xây dựng panel thực tập đấu động cơ ba pha

Cấu tạo động cơ không đồng bộ ba pha: a>Phần tĩnh - Stato: - Lõi thép Stato: Được ghép bằng các lá thép Kỹ thuật điện hình vành khăn, có xẻ rãnh ở bên trong để đặt dây quấn Stato.. -

LỜI CẢM ƠN

Trước hết em xin bày tỏ lòng biết ơn Cô Phan Bích ngọc đã trực tiếp hướng dẫn,giúp đỡ nhóm chúng em trong suốt thời gian nghiên cứu và quá trình hoàn thành đồ ánmôn học Máy Điện

Chúng em xin bày tỏ lòng cảm ơn tới các Thầy, Cô giáo Khoa Điện – Điện TưTrường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Hưng Yên, Đã trang bị kiến thức và tạo điềukiện thuận lợi cho chúng em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Cảm ơn gia đình, bạn bè, các đồng chí, đồng nghiệp đã quan tâm, động viên giúp

đỡ chúng em về tinh thần và vật chất trong quá trình học tập và thực hiện đề tài

Hưng Yên, ngày … tháng … năm 2016

Nhóm Sinh Viên Thực Hiện Đồng Văn Đại

Nguyễn Anh Dũng

LỜI CAM ĐOAN

Chúng em xin cam đoan nội dung được trình bày trong đồ án môn học là kết quảnghiên cứu của bản thân cùng các thành viên trong nhóm Nội dung của đồ án chúng

em có tham khảo và sư dụng các tài liệu, thông tin đã được đăng tải trên các tác tạpchí, Web site theo danh mục tài liệu tham khảo của đồ án ở phần cuối

2 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

- Đề tài được nghiên cứu mục đích củng cố kiến thức đã học cho sinh viên vàxây dựng panel thực tập dấu động cơ ba pha ứng dụng trong lĩnh vực dạy nghề

- Nhiệm vụ được đặt ra với nhóm nghiên cứu phải tìm hiểu về động cơ ba pha và các quy trình bảo trì sưa chữa động cơ, trên cơ sở đó thiết kế và chế tạo được panel đấu động cơ ba pha

3 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành nội dung đồ án nhóm nghiên cứu đã áp dụng các phương pháp sau:

- Khảo sát, đánh giá thiết bị hiện có

- Tìm và phân tích tài liệu

- Sư dụng phương pháp thực nghiệm

- Trao đổi kinh nghiệm và kiến thức với các thầy cô giáo

4 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là xây dựng panel thực tập đấuđộng cơ ba pha đảm bảo các yêu cầu:

- Xác định đầu dây bằng nguồn DC

- Đấu được động cơ ba pha đảo chiều bằng cầu dao ba pha hai nghả

- Đấu động cơ ba pha chạy điện một pha

- Đấu động cơ ba pha chạy điện một pha có đảo chiều

5 Phạm vi nghiên cứu

- Chế tạo được panel thực tập động cơ ba pha

- Xây dựng một số bài tập ứng dụng trên panel

Hộp nối dõy

Lừi thộp Stato Dõy quấn Stato Vũng bi

Trục Vũng ngắn mạch Rụto

Quạt giú

Cầu nối

Chương I TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ BA PHA

1.1 Cấu tạo và nguyên lý làm việc

1.1.1 Cấu tạo động cơ không đồng bộ ba pha:

a>Phần tĩnh - Stato:

- Lõi thép Stato: Được ghép bằng các lá thép Kỹ

thuật điện hình vành khăn, có xẻ rãnh ở bên trong để

đặt dây quấn Stato Trường hợp máy có công suất

lớn, kích thước lõi thép lớn thì lõi thép sẽ được ghép

từ nhiều lá thép hình rẻ quạt như hình vẽ

- Dây quấn Stato: Là dây điện từ, có thể là dây

Đồng hoặc Nhôm, được quấn thành các Bối dây, Tổ

bối dây; Tùy theo cuộn dây quấn Stato là 1fa hay 3fa

mà ta có động cơ không đồng bộ 1fa hoặc 3fa

b> Phần động – Rôto:

