Tiết 39: Tóm tắt tác phẩm tự sự

Kiến thức: Giúp học hiểu đợc tác phẩm tự sự là gì, cách tóm tắt tác phẩm tự sự 2.. Tác phẩm tự sự và việc tóm tắt TPTS 1I. Khái niệm Tác phẩm tự sự: * Lí luận văn học chia các thể loại

Tóm tắt tác phẩm tự sự

Tiết 39

Ngày soạn 10/11/2007

Ngời soạn: Phan Thị Hờng

A Mục đích yêu cầu

1 Kiến thức:

Giúp học hiểu đợc tác phẩm tự sự là gì, cách tóm tắt tác phẩm tự sự

2 Kỹ năng:

Tóm tắt TP tự sự

B Chuẩn bị của thầy và trò

1 Chuẩn bị của thầy: Tìm hiểu về tác phẩm tự sự Su tầm một số tác phẩm tự sự tiêu biểu Chuẩn bị

trớc hệ thống bài tập ra cho học sinh trên lớp và về nhà

2 Chuẩn bị của trò: Soạn bài theo yêu cầu của SGK.

C Cách thức tiến hành.

GV tổ chức giờ dạy theo hình thức trao đổi thảo luận, vấn đáp, thực hành

D tiến trình dạy học.

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra trong quá trình học bài mới.

3. Bài mới

GV: Em đã biết đến những thể

loại văn học nào trong chơng

trình học ?

- Từ sự hiểu biết của em, có thể

chia TLTPVH làm mấy loại ?

HS trả lời, GV nhận xét bổ sung

GV: Còn tác phẩm tự sự là gì?

I Tác phẩm tự sự và việc tóm tắt TPTS

1 Khái niệm Tác phẩm tự sự:

* Lí luận văn học chia các thể loại văn học: Tự sự, Trữ tình, Kịch Kịch: mâu thuẫn

Trữ tình: tâm trạng, cảm xúc

Tự sự: VD: cổ tích, ngụ ngôn, cời (Hoàng Lê nhất thống chí, Lão Gôriô )

 tác phẩm tự sự là câu chuyện kể về một ngời nào đó, một nhân vật nào đó, một vật gì đó, một sự kiện nào đó

* Tác phẩm tự sự:

- SP sự kiện xảy ra trong một thời gian, không gian, chi tiết, sự kiện , qua đó bộc lộ t t ởng tình cảm của tác giả

+ Ví dụ: Truyện Tắt đèn: làng Đông Xá trong những ngày đóng thuế, năm ngày liền cổng làng đóng kín, nội bất xất ngoại bất nhập, chỉ thấy tiếng mõ cá, trống thúc liên hồi, tiếng thét đâm,

? TP tự sự chỉ đơn thuần kể lại

một sự kiện , con ngời, sự vật?

GV: Tắt đèn- NTT kể về sự kiện

gì, ở đâu, khi nào, nhà văn

muốn nói điều gì?

GV: Tóm tắt TP tự sự để làm

gì?

GV lấy ví dụ trong sách dàn bài

về tác phẩm Nửa chừng xuân

GV: Trớc khi tóm tắt cần làm

gì?

Ví dụ: a, b: tóm tắt khách quan

diễn biến cốt truyện.( hãy kể về

diễn biến câu truyện từ đầu đến

hết ntn?)

C: tóm tắt nhằm nhấn mạnh số

phận của nhân vật chính, có khi

nhấn mạnh đến t tởng giọng kể

của tác giả ( Hãy tóm tắt câu

thét đánh, những ngời nông dân đặt trong không khí oi bức ngột ngạt, đầy dông bão, họ phải bán con, bán chó, bỏ làng đi ở vú

 Tố cáo thứ thuế bất nhân, và nỗi khổ của ngời nông dân vì nạn

su cao, thuế nặng

- TP tự sự bao giờ cũng có cốt truyện Gắn liền với viết truyện là

hệ thống các biến cố KS, ngoại cảnh, nội tâm tóm tắt TP tự sự chính là đi tìm cái cốt truyện đó

2 Mục đích của việc tóm tắt tác phẩm tự sự:

Có nhiều mục đích khác nhau:

a- Tóm tắt để ghi nhớ, nhất là đối với những tác phẩm dài (K/q) b- Ghi chép tài liệu( k/q)

c- Kể lại cho ngời khác nghe ( chủ quan) d- Giới thiệu trên sách, báo hoặc sử dụng d/c trong bài làm (chủ quan)

