Vũ Như Tô

Mục tiêu bài học : Giúp học sinh hiểu và phân tích được các tính cách bi kịch Vũ Như Tô , Đan Thiềm , từ đó thấy được mâu thuẫn giữa khát vọng nghệ thuật thuần tuý của Vũ Như Tô với lợ

Tuần Tiết : VĨNH BIỆT CỬU TRÙNG ĐÀI

Phân môn :

Ngày soạn : Trích Vũ Như Tô –Nguyễn Huy Tưởng

Ngày dạy :

A Mục tiêu bài học :

Giúp học sinh hiểu và phân tích được các tính cách bi kịch Vũ Như Tô , Đan Thiềm , từ đó thấy được mâu thuẫn giữa khát vọng nghệ thuật thuần tuý của Vũ Như Tô với lợi ích thiết thực của nhân dân , nhận thức được quan điểm nhân dân của tác giả ; thấy được thái độ cảm thông , trân trọng của tác giả đối với những nghệ sĩ có tài năng , hoài bão lớn nhưng lại lâm vào bi kịch giữa lý tưởng và thực tế

- Hiểu được những nét đặc sắc về nghệ thuật kịch của nhà văn

B Trọng tâm và phương pháp :

1 Trọng tâm : Mâu thuẫn cơ bản ,tính cách của Vũ Như Tô và Đan Thiềm

2 Phương pháp : Nêu vấn đề , trả lời câu hỏi , thảo luận , diễn giảng

C Chuẩn bị :

1 Công việc chính :

* Giáo viên : Sách giáo khoa,sách giáo viên bài soạn

* Học sinh : Đọc kỹ văn bản chuẩn bị bài

2 Nội dung tích hợp : Làm văn , tiếng Việt , lịch sử , xã hội

B Tiến trình tổ chức dạy học:

I Ổn định lớp :

II Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra phần bài tập của học sinh ?

III Bài mới : Giáo viên giới thiệu bài mới

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về tác

giả , tác phẩm và sự nghiệp sáng tác

GV cho HS đọc tiểu dẫn

Nêu những nét chính trong cuộc đời

của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng ?

Kể tên một số tác phẩm của nhà văn

?

HS trả lời

HS nhận xét

Gv bổ sung chốt lại ý chính

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả Nguyễn Huy Tưởng ( 1912 - 1960 ) , Hà Nội Xuất thân từ gia đình nhà nho , là trí thức yêu nước , có nhân cách cao thượng , say mê văn chương thể hiện lòng mình với Tổ quốc, nghiên cứu những trang sử vẻ vang của dân tộc

- Sớm tham gia cách mạng hoà mình vào vào các hoạt động văn hoá cứu quốc Đảng lãnh đạo

- Nhà văn luôn khao khát viết những tác phẩm lớn quy mô hoành tráng Ngay từ tác phẩm đầu tay đã có tác phẩm tiến bộ về quần chúng nhâ dân Ông là nhà văn có ý thức , trách nhiệm cao trong nghề cầm bút , trăn trở tìm con đường chân chính , không bằng lòng những gì mình viết ra

- Văn cuả ông giản dị , trong sáng đôn hậu , thiên về hai thể loại : tiểu thuyết , kịch

- Được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học và nghệ thuật 1996

Tóm tắt vở kịch Vũ Như Tô?

HS tóm tắt

HS nhận xét

Gv bổ sung chốt lại ýchính

Nêu vị trí đoạn trích ?

HS trả lời

Hoạt động 2: Đọc hiểu văn bản.

GV cho HS đọc văn bản

GV nhận xét

Trọng tâm

Phân tích mâu thuẫn cơ bản của vở

kịch được thể hiện trong đoạn trích ?

GV cho HS thảo luận

Cử người trình bày

HS nhận xét

GV bổ sung chốt lại ý chính

Trọng tâm

Phân tích tính cách diễn biến tâm

trạng của Vũ Như Tô và Đan Thiềm

trong đoạn trích ?

GV cho HS thảo luận

Cử người trình bày

HS nhận xét

2 Tác phẩm Đêm hội Long Trì, Cột đồng Mã Viện , Ký sự Cao lạng , Sống mãi với thủ đô , Lá cờ thêu sáu chữ vàng

3.Vở kịch Vũ Như Tô

a Vở kịch lịch sử năm hồi viết về một sự kiện xảy ra ở Thăng Long khoảng năm 1516-1517

b Tóm tắt : Sgk trang 217

c Vị trí đoạn trích :

- Hồi V ( Một cung cấm ) của vở kịch

II Đọc hiểu văn bản :

1 Đọc – tìm hiểu từ khó : Sgk 2.Tìm hiểu văn bản :

a Mâu thuẫn cơ bản :

