- Thấy được một số biểu hiện của sự đổi mới về thể loại, đề tài, ngôn ngữ, bút pháp nghệ thuật được biểu hiện trong bài thơ.. Kiểm tra bài cũ: Câu 1: Tâm trang của con hổ trong vườn bác
Trang 1Tuần 20 – Bài 18 Ngày soạn: 02/01/2017
NHỚ RỪNG
(Thế Lữ)
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Biết đọc – hiểu một tác phẩm thơ lãng mạn tiêu biểu của phong trào Thơ mới
- Thấy được một số biểu hiện của sự đổi mới về thể loại, đề tài, ngôn ngữ, bút pháp nghệ thuật được biểu hiện trong bài thơ
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Sơ giản về phong trào Thơ mới
- Chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín của lớp thế hệ trí thức Tây học chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do
- Hình tượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ Nhớ rừng.
2 Kỹ năng:
- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn
- Đọc diễn cảm tác phẩm thơ hiện đại viết theo bút pháp lãng mạn
- Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm
- Tích hợp giáo dục kĩ năng sống: kĩ năng giao tiếp, kĩ năng suy nghĩ sáng tạo, kĩ năng tự quản bản thân
- Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường
3 Thái độ:
-Giáo dục HS: Cảm thông với nỗi đau của người dân trong xã hội đương thời và biết yêu tự do
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
Hoạt động 1: Khởi động:
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu 1: Tâm trang của con hổ trong vườn bách thú được miêu tả như thế nào? Vì sao nó lại có tâm trạng đó?
- Nhiều tâm trạng: nỗi căm hờn, uất hận, khinh miệt với những gì xung quanh bởi vì từ chỗ là chúa tể của muôn loài nay nay sa cơ bị tù hãm, trở thành trò lạ mắt thứ đồ chơi, chịu ngang bầy cùng bọn gấu dở hơi nên nó vô cung căm uất, nhưng không có cách gì thoát ra được nên nó đành buông xuôi bất lực
3 Bài mới:
Trong tâm trạng đó con hổ đã quay bề với cảnh sơn lâm hung vĩ bằng kí
ức, mộng về cuộc sống đã qua
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cơ bản
I Tìm hiểu chung:
II Đọc hiểu văn bản:
III Phân tích:
1 Cảnh con hổ trong vườn bách thú:
Trang 2- Quan sát đoạn thơ “ Ta sống mãi trong
tinh thương … dữ dội”
? Cảnh núi rừng ngày xưa hiện lên qua
những chi tiết nào
- HSTL - GVKL
? Xác định những biện pháp nghệ thuật
được sử dụng trong đoạn thơ trên
? Nhận xét về từ ngữ được sử dụng trong
đoạn thơ? Những từ ngữ ấy gợi ra không
gian như thế nào?
- HSTL – GVKL
- Phép liệt kê kết hợp với điệp ngữ, kết nối
các ý thơ cùng câu thơ biến thể gợi không
gian núi rừng đại ngàn rộng lớn, hùng vĩ
- Bóng cả cây già: từ gợi hình ảnh lớn lao,
hoang sơ
- Động từ mạnh: gào, thét, hét – dữ dội của
rừng già, kỳ vĩ
- Điệp từ với câu thơ 10 chữ kéo dài, ngắt
nhịp dài dài rông linh thiêng của núi
rừng khác “hoa chăm cỏ xén lối phẳng cây
trồng”
- Quan sát đoạn thơ: Ta bước chân lên dõng
dạc…
? Trong bức tranh đó chúa sơn lân đã hiện
ra như thế nào?
- HSTL - GVKL
- Bước chân lên dõng dạc đàng hoàng: oai
phong
- Lượn tấm thân như song cuộn; mền mại
- Vờn bóng, mắt thần quắt khiến mọi vâth
đêu im hơi: đầy sức mạnh chế ngự
? Nhận xét cách miêu tả hình ảnh con hổ
trong những câu thơ trên:
- HSTL - GVKL
Thảo luận 5 phút về đoạn thơ thứ 3
Câu hỏi: Đoạn thơ trên được coi là một bộ
2 Nỗi nhớ thời oanh liệt:
- Bóng cả, cây già, tiếng gió gào ngàn, giọng nguồn hét núi, tiếng thét khúc trường ca dữ dội
-> Phép liệt kê kết hợp với điệp ngữ, động từ mạnh ,câu thơ biến thể: Cảnh rừng hoang sơ, bí hiểm, hùng vĩ, dữ dội và oai linh
- Bước chân dõng dạc, đường hoàng, lượn tấm thân như sóng cuộn, vờn, quắc – chúa tể
-> Từ ngữ gợi hình, phép so sánh, nhịp thơ sống động, giàu chất tạo hình: vẻ đẹp uy nghi, dũng mãnh, vừa mềm mại, uyển chuyển, đầy sức mạnh chế ngự của chúa sơn lâm
Trang 3tranh tứ bình độc đáo Em hãy phân tích bộ
tranh tứ bình trên
- Gợi ý:
1) Em hiểu như thế nào về bức tranh tứ
bình
2) Những bức tranh trên được niêu tả vào
thời gian nào? Cảnh sắc ra sao?
3) Nhân vặt trung tâm của những bức tranh
trên là ai? Cuộc sống như thế nào?
- HSTL - GVKL
- giáo viên định hướng phân tích từng cảnh:
C1: Cảnh đẹp diễm lệ lãng mạn với hình
ảnh con hổ say mồi đứng uống ánh trăng ta
vừa kiêu hung mà nghệ sĩ hài hoa
C2: Cảnh dữ dội hùng tráng với hình ảnh
con hổ mang dáng vóc của một bậc đế
vương
C3: Cảnh bình yên chan hòa ánh sang rộn
rã tiếng ta nâng giấc chúa sơn lâm
C4: Cảnh đẹp dữ dội – sắc đỏ của ánh tà
dương trở thành máu của mặt trời lúc hấp
hối nhuộn đỏ cả không gian sau rừng
Vầng thái dương vĩ đại của vũ trụ chỉ còn
là mảnh bé nhỏ trong mắt của chúa sơn lâm
tầm vóc chúa sơn lâm càng kỳ vĩ lớn lao
làm chủ cả vũ trụ
? Thiên nhiên được hiện lên như thế nào?
Con hổ có cuộc sống ra sao?
- HSTL - GVKL
? Thời gian được gọi ra trong những bức
tranh trên?
- HSTL - GVKL
? Đại từ nhân xưng “ta” lặp lại trong các lời
thơ trên thể hiện điều gì?
- HSTL - GVKL
? Biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong
đoạn thơ trên? Tác dụng?
- HSTL - GVKL
? Câu thơ cuối là loại câu gì? Tác dụng?
- Thiên nhiên rực rỡ huy hoàng, sống động, hung vĩ và bí ẩn
- Chúa sơn lâm với tu thế lẫm liệt kiêu hung đầy uy lực
- Bộ tranh tứ bình đã khái quát trọng vẹn một thời oanh liệt của chua sơn lâm
- Câu hỏi tu từ mà giọng điệu cứ tăng tiến dần với điệp từ “đâu” thể hiện những hoài niệm đầy tiếc nuối, uất hận
Trang 4- HSTL - GVKL
- Tích hợp bảo vệ động vật và môi trường:
? Tâm trạng của em sau khi tìm hiểu những
đau xót, tiếc nuối của con hổ bị giam cầm?
- Mọi sinh linh, kể cả con người đều có
cuộc sống riêng, linh hồn riêng -> Bảo vệ
cuộc sống tự do cho muôn loài
? Dựng nên hai hình ảnh đối lập ( bách thú
tầm thường, chật hẹp, tù túng, và chốn
sơn lâm: hoang vu, bí hiểm, ), Thế Lữ
muốn nói điều gì?
- HSTL - GVKL
- Rừng là vô giá – Bảo vệ thiên nhiên, bảo
vệ rừng
? Tác phẩm ra đời vào thời gian nào? Hoàn
cảnh lịch sử của đất nước ta lúc bấy giờ?
- HSTL - GVKL
- 1934: Đất nước đang bị đô hộ
? Tâm trang của con hổ có gì giống với tâm
trang của người dân VN đương thời?
- HSTL - GVKL
? So sánh 2 cảnh tượng, 2 tâm trạng ta thấy
khát khao lớn nhất cảu con hổ là gì? – khao
khát tự do
?Quan sát đoạn thơ thứ 3 chú ý cho cô 1 số
câu thơ? Là loại câu gì, tác dụng ?
- HSTL - GVKL
câu cảm thán bộc lộ trực tiếp cảm xúc
Hổ gọi rừng 1 cách thiết tha
? Căn cứ vào nội dung của bài thơ hãy giải
thích vì sao tác giả mượn lời con hổ bị nhốt
ở vườn bách thú, việc mượn lời đó có tác
dụng như thế nào trong việc thể hiện nội
dung cảm xúc
? Nhận xét về cách lựa chọn hình tượng để
gửi gắm cảm xúc, cảm hứng chủ đạo, cách
sử dụng từ ngữ phối thanh, ngắt nhịp trong
- “Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?”: Câu cảm thán kết hợp với câu hỏi tu từ thể hiện sự tiếc nuối, xót xa
Tâm sự của con hổ là tâm sự cảu người dân Việt Nam mất nước tiếc nhớ khôn nguôi về thời tự do
3 Khao khát giấc mộng ngàn:
- Câu cảm thán liên tiếp, lời gọi thiết tha thể hiện khát vong tự do mãnh liệt nhưng bất lực của con hổ
* Ý nghĩa văn bản: mượn lời con
hổ bị nhốt ở vườn bách thú tác giả
đã kín đáo bộc lộ tình cảm yêu nước, khát khao thoát khỏi kiếp đời nô lệ
IV Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
- Biểu tượng ẩn dụ phù hợp, biện pháp so sánh đối lập
Trang 5bài thơ.
- HSTL - GVKL
? Bài thơ thể hiện nội dung gì?
- HSTL - GVKL
Hoạt động 3: Luyện tập:
Gợi ý: Đề bài mở, có thể triển khai theo
nhiều hướng:
+ Cảm nhận về nội dung, nghệ thuật
+ Cảm nhận về một câu thơ, một đoạn thơ
hay
- Cảm hứng lãng mạn với mạch cảm xúc sôi nổi mãnh liệt
- ngôn từ phong phú, giàu tính tạo hình, giàu sức biểu cảm
- Ngôn ngữ giàu nhạc tính, âm điệu dồi dào
2 Nội dung:
- Nỗi chán ghét thực tại tầm thường tù túng và niềm khao khát
tự do mãnh liệt
- Khơi gợi lòng yêu nước thầm kín của người dân mất nước thời ấy
* Ghi nhớ: SGK/ T7
V Luyện tập:
Bài tập 1 : Viết một đoạn văn ngắn nêu cảm nhận của em về bài thơ
« Nhớ rừng »
Hoạt động 4 : Củng cố, hướng dẫn tự học :
1 Củng cố :
- Tổng kết nội dung bài học bằng bản đồ tư duy
2 Hướng dẫn tự học :
- Đọc và học thuộc lòng bài thơ, tìm thêm chi tiết có giá trị trong bài thơ
- Chuẩn bị bài “Quê hương”