- Lõi thép: Cũng được ghép bằng các lá thép Kỹ thuật điện, có sẻ rãnh ở bên

ngoài để đặt dây quấn Rôto

- Dây quấn:

Động cơ có cuộn dây Rôto nối ngắn mạch gọi là động cơ không đồng bộ Rôtongắn mạch hay Rôto lồng sóc vì có dạng như lồng sóc

Đối với loại Rôto dây quấn, cuộn dây Rôto nối hình Sao (Y), còn 3 đầu được nốiđến 3 vòng góp cố định trên trục, được cách điện với trục và gọi là 3 Vành trượt Có

3 Chổi than tiếp xúc với 3 vành trượt này để nối ra ngoài; Người ta có thể nối nốitiếp dây quấn Rôto với các điện trở phụ để mở máy hoặc điều chỉnh tốc độ

Động cơ Rôto lồng sóc được dùng phổ

biến nhất, lồng sóc được đúc bằng Đồng hoặc

Nhôm có dạng như hình vẽ

1.1.2 Nguyên lý làm việc của động cơ không đồng bộ ba pha:

a> Cách tạo ra từ trường quay trong lõi thép Stato:

Để tạo ra được từ trường quay trong lõi thép Stato, cuộn dây Stato cần phảiđược chế tạo theo quy luật nhất định, cách bố trí, đấu nối cuộn dây 3fa của Stato cầnnghiêm ngặt tuân thủ công nghệ chế tạo Dưới đây ta khảo sát cách tạo ra từ trườngquay:

Cuộn dây Stato trong hình vẽ trên đuợc biểu diễn gồm có 3 vòng dây cho3fa, Ba cuộn dây của 3fa AX, BY và CZ được đặt lệch nhau những góc 1200 Dòngđiện cung cấp cho động cơ cũng là dòng xoay chiều 3fa: iA, iB và iC cũng lệch phanhau những góc là 1200

Để khảo sát sự biến thiên của từ trường sinh ra trong lõi thép Stato, ta hãykhảo sát chiều và vị trí của từ trường tại 4 thời điểm a, b, c và d trên đồ thị thờigian

Từ trường trong trường hợp ta vừa xét gồm

có 2 cực (1 đôi cực); Nếu ta tăng gấp đôi số

cuộn dây của mỗi pha thì số cực cũng sẽ tăng

lên gấp đôi, tốc độ của từ trường quay lại bị

giảm đi một nưa Trong trường hợp tổng

quát, tốc độ quay của từ trường xác định theo

công thức:

Số cực của Từ trường khi tăng gấp đôi số

Bối dây của mỗi pha

Ta quy ước chiều dòng điện đi từ đầu đến cuối cuộn dây mang dấu dương (+), đi từcuối đến đầu cuộn dây mang dấu âm Thì chiều dòng điện trong các cuộn dây tạicác thời điểm a, b, c và d như hình vẽ Dấu (+) là dòng điện đi vào, dấu (.) là dòngđiện đi ra

Tại thời điểm a, dòng điện trong cuộn dây AX (iA) là cực đại và có dấudương, theo quy ước ta biểu diễn dòng điện đi vào ở A và đi ra ở X như trên hình

vẽ Cũng thời điểm đó thì các dòng điện iB và iC có giá trị âm, có chiều đi từ cuốiđến đầu các cuộn dây BY và CZ Theo quy tắc vặn nút chai ta xác định được chiềucủa đường sức từ trường tại thời điểm a như hình vẽ

Bằng cách tương tự, ta xác định được chiều và vị trí của từ trường tại cácthời điểm b, c và d như hình vẽ

Rõ ràng là từ trường tạo ra trong lõi thép Stato có chiều và trị số thay đổi liêntục theo thời gian và trong trường hợp này nó quay theo chiều kim đồng hồ Nhìntrên đồ thị thời gian ta thấy rằng từ thời điểm a đến thời điểm d tương ứng vớikhoảng thời gian là 1/2 Chu kì (T/2); Trong khoảng thời gian đó thì từ trường quayđược 1800, như vậy là sau 1 Chu kì của dòng điện thì từ trường sẽ quay được 3600(1vòng)

Ta lại thấy rằng khi thiết lập thứ tự dòng điện các phalần lượt là iA, iB và iC thì chiều n0 = 60p f của từ trường quay sinh ra trong

lõi thép Stato là cùng chiều kim đồng hồ như đã khảo sát ở trên; Nếu ta thay đổi thứ

tự liên tiếp của dòng điện trong các pha thì chiều quay của Từ trường cũng sẽ thay

đổi Điều này sẽ làm chiều quay của động cơ thay đổi, đây cũng chớnh là nguyờn lý thực hiện đảo chiều quay cho động cơ không đồng bộ - Đảo chéo 2 trong 3 pha của nguồn cung cấp.

b> Nguyên lý làm việc của động cơ không đồng bộ:

Để giải thích nguyên lý làm việc của động cơ không đồng bộ, ta giả sư đã tạo

ra được từ trường quay trong lõi thép Stato; Giả sư chiều và vị trí của Từ trường tạithời điểm ta xét như hình vẽ Hai vòng tròn phía ngoài biểu diễn Lõi thép và dâyquấn Stato, vòng tròn phía trong thể hiện lõi thép Rôto, các vòng tròn nhỏ thể hiệncác thanh dẫn của Rôto lồng sóc

Từ trường quay với tốc độ n0 cùng chiều kim đồng hồ Tại thời điểm mở máy, khiRôto còn đứng yên; Từ trường quay quét qua các

thanh dẫn của Rôto sẽ tạo ra trong các thanh dẫn

những Sức điện động cảm ứng Ta xét hai thanh dẫn

nằm ở vị trí đặc biệt như trên hình vẽ Bằng quy tắc

bàn tay phải, xác định được chiều của Sđđ cảm ứng

trong 2 thanh dẫn như hình vẽ ở thanh dẫn phía trên,

Sđđ cảm ứng có chiều đi từ trong ra ngoài (kí hiệu là

dấu"."); ở thanh dẫn phía dưới thì ngược lại, chiều

của Sđđ cảm ứng là đi từ ngoài vào trong (+)

Các thanh dẫn Rôto bị nối ngắn mạch bởi hai vòng ngắn mạch ở hai đầuRoto (Cấu tạo của Rôto lồng sóc), vì vậy Sđđ cảm ứng sẽ tạo thành dòng điện cảmứng trong các thanh dẫn; Chiều của dòng điện cảm ứng cùng chiều với Sđđ cảmứng Các thanh dẫn Rôto mang dòng điện lại nằm trong từ trường của dây quấnStato nên chịu tác dụng của lực điện từ, chiều của lực điện từ F xác định bằng quytắc bàn tay trái Trên hình vẽ biểu diễn chiều của lực điện từ F tác dụng lên haithanh dẫn, ta thấy rằng các lực điện từ F tạo thành ngẫu lực, có xu hướng kéo Rôtoquay theo chiều kim đồng hồ (Cùng chiều của từ trường quay)

Dây quấn của Rôto lồng sóc gồm có rất nhiều thanh dẫn, bằng cách tương tự

ta xác định đuợc chiều của lực điện từ F tác động lên từng thanh dẫn Tổng hợp tácdụng của các lực điện từ F sẽ tạo thành Mômen quay, kéo Rôto của động cơ quay

theo chiều của từ trường với tốc độ n < n 0 Rõ ràng là tốc độ quay của Rôto phải

luôn nhỏ hơn tốc độ của từ trưòng; Thật vậy nếu n = n 0 nghĩa là tốc độ tương đối

giữa các thanh dẫn Rôto với từ trường là bằng 0, như vậy sẽ không có Sđđ cảm ứng

và dòng điện cảm ứng I = 0, lực điện từ F cũng sẽ bằng 0 (F = 0), Rôto phải quaychậm và dừng lại Vậy nên tốc độ quay của Rôto phải luôn nhỏ hơn tốc độ của từtrường, chính vì vậy động cơ này được gọi là động cơ không đồng bộ

Hoặc tính theo phần trăm:

Trên lý thuyết, S biến thiên từ 0 đến 1, hoặc 0% đến 100% Thực tế thì trị sốcủa S ở tải định mức đối với động cơ không đồng bộ thông thường trong giớ hạn

