thơ thấm đẫm tâmlý ng ời trong cuộc

nào? Cảm giác và tâm trạng nào của nhân vật đ ợc bộc lộ?

Câu thơ diễn tả mùa xuân có 90 ngày với ánh sáng đẹp thì đã trôi qua

60 ngày, đã hết tháng giêng, tháng hai và b ớc sang tháng ba

Cách tính thời gian cho thấy mùa xuân đã gần hết

Cảm giác bất ngờ tr ớc sự trôi chảy rất nhanh của mùa xuân

Tâm trạng sốt ruột Hai trăm năm sau Nguyễn Du, Xuân Diệu cũng có một tâm trạng nh thế: Mau lên chứ, vội vàng lên với chứ, Em ơi em, tình non đã già rồi

Đó là cái tiếc nuối chung của tuổi trẻ, nuối tiếc mùa xuân, nh ng tiếc

nuối hơn ấy là tuổi xuân, cái tuổi mà mỗi đời ng ời chỉ có một lần và nó một đi không trở lại

Câu thơ nh còn chứa đựng cả sự khắc khoải, trông chờ cái gì đó ch a

đến

Hai câu thơ còn lại tả gì?

Hai câu còn lại: Cỏ non xanh tận chân trời

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa

Tả cảnh mùa xuân đang hiện diện

Dựa vào câu thơ, em hãy vẽ lại bằng lời cảnh em hình dung đ ợc?

Thảm cỏ thật non, thật xanh, trải dài tít tắp cuối chân trời, nó làm nền cho bức tranh xuân.Trên cái nền xanh ấy điểm xuyết một vài bông hoa lê trắng, làm nên một bức tranh xuân có sự hài hoà tới mức tuyệt diệu về màu sắc Tất cả đều gợi lên vẻ đẹp riêng của mùa xuân, mới mẻ, tinh

khôi, giàu sức sống

Thơ Nguyễn Du th ờng kiệm lời mà đa nghĩa, theo em, ẩn đằng sau bức tranh xuân tuyệt bút này, còn hình ảnh nào khác?

Một thảm cỏ mênh mông độ rộng hay đó chính là cuộc đời rộng lớn; và

tr ớc nó, ng ời con gái mới từ trong “êm đềm tr ớng rủ màn che” b ớc ra nh

có một chút gì ngơ ngác, thấy cái gì cũng mới mẻ, tinh khôi…

Có ý kiến cho rằng: Nếu đặt hai câu thơ này trong v ờn thơ trung đại Thì treo giải nhất, chi nh ờng cho ai Theo em sự “ ”

đặc sắc nào về nội dung và nghệ thuật trong câu thơ làm

nên giải nhất đó? “ ”

Về nội dung: Từ câu thơ cổ của Trung Quốc:

Ph ơng thảo liên thiên bích, Lê chi sổ điểm hoa

(Cỏ thơm liền với trời xanh,Trên cành lê có mấy bông hoa)

Nguyễn Du chỉ đổi lại “ điểm hoa” thành “trắng điểm” mà tạo nên sự bất ngờ: Cành lê đem màu trắng, màu sắc của sự tinh

khôi e ấp đặt nhẹ nhàng trên thảm cỏ xanh.

Hình ảnh có sức ám ảnh, sức gợi mạnh khiến ta liên t ởng đến nàng Thuý, bông hoa phong nhuỵ mơ màng, ấp ủ biết bao hy vọng, nh đem đến cho mùa xuân một nụ c ời chúm chím, cho cuộc đời một thứ h ơng thầm Chữ “điểm” làm cho cảnh vật trở nên sinh động, có hồn chứ không tĩnh lại là nh thế.

Về nghệ thuật:

Câu thơ có ngôn từ thuần việt

Giàu hình ảnh

Giàu nhạc điệu

2/Cảnh lễ hội trong tiết thanh minh.

Dựa vào chú thích 3 và 4, nhắc lại nội dung lễ và hội nh thế nào?

Lễ ở đây là lễ tảo mộ, ng ời ta đi viếng và sửa sang phần mộ ng ời thân Hội ở đây là hội đạp thanh, ng ời ta đi du xuân trên đồng quê

Lễ đi liền hội: lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh

Cảnh hội đ ợc tả tr ớc, qua những dòng thơ nào? “ ”

Gần xa nô nức yến anh

Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân

Dập dìu tài tử giai nhân

Ngựa xe nh n ớc, áo quần nh nêm

Qua đó, tâm trạng chị em Kiều đ ợc bộc lộ nh thế nào?

• Chị em sắm sửa là việc không thể không làm, nh ng điều đáng nói … nhất là niềm vui tíu tít, rộn ràng, một hạnh phúc lớn lao ch a từng có của những cô gái, lần đầu đi giữa hai mùa xuân: Mùa xuân của thiên nhiên, xuân của lòng ng ời, đ ợc hoà vào cái không khí đặc tr ng của ngày hội, với những gái lịch, trai thanh…

• Ch a đến hội, hai chị em nh đã mở hội trong lòng, vội vã, ngất ngây nh lâng lâng bay bổng Tâm hồn họ nh hát ca

• Còn khi miêu tả đám đông, nghệ thuật của tác giả có gì đặc biệt?

• Sử dụng nhiều từ ghép đẳng lập: Gần xa, nô nức, yến anh, dập dìu, tài

tử, giai nhân, ngựa xe, áo quần

• Sử dụng các danh từ có thể gợi tả sự đông vui của nhiều ng ời cùng

đến hội: yến anh, chị em, tài tử, giai nhân.

