kỹ thuật trồng cà chua

Ở nước ta, việc trồng cà chua còn có ý nghĩa quan trọng về mặt luân canh, tăng vụ và tăng hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích đất canh tác. Cà chua trồng được trên nhiều loại đất, song thích hợp nhất vẫn là đất pha cát, nhiều chất mùn hay đất phù sa, đất bồi giữ ẩm và thoát nước tốt. Vậy đối với cây cà chua, kỹ thuật trồng và chăm sóc như thế nào để tăng năng suất và chất lượng trái. Cây cà chua có tên khoa học: Lycopersicum esculentum Miller, họ cà Solanacea là loại rau ăn trái rất được ưa thích vì phẩm chất ngon và dễ chế biến. Cà chua được trồng rộng rãi và canh tác khoảng 200 năm nay ở châu Âu để làm cây thực phẩm. Cà chua trồng được trên nhiều loại đất, song thích hợp nhất vẫn là đất pha cát, nhiều chất mùn hay đất phù sa, đất bồi giữ ẩm và thoát nước tốt. Cà chua trồng tốt trên đất lúa hay trồng sau cây họ hành tỏi. Đất thích hợp có pH = 6,0 – 6,5, đất chua phải bón thêm vôi

KỸ THUẬT TRỒNG CÂY CÀ CHUA

VI CÂY GIỐNG

VII VƯỜN ƯƠM

I ĐẶT VẤN ĐỀ

• Ở nước ta, việc trồng cà chua còn có ý nghĩa quan trọng về mặt luân canh, tăng vụ và tăng hiệu quả

kinh tế trên một đơn vị diện tích đất canh tác Cà

chua trồng được trên nhiều loại đất, song thích hợp nhất vẫn là đất pha cát, nhiều chất mùn hay đất phù

sa, đất bồi giữ ẩm và thoát nước tốt Vậy đối với cây

cà chua, kỹ thuật trồng và chăm sóc như thế nào để tăng năng suất và chất lượng trái

• Cây cà chua có tên khoa học: Lycopersicum

esculentum Miller, họ cà Solanacea là loại rau ăn trái rất được ưa thích vì phẩm chất ngon và dễ chế biến Cà chua được trồng rộng rãi và canh tác

khoảng 200 năm nay ở châu Âu để làm cây thực phẩm Cà chua trồng được trên nhiều loại đất,

song thích hợp nhất vẫn là đất pha cát, nhiều chất mùn hay đất phù sa, đất bồi giữ ẩm và thoát nước tốt Cà chua trồng tốt trên đất lúa hay trồng sau cây họ hành tỏi Đất thích hợp có pH = 6,0 – 6,5, đất chua phải bón thêm vôi

II.CÁC LOẠI GIỐNG CÀ CHUA HIỆN NAY 1 Các

giống cà chua phổ biến ở miền Bắc

• Cà chua dây Đông Anh, cà chua múi, các giống cà chua Ba Lan xanh, Ba Lan trắng, Hồng Lan, HP5, P375, CV12, cà chua 95, cà chua lai,…

2 Các giống cà chua phổ biến ở cả 2 miền Bắc Nam

• Giống cà chua lai TN30, giống cà chua lai TN 24, giống cà chua lai TN 19, giống cà chua Red

Crown 250, giống cà chua MV1

III Luân canh

• Thực hiện chế độ luân

canh hợp lý, không trồng

cà chua trên đất mà cây trồng trước thuộc họ cà, đặc biệt là cây khoai tây.

• Luân canh cà chua tốt nhất với cây trồng trước là lúa nước hoặc luân canh với cây rau.

IV Thời vụ

• Cây cà chua có thể sinh trưởng, phát triển tốt

trong vụ Đông ở vùng Đồng bằng, Trung du Bắc

Bộ Ở các tỉnh miền núi phía Bắc có thể gieo trồng

từ tháng 9, tháng 10, kết thúc thời vụ trước tháng 12

• Ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ và vùng Trung du Bắc

Bộ, vụ cực sớm gieo vào cuối tháng 6 Vụ sớm gieo vào tháng 7- 8 Gieo trồng trong vụ sớm phải làm luống cao, tiêu nước tốt, che cho vườn ươm Đặc biệt lưu ý trồng giống chịu nóng ẩm như giống

MV1 thường được lên líp để trồng

• Chính vụ gieo vào tháng 9, trung tuần tháng 10, thu hoạch vào tháng 1- 2 Vụ này có năng suất cao nên được gọi là vụ thuận.

• Vụ muộn gieo trồng cuối tháng 10 đến tháng 11, thu hoạch tháng 3, tháng 4 là lúc thị trường khan hiếm cà chua

• Thời vụ cà chua Xuân- Hè gieo giữa tháng 1, trồng cuối tháng 2, đầu tháng 3, thu hoạch vào cuối

tháng 5 đến tháng 6, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng vào những ngày nắng, nóng

• Mùa mưa gieo hạt tháng 6- 7, thu hoạch tháng 8 -

9 đây là vụ nghịch cà chua

V Đất và phân bón

• Đất trồng cà chua phải có thời gian để ải, thời gian ải

tuỳ theo mùa vụ Đất phải sạch cỏ dại, tơi xốp.

• Trồng 1 hàng không nên làm giàn, tạo hình, chiều rộng luống từ 0,7 – 0,8 m.

• Trồng 2 hàng cần làm giàn, tạo hình, chiều rộng luống khoảng 1,2 m.

• Chiều cao luống từ 0,2 – 0,3 m tuỳ theo mùa vụ trồng.

• Phân bón:

• Phân hữu cơ hoai mục 15- 20 tấn, thâm canh bón 30- 40 tấn cho 1 ha gieo trồng.

• Phân vô cơ thương phẩm số lượng được quy đổi từ nguyên chất, đảm bảo bón cho 1 ha gieo trồng như sau:

• Khối lượng N nguyên chất, từ 90- 120 kg.

• Khối lượng P2O5 từ 60- 90 kg.

• Khối lượng K2O5 từ 100- 120 kg.

• Phương pháp bón:

• Bót lót toàn bộ phân chuồng + lượng phân lân + 1/2 lượng phân Kali trộn đều trong đất bón vào hốc sâu 15- 20 cm trước khi trồng.

• Thúc lần 1 (khi cây bén rễ): 1/3 lượng phân đạm.

• Thúc lần 2 (cây ra hoa): 1/3 lượng phân đạm + 1/2 lượng Kali.

• Thúc lần 3 (cây đậu quả): 1/3 lượng phân đạm.

VI Cây giống, vườn ươm

• Cây giống cà chua tốt có chiều cao trung bình 18-

20 cm, số lá từ 5- 6 (khoảng 25- 30 ngày sau khi

gieo ở vườn ươm), thân và gốc cây mập, màu tím nhạt, có một lớp lông tơ mềm, không có sâu bệnh hại

• 1 m2 vườn ươm gieo từ 2,5 – 3 gr hạt, mật độ sau khi tỉa cành khoảng 800- 900 cây Nếu trồng với

mật độ 1.000- 1.200 cây/ 1 sào Bắc Bộ (360m2), cần khoảng 150- 200 gr hạt (khoảng 27.750 –

33.350 cây/ha, cần 4,5- 5,4 kg hạt) Tuổi cây trồng

vụ Đông 25- 30 ngày, trong vụ Xuân- Hè cần 35- 40 ngày.

• Phải phòng trừ kịp thời sâu bệnh hại cây con ngay trong vườn ươm Tỉa bỏ những cây xấu, yếu ớt Tỉa cây 2 đợt: lúc 2 lá và 4 lá thật Khoảng cách cây sau khi tỉa 10- 15 cm.

• Không bón phân cho cây trong vườn ươm để rèn luyện cây giống, tưới ít nước (đảm bảo độ ẩm đất 60%) Trước khi nhổ để trồng từ 7- 10 ngày không tưới nước, nhưng trước lúc nhổ 4- 5 giờ tưới đẫm nước để nhổ, tránh bị đứt rễ

hữu hạn Các giống có độ cao trung bình, cành lá sinh

trưởng trung bình, thuộc loại sinh trưởng bán hữu hạn

hoặc trồng trong mùa khô thì trồng 2 hàng trên luống,

khoảng cách hàng từ 0,65- 0,7m, khoảng cách cây 0,4-

0,45m, mật độ 3,5 vạn cây/1ha.

• Nói chung khoảng cách trồng cà chua: Cách hàng 70- 80

cm x cách cây 30- 40 cm

VIII Chăm sóc

1 Xới vun

• Xới vun: 2- 3 lần Sau khi cây hồi xanh xới 1 lần Sau trồng 25- 30 ngày xới lần 2 kết hợp vun đất vào gốc cho cây đứng vững

• Sau trồng 35- 40 ngày, trước khi làm giàn, dùng cuốc nạo vét đất ở rãnh, vun cao vào gốc cây Sau khi làm giàn thì không xới nữa, diệt cỏ dại bằng dầm kết hợp với nhổ cỏ bằng tay

2 Tưới nước

• Hàng ngày tưới 1-2 lần, tuỳ thuộc theo độ ẩm của đất và điều kiện thời tiết Trước khi cây hồi xanh thì tưới bằng gáo, cách gốc 7- 10 cm Khi cây bắt đầu sinh trưởng mạnh thì tưới rãnh có hiệu quả nhất Khoảng cách giữa 2 lần tưới từ 7- 10 ngày Khi tưới đưa nước vào rãnh ngập 1/2 độ cao

luống, nước thấm đều thì tháo cạn Độ ẩm đất 70- 80% là thích hợp cho cà chua sinh trưởng, phát

triển Các thời kỳ phân hoá hoa, ra hoa nụ và thời

kỳ có quả không được thiếu nước

3 Làm giàn, tỉa cành, tạo hình

• Những giống cà chua sinh trưởng

vô hạn và sinh trưởng bán hữu hạn, cây cao, thân lá sinh trưởng mạnh,

có nhiều nhánh, vì vậy nhất thiết phải làm giàn, tỉa cành, tạo hình.

• Sau khi trồng 35- 40 ngày, phải tiến hành làm giàn sớm và kịp thời

Nguyên liệu làm giàn thường là

trúc, nứa tép, cây điền thanh, cây đay giống Có điều kiện thì làm giàn cọc bằng chất dẻo buộc dây nilon

Ở miền Bắc thường làm giàn chữ A.

• Cây cà chua mỗi nách đều có chồi nách và đều có khả năng phát triển cành lá, ra hoa và đậu quả Những

cành ở gần chùm hoa thứ nhất, đặc biệt ở vị trí cành ngay dưới chùm hoa cho sản lượng tương đương so với cành ở thân chính Vì vậy khi tỉa cành cần lưu giữ thân chính và 1 thân phụ dưới chùm hoa thứ nhất.

• Số chùm hoa trên thân chính đối với giống thuộc loại hình sinh trưởng vô hạn rất nhiều từ 12- 20 chùm

Những chùm hoa ra sau thường không đậu quả hoặc quả nhỏ, không đạt tiêu chuẩn thương phẩm, chỉ nên

để 7-9 chùm hoa Số quả trên mỗi chùm hoa thường đạt 3- 4 quả Nên tỉa bỏ những quả không phát triển bình thường, dị hình, quả nhỏ không đạt yêu cầu

thương phẩm

• Chồi nách sinh trưởng rất mạnh vào mùa mưa, ẩm

độ không khí cao, cần tỉa bỏ kịp thời, 2- 3 ngày bẻ chồi 1 lần Công việc này thực hiện cho đến khi cây già Mùa khô lạnh 5- 7 ngày cần tỉa bỏ chồi 1 lần

IX Phòng trừ sâu bệnh

• 1 Bệnh mốc sương

• Xuất hiện trong điều kiện nhiệt độ từ 18- 200C, độ

ẩm không khí cao, trời âm u, mưa phùn, thiếu ánh sáng thì bệnh càng phát triển Vùng Đồng bằng

Sông Hồng bệnh xuất hiện từ tháng 11, phát triển mạnh vào các tháng 1- 2

• Phương pháp phòng trừ: Khi bệnh xuất hiện cần hạn chế bón đạm, tăng cường bón Kali, hạn chế

tưới nước Khi cần thiết dùng dung dịch Booc đô nồng độ 1%, Zineb 80WP nồng độ 0,1%, liều lượng 2,5- 3kg thuốc/ha hoặc Ridomin MZ 72 WP nồng

độ 0,1%, liều lượng 2- 3 kg thuốc/ha

Hình ảnh: Bệnh mốc sương

2 Bệnh héo xanh vi khuẩn

• Bệnh gây hại ở vùng trồng cá chua trên tất cả các giống, giống

cà chua Ba Lan và P375 bị bệnh nặng hơn Bệnh phát triển

thuận lợi ở nhiệt độ 26- 300C, độ pH= 6,7 -7,2.

• Luân canh cà chua với cây trồng nước hoặc cây trồng cạn khác bệnh giảm nhẹ hơn Vi khuẩn có thể sống trong đất và quả của

cà chua Hiện chưa có thuốc đặc trị để trừ bệnh này, phương pháp phòng trừ chủ yếu là tạo giống chống bệnh, xử lý đất,

thực hiện chế độ luân canh, thu gom tàn dư thực vật và các cây bệnh để tiêu huỷ Tiêu độc những nơi cây bị bệnh bằng vôi bột hoặc nước vôi 15- 20% Dùng thuốc Phygon nồng độ 1% để phun khi cây chớm bệnh.

Hình ảnh: Bệnh héo xanh

• Phòng trừ bằng kỹ thuật canh tác tổng hợp Khi cần thiết dùng Zineb nồng độ 0,1, liều lượng

0,5 kg/1 ha vườn ươm hoặc 2- 3 kg/ 1 ha ruộng sản xuất hoặc dùng Booc đô nồng độ 1% để

phun Khi bệnh phát triển nặng dùng Benlate nồng độ 0,1% để p hun.

Hình ảnh: Bệnh đốm nâu

4 Bệnh xoắn lá

• Bệnh do viruts gây hại cây, thường sinh trưởng, phát triển kém và không cho quả, làm giảm năng suất, có khi

bị thất thu Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện nhiệt

độ 25- 300C, độ ẩm không khí cao Bọ phấn và côn

trùng là môi giới truyền bệnh và cũng có thể lây lan qua đường cơ giới trong quá trình tỉa cành, lá từ cây nhiễm bệnh sang cây khoẻ.

• Phòng trừ bằng cách diệt bọ phấn triệt để tại vườn

ươm bằng Shepar 25 EC nồng độ 0,1% hoặc Trebon 10

EC nồng độ 0,1% để phun Nhổ bỏ cây bị bệnh và tiêu độc bằng vôi bột Trồng giống cá chua có khả năng

kháng bệnh xoắn lá như: MV1, CS1, Hồng Lan, TN19.

Hình ảnh: Bệnh xoăn lá

X Thu hoạch và bảo quản

• Các thời kỳ chuyển hoá giai đoạn chín của cà chua như sau:

• - Thời kỳ quả xanh: Quả và hạt phát triển chưa hoàn thiện Nếu thu hái quả vào lúc này và thông qua thúc chín tới thì quả không bình thường, không có hương vị, không có màu sắc đặc trưng của giống.

• - Thời kỳ chín xanh chất keo bao quanh hạt được hình thành, quả chưa có màu hồng hoặc màu vàng Nếu thúc chín thì quả sẽ thể hiện màu sắc của giống.

• - Thời kỳ chín vàng: Đỉnh quả xuất hiện màu vàng hoặc màu hồng với diện tích bề mặt chiếm khoảng 10%.

• - Thời kỳ chuyển màu: Diện tích bề mặt 10- 30%, có màu vàng hoặc đỏ.

• Thời kỳ quả chín hồng diện tích bề mặt 30- 60%, có màu đỏ nhạt hoặc vàng.

• - Thời kỳ chín đỏ, diện tích bề mặt quả 90% có màu đỏ.

• Từ khi chín xanh đến chín đỏ kéo dài khoảng 10- 12 ngày.

• Khi thu hái quả, tránh va đập vì quả dập sẽ là môi

trường thuận lợi cho nấm bệnh phát triển Cần duy trì

độ ẩm không khí trong bảo quản từ 85- 90% để tránh hiện tượng quả héo Người ta cho cà chua tiếp xúc

với Ethylen 12- 18 giờ ở nhiệt độ 200C, thời gian chín

có thể giảm 1/2 so với cà chua chín bình thường