2÷3%; Với động cơ không đồng bộ có hệ số trượt nâng cao, S có thể đạt đến 10%

Vì vậy tốc độ làm việc của động cơ không đồng bộ vẫn gần bằng tốc độ từ trường,giả sư tốc độ của từ trường là 3000v/ph thì tốc độ của Rôto khoảng 2850÷2950v/ph

…

Chương II PHƯƠNG PHÁP SỬA CHỮA ĐỘNG CƠ KĐB 3 PHA

Để biểu thị mức độ giảm nhỏ của n so với n0 người

ta dùng khái niệm hệ số trượt S, theo biểu thức:

2.1 Tháo- lắp động cơ điện.

Các máy điện bị hỏng trước hết ta phải tháo tất cả các dây điện nối đến động

cơ Khi tháo phải đảm bảo động cơ đã được cắt ra khỏi nguồn điện và tháo ra khỏi

bệ máy đưa đến tới nơi sưa chữa Công việc đầu tiên là ghi chép các số liệu ban đầu

và tình trạng hư hỏng sơ bộ của máy, kết hợp với việc chuẩn đoán, xem xét, đo đac(nếu cần) và hỏi người vận hành để biết tình trạng hư hỏng của máy tới mức độ nào,nguyên nhân gây ra hư hỏng và qua đó đưa ra phương án sưa chữa hợp lý Côngviệc ghi chép, theo dõi có hệ thống là một phương pháp làm việc khoa học, và chínhqua đó người thợ tích lũy được nhiều kinh nghiệm quý báu

Trình tự tháo lắp máy điện như sau:

Bước 1: Tháo động cơ ra khỏi máy sản xuất và các bộ phận truyền động

Chú ý: Sử dụng Clê, mỏlết hoặc tuốcnơvít đúng chủng loại phù hợp với những bulông, êcu, vít để tránh bị nứt, vỡ, vê tròn đầu, cháy xén hoặc gãy và chú ý các tấm đệm.

Bước 2: Vệ sinh phía ngoài động cơ

Dùng bàn trải hoặc máy nén khí để làm sạch bụi bẩn dầu mỡ bám trên thânđộng cơ điện và các bộ phận khác

Bước 3: Tháo buli ra khỏi trục động cơ

Sư dụng vam 2 càng, 3 càng hoặc dùng bàn ép thủy lực ép cho puli ra khỏitrục động cơ

Bước 4: Tháo nắp che cánh quạt gió ngoài (bộ phận che cánh quạt), cánh quạt ra

khỏi trục động cơ Sau đó tháo cánh quạt, nếu là then giữ giữa cánh quạt và trụcđộng cơ thì sư dụng vam để tháo hoặc sư dụng hai bulông phù hợp siết vào ren đãtạo sẵn để đẩy cánh quạt ra, trường hợp chỉ bắt vít ta sư dụng tuôcnơvit để tháo

Bước 5: Tháo nắp mỡ (bộ phận che ổ bi ngoài với loại vòng bi cầu) của mặt trước

động cơ

Chú ý: Đánh dấu vị trí bulông nắp mỡ trước, sau, trong, ngoài tránh trường hợp sai lệch vị trí của nắp mỡ trước, sau, trong và ngoài.

Bước 6: Tháo bulông của nắp trước, nắp sau của động cơ

Dùng tuốcnơvít hoặc clê, mỏlết phù hợp với vít hoặc bulông, êcu tháo nắptrước, nắp sau Khi tháo phải nới đều, đối xứng các bulông, êcu Sau đó dùng búacao su hoặc miếng gỗ, tông (đồng, nhôm) với búa nguội hoặc dùng búa nguội vớiđục mỏng đục vào khe hở lắp ghép giữa nắp và thân, để làm nắp sau của động cơbung ra khỏi thân và trục động cơ Đánh búa vừa phải, đều đều, từ từ và cậy dần ởbốn góc tại các vị trí đối xứng và vào các gờ của nắp, thân Tránh làm lệch méo,nứt, vỡ nắp

Chú ý: Đánh dấu vị trí nắp trước, nắp sau tránh trường hợp sau khi lắp làm sai lệch, nhầm lẫn vị trí của hai nắp máy.

Bước 7: Rút Rôto và nắp sau ra khỏi Stato

Lót giấy cách điện hoặc bìa lên phần đầu của bộ bây Dùng Palăng, cầutrục…đưa Rôto và nắp sau ra khỏi Stato Tránh làm xây sát (hỏng cách điện) bộ dâyquấn

Chú ý: Nếu máy điện có chổi than thì trước tiên ta phải nhấc chổi than ra khỏi hộp chổi than, với máy điện một chiều thì phải đánh dấu đường trung tính hình học của chổi than trên vành đỡ giá chổi than và nắp cố định giá chổi than để khi lắp khỏi bị nhầm lẫn Sau khi đã rút Rôto và nắp sau ra khỏi Stato ta phải kê lên giá đỡ không để Rôto và trục trực tiếp xuống nền xưởng hoặc mặt bàn

Khi lắp động cơ thì thực hiện ngược với quá trình tháo.

2.2 Bảo dưỡng động cơ điện.

Tùy theo tình trạng của động cơ, khi bảo dưỡng ta cần tiến hành các côngviệc kiểm tra xác định tình trạng của động cơ để có biện pháp sư lý kỹ thuật phùhợp Đảm bảo cho động cơ làm việc lâu dài, hiệu quả nhất.

2.3 Lấy mẫu bộ dây quấn

Lấy mẫu bộ dây quấn Stato động cơ cháy hỏng trên là một khâu rất quantrong trong quy trình sưa chữa máy điện, đảm bảo đúng yêu cầu kĩ thuật để ngườithợ khi sưa chữa lại bộ dây quấn mới, động cơ làm việc đạt được những tính năng,thông số ban đầu như nhà chế tạo.Ta thực hiện theo các bước sau

Bước 1: Quan sát bộ dây, xác định nguyên nhân cháy hỏng

Quan sát bề ngoài hoặc bề mặt dây quấn ở phần đầu nối có thể đánh giá đượcchất lượng dây quấn và vị trí sự cố Thông thường động cơ điện sau khi chế tạo bềmặt dây quấn được phủ một lớp sơn cách điện màu đồng hoặc ghi hồng, xanh ghi,trắng…Mọi biểu hiện không bình thường về màu sắc là cơ sở để phân tích sự cốhoặc ta có thể xác định thông qua mùi dây quấn máy điện sau khi được chế tạo đềuđược tẩm sơn cách điện Tất cả các loại sơn cách điện khi động cơ làm việc quá giớihạn nhiệt độ cho phép đều có mùi, sơn cách điện cháy thường có mùi khét, hắc vàchua Nếu máy điện bị cháy nặng có thể phát hiện được ngay khi vào trong phòngmáy

Bước 2: Xác định kiểu quấn dây

Quan sát xem động cơ ta tháo dỡ quấn theo kiểu quấn gì? Đồng tâm, đồngkhuôn (móc xích, hoa sen), xếp đơn, xếp kép…

Bước 3: Cắt băng bó phần đầu dây

Lấy kéo, dao hoặc dùng kìm cắt cắt phần băng bó (dây đai) đầu dây hai phíacủa động cơ Sau đó kiểm tra cách đấu nối, bố trí các đầu dây điện vào ra Đánh dấucác vị trí đầu đầu, đầu cuối của mỗi pha trên lõi thép Stato

Bước 4: Vẽ sơ đồ bộ dây quấn

Trước hết ta vẽ sơ đồ tròn, thông thường ta chỉ cần vẽ sơ đồ trải bộ dây quấncủa động cơ

Bước 5: Tháo dỡ bộ dây quấn Stato ra khỏi lõi thép.

Việc tháo dỡ dây quấn stato phải đảm bảo không làm ảnh hưởng đến chấtlượng mạch từ, các răng không bị xô lệch làm miệng rãnh không được thẳng, những

lá thép ở phía ngoài không bị nghiêng, cong, vênh Ta sư dụng những cách tháo dỡ

bộ dây Stato như sau:

Cánh 1: Lấy kìm mỏ nhọn, búa, đục sắt phá bỏ nêm tre, bìa úp Sau đó dùngnguồn điện có điện áp thấp gây quá dòng làm cho lớp dây êmay cháy khi đó cácvòng dây không còn dính với nhau nữa, ta có thể tháo rời từng vòng dây của cácbối.