• Sử dụng các động từ gợi tả sự rộn ràng náo nhiệt của ngày hội: sắm

sửa, dập dìu.

• Sử dụng các tính từ để thể hiện tâm trạng của ng ời đi hội: gần xa, nô

nức.

• Sử dụng cách nói ẩn dụ nô nức yến anh“ ” gợi lên hình ảnh từng đoàn

ng ời nhộn nhịp đi chơi xuân nh chim én, chim oanh bay ríu rít

• Em thấy hiệu quả của cách miêu tả này nh thế nào?

• Gợi tả vẻ sinh động của số đông ng ời dự lễ hội

• Từ đó, bức tranh lễ hội nào đ ợc gợi lên?

• Không khí ngày hội thật rộn ràng, đông vui, náo nhiệt Ng ời đi lễ, chơi hội là những tài tử giai nhân, trai thanh gái lịch đều có tâm trạng vui vẻ, náo nức Đó là sắc thái điển hình của lễ hội tháng ba

• Thực ra là hội tr ớc, lễ sau, cảnh Lễ d ợc miêu tả qua các dòng “ “

thơ nào? Qua đó tác giả muốn khắc hoạ một truyền thống văn hoá

lễ hội xa x a đó là gì?

• Ngổn ngang gò đống kéo lên, thoi vàng, vó rắc, tro tiền giấy bay Ng

ời ta rắc rất nhiều những thoi vàng, đốt tiền giấy hàng mã để t ởng nhớ những ng ời thân đã khuất

• Đó là một truyền thống văn hoá tâm linh của các dân tộc ph ơng

Đông, một trong những phong tục cổ truyền lâu đời không hoàn toàn mang tính chất mê tín lạc hậu

• Theo em,khi làm sống lại một không khí lễ hội t ng bừng nh thế,

nhà thơ đã thể hiện tình cảm dân tộc nh thế nào?

• Yêu quý, trân trọng vẻ đẹp và giá trị của truyền thống văn hoá dân tộc

2 Cảnh lễ hội ngày xuân.

3 Cảnh ba chị em Kiều du xuân trở về.

Cảnh t ợng cuối lễ hội đ ợc gợi tả bằng những chi tiết thời gian và không gian điển hình nào? Qua đó, em hình dung một cảnh t ợng nh thế nào?

-Thời gian: chiều tà

- Không gian: Khe n ớc” nao nao dòng n ớc uốn quanh”, cây cầu” nhịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang”

-Cảnh và ng ời ít, th a vắng

-Cảnh này t ơng phản nh thế nào với cảnh ngày xuân đ ợc miêu tả tr ớc

đó?

-Không còn bát ngát trong sáng

-Không còn đông vui náo nhiệt

-Em nhận thấy có điều gì đặc biệt nữa trong việc sử dụng từ ngữ trong

đoạn thơ này?

Một loạt các từ láy: thơ thẩn, thanh thanh, nao nao, nho nhỏ,

• Từ đó bức tranh buổi chiều và tâm trạng con ng ời đ ợc gợi lên nh

thế nào?

• Cảnh mang cái thanh, cái dịu của mùa xuân: nắng nhạt, khe n ớc nhỏ,

một nhịp cầu nhỏ bắc ngang Mọi chuyển động đều nhẹ nhàng: mặt trời từ từ ngả bóng về tây, b ớc chân ng ời thơ thẩn, dòng n ớc uốn quanh Tất cả đang nhạt dần, lặng dần.

• Tâm trạng con ng ời, đây là tâm trạng chị em Kiều luyến tiếc, lặng buồn

• Tâm trạng ấy hé mở vẻ đẹp nào trong tâm hồn những thiếu nữ nh

chị em Kiều( Thảo luận nhóm)

• Tha thiếtvới niềm vui cuộc sống

• Nhạy cảm và sâu lắng

• Qua đó, thiện cảm nào của nhà thơ đ ợc thể hiện?

• Thấu hiểu và đồng cảm với những buồn vui của những con ng ời trẻ tuổi

Nhận xét về bút pháp nhà văn trong đoạn cuối, em đồng ý với những ý kiến nào?

Tả cảnh gắn với tả tình

Tả cảnh ngụ tình

Tình và cảnh t ơng hợp

ĐA: cả 3 ý

Từ bức tranh trên, em cảm nhận đ ợc vẻ đẹp nào của cuộc sống đang diễn ra?

Thiên nhiên t ơi đẹp

Con ng ời thân thiện, hạnh phúc

Em hình dung nh thế nào về những con ng ời trẻ tuổi nh chị em Kiều?

Tốt đẹp, khát khao hạnh phúc, đáng đ ợc h ởng hạnh phúc trong một cuộc sống tốt lành

3

Yêu thiên nhiên

Hiểu lòng ng ời

Có tài miêu tả( ít lời mà gợi tả đ ợc cảnh sắc riêng và những biến thái của lòng ng ời … )

Bài học đến đây là hết! Chào tạm biệt!

Nhận xét nào đúng với bức tranh chiều tà trong sáu câu thơ cuối?

A Đẹp nh ng hơi buồn.

B Nhẹ nhàng, thanh khiết.

C Đẹp và t ơi sáng.

D ảm đạm và hiu hắt

Đoạn trích “Cảnh ngày xuân” sử dụng bút pháp nghệ thuật nào là chính?

A Tả cảnh tinh tế

B Tả cảnh kết hợp tả tình

C Tả chân dung độc đáo

D Tả tình đặc sắc