- Mâu thuẫn thứ nhất : Đời sống xa hoa truỵ lạc củabọn tham quan bạo chúa >< đời sống cơ cực của nhân dân

+ Bạo chúa Lê Tương Dực chết trong tay những người cầm đầu , đại gian thần Nguyễn Vũ chết trong một trò hề nhạt nhẽo , hàong hậu và đám cung nữ hết thời >< dân chúng reo hò nhiếc móc nổi dậy , đốt phá

-> Cuộc nổi dậy không mang lại điều gì tốt đẹp

- Mâu thuẫn thứ hai : niềm khao khát hiếndâng tất cả cho nghệ thuật của người nghệ sĩ đắm chìm trong mơ mộng >< lợi ích trực tiếp thiết thực đời sống của nhân dân

+ Nguyên nhân sâu xa: người nghệ sĩ không có điều kiện sáng tạo , thi thố tài năng , chỉ là một thợ thủ công vô danh tiểu tốt , mượn tay bạo chúa để thực hiện ước mơ >, sẵn sàng bất chấp ấtt cả kể cả phải trả bằng mồ hôi xương máu của nhân dân + -> Niềm khao khát của người nghệ sĩ đắm chìm trong mơ mộng >< đối nghịch vơi nhân dân , lợi ích thiết thực của họ -> Vũ Như Tô trở thành kẻ thù bất đắc dĩ của nhân dân + Cuối vở kịch nhân dân nguyền rủa Cửu Trùng Đài , bắt , trừng phạt tác giả của nó

-> Mâu thuẫn thứ nhất và thứ hai hòa nhập làm một -> người dân chỉ quan tâm đến việc phanh thây Vũ Như Tô vàcung nữ Đan Thiềm

b Tính cách và diễn biến tâm trạng của Vũ Như Tô và Đan Thiềm :

* Vũ Như Tô :

- Người nghệ sĩ tài ba , hiện thân của niềm khao khát đam mê và sáng tạo và cái đẹp

+ Trong một hoàn cảnh cụ thể cái đẹp thành ra phù phiếm sang trọng , đẫm máu -> Vũ như Tô phải đối mặt với bi ,kịch đau đớn của đời mình -> kẻ thù của dân chúng , thợ thuyền mà không ai biết

GV bổ sung chốt lại ý chính

Thái độ của tác giả khi miêu tả hai

nhân vật này ?

HS trả lời

HS nhận xét

GV bổ sung chốt lại ý chính

Mâu thuẫn giữa quan niệm nghệ

thậut của muôn đời và lợi ích thiết

thực của đời sống nhân được thể

-> Cái đẹp mà không đứng trên lập trường cái thiện khó tồn tại -> Vũ Như Tô không hướng đến hoà giải mà thách thức chấp nhận sự huỷ diệt

* Đan Thiềm :

- Đam mê cái tài sáng tạo nên cái đẹp + Bệnh mê đắm người tài hoa , siêu việt + Quên mình để khích lệ bảo vệ cái tài ấy + Sáng suốt hiểu người , hiểu đời , thức thời -> cơ hội hoà giải cho Vũ Như Tô nhưng ông không trốn , mù quáng , cố chấp chấp nhận cái chết

+ Bi kịch của Đan Thiềm gắn liền với thất bại này

* Hồi cuối cả hai rơi vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng với nỗi đau chung : sự vỡ mộng thê thảm

+ Đan Thiềm đau đớn nhận ra thất bại của giấc mộng lớn nhưng nhạy bén sớm và kịp thời hơn Vũ Như Tô -> tâm trí không còn hướng vào sự thành bại của việc xây Cửu Trùng Đài mà hướng về sự sống còn của ông người nghệ sĩ tài ba” ngàn năm chưa dễ có”

+ Khi thấy lời khuyên của mình vô hiệu ngay cả đổi mạng của mình để cứu ông không được “ Đài lớn …biệt “-> vĩnh biệt cùng Cửu Trùng Đài , một giấc mộng lớn trong máu và nước mắt

+ Vũ Như Tô trái lại không thoát khỏi trạng thái mơ màng ảo vọng của chính mình

+ Không tin rằng việc mình làm lại bị xem là tội ác , bị nghi ngờ

-> Sự vỡ mộng đau đớn kinh hoàng gấp bội so với Đan Thiềm

“ Ôi mộng lớn …Đài “-> tiếng kêu bi thiết âm điệu não nùng khắc khoải+ bị đưa ra pháp trường -> nỗi đau mất mát như hoà nhập làm thành một nỗi đau bi tráng tột cùng

=> Diễn biến tâm trạng của hai nhân vật đồng bệnh góp phần khơi sâu chủ đề

c.Thái độ của tác giả :