 Tuỳ thuộc vào mục đích và phạm vi ứng dụng có các kiểu tóm tắt khác nhau

II- Cách tóm tắt TPTS

1 Định hớng tóm tắt:

- Xác định mục đích (mỗi mục đích có cách khác nhau) Bài tập 1 SGK: mục đích tóm tắt: trích dẫn giới thiệu trong bài viết theo ý đồ ngời viét

- Phạm vi tóm tắt:

+ Toàn TP + Bộ phận (VD: tóm tắt TP đoạn Chí Phèo khi cha đi ở tù, ở tù về; khi muốn hoàn lơng)

2 Đọc và tìm hiểu tác phẩm:

- Đọc TP

- Nắm nội dung t tởng TP, chủ đề TP

+ Chú ý những mặt chính, những biến cố sự kiện chính, cách sắp xếp các chi tiết

+ Chủ đề có khi ẩn sau TP, có khi lộ ngay tiêu đề TP VD: Sống mòn, Đời thừa, Cha con

+ Chú ý đến: Hoàn cảnh sáng tác, tiểu sử ttác giả, trào lu t tởng

và phơng pháp sáng tác

3 Xây dựng VB tóm tắt:

truyện để thấy số phận của

nhân vặt chính ntn?)

D:Tóm tắt một phần tác phẩm

(hấp dẫn giàu kịch tính) rồi để

lửng gây sự chú ý nguời đọc

? Chủ đề là gì? Nêu chủ đề

đoạn truyện"Kiêu binh nổi

loạn": Đoạn trích đã kể lại

chuyện kiêu binh nổi loạn giết

quận Huy, phế Trịnh Cán, lập

Trịnh Tông lên ngôi Chúa Qua

đó thấy đợc sự bất lực, rệu rã

của tập đoàn pk

? Nội dung tóm tắt là gì?

Ví dụ: Chữ ngời tử tù

+ Nhân vật chính là ai?( xác

định qua tên tác phẩm, tần số

xuất hiện, và vai trò của nhân

vật trong tác phẩm)

+ Chi tiết chính: Tham gia khởi

nghĩa chống lại triều đình, tài

viết chữ tài bẻ khoá, rỗ gông,

thản nhiên nhận ruợu thịt, xua

đuổi th lại; chi tiết đậm tô nét

chữ, lời khuyên giành cho quản

ngục…

a) Lựa chọn nội dung tóm tắt:

- Những nét chủ yếu về cuộc đời và số phận nhân vật chính NV chính có thể xđ qua: tên TP, tần số xh và vai trò của nó trong TP

- Chi tiết chính: chi tiết chính là những chi tiết có ảnh h ởng quyết

định cuộc đời , tính cách nhân vật, tập trung t t ởng TP , ảnh h ởng tới cốt truyện (ví dụ: Chữ ngời tử tù, chí phèo: chi tiết thayđổi số

phận nhân vật: gặp thị nở, ốm, bát cháo hành

- Chú ý "cốt truyện lồng" (truyện trong truyện)

b) Tổ chức nội dung văn bản tóm tắt:

- Tôn trọng kết cấu VB

- Có thể kết cấu theo ý đồ chủ quan đối với những tác phẩm có kết cấu không theo trình tự (VD: Rừng xà nu, Chí Phèo)

c) Lời văn của VB tóm tắt:

Lời văn của VB tóm tắt vừa khái quát vừa ngắn gọn, nêu đợc cái thần, không khí của văn bản

VD: không khí của thể loại tác phẩm (thần thoai, sử thi, truyện c-ời), khuynh hớng (lãng mạn hay phê phán )

- Nêu câu: nhiều chi tiết ở trong 1 câu, lợng thông tin lớn

- Tóm tắt kết hợp trích dẫn nguyên bản  vừa rất nguyên bản, vừa sinh động

4 Kiểm tra kết quả tóm tắt

III- Luyện tập

1 Đọc truyện "Chí Phèo"

2 Tóm tắt toàn TP

3 Tóm tắt: phần đời lơng thiện, phần đời tha hóa, phần đời khao khát hoàn lơng

Củng cố:

- Nắm lý thuyết

- Làm tiếp BT thực hành