DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH TÊN CHỦ ĐỀ: GƯƠNG CẦU Số tiết: 2 tiết Tiết 1: Sự tạo ảnh của một vật trên gương cầu Tiết 2: Vùng nhìn thấy của gương cầu – Sự phản xạ ánh sáng trên gương cầu
Trang 1DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
HỌC SINH
TÊN CHỦ ĐỀ: GƯƠNG CẦU
Số tiết: 2 tiết
Tiết 1: Sự tạo ảnh của một vật trên gương cầu
Tiết 2: Vùng nhìn thấy của gương cầu – Sự phản xạ ánh sáng trên gương cầu
I BẢNG MÔ TẢ CÁC NĂNG LỰC CẦN PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ ĐỀ GƯƠNG CẦU
thấp
Vận dụng cao
1 Sự tạo
ảnh của một
vật trên
gương cầu
- Nhận biết được gương cầu lồi và gương cầu lõm
- Mô tả được hiện tượng quan sát được trong gương cầu lồi và gương cầu lõm
- Dựa vào hiện tượng rút ra được đặc điểm của một vật tạo bởi gương cầu
- Nêu được một số thí nghiệm để so sánh ảnh của một vật tạo bởi gương cầu với ảnh của cùng vật đó tạo bởi gương phẳng
2 Vùng
nhìn thấy
của gương
cầu – Sự
phản xạ ánh
trên gương
cầu
- Thông qua các
TN nhận biết được:
+ Gương cầu lỗi có vùng nhìn thấy rộng hơn gương phẳng có cùng kích thước
+ Gương cầu lõm
có tác dụng biến đổi một chùm tia tới song song thành một chùm tia phản
xạ hội tụ vào một điểm và ngược lại, biến đổi một chùm tia tới phân kì thích
- Giải thích được một số hiện tượng đơn giản
- Giải thích được một số ứng dụng
sự phản xạ ánh sáng trên gương cầu
Trang 2hợp thành một chùm tia phản xạ song song
II ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC HÌNH THÀNH
1.Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề bằng con đường thực
nghiệm, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực tư duy
2.Năng lực chuyên biệt: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực thực nghiệm, năng lực quan
sát
Trang 3TÊN CHỦ ĐỀ: GƯƠNG CẦU
Số tiết: 2 tiết (7-8)
Tiết 1: Sự tạo ảnhcủa một vật trên gương cầu
Tiết 2: Vùng nhìn thấy của gương cầu – Sự phản xạ ánh sáng trên gương cầu
Ngày soạn: 28/09/2015
Ngày dạy: 05/10/2015 đến 17/10/2015
Tuần: Từ tuần 7 đến tuần 8 Tiết: 7-8
A MỤC TIÊU ( chung cho cả chủ đề)
1 Kiến thức
- HS nắm được tính chất ảnh cuẩ một vật tạo bởi gương cầu
- Nhận biết được vùng nhìn thấy của gương cầu lồi rộng hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng có cùng kích thước
- Nhận biết được sự phản xạ ánh sáng trên gương cầu lõm
2 Kĩ năng
- Làm thí nghiệm, quan sát TN để xác định được tính chất ảnh của vật qua gương cầu, vùng nhìn thấy của gương cầu lồi và sự phản xạ ánh sáng trên gương cầu lõm
3 Thái độ
- HS có ý thức học tập nghiêm túc, hợp tác nhóm, sử dụng đồ dùng cẩn thận trong các TN, đảm bảo an toàn trong giờ học
4 Năng lực hình thành
- HS làm TN sau đó tự rút ra được kiến thức của bài học
- HS liên hệ được các hiện tượng có trong thực tế từ đó vận dụng kiến thức của bài để giải thích các hiện tượng
B CHUẨN BỊ
Tiết 1:
1 Giáo viên
- Bộ thí nghiệm H7.1, H7.2, H8.1
2 Học sinh
- Tìm hiểu trước các nội dung được giao trong phiếu học tập
Tiết 2:
1 Giáo viên
- Bộ thí nghiệm H 7.3, H 8.2
- Phiếu học tập
2 Học sinh
- Tìm hiểu trước các nội dung được giao trong phiếu học tập
C NỘI DUNG CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY
Tiết 1:
Trang 4SỰ TẠO ẢNH CỦA MỘT VẬT TRÊN GƯƠNG CẦU
Hoạt động 1: Giới thiệu chủ đề (3’)
Nhìn vào một gương phẳng ta thấy ảnh của mình trong gương Nếu gương có mặt phản xạ
là mặt ngoài ( mặt trong) của một phần mặt cầu thì ta còn nhìn thấy ảnh của mình trong gương nữa không? Nếu có thì ảnh đó khác ảnh trong gương phẳng như thế nào? Vùng nhìn thấy trên gương này có gì khác trên gương phẳng có cùng kích thước? Các câu hỏi trên sẽ được giải đáp sau khi các em học xong chủ đề
Hoạt động 2: Tìm hiểu sự tạo ảnh trên gương cầu (37’)
- Cho HS quan sát đồng thời gương cầu lồi và
gương cầu lõm và phân biệt sự khác nhau giữa
hai gương
- Giới thiệu gương cầu lồi là gương có mặt
phản xạ là mặt ngoài của 1 phần mặt cầu
- Giới thiệu gương cầu lõm là gương có mặt
phản xạ là mặt trong của 1 phần mặt cầu
- Yêu cầu HS đọc thông tin SGK, làm thí
nghiệm như hình 7.1 và trả lời câu hỏi:
? Ảnh đó có phải ảnh ảo không? Vì sao?
? Nhìn thấy ảnh lớn hơn hay nhỏ hơn vật
- Yêu cầu HS bố trí thí như hình 7.2 để kiểm
tra
- GV nêu phương án xác định ảnh của vật
qua gương cầu lồi là ảnh thật hay ảnh ảo :
+ Đặt cây nến cháy
+ Đưa màn chắn ra phía sau gương ở các vị
trí
- GV chốt lại kiến thức
- Quan sát để phân biệt
1 Sự tạo ảnh trên gương cầu lồi
- Đọc thông tin và tiến hành TN
+ Ảnh ảo vì không hứng được trên màn chắn + Nhỏ hơn vật
- Tiến hành TN kiểm tra so sánh ảnh của 2 vật giống nhau trước gương phẳng và gương cầu lồi
- Lắng nghe, tiến hành kiểm tra để xác định
- Lắng nghe, ghi chép
* Kết luận:
Ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi có những tính chất sau:
- Là ảnh ảo, không hứng được trên màn chắn
- Ảnh nhỏ hơn vật
- Yêu cầu HS đọc và tiến hành thí nghiệm
2 Sự tạo ảnh trên gương cầu lõm
- Bố trí làm thí nghiệm H-8.1
Trang 5- Để so sánh ảnh ảo tạo bởi gương cầu lõm
với ảnh của 1 vật tạo bởi gương phẳng ta làm
thí nghiệm như thế nào?
- Yêu cầu HS làm thí nghiệm theo nhóm, trả
lời câu C2, rút ra kết luận về đặc điểm của ảnh
tạo bởi gương cầu lõm
ảo
- Vật đặt gần gương → ảnh lớn hơn vật
- Vật đặt xa gương → ảnh nhỏ hơn vật (ngược chiều)
- Nêu phương án làm thí nghiệm
- Làm theo yêu cầu của GV
C2:
* Kết luận:
- Đặt 1 vật gần sát gương cầu lõm, nhìn vào gương thấy 1 ảnh ảo không hứng được trên màn chắn và lớn hơn vật.
