+Biết vận dụng kiến thức về phong cách ngôn ngữ chính luận vào việc đọc hiểu văn bản và làm văn.. II/-BÀI GIẢNG : Hãy kể tên một số thể loại thuộc văn bản chính luận thời xưa mà em biết
Trang 1PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN
Tiết 108-111 Ngày soạn : 26-3-2008
A/-MỤC TIÊU BÀI DẠY: Giúp HS :
+Nắm được đặc điểm chung và cách sử dụng phương tiện ngôn ngữ trong phong cách ngôn ngữ chính luận +Biết vận dụng kiến thức về phong cách ngôn ngữ chính luận vào việc đọc hiểu văn bản và làm văn
B/-TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:
I/-K IỂM TRA BÀI CŨ :
*Dựa vào đâu mà tác giả cho rằng tiếng mẹ đẻ là nguồn giải phóng các dân tộc bị áp bức?
*Theo tác giả việc học tiếng nước ngoài có cần thiết không? Tại sao?
II/-BÀI GIẢNG :
Hãy kể tên một số thể loại thuộc văn bản
chính luận thời xưa mà em biết
Hãy kể tên một số thể loại thuộc văn bản
chính luận hiện đại mà em biết
* Yêu cầu HS đọc các đoạn trích trong các
văn bản chính luận trong SGK và trả lời các
câu hỏi:
?- Mục đích viết bản tuyên ngôn?
- Nhận xét cách sử dụng từ và câu văn trong
văn bản
? Mục đích của đoạn trích “cao trào chống
Nhật cứu nước”
? Mục đích của đoạn trích Việt Nam đi tới
- Nhận xét giọng văn, cách sử dụng câu
III/-CỦNG CỐ:
*Nêu khái niệm của PCNN chính luận?
*Chỉ ra đặc điểm chung của PCNN chính
luận?
-Phân biệt nghị luận với chính luận
+Nghị luận là thao tác tư duy trong hệ thống
các thao tác Văn nghị luận có thể chia
thành nhiều loại: nghị luận văn chương, nghị
luận xã hội, nghị luận chính trị
+Chính luận (về nội dung là nghị luận
chính trị) bao gồm thể loại: cương lĩnh,
tuyên bố, tuyên ngôn, các báo cáo, tham
luận…, là một phong cách ngôn ngữ độc lập
I/ VĂN BẢN CHÍNH LUẬN VÀ NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN:
1-Tìm hiểu văn bản chính luận:
a Đoạn trích Tuyên ngôn độc lâp:
-Tuyên ngôn
- Nhằm trình bày quan điểm chính trị của một quốc gia nhân dịp một sự kiện trọng đại
- Phần mở đầu là luận cứ của lập luận trong văn bản.Sử dụng
nhiều thuật ngữ chính trị : nhân quyền, dân quyền, bình đẳng, tự do
- Câu văn rất mạch lạc với các kết cấu cụm từ: trong những quyền ấy, suy rộng ra, có ý nghĩa là Câu kết chuyển ý mạnh mẽ, dứt khoát khẳng định:Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được
b.Đoạn trích Cao trào chống Nhật cứu nước:
- Bình luận thời sự
- Chỉ rõ kẻ thù lúc này là phát xít Nhật và khẳng định dứt khoát:bọn Pháp thực dân không còn là đồng minh chống Nhật của chúng ta nữa
c Đoạn trích Việt Nam đi tới:
- xã luận
- Phân tích những thành tựu mới về các lĩnh vực của đất nước, vị thế của nước trên trường quóc tế → những triển vọng tốt đẹp của CM trong thời gian sắp tới
Gọng văn hào hứng sôi nổi, câu văn giàu hình ảnh gợi mở một tương lai tươi sáng của dân tộc, nhân dịp đầu năm mới
2-Nhận xét chung về văn bản chính luaanjv à ngôn ngữ chính luận:
-Ngôn ngữ chính luận còn được dùng trong các tại liệu chính trị khác, trong những tác phẩm lý luận có quy mô khá lớn (ví dụ-SGK-tr98)
-Ngôn ngữ chính luận tồn tại hai dạng: viết, nói -Mục đích trình bày ý kiến hoặc bình luận, đánh giá một sự kiện, một vấn đề chính trị, một chính sách, một chủ trương về văn hóa, xã hội… theo một quan điểm chính trị nhất định -Đều sử dụng phương pháp nghị luận
1
Trang 2với các phong cách ngôn ngữ khác
Cho học sinh đọc lại các đoạn trích trang
96-97
a) Nhận xét các từ ngữ trong “tuyên ngôn
độc lập”
-Sử dụng nhiều từ ngữ chính trị: bình đẳng,
quyền, tuyên ngôn, dân tộc, cách mạng…
b) Các câu văn trong bài bình luận thời sự
được sáp xếp như thế nào?