- Bộc lộ qua cách đánh giá của Đan Thiềm : cảm phục , trân trọng đến quên mình , Nguyễn Huy Tưởng cũng thận trọng nhận ra Vũ Như Tô chưa phải là người hiền tài mà chỉ là người tài

- Thái độ nhà văn chủ yếu : trân trọngcái tài , khâm phục hoài bão , cảm thông với bi kịch của ông và có những chỗ không đòng tính

-> Nhân vật đa diện tính cách phức tạp

d Cách giải quyết mâu thuẫn :

- Một là triệt tiêu , hai là hoà giải nhưng không có cơ hội để hoà giải vì Vũ Như Tô mù quáng , cố chấp -> cơ hội bị bỏ qua -> nhận cái chết -> hai giá trị cái đẹp và cái thiện không điều

hiện như thế nào ?

HS trả lời

HS nhận xét

GV bổ sung và chốt lại ýchính

Những nét đặc sắc về nghệ thuật

trong đoạn trích của vở kịch ?

HS trả lời

HS nhận xét

GV bổ sung chốt lại ý cơ bản

Hoạt động 3: Củng cố và luyện tập

GV và HS chốt lại ý chính của bài

học về nội dung và nghệ thuật của

đọan trích

Bài tập nâng cao :

Trong lời đề tựa vở kịch Vũ Như

Tô , Nguyễn Huy Tưởng có viết :

Than ôi !Như Tô phải hay những kẻ

giết Như Tô phải ? Ta chẳng biết

Cầm bút chẳng qua cùng một bệnh

với Đan Thiềm

Bằng những hiểu biết về đoạn trích

và vở kịch , em hãy phát biểu ý kiến

về lời đề tựa trên

GV cho HS tảho luận

Cử người trình bày

HS nhận xét

GVbổ sung chốt lại ý chính

hòa , chung sống với nhau -> không còn đất sống

- Mâu thuẫn và tính không dứt khoát trong cách giải quyết mâu thuẫn tập trung ở hồi cuối vở kịch -> đây là mâu thuẫn không bao giờ và không ai giải quyết cho dứt khoát ổn thoả được vì mang tính phổ quát và tầm nhân loại -> mâu thuẫn giữa nghệ sĩ và nhân dân , cái đẹp và cái thiện

Mâu thuẫn chỉ có thễ giải quyết ổn thoả khi đời sống tinh thần của nhân dân , nhu cầu về cái đẹp được nâng cao

đ Nghệ thuật :

- Ngôn ngữ kịch có tính tổng hợp cao , khắc hoạ tính cách miêu tả tâm trạng , dẫn dắt xung đột kịch rất thành công -> tạo nên một bức tranh đời sống bi kịch hoành tráng

- Nhịp điệu được tạo ra thông qua nhịp điệu của lời nói hành động

- Ngôn ngữ tính tổng hợp kể miêu tả , bộc lộ tính hành động cao -> Hình dung cả không gian bạo lực kinh hoàng chóng mặt

- Mỗi lần Đan Thiềm xuất hiện cũng như Vũ Như Tô đều đánh dấu một biến động lớn của hành động kịch

- Vở kịch được viết dựa trên sử liệu : sự kiện , nhân vật lịch sử , bối cảnh lịch sử , khai thác vận dụng các sử liệu ấy cho phù hợp vơi vở kịch

III Kết luận Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài là một vở kịch hay qua lời thoại và sự phát triển tâm lý nhân vật, ngôn ngữ kịch nhàvăn đã miêu tả mâu thuẫn giữa nghệ thuật đích thực vả đời sống nhân dân nhưng , mâu thuẫn giữa niềm khao khát hiến dâng tất cả cho nghệ thuật và lợi ích trực tiếp và thiết thực của nhân dân qua tính cách của hai nhân vật Vũ Như Tô và Đan Thiềm

Bài tập nâng cao : Lời đề tựa nêu ra hai điều :

- Lẽ phải thuộc về ai ? Mất Cửu Trùng Đài nên mừng hay nên tiếc ? Khẳng định “ Cầm bút chẳng qua cùng một một bệnh với Đan Thiềm ”

- Lẽ phải không hoàn toàn thuộc về phía nào , mất Cửu Trùng Đài vừa mừng vừa đáng tiếc Nguyễn Huy Tưởng không chủ

ý không đưa ra lời giải đáp rạch ròi

- Hai lần thú nhận : chẳng biết , ta chẳng biết

- Bệnh Đan Thiềm là bệng đam mê nghệ thuật , kính phục tài trời là bệnh nhạy cảm với bi kịch của người tài

4 Dặn dò : Học bài , soạn bài Luyện tập tách câu

5 Rút kinh nghiệm :

6 Câu hỏi kiểm tra: