chuong 4 Hành vi người sản xuất

Đường đẳng phí Giả sử chi phí của DN là 1 lượng tiền cố định C0 + Nếu DN quyết định chỉ vay vốn không thuê LĐ lượng vốn tối đa DN có thể vay = C0/r + Nếu DN quyết định chỉ thuê LĐ khô

I.1 Hàm sản xuất

Hàm sản xuất của một loại sản phẩm nào đó cho biết số lượng tối đa của sản

phẩm đó (ký hiệu là Q) có thể được sản xuất ra bằng cách sử dụng các phối hợp khác nhau của vốn (K) và lao động (L), với một trình độ công nghệ nhất định

Q = f(K, L)

Q = F(K, L) = a.KαLβ

Hàm sản xuất

Các số lượng sản phẩm khác nhau Các phối hợp khác

nhau giữ K và L

I.1 Hàm sản xuất

Ngắn hạn và dài hạn

(Short Run and Long Run)

Ngắn hạn: là khoảng thời gian có ít nhất một yếu tố sản xuất mà xí nghiệp

không thể thay đổi về số lượng sử dụng trong quá trình sản xuất.

Hàm sản xuất trong ngắn hạn

) (

) ,

f

(Short Run and Long Run)

Dài hạn: là khoảng thời gian đủ dài để DN thay đổi tất cả các yếu tố đầu

vào, mọi yếu tố sản xuất đều biến đổi.

Hàm sản xuất trong dài hạn

) ,

f

I.2 Sản xuất với một đầu vào biến đổi

Hàm sản xuất trong ngắn hạn

) (

) ,

f

 Tổng sản lượng (total product: TP hoặc Q) là tổng số lượng đầu ra được sản

xuất.

 Năng suất trung bình (AP- Average Product): là số sản phẩm sản xuất tính trung

bình trên 1 đơn vị yếu tố sản xuất đó

+ Năng suất trung bình của lao động (APL):

I.2 Sản xuất với một đầu vào biến đổi

2.1 Tổng sản lượng, Năng suất trung bình và Năng suất biên

L Q

 Năng suất biên (marginal product: MP) là phần thay đổi trong tổng sản lượng khi

yếu tố đầu vào thay đổi môôt đơn vị.

+ Năng suất biên của lao động (MPL): là phần thay đổi trong tổng sản lượng khi

sử dụng thêm 1 lao động.

I.2 Sản xuất với một đầu vào biến đổi

2.1 Tổng sản lượng, Năng suất trung bình và Năng suất biên

dL

dQ L

Đường năng suất biên (MPL)

 Quan sát ta thấy rằng MPL lúc đầu tăng đến khi đạt cực đại, sau đó bắt đầu giảm

xuống bằng không và cuối cùng có thể âm Đó là do “quy luật năng suất biên giảm dần”

Đường năng suất biên (MPL)

 Quy luật năng suất biên giảm dần có thể được phát biểu như sau: “nếu số lượng của một yếu tố sản xuất tăng dần trong khi số lượng các yếu tố khác giữ nguyên thì sản lượng sẽ gia tăng nhanh dần Tuy nhiên vượt qua một mốc nào đó thì sản lượng sẽ gia tăng chậm hơn Nếu tiếp tục gia tăng số lượng yếu tố sản xuất đó thì tổng sản lượng đạt đến mức tối đa và sau đó sẽ giảm sút”

Đường năng suất trung bình (APL)

Giá trị trung bình chính là đôô dốc của đường thẳng nối từ gốc tọa đôô

AP ở điểm B cao nhất.

AP tại C nhỏ hơn tại A.

AP tại D nhỏ hơn tại C.

Mối quan hệ giữa AP và MP

 Khi MP > AP  AP sẽ tăng

 Khi MP < AP  AP sẽ giảm

 Khi MP = AP  AP không thay đổi (đạt cực đại)

3.1 Đường đẳng lượng

 Đường đẳng lượng mô tả những kết hợp giữa lao động và vốn để sản xuất ra cùng 1 mức sản lượng gắn với hàm sản xuất:

Q = f(L, K)I.3 Sản xuất với hai đầu vào biến đổi

∆ K

Y X

Vốn

Lao động

Q0 Q1

∆ L

3.1 Đường đẳng lượng

I.3 Sản xuất với hai đầu vào biến đổi

3.1 Đường đẳng lượng

 Đặc điểm của các đường đẳng lượng:

- Đường đẳng lượng cao hơn tương ứng với mức sản lượng cao hơn

Các đường đẳng lượng không cắt nhau

Đường đẳng lượng dốc xuống và lồi về phía gốc tọa độ

3.1 Đường đẳng lượng

Đường đẳng lượng dốc xuống và lồi về phía gốc tọa độ vì độ dốc của đường đẳng lượng luôn

âm và có xu hướng giảm dần

Độ dốc đường đẳng lượng còn gọi là tỷ lệ thay thế kỹ thuật biên (MRTSLK), nó phản ánh tỷ

lệ thay thế khi chuyển đổi từ vốn sang lao động.

MRTSLK = -∆K/∆L

 Số lượng vốn phải giảm khi muốn sử dụng thêm 1 đơn vị LĐ (sản lượng không đổi).

I.3 Sản xuất với hai đầu vào biến đổi

Từ A-B, DN sử dụng thêm 1 lượng LĐ là ∆L sẽ làm tăng sản lượng 1 lượng

là ∆L MPL + Đồng thời, phải giảm bớt 1 lượng vốn là ∆K nên sản lượng sẽ giảm 1 lượng là ∆K MPK

A & B cùng nằm trên một đường đẳng lượng nên mức sản lượng tăng thêm

do sử dụng thêm ∆L lao động sẽ đúng bằng mức sản lượng giảm đi do giảm lượng vốn ∆K

3.2 Đường đẳng phí

 Chi phí sản xuất (C) của DN được xác định:

C = wL + rK Hoặc

+ w: Giá của lao động (tiền lương) + r: Giá của vốn

r

C L

3.2 Đường đẳng phí

 Giả sử chi phí của DN là 1 lượng tiền cố định C0

+ Nếu DN quyết định chỉ vay vốn (không thuê LĐ) lượng vốn tối đa DN có thể vay = C0/r + Nếu DN quyết định chỉ thuê LĐ (không vay vốn) lượng LĐ tối đa DN có thể thuê = C0/w

Đường nối tất cả các phối hợp giữa L & K khác nhau với tổng chi phí không đổi (C0) được gọi là đường đẳng phí

I.3 Sản xuất với hai đầu vào biến đổi

Vốn

C1/ r

Đường đẳng phí với mức phí C1

Đường đẳng phí với mức phí C0

Tính chất của đường đẳng phí:

 Đường đẳng phí cho ta biết các phối hợp giữa lao động và vốn có cùng mức chi phí

 Đường đẳng phí cao hơn có chi phí cao hơn

 Độ dốc đường đẳng phí (-w/r) là tỷ số giá của các đầu vào (K & L), luôn mang giá trị âm nên đường đẳng phí có dạng dốc xuống

3.2 Đường đẳng phí

I.3 Sản xuất với hai đầu vào biến đổi

Phối hợp tối ưu các yếu tố sản xuất:

Chi phí cho trước, sản lượng cao nhất

Lao động/năm

Vốn/năm Mức chi phí C1 có thể thuê hai yếu tố sản xuất với

các kết hợp K2 L2 hay K3 L3 Tuy nhiên, cả hai kết

hợp này đều cho mức sản lượng thấp hơn kết hợp K1 L1

K1 K2

L3 L1

L2

Sản lượng cho trước, chi phí thấp nhất

Vốn/năm

Mức sản lượng Q1 có thể sản xuất với các kết hợp K2L2 hay

K3L3 Tuy nhiên, cả hai kết hợp này đều có chi phí cao hơn

kết hợp K1L1

Q1

A K2

C1 = Cmin

K1 K3

Phối hợp tối ưu các yếu tố sản xuất

 Phối hợp tối ưu:

 Là phối hợp mà đường đẳng phí tiếp xúc với đường đẳng lượng (độ dốc 2 đường bằng nhau)

Do đó, phối hợp sản xuất tối ưu tại điểm có:

độ dốc của đường đẳng lượng = độ dốc của đường đẳng phí

Độ dốc của đường đẳng phí: w

∆K

∆L

=

-Nhớ lại, đôô dốc của đường đẳng lượng:

Phối hợp tối ưu các yếu tố sản xuất

I.4 Hiệu suất theo quy mô

Có hàm sản xuất:

Q = f(K, L)

 Giả sử cho 2 yếu tố đầu vào (K & L) tăng với số lần bằng nhau là m.

 Q0 và Q1 là sản lượng trước và sau khi thay đổi 2 yếu tố đầu vào.

I.4 Hiệu suất theo quy mô

 Nếu Q1 = f(mK, mL) > m*Q0 = m*f(K, L)  Sản lượng tăng với số lần lớn hơn số lần tăng

của các yếu tố đầu vào  Hiệu suất tăng theo quy mô.

 Nếu Q1 = f(mK, mL) < m*Q0 = m*f(K, L) Sản lượng tăng với số lần nhỏ hơn số lần tăng của các yếu tố đầu vào  Hiệu suất giảm theo quy mô.

 Nếu Q1 = f(mK, mL) = m*Q0 = m*f(K, L) Sản lượng tăng với số lần = số lần tăng của các yếu tố đầu vào  Hiệu suất không đổi theo quy mô.

I.4 Hiệu suất theo quy mô

5 Nguyên tắc tối đa hoá lợi nhuận

4.Tính kinh tế và phi kinh tế theo quy mô

3 Phân tích chi phí trong dài hạn

2 Phân tích chi phí trong ngắn hạn

1 Một số khái niệm

II LÝ THUYẾT CHI PHÍ

II.1 Một số khái niệm

 Chi phí sản xuất (CPSX)

Theo quan điểm các nhà kế toán, CPSX là chi phí kế toán gồm toàn bộ những khoản

chi bằng tiền mà DN dùng để mua các yếu tố đầu vào, để sử dụng trong QTSX, được ghi trên sổ sách kế toán.

Theo quan điểm các nhà kinh tế, CPSX là chi phí kinh tế = chi phí kế toán + chi phí cơ

hội.

hoặc chi phí kinh tế = chi phí hiện + chi phí ẩn

II.1 Một số khái niệm

 Chi phí hiện và chi phí ẩn

• Chi phí hiện là những chi phí thực sự bằng tiền mà DN phải trả cho các yếu tố đầu vào.

• Chi phí ẩn là chi phí cơ hội của những đầu vào không mua như:

Lao động của chủ DN, Mặt bằng tự có của chủ DN, Vốn tự có của chủ DN …

II.1 Một số khái niệm

 Chi phí chìm

 Là các chi phí đã chi ra trong quá khứ và không thể thu hồi được

 Không nên quan tâm tới chi phí này khi ra quyết định.

Ví dụ về chi phí kế toán và chi phí kinh tế

Chi phí kế toán Chi phí kinh tế

Chi phí mua các yếu tố đầu vào 6.000 6.000

Chi phí cơ hội đối với thời gian của chủ DN 3.000

Chi phí cơ hội của mặt bằng tự có 1.000

Lợi nhuận kinh tế và lợi nhuận kế toán

 Lợi nhuận kinh tế = Tổng doanh thu – chi phí kinh tế

 Lợi nhuận kế toán = Tổng doanh thu – chi phí kế toán

 Khi tổng doanh thu lớn hơn chi phí kinh tế thì doanh nghiệp có lợi nhuận kinh tế

 Lợi nhuận kinh tế nhỏ hơn lợi nhuận kế toán.

Doanh thu

Tổng các chi phí cơ hội

Cách nhìn của nhà kinh tế

Lợi nhuận kinh tế

Chi phí ẩn

Chi phí hiện

Lợi nhuận kế toán

Cách nhìn của nhà kế toán

Chi phí hiện

Doanh thu

? Lợi nhuận

Kế toán

II.2 Phân tích chi phí trong ngắn hạn

Các loại tổng chi phí

- Chi phí cố định

- Chi phí biến đổi

- Tổng chi phí

Chi phí trong ngắn hạn

Các loại chi phí đơn vị

- CP cố định trung bình

- CP biến đổi trung bình

- CP trung bình

- Chi phí biên

 Chi phí cố định (FC): Là toàn bộ chi phí mà DN chi ra trong mỗi đơn vị thời gian cho các

yếu tố sản xuất cố định: nhà xưởng, khấu hao máy móc, chi phí quản lý

FC không thay đổi theo sản lượng

 Chi phí phí biến đổi (VC): Là toàn bộ chi phí mà DN chi ra trong một đơn vị thời gian để

mua các yếu tố sản xuất biến đổi: nguyên vật liệu, thuê công nhân,

VC thay đổi theo sản lượng.

2.1 Các loại tổng chi phí

2.1 Các loại tổng chi phí

 Tổng chi phí (TC): Là toàn bộ chi phí mà DN chi ra trong một đơn vị thời gian trong quá trình

sản xuất Bao gồm chi cho các yếu tố sản xuất cố định và các yếu tố sản xuất biến đổi.

 TC = FC + VC.

TC, FC, VC

FC VC

TC

 Chi phí cố định trung bình (AFC):

 Là chi phí cố định tính trung bình cho mỗi đơn vị sản phẩm.

AFCi = FC / Qi

AFC càng giảm khi Q càng tăng

 Chi phí biến đổi trung bình (AVC):

Là chi phí biến đổi tính trung bình cho mỗi đơn vị sản phẩm ở mỗi mức sản lượng.

AVCi = VC / Qi

2.2 Các loại chi phí đơn vị

Chi phí trung bình (AC):

Là chi phí tính trung bình cho mỗi đơn vị sản phẩm tương ứng với mỗi mức sản

lượng

ACi = TC/Qi = AFCi + AVCi

2.2 Các loại chi phí đơn vị

 Chi phí biên (MC) là chi phí tăng thêm khi doanh nghiệp sản xuất thêm một

dTC Q

VC Q

2.2 Các loại chi phí đơn vị

Q

AC AVC

AFC

MC, AVC

AFC, AC

MC

Mối quan hệ giữa MC với AC và AVC.

Mối quan hệ giữa MC và AC:

+ Khi MC < AC thì AC giảm dần

+ Khi MC > AC thì AC tăng dần

+ Khi MC = AC thì AC đạt giá trị min

Mối quan hệ giữa MC và AVC:

+ Khi MC < AVC thì AVC giảm dần

+ Khi MC > AVC thì AVC tăng dần

+ Khi MC = AVC thì AVC đạt giá trị min

 Hãy tính AC cho 11 sản phẩm trong 3 trường hợp trên

2.2 Các loại chi phí đơn vị

Sản Chi phí Chi phí Tổng Chi phí Chi phí Chi phí

lượng cố định biến đổi chi phí biên cố định biến đổi Chi phí

(FC) (VC) (TC) (MC) trung bình trung bình trung bình

(AFC) (AVC) (AC)

 Ví dụ:

Một DN có hàm tổng chi phí như sau:

TC = Q3 – 5Q2 + 100Q + 500Hãy xác định: FC, VC, AC, AFC, AVC và MC?

2.2 Các loại chi phí đơn vị

Chi phí trung bình dài hạn (Long-run Average Cost): LAC

Là chi phí thấp nhất có thể có tính trên 1 đơn vị sản lượng

LAC = LTC / Q

 Hình dạng đường LAC

 Có dạng chữ U

 Là đường bao của tất cả các đường SAC

 Hình dạng của nó là do tính kinh tế và phi kinh tế theo quy mô

II.3 Phân tích chi phí trong dài hạn

Q1

II.3 Phân tích chi phí trong dài hạn

Chi phí biên dài hạn (Long – run Marginal Cost): LMC.

Là sự thay đổi trong tổng chi phí dài hạn khi sản lượng tăng thêm 1 đơn vị

LMC = ΔLTC / ΔQ

 Hình dạng đường LMC

 Cũng có dạng chữ U;

 Cắt đường LAC tại điểm cực tiểu của đường LAC

II.3 Phân tích chi phí trong dài hạn

A

Chi phí dài hạn của doanh nghiệp

Chi phí

Đường chi phí trung bình dài hạn

SAC1 SAC2

Tính kinh tế theo quy mô Tính phi kinh tế theo quy mô

- Các DN đều muốn ra quyết định sản xuất ở mức sản lượng mà tại đó DN đạt được lợi nhuận tối đa hoặc lỗ tối thiểu.

Hiện nay giá trên thị trường là 45 Hãy điền vào các ô còn trống Xác định mức sản lượng

để DN đạt lợi nhuận tối đa.

BÀI TẬP 1

 Một DN cần 2 yếu tố đầu vào K & L để sản xuất Biết DN đã chi ra 1 khoản tiền C = 15.000 để mua 2 yếu tố đầu vào này với giá tương ứng w = 300 và r = 600 Hàm sản xuất được cho như sau:

Q = 10 L1/2 K1/2

a) Xác định hàm năng suất biên của lao động.

b) Tìm phương án sản xuất tối ưu và sản lượng tối đa đạt được.

c) Nếu DN muốn sản xuất Q = 900 Hãy tìm phương án sản xuất tối ưu để chi phí sản xuất

là tối thiểu.

BÀI TẬP 2

Bạn định mở 1 cửa hàng bán đồ gia dụng Bạn ước tính chi phí sẽ lên tới 500.000$/năm để thuê cửa hàng và mua hàng dự trữ Bạn còn phải từ bỏ công việc kế toán hiện tại có mức lương 50.000$ mỗi năm

a) Hãy xác định chi phí cơ hội?

b) Nếu bạn có thể bán 510.000$ hàng hoá 1 năm, bạn có nên mở cửa hàng

ko? Tại sao?

BÀI TẬP 3

Giả sử trường đại học thu riêng tiền học phí, tiền phòng và tiền ăn

a) Khoản nào không phải chi phí cơ hội của việc học đại học?

b) Khoản nào là chi phí cơ hội hiện của việc học đại học?

c) Khoản nào là chi phí cơ hội ẩn của việc học đại học?

BÀI TẬP 4

Có thông tin về chi phí của 1 tiệm bánh ú như sau:

BÀI TẬP 4

a) Hãy tính Chi phí cố định của tiệm bánh

b) Sử dụng thông tin về tổng chi phí, lập bảng để tính chi phí biên cho mỗi tá bánh ú

c) Sử dụng thông tin về chi phí biến đổi, tính chi phí biên cho mỗi tá bánh ú

d) Chỉ ra mối quan hệ giữa các cột số liệu này Giải thích?

BÀI TẬP 5

Một doanh nghiệp có hàm tổng chi phí :

TC = Q2 + 10Q + 100Hãy xác định:

a) Chi phí cố định (FC)

b) Chi phí biên (MC)

c) Chi phí biến đổi (VC) ở mức sản phẩm thứ 10

BÀI TẬP 6

Xem bảng chi phí dài hạn của 3 công ty:

Các Cty này đạt kinh tế theo quy mô hay phi kinh tế theo quy mô?

Thank You !