-Tính chặt chẽ trong trật tự câu: 1.thời gian,
2.địa điểm, 3.sự kiện
-Tính chặt chẽ trọng đoạn văn theo thứ tự
thời gian khi liệt kê sự kiện, theo trậ tự quy
nạp, theo thứ tự logic
c) Tìm các biện pháp tu từ trong đoạn trích
“Việt Nam đi tới”
-Ẩn dụ: non sông Việt Nam đang bừng dậy
một sinh khí mới
-Liệt kê kết hợp với điệp ngữ: trong từng…
trong từng…
-Kết hợp câu ngắn và câu dài
*Để tạo giọng văn hùng hồn mạnh mẽ, người
viết chính luận dùng lối điệp từ, điệp ngữ,
sóng đôi và phối hợp: câu dài khi miêu tả,
liệt kê và câu ngắn khi khẳng định dứt khoát
-Phong cách ngôn ngữ có những đặc trưng
nào?
-Khi sử dụng từ ngữ, người viết cần chú ý
điều gì?
-Để văn bản có tính chặt chẽ trong diễn đạt
và suy luận thì người viết đã làm gì?
-Vì sao VBCL lại có tình truyền cảm thuyết
phục?
3-Bài tập:
-Bài 2 trang 99 Đoạn văn thuộc phong cách ngôn ngữ chính luận vì +Dùng nhiều từ ngữ chính trị: yêu nước, truyền thống, tổ quốc, xâm lăng, lũ bán nước, cướp nước…
+Câu văn mạch lạc, chặt chẽ, tuy có thể dùng câu dài (câu 3) +Đoạn văn thể hiện rõ quan điểm chính trị về lòng yêu nước, đánh giá cao lòng yêu nước của nhân dân ta
+Đoạn văn có sức hấp dẫn và truyền cảm: nhờ lập luận chặt chẽ, nhờ những hình ảnh so sánh cụ thể, sát hợp
II-Các phương tiện diễn đạt và đặt trưng của phong cách ngôn ngữ chính luận
1-Các phương tiện diễn đạt:
a-Về từ ngữ:
-VBCL sử dụng nhiều từ ngữ chính trị
b-Về ngữ pháp:
Câu trong VBCL thường là câu có kết cấu chuẩn mực gần với những phán đoán logic trong một hệ thống lập luận, câu trước liên kết với câu sau, câu sau nối tiếp câu trước trong một mạch
suy luận (VD-SGK-tr105)
c-Về biện pháp tu từ :
Sử dụng khá nhiều biện pháp tu từ giúp cho lí lẽ lập luận thêm hấp dẫn
Ở dạng nói ngôn ngữ chính luận chú trọng đến cách phát âm phải diễn đạt sao cho khúc chiết, rõ ràng, mạch lạc
2-Đặc trưng của phong cách ngôn ngữ chính luận :
a-Tính công khai về quan điểm chính trị b-Tính chặt chẽ trong diễn đạt và suy luận c-Tính truyền cảm và thuyết phục
IV-CHUẨN B Ị:
Soạn “Một số thể loại văn học:kịch, nghị luận” – chú ý:
+Tìm hiểu khái niệm
+Yêu cầu về đọc kịch và văn bản nghị luận
2