Hoạt động 3: Tổng kết và hướng dẫn về nhà
1 Tổng kết (3’)
? Nêu sự giống và khác nhau giữa ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi và gương cầu lõm
? Nêu cách tiến hành TN để kiểm tra
2 Hướng dẫn về nhà (2’)
- Học thuộc các kết luận về sự tạo ảnh trên gương cầu
- Xem trước phần vùng nhìn thấy của gương cầu và sự phản xạ ánh sáng trên gương cầu
- Tiết sau học: Vùng nhìn thấy của gương cầu – Sự phản xạ ánh sáng trên gương cầu
Tiết 2:
Trang 6VÙNG NHÌN THẤY CỦA GƯƠNG CẦU - SỰ PHẢN XẠ
ÁNH SÁNG TRÊN GƯƠNG CẦU
* CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức lớp
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
? Nêu sự giống và khác nhau giữa ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lỗi và gương cầu lõm
? Nêu TN kiểm tra
3 Tiến trình bài học
Hoạt động 1: Đặt vấn đề (3’)
Bài trước chúng ta được tìm hiểu gương cầu, biết được tính chất ảnh của hai loại gương cầu
từ đó thấy được sự giống và khác nhau Tại sao trên ô tô, xe máy người ta thường lắp một gương cầu lồi ở phía trước? Tại sao ta lại dùng gương cầu lõm hứng ánh snags mặt trời để nung nóng các vật? Để trả lời các câu hỏi đó chúng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay
Hoạt động 2: Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi (14’)
- Yêu cầu HS nêu phương án để xác định
vùng nhìn thấy của gương cầu lồi
- Hướng dẫn HS bố trí TN như SGK
? Quan sát, so sánh vùng nhìn thấy của
gương cầu lồi và gương phẳng
- Chôt lại kiến thức
GV giới thiệu cách vẽ ảnh tạo bởi gương cầu
lồi (chỉ giới thiệu cho lớp 7A)
- Cách vẽ ảnh tạo bởi gương cầu lồi
+ Coi gương cầu lồi như nhiều gương phẳng
nhỏ ghép lại
+ Sau đó dùng định luật phản xạ ánh sáng để
vẽ
*GDBVMT:
- Tại vùng núi cao, đường hẹp và uốn lượn,
tại các khúc quanh người ta đặt các gương
cầu lồi nhằm làm cho lái xe dễ dàng quan sát
đường và các phương tiện khác cũng như
người và súc vật đi qua Việc làm này đã làm
- Suy nghĩ, nêu phương án
- Lắng nghe, tiến hành TN
- Ghi chép
* Kết luận:
- Nhìn vào gương cầu lồi, ta quan sát được một vùng nhìn thấy rộng hơn so với khi nhìn vào gương phẳng có cùng kích thước
Trang 7tính mạng con người và các sinh vật.
Hoạt động 3: Tìm hiểu về sự phản xạ ánh sáng trên gương cầu lõm(15’)
- Yêu cầu HS làm thí nghiệm H-8.2 (có thể
thay 2 lỗ thủng bằng 2 khe hẹp sẽ thu được 2
tia sáng dễ hơn)
- Hướng dẫn HS thảo luận để rút ra nhận xét:
chùm tia phản xạ có đặc điểm gì?
- Nhận xét, bổ sung
- Yêu cầu HS đọc và trả lời câu C4
- Yêu cầu HS đọc và làm thí nghiệm như câu C5
- GV có thể giúp HS điều khiển đèn để thu
được chùm phản xạ là chùm sáng song song
- Từ thí nghiệm yêu cầu HS rút ra kết luận
- Nhận xét, bổ sung
1 Đối với chùm tia tới song song
- Hoạt động nhóm TN H-8.2
- Dựa vào kết quả Tn, thảo luận C3
- Lắng nghe, ghi chép
C3:
Chiếu một chùm tia tới song song lên một gương cầu lõm, ta thu được một chum tia phản xạ hội tụ tại một điểm ở trước gương
- Suy nghĩ, trả lời
2 Đối với chum tia tới phân kì
- Làm thí nghiệm theo nhóm như câu C5
- Quan sát
- Rút ra kết luận
Một nguồn sáng nhỏ đặt trước gương cầu lõm ở một vị trí thích hợp, có thể cho một chùm tia song song
- Lắng nghe, ghi chép
Hoạt động 4: Tổng kết và hướng dẫn về nhà
1 Tổng kết (6’)
- Yêu cầu HS trả lời vấn đề đặt ra ở đầu bài
2 Hướng dẫn về nhà (2’)
- Xem lại toàn bộ kiến thức của chủ đề
- Giải thích lại các hiện tượng trong bài và hoàn thành bài tập trong SBT
- Chuẩn bị tiết sau “ Tổng kết chươn I: Quang học”