Bàn về tự do chỉ là một trong số các tác phẩm xã hội và chính trị của Mill, các tác phẩm khác của ông bao gồm Chính thể đại diện, