Môn lịch sử Đảng Câu 3 : Kiên định mục tiêu ĐLDT và CNXH trong quá trình đổi mới đất nước Trả lời : Tổng kết 15 năm đổi mới, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã rút ra bốn
Trang 1Môn lịch sử Đảng Câu 3 : Kiên định mục tiêu ĐLDT và CNXH trong quá trình đổi mới đất nước
Trả lời :
Tổng kết 15 năm đổi mới, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã rút
ra bốn bài học chủ yếu, trong đó bài học thứ nhất là: Trong quá trình đổi mới phải kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin và
tư tưởng Hồ Chí Minh Như vậy, nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội
là bài học kinh nghiệm xuyên suốt quá trình cách mạng nước ta không chỉ từ khi có Đảng mà còn trong suốt thực tiễn gần 30 năm Đảng ta tiến hành công cuộc đổi mới Đây chính là nguồn gốc thắng lợi của cách mạng Việt Nam Tuy nhiên, sự biến động phức tạp của tình hình quốc tế, sự sụp đổ của chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu và những thách thức, khó khăn trong quá trình xây dựng CNXH ở nước ta, đã và đang tác động đến tư tưởng, tình cảm của một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân, ảnh hưởng tới công cuộc xây dựng CNXH Do vậy, nắm vững và vận dụng thành công bài học này trong sự nghiệp đổi mới và xây dựng CNXH ở Việt Nam là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta trong giai đoạn hiện nay
Từ lý luận và thực tiễn cách mạng, có thể khẳng định: gắn ĐLDT với CNXH là con đường duy nhất đúng mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn Ngay trong
Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt và Luận cương chính trị năm 1930, Đảng ta đã xác định đường lối cách mạng Việt Nam trải qua hai giai đoạn: cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân và cách mạng XHCN, đưa cả nước tiến lên CNXH bỏ qua giai đoạn phát
triển TBCN Nói cách khác, ĐLDT luôn gắn liền với CNXH Nhưng trong từng giai đoạn
của cách mạng, sự kết hợp đó có đặc điểm riêng
Xét về mặt lý luận, chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định: Vấn đề cơ bản của mọi
cuộc cách mạng là giành chính quyền; và rằng: chỉ có cách mạng XHCN do giai cấp vô sản lãnh đạo là cuộc cách mạng chân chính mới đủ khả năng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người, kết hợp đúng đắn lợi ích giai cấp với lợi ích dân tộc và lợi ích của các tầng lớp nhân dân, đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân, đưa nhân dân thực sự trở thành chủ thể của xã hội, làm chủ vận mệnh dân tộc và làm chủ chính bản thân mình, biến hoài bão, ước mơ chính đáng, cháy bỏng của toàn dân thành hiện thực Điều cần nhấn mạnh là, giai cấp tư sản dù có suy yếu, mục ruỗng cũng không bao giờ dễ dàng từ bỏ quyền thống trị đối với xã hội Do đó, giai cấp vô sản phải tổ chức quần chúng để lật đổ quyền thống trị đó, giành chính quyền về tay nhân dân
Về thực tiễn, trước khi Đảng ta ra đời, ở nước ta đã có nhiều phong trào yêu nước,
nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra chống ách nô dịch của chủ nghĩa thực dân - phong kiến Các phong trào, các cuộc khởi nghĩa đều xuất phát từ chủ nghĩa yêu nước chân chính, tinh thần dân tộc, nhưng vì những lý do khác nhau, cả chủ quan và khách quan; trong đó, nguyên nhân cơ bản là chưa có một chính đảng của giai cấp tiêu biểu, với nền tảng lý luận tiên tiến và đường lối cách mạng, khoa học dẫn dắt, nên cuối cùng đều bị kẻ thù
Trang 2dìm trong bể máu và không tránh khỏi thất bại Chỉ đến khi Nguyễn Ái Quốc bôn ba khắp năm châu tìm đường cứu nước trở về thì con đường cứu nước mới được vạch ra
Đó là con đường kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lênin với chủ nghĩa yêu nước chân chính; con đường giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng giai cấp bằng cuộc cách mạng vô sản, do chính đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo thì cách mạng nước ta mới
thành công Người khẳng định: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản” Tư tưởng đó đã được Đảng ta khẳng
định, được cả dân tộc hưởng ứng và đi theo Vì thế, ĐLDT gắn liền với CNXH ngay từ
đầu đã trở thành yêu cầu tất yếu khách quan; là sự lựa chọn của lịch sử, của toàn dân tộc, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam
Sự lựa chọn này dựa trên cơ sở: chỉ có CNXH - chủ nghĩa cộng sản mới triệt để giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con người khỏi ách áp bức bóc lột, đem lại cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, đem lại vị trí làm chủ chân chính cho người lao động CNXH xóa bỏ triệt để chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất, là nguồn gốc sinh ra tình trạng người bóc lột người, xác lập chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu, cơ sở kinh tế đảm bảo cho nhân dân lao động thoát khỏi đói nghèo, hướng tới cuộc sống ấm no, hạnh phúc, xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, tạo điều kiện giải phóng và phát triển con người toàn diện Độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để thực hiện CNXH và CNXH là cơ sở đảm bảo vững chắc cho độc lập dân tộc
Dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin soi đường, được Cách mạng Tháng Mười Nga cổ vũ và từ điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam trải qua thực tiễn đấu tranh chống xâm lược đầy cam go, khốc liệt, Đảng ta khẳng định: ĐLDT và CNXH là mục tiêu xuyên suốt, luôn gắn chặt với nhau, quan hệ biện chứng và tác động qua lại lẫn nhau Trong đó, ĐLDT là điều kiện tiên quyết để thực hiện CNXH còn CNXH là cơ sở
bảo đảm vững chắc cho ĐLDT Tuy nhiên, ở từng giai đoạn lịch sử, tùy vào điều kiện
cụ thể, vấn đề ĐLDT và CNXH được vận dụng, thực hiện kết hợp một cách phù hợp, hài hòa Ở giai đoạn đầu, nhiệm vụ cấp bách của Cách mạng Việt Nam là tập trung giải
quyết vấn đề dân tộc gắn với vấn đề giai cấp, đó là cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân, nhằm giải quyết mâu thuẫn cơ bản (đối kháng): mâu thuẫn giữa dân tộc ta với chủ nghĩa đế quốc, mâu thuẫn giữa nhân dân ta (chủ yếu là nông dân chiếm 90% số dân) với giai cấp địa chủ, phong kiến, lật đổ sự thống trị của thực dân - phong kiến, giành chính quyền về tay nhân dân Sau khi thực hiện thành công Cách mạng Tháng Tám vĩ đại, đánh bại thực dân Pháp, giải phóng miền Bắc, nhân dân ta bước vào cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược Trong thời kỳ này, cách mạng Việt Nam thực hiện hai chiến lược cách mạng ở hai miền, đó là: cách mạng XHCN ở miền Bắc (xây dựng miền Bắc trở thành hậu phương lớn) và cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân ở miền Nam (miền Nam trở thành tiền tuyến lớn - trực tiếp chống Mỹ - ngụy) Để hoàn thành thắng lợi hai chiến lược cách mạng đó, Đảng ta giương cao ngọn cờ ĐLDT và CNXH, phát huy sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại Nhờ đó, đã tạo được sức mạnh tổng
Trang 3hợp của cả nước, của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tranh thủ được sự giúp đỡ to lớn cả
về vật chất và tinh thần của quốc tế, nhất là các nước XHCN anh em cho cuộc chiến tranh chính nghĩa của nhân dân ta
Mục tiêu độc lập dân ta đã đạt được thắng lợi quyết định Mục tiêu CNXH đã vượt qua chặng đường đầu, đang ở chặng đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa của thời
kỳ quá độ lâu dài Hai mục tiêu này quan hệ khăng khít với nhau Trong khi thực hiện mục tiêu này vẫn không quên kết hợp với mục tiêu kia Mục tiêu độc lập dân tộc bao gồm quyền làm chủ của dân tộc đối với Tổ quốc thống nhất, quyền tự quyết định của dân tộc về con đường phát triển của đất nước; quyền bình đẳng mọi mặt trong quan hệ đối với các quốc gia dân tộc trên thế giới, không bị các thế lực bên ngoài chi phối Độc lập dân tộc chỉ triệt để, hoàn thiện khi xây dựng thành quốc gia cường thịnh, khi không còn nguy cơ xâm lược Điều đó chỉ đạt được khi xây dựng thành công CNXH trên đất nước ta và cơ bản trên toàn thế giới Độc lập dân tộc trong thời đại hiện nay gắn liền với hòa bình, dân chủ và tiến bộ xã hội Độc lập dân tộc không chỉ là mục tiêu, lý tưởng mà còn là động lực của cách mạng Vì vậy, hiện nay phải thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa
Sự kiên định mục tiêu ĐLDT gắn liền với CNXH tiếp tục được Đảng ta thấu suốt
và thực hiện sáng tạo trong điều kiện đất nước thống nhất, hòa bình, cả nước đi lên CNXH Đây là thời kỳ mới của cách mạng Việt Nam Thời kỳ tiến hành công cuộc đổi mới, CNH, HĐH, tạo ra sự biến đổi về chất trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, nhằm thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng: xây dựng CNXH và bảo vệ
Tổ quốc XHCN Để thực hiện được điều đó, Đảng ta đề ra mục tiêu cho thời kỳ này: phải xây dựng được nền tảng cơ sở vật chất của CNXH, phấn đấu đến năm 2020, nước
ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại; với kiến trúc thượng tầng (chính trị, tư tưởng, văn hóa,…) phù hợp Đại hội XI của Đảng đề ra Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020; xác định xây dựng, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, với nhiều thành phần kinh tế; trong đó, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo Tích cực hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng nhanh, bền vững, từ mô hình tăng trưởng chủ yếu theo chiều rộng sang phát triển hợp lý giữa chiều rộng với chiều sâu; thực hiện ba khâu đột phá chiến lược: hoàn thiện thể chế kinh tế, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ Cùng với đó, chú trọng tăng cường quốc phòng,
an ninh, đối ngoại, phát triển văn hóa,… và kết hợp chặt chẽ các nhiệm vụ đó trong quá trình thực hiện
Kiên định mục tiêu có nghĩa là mục tiêu được xác định là đúng đắn Đó là quy luật cơ bản của lịch sử Việt Nam, phù hợp với xu thế thời đại Mọi mục tiêu khác đều không khách quan nên không thể chấp nhận Độc lập dân tộc không gắn với CNXH là độc lập nửa vời, hoặc giả hiệu không thoát khỏi bàn tay chỉ huy của các nước lớn CNXH không dựa trên độc lập dân tộc thì không còn là CNXH đích thực Độc lập dân
Trang 4tộc và CNXH là chân lý của thời đại nên sự lựa chọn mục tiêu đó của dân tộc ta là chính xác Hai mục tiêu đó đã giữ vững và thực hiện trong lịch sử cách mạng Việt Nam
Sở dĩ trong quá trình đổi mới phải nhấn mạnh kiên định mục tiêu độc lập dân tộc
và CNXH, vì đến lúc này xuất hiện những yếu tố mới tác động tiêu cực làm cho một bộ
phận cán bộ, đảng viên và nhân dân hoang mang, dao động về mục tiêu đã chọn Đó là:
- Đất nước lâm vào khủng hoảng kinh tế - xã hội nghiêm trọng và kéo dài không phù hợp với hình chủ chủ nghĩa xã hội mà nhân dân mong chờ
- Liên xô và các nước XHCN Đồng Âu đã phát triển trình độ cao nhưng bị sụp đổ nhanh chóng; hệ thống XHCN được coi là nhân tố quyết định chiều hướng phát triển của lịch sử thế giới, bị tan rã; CNXH chỉ còn lại ở mấy nước trình độ kinh tế thấp kém Hiện tượng này đã gây cú “sốc” lớn về lòng tin vào CNXH
- Trong khi đó, CNTB vẫn phát triển mạnh về kinh tế và quân sự, đang làm mưa làm gió trong đời sống kinh tế và chính trị thế giới, không như đã hình dung là nó đang
“giẫy chết” ngay Những thủ đoạn tấn công tư tưởng của CNTB càng làm tăng thêm tinh thần hoang mang, dao động
Thực tiễn ấy tác động trực tiếp làm lung lay lòng tin vào chủ nghĩa xã hội là không tránh khỏi Đây là sự lung lay rất nguy hiểm Vì vậy nhiệm vụ quan trọng là phải giữ vững lòng tin, kiên định mục tiêu đúng đắn đã lựa chọn Đổi mới dễ dẫn tới ngộ nhận về con đường, mục tiêu cách mạng, nên phải khẳng định rõ giá trị mục tiêu đã chọn, con đường phải đi Đổi mới nhưng dứt khoát không đổi mới mục tiêu Kiên định mục tiêu phải dưa trên cơ sở lý luận, tư tưởng khoa học và thực tiễn vững chắc:
- Để kiên định trước hết phải xuất phát từ lòng tin.
- Kiên định mục tiêu phải trải nghiệm trong mọi hoàn cảnh, lúc thuận lợi cũng như khi gặp khó khăn, thậm chí trong thất bại tạm thời hay thoái trào cách mạng.
- Kiên định mục tiêu phải gắn liền với nâng cao tri thức và hoạt động thực tiễn hướng tới mục tiêu.
- Kiên định mục tiêu phải đi liền với đổi mới, kiên định trong đổi mới, để đổi mới đúng đắn và hiệu quả cao.
- Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH phải dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh
Hiện nay, tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường; xu hướng toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế diễn ra sâu rộng Điều đó tác động nhiều chiều đến sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta Đáng chú ý là, các thế lực thù địch tiếp tục tăng cường hoạt động chống phá trên tất cả các lĩnh vực, hòng xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng và chế độ XHCN ở nước ta Những yếu tố bên trong, bên ngoài đang tồn tại đan xen, vừa tạo cơ hội, vừa làm phát sinh thách thức mới Trong nội
bộ, tệ quan liêu, tham nhũng, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống là mầm mống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” không thể xem thường Vì thế, hơn bao giờ hết,
toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta phải kiên định mục tiêu ĐLDT gắn với CNXH, thường
Trang 5xuyên nêu cao cảnh giác, chủ động ứng phó có hiệu quả với mọi tình huống, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ XHCN
Trước hết, phải quán triệt cho các cấp, các ngành, các địa phương, lực lượng và
toàn dân nắm vững, thấu suốt nội hàm của ĐLDT và CNXH trong điều kiện mới Đây là vấn đề rất quan trọng, làm cơ sở để xác định nội dung và những bước đi phù hợp Độc lập dân tộc phải được nhận thức một cách triệt để, toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của
đời sống xã hội Trong đó, vấn đề tiên quyết, cơ bản nhất là giữ vững độc lập, tự chủ về đường lối chính trị của Đảng, bảo đảm con đường đi lên CNXH của dân tộc ta không bị
lệ thuộc vào bất cứ thế lực nào Đường lối đó phải trên cơ sở trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, được vận dụng một cách sáng tạo vào thực tiễn Việt Nam và trở thành nền tảng tư tưởng của toàn xã hội Sự kiên định lập trường đó trong sự nghiệp đổi mới phải bảo đảm cho đất nước ta “đổi mới nhưng không đổi hướng”, “hội nhập nhưng không hòa tan” trong thế giới “đa cực” với nhiều biến động phức tạp, nhanh chóng của tình hình hiện nay
Cùng với đó, cần quán triệt những nội dung độc lập, tự chủ trên lĩnh vực kinh tế, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, văn hóa… Thống nhất nhận thức về nội hàm của độc lập dân tộc sẽ là cơ sở đảm bảo cho hành động đúng trong thực tiễn hoạt động xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc XHCN trong thời kỳ mới
Như vậy, ĐLDT và CNXH vừa là mục tiêu cơ bản của cách mạng, vừa là lợi ích căn bản của quốc gia và là quan điểm nhất quán, xuyên suốt của Đảng ta Do đó, trong quá trình thực hiện, chúng ta cần quán triệt sâu sắc quan điểm: lấy phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt, xây dựng văn hóa, xã hội là nền tảng tinh thần của xã hội, tăng cường quốc phòng - an ninh là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên Bên cạnh đó, việc kiên định mục tiêu ĐLDT gắn liền với CNXH đòi hỏi chúng ta phải thường xuyên nắm vững và thực hiện có hiệu quả hai nhiệm
vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN; coi trọng kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với quốc phòng - an ninh và đối ngoại; kiến tạo và giữ vững môi trường hòa bình để xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước Trong thời đại toàn cầu hóa, hợp tác quốc tế cần phát huy tinh thần độc lập, tự chủ kết hợp tiếp thu sáng tạo những thành tựu mới trên các lĩnh vực của thời đại với sự vận động của cách mạng Việt Nam để đề ra đường lối đúng, bảo đảm vừa kiên định nguyên tắc chiến lược, vừa linh hoạt, sáng tạo trong những giải pháp tổ chức thực hiện