Đối tợng, vấn đề đạo đức cách mạng mà Bác đề cập: Bác đề cập đến mọi đối tợng .... Sự thống nhất giữa t tởng và hành động, giữa nói và làm : Trong “Đờng Cách mệnh” Bác ghi 23 điều t cách
Trang 1AK - yên thành - nghệ an
Sở GD& Đ T NGH ệ AN
BáO CáO Thu hoạch :
CHUYêN đề
t tởng - đạo đức cách
mạng hồ chí minh.
……… O0O ……
aK
YêN THàNh - nghệ an
THU HOạCH Về CHUYêN đề VIII :
T
T ởNG Hồ CHí MINH Về đạO đứC CáCH MạNG CầN, KIệM, LIêM, CHíNH, CHí CôNG, Vô T
I MộT Số điểM đáNG L U ý TRONG NGHIêN CứU, TUYêN TRUYềN, GIáO DụC T T - ởNG Hồ CHí MINH Về đạO đứC CáCH MạNG:
1 Đối tợng, vấn đề đạo đức cách mạng mà Bác đề cập: Bác đề cập đến mọi đối tợng
2 Về phạm vi đạo đức cách mạng:
- Phạm vi rộng: Có tính quốc gia, quốc tế, phục vụ sự tiến bộ, h/phúc của cá nhân loại
- Phạm vi hẹp: Đối với gia đình, bạn bè và đối với chính bản thân mình
- Một cách toàn diện: Việc chung, việc riêng, việc g/đình, trong ch/đấu, x/dựng, trong mọi lĩnh vực của đời sống
3 Bác đề cập đến các mối quan hệ trong t tởng, trong đạo đức cách mạng:
- Có rất nhiều mối quan hệ : Trên, dới, dọc, ngang, cá nhân, tập thể, t/cảm, c/việc, g/đình, x/h
- Bác qui vào ba mối quan hệ: + Đối với ngời + đối với việc + đối với chính mình
Trang 2AK - yên thành - nghệ an
Trong đó, đối với mình là khó nhất Bác xác định: Cần – Kiệm – Liêm – Chính – Chí công – Vô t là những p/c, thớc đo trong quan hệ với chính mình
4 Phơng pháp trình bày t tởng đạo đức cách mạng của Bác:
- Ngắn gọn, súc tích: Ngắn mà đầy đủ Súc tích mà dể hiểu, dể nhớ, dể làm theo
- Cả cuộc đời Bác là một pho sách lớn thể hiện t tởng, đạo đức c/m …
5 Bản chất và t tởng, đạo đức cách mạng HCM :
- CN nhân đạo là tâm điểm, là b/c của mọi q/điểm, t tởng và đạo đức đó cũng là tâm điểm của t t-ởng đạo đức HCM Đó là CN nhân đạo Mác – xít, khác hẵn với t tt-ởng nhân đạo p/k, t sản …
6 Đặc trng t tởng HCM về đạo đức cách mạng:
a Sự thống nhất giữa t tởng và hành động, giữa nói và làm : Trong “Đờng Cách mệnh” Bác ghi 23
điều t cách ngời cách mệnh, trong đó có “Nói thì phải làm”
b Tính nhất quán: Nhất quán trong mọi giai đọan của lịch sử, trong suốt cả cuộc đời …
II
Vị TRí, VAI TRò, ý NGHĩA T T ởNG HCM Về đạO đứC CáCH MạNG :
1 Vị trí, vai trò :
- Ngời cách mạng = Đức + Tài => Đức là cái gốc Trong “Sửa đổi lề lối làm việc”(47) Bác viết: “ Cũng nh sông có nguồn mới có nớc, ngời cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì có tài giỏi đến mấy cũng không lãnh đạo đợc nhân dân, vì giải phóng dân tộc, giải phóng loài ngời là công việc to lớn … sức có mạnh mới gánh đợc nặng và đi đợc xa, ngời cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng mới hoàn thành đợc nhiệm vụ cách mạng một cách vẻ vang.”
2 ý nghĩa:
- T tởng và đạo đức cách mạng là nền tảng t tởng và kim chỉ nam cho hoạt động của mỗi chúng ta trong sự nghiệp c/m hiện nay
- T tởng HCM và đạo đức c/m cũng đang soi rọi cho thực tế nớc ta hiện nay…Trớc đây, vấn đề lợi ích kinh tế bị chìm xuống vì lợi ích tối cao của dân tộc là giành độc lập, giải phóng đất n ớc Hiện nay, vấn đề lợi ích kinh tế đợc đặt ra công khai với tất cả mọi ngời Trong cơ chế thị trờng, vấn đề lợi ích cá nhân thờng đợc mọi ngời đặt cao hơn mọi giá trị khác Trong hợp tác quốc tế cũng vậy, lợi ích quốc gia lại thờng đợc đặt cao hơn lợi ích của sự tiến bộ chung của nhân loại mang tầm quốc
tế …
III
MộT Số Nd Cơ BảN CủA T T ởNG HCM Về đạO đứC CáCH MạNG :
1 Yêu thơng quí trọng con ngời (3 ý):
- Bác kế thừa truyền thống nhân ái của dân tộc, thể hiện một tình yêu thơng sâu nặng đối với con ngời, nhất là đối với những ngời lao động, đối với g/c công nhân, với những ngời bị áp bức Đặc biệt là đối với phụ nữ Bác tiếp thu những yếu tố tiến bộ của t tởng Nho giáo và phản đối t tởng trọng nam khinh nữ …
- Tình yêu thơng quí trọng con ngời của Bác mang tầm nhân loại Theo Bác, chỉ có hai giống ngời
mà thôi : Giống ngời đi áp bức và giống ngời bị áp bức
- Bác yêu thơng quí trọng con ngời không chỉ ở lời nói mà còn chăm lo để tìm cách giải phóng con ngời khỏi mọi áp bức bất công Trong “Tuyên ngôn của ĐCS” Mác – Ăngghen cũng viết: “Tự do cho mọi ngời là điều kiện cho tự do của tất cả mọi ngời.” Cái đích của chủ nghĩa nhân đạo mác – xít trong t tởng đạo đức HCM chính là xây dựng một XH cộng sản chủ nghĩa để giải phóng triệt để con ngời
2 Trung với nớc, hiếu với dân :
- Trung với nớc, hiếu với dân là nội dung cơ bản nhất trong t tởng đạo đức HCM
- Về khái niệm TRUNG – HIếu : Từ những k/n Nho giáo (Trung, hiếu, cần, kiệm, liêm, Chính, chí công, vô t …) Bác đa vào những nội dung hoàn toàn mới Trung với nớc (không phải trung với Vua), hiếu với dân – trong đó có cha mẹ
+ Bác nói “Hiếu là hiếu với nhân dân, ta phải thơng cha mẹ ta mà còn phải thơng cha mẹ ngời, phải làm cho mọi ngời đều biết yêu thơng cha mẹ”
+ TRUNG với nớc trớc hết là sống có lý tởng, thủy chung với lý tởng của Đảng, của giai cấp, của dân tộc Quyết một lòng sống chết vì lý tởng, suốt đời phấn đấu hy sinh vì lý tởng Mức độ cao nhất của sự thủy chung ấy Bác gọi là “Tận trung” Với Bác, TRUNG với nớc không chỉ là tình cảm, là ý chí mà biểu hiện cụ thể nhất là hành động Đó là “Dù phải đốt cháy cả dãy Tr ờng Sơn cũng phải giành cho đợc độc lập” (8/45) Là “Hễ còn một tên xâm lợc trên đất nớc ta thì ta còn phải tiếp tục chiến đấu quét sạch nó đi” Là “ Không có gì quí hơn độc lập tự do” Bác đã nêu cao tấm gơng sáng ngời ấy “ Tôi hiến dâng cả cuộc đời tôi cho dân tộc tôi”(trả lời nhà báo nớc ngoài 46)
3 CầN, KIệM, LIêM, CHíNH, CHí CôNG, Vô T :
- Đây là xử lý mối quan hệ “tự mình đối với mình”, lấy bản thân mình làm đối tợng
- CầN: Là cần cù, siêng năng, là tăng năng suất lao động, là làm việc kiên trì, bền bĩ, dẽo dai, có hiệu quả Ta k/c trờng kì, ta kiên trì con đờng Bác đã chọn … Bác quan niệm ai giữ đợc đạo đức, làm tròn nhiệm vụ là ngời cao thợng Không có nghề hèn
- KIệM : Là tiết kiệm, không xa xĩ, lãng phí, luôn gắn liền với CầN Cần mà không Kiệm nh “gió vào nhà trống” Bác là tấm gơng của tiết kiệm, luôn làm cho bản thân trong có 3 mối quan hệ : Với ngời – Với việc – Với mình
- LIêM : Là trong sạch, không tham ô, tham lam Nhất là về tiền tài, địa vị, danh lợi Bác coi “Liêm
là thớc đo có tính ngời hay không … con ngời mà không Liêm thì không bằng con vật” Bác nói “
Trang 3AK - yên thành - nghệ an
một dân tộc biết cần, kiệm, liêm, sĩ, là một dân tộc giàu về vật chất, mạnh về tinh thần, là một dân tộc văn minh, tiến bộ” Trớc hết, tự mỗi ngời phải tu dỡng cái Liêm cho mình …
- CHíNH : Là ngay thẳng, không gian tà Việc Thiện dù nhỏ cũng cố làm, việc ác dù nhỏ cũng cố tránh” Bác tổng kết “CầN, KIệM, LIêM, CHíNH” nh sau: “Trời có bốn mùa Xuân, Hạ, Thu,
đông Đất có bốn phơng: Đông – Tây – Nam – Bắc Ngời có bốn đức CầN, KIệM, LIêM, CHíNH Thiếu một mùa thì không thành Trời, thiếu một phơng thì không thành Đất, thiếu một đức thì không thành ngời.”
- “CHí CôNG, Vô T”:
Là chống cái “bệnh mẹ”(tức là chủ nghĩa cá nhân), không cho nó đẻ ra nhiều bệnh con
4 Có tinh thần quốc tế trong sáng:
- Bác khẳng định “ Quan san muôn dặm một nhà – Bốn phơng vô sản đều là anh em.” Hay “Tứ hải giai huynh đệ” Từ 46,47 Bác đã đề ra chính sách “Nớc VN sẵn sàng làm bạn với tất cả các nớc dân chủ, không gây thù oán với một ai” và Ngời kêu gọi đầu t của thế giới
* L u ý : VậN DụNG T T ởNG HCM Về đạO đứC CáCH MạNG VàO CS HôM NAY :
- Một là : Mọi ngời phải hàng ngày và suốt đời tự giác tu dỡng đạo đức c/m cho chính mình
- Hai là : Nói đi đôi với làm Luôn nêu gơng sáng về đạo đức c/m Bác nói “cán bộ vừa là ngời đầy
tớ, vừa là ngời lãnh đạo thật trung thành của nhân dân” Phải có lý tởng “làm sao cho nớc ta đợc hoàn toàn độc lập, dân ta đợc hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng đợc học hành …”
Nghệ An ngày 10 tháng 9 năm 2008
AK
( Dựa theo tài liệu cảa PGS,TS Mạch Quang Thắng – Q.Vụ trởng
Vụ Quản lý Khoa học – Học viện CTQG Hồ Chí Minh )