Cánh 2: Tiến hành tháo dỡ theo các bước sau

Đốt nóng động cơ lên nhiệt độ tớiikhoảng 2000C khi thấy hết ngọn lưamàu xanh thì thôi

Dùng máy cắt (cưa) cắt bỏ phần đầucuộn dây ở phía đầu nối dây

Giữ lại phần đầu cuộn dây vừa cắt rời

để kiểm tra sơ đồ đấu dây, đo tiếtdiện dây quấn và xác định số sợi chậpsong song (bằng cách quan sát cácđầu nối của các pha ra hộp nối dây)

Rút dần từng bối dây ra khỏi lõi thépStato.

Vệ sinh vỏ và các rãnh của lõi thépStato phải lấy hết sơn và bìa cáchđiện bám trong các rãnh để đảm bảo

đủ tiết diện rãnh cho việc lồng lạicuộn dây mới

Sưa lại các răng trên lõi thép nếu bịnghiêng, cong vênh do khi tháo dỡ bộdây cũ

Trong quá trình tháo dỡ bộ dây ta cần phải đếm lấy số vòng dây trong mỗibối dây và tổ bối dây; Để chính xác ta đếm hai bối dây, hai tổ bối dây, nếu thấy có

sự chênh lệch về số vòng dây ta cộng lại và chia trung bình lấy số vòng dây trung

bình để quấn lại bối dây mới Dùng panme để đo xác định đường kính dây (đốt cháy lớp êmay sau đó để nguội hẳn rồi dùng tay vuốt nhẹ để cho hết lớp êmay và tránh làm biến dạng dây quấn điện từ).

Các thông số lấy được sau khi tháo dỡ, lấy mẫu bộ dây quấn của máy điệnbao gồm:

- Sơ đồ dây quấn;

- Kích thước (chu vi) của bối dây, tổ bối dây - Để làm căn cứ xác định kíchthước của khuôn quấn trong quá trình sưa chữa

- Số liệu dây quấn: Bao gồm số vòng dây quấn trong mỗi bối dây, tổ bối dây;đường kính dây quấn

Chỉ được phép dỡ bỏ hoàn toàn bộ qây quấn cũ sau khi đã xác định được đầy đủ các số liệu trên!

2.4 Những yêu cầu khi sử dụng dụng cụ tháo lắp máy điện

2.4.1 Sư dụng đúng dụng cụ trong công việc nhằm:

- Tránh được những hỏng hóc và nâng cao tuổi thọ cho thiết bị

- Không làm hỏng hoặc biến dạng các chi tiết được tháo, lắp

- Rút ngắn được thời gian thao tác công việc

- Tránh được những tai nạn lao động

2.4.2Bố trí dụng cụ một cách hợp lí

Vị trí làm việc của người thợ lắp ráp có thể là cố định hoặc thay đổi Tại vịtrí làm việc cố định việc bố trí các dụng cụ, trang thiết bị một cách hợp lí được tuântheo các nguyên tắc sau:

- Chỉ đặt các trang thiết bị dụng cụ cần thiết cho công việc được giao tại vị trílàm việc

- Bố trí sắp đặt các dụng cụ phải đảm bảo thuận lợi nhất cho công việc lắpráp của người thợ, như vậy sẽ giúp người thợ tránh khỏi thao tác thừa, tiết kiệm thờigian làm việc

- Các dụng cụ phải được đặt cố định theo trình tự trên bàn hoặc giá có chiềucao hợp lí đảm bảo dễ nhìn, dễ thấy, dễ lấy

2.4.3 Bảo quản dụng cụ

Bảo quản tốt dụng cụ là yêu cầu quan trọng trong công việc tháo lắp, sưachữa của người thợ

- Cất các dụng cụ không dùng vào vị trí cũ một cách thích hợp và ngăn nắp

- Luôn giữ cho sàn làm việc sạch sẽ vệ sinh công nghiệp

- Tham khảo ý kiến cấp trên ngay khi dụng cụ bị hỏng hoặc thất lạc

2.4.4 Sư dụng cụ một cách an toàn

Trong quá trình tháo, lắp sưa chữa ta không chỉ sư dụng dụng cụ một cáchthích hợp với từng loại công việc mà sư dụng dụng cụ một cách an toàn cũng làđiều rất quan trọng Sau đây là những quy định an toàn khi sư dụng dụng cụ

- Luôn mang kính bảo hộ khi sư dụng đục, búa hoặc các dụng cụ cắt

- Mang đồ bảo vệ tai khi tiếng ồn vượt quá mức cho phép thường là tiếng ồnphát ra khi vận hành các dụng cụ bằng điện, bằng khí nén, tiếng búa đập

- Mặc đúng đồ bảo vệ lao động một cách gọn gàng

- Dùng đúng loại dụng cụ cho từng công việc

- Giữ cho dụng cụ luôn sắc và không bị biến dạng Giữ sạch và chính xác cácdụng cụ, đảm bảo phần tay nắm luôn gắn chặt một cách an toàn, thay các dụng cụ bịgãy, bị vỡ

- Tay cầm của tuốcnơvít và các loại tay cầm bọc nhựa thông thường khôngđược thiết kế để sư dụng như là vật cách điện, vì vậy không dùng chúng để tháo lắpnhững chi tiết cụm máy có điện.

- Không được dùng bất cứ dụng cụ lao động nào để làm búa, trừ trường hợpchúng được thiết kế với chức năng đó

- Không được dùng ống nối, hoặc các thanh tương tự để tăng lực đòn bẩy củaclê, mỏlết

- Không dùng búa đóng bất cứ vào loại clê, mỏ lết nào trừ loại được thiết kế

để đóng

- Nên sư dụng kìm giữ mũi đục nếu có thể

- Không kéo tủ dụng cụ khi di chuyển mà phải đẩy nó trước mặt

- Trước khi dịch chuyển tủ dụng cụ phải đóng nắp, khóa các ngăn cưa

- Không được mở hơn một ngăn tủ đựng dụng cụ cùng một lúc Đóng lại mỗingăn trước khi mở ngăn khác, mở nhiều ngăn tủ cùng một lúc có thể làm lật tủ

- Cài khóa bánh xe sau khi tủ đã được định vị tại nơi làm việc

- Không cho người không có trách nhiệm đứng nhìn vượt quá nơi an toànphạm vi làm việc

Phương pháp sư dụng các loại dụng cụ tháo lắp, sưa chữa máy điện được

giới thiệu chi tiết trong Phụ lục 1.

CHƯƠNG III

SƠ ĐỒ QUẤN DÂY VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐẤU DÂY ĐỘNG CƠ

KHÔNG ĐỒNG BỘ BA PHA 3.1 Sơ lược về cấu tạo bộ dây quấn Stato động cơ không đồng bộ:

Bộ dây quấn gồm các Bối dây riêng lẻ đặt trong các rãnh của lõi thép Stato

và được đấu nối theo một quy luật nhất định Bối dây có thể là 1 hoặc nhiều vòng

dây quấn nối tiếp nhau

Theo cách đặt dây trong rãnh, ta có cuộn dây một lớp và cuộn dây hai lớp

Nếu trong rãnh chỉ có 1 cạnh của một bối dây thì ta có dây quấn một lớp; Khi trong rãnh có hai cạnh của hai bối dây khác nhau, ta có dây quấn hai lớp

3.2 Các thông số sử dụng khi lập sơ đồ dây quấn:

- Số rãnh của lõi thép Stato: Z1

- Số mạch nhánh song song: a

- Số vòng dây của một pha: W1f

- Bước quấn dây: y (tính theo số rãnh)

- Số rãnh ứng với mối cực của 1 pha: q

Từ mục 1.2.1 ta thấy rằng: Từ trường quay trong lõi thép Stato được hình

thành do sự phối hợp chiều dòng điện trong dây quấn của cả 3 cuộn dây (3 pha).Như vậy: Trong cuộn dây ba pha, các rãnh nằm trong mỗi cực được chia làm 3

phần, mỗi phần thuộc về một pha, tạo thành các nhóm cực-pha dưới mỗi cực Vậy

là dưới mỗi cực có ba nhóm cực-pha Ngược lại, dứoi mỗi một cực thì mỗi pha chỉ có một nhóm cực-pha (còn gọi là nhóm bối dây hoặc tổ bối dây)

Phương pháp biểu diễn sơ đồ dây quấn đơn giản, trực quan nhất là biểu diễn

bằng Sơ đồ trải; Để thiết lập sơ đồ trải bộ dây quấn Stato của động cơ không đồng

bộ người ta tưởng tượng như cắt lõi thép và dây quấn Stato theo một đường dọctheo lõi thép của máy rồi trải về cùng một mặt phẳng Khi đó ta có một hình vẽ biểuđược các thông số của cuộn dây:

• Bước quấn dây y;

• Bước cực τ;

• Số đôi mạch nhánh song song a;

• Số rãnh dưới một cực của một pha q

Quá trình biểu diễn sơ đồ trải được mô tả như sau:

Trên sơ đồ trải, cạnh của các bối dây tương ứng trong các rãnh sẽ được biểudiễn bằng các đoạn thẳng song song, cách đều; Số lượng các đoạn thẳng đúng bằng

số rãnh của lõi thép Stato

Với cuộn dây quấn 1 lớp, mỗi cạnh của bối dây (cũng chính là các rãnh củalõi thép Stato) được biểu diễn là một đoạn thẳng vẽ bằng nét liền; Với dây quấn hailớp thì trong mỗi rãnh sẽ có hai cạnh của hai bối dây khác nhau, một cạnh nằm ởphía dưới đáy rãnh ta gọi là cạnh nằm ở lớp dưới - biểu diễn bằng đường nét đứt,cạnh còn lại nằm ở phía trên - gần miệng rãnh được gọi là cạnh nằm ở lớp trên –biểu diễn bằng đường nét liền

Hình vẽ dưới đây biểu diễn các rãnh của lõi thép Stato với số rãnh Z1 = 24 trong haitrường hợp dây quấn một lớp và hai lớp:

• Mỗi Bối dây trên sơ đồ trải được tạo bởi hai cạnh nằm trong hai rãnh

cách nhau một bước quấn dây y; Phần của bối dây nằm trong các rãnh được gọi là

các Cạnh tác dụng, phần còn lại của bối dây-nối liền hai cạnh tác dụng được gọi

là phần đầu nối Dây quấn một lớp thì cả hai cạnh của bối dây và phần đầu nối

Dây quấn một lớp

Dây quấn hai lớp:

được biểu diễn bằng nét liền; Với cuộn dây quấn hai lớp thì cạnh tác dụng và phầnđầu nối nằm ở lớp trên cũng được biểu diễn bằng nét liền, cạnh tác dụng thứ haicủa bối dây sẽ nằm ở lớp dưới của rãnh khác nên che khuất – Ta biểu diễn bằngđường nét đứt Phần đầu nối bị các bối dây khác che khuất cũng được biểu diễnbằng nét đứt.

• Tổ bối dây được tạo bởi một hoặc nhiều bối dây đấu nối tiếp nằm

trong cùng một Nhóm cực-pha, các Bối dây trong mỗi Tổ bối dây được đấu nối tiếp ngay trong quá trình quấn Hình vẽ trên biểu diễn Bối dây, Tổ bối dây trong

hai trường hợp dây quấn một lớp và hai lớp, với số bối dây trong một tổ bối dây là

q = 2

• Tổ bối dây trong trường hợp này được tạo bởi các bối dây có kích

thước giống nhau – Ta gọi là Tổ bối dây kiểu đồng khuôn Nếu các bối dây trong

một tổ bối dây có kích thước khác nhau, bối dây nhỏ nằm trong lòng của bối lớn,

ta có Tổ bối dây kiểu đồng tâm Tương ứng ta có bộ dây quấn kiểu đồng khuôn,

đồng tâm

• Việc đấu nối tiếp các Tổ bối dây của các pha sẽ quyết định số cực củađộng cơ, vậy là sẽ quyết định tốc độ quay của động cơ Các bối dây sẽ được đấu nối

tiếp nhau theo một trong hai cách: Nối tiếp cùng tên hoặc Nối tiếp khác tên.

Dây quấn hai lớp

Dây quấn một lớp

Bối dây Tổ bối dây Bối dây Tổ bối dây

Tổ bối dây kiểu đồng khuôn Tổ bối dây kiểu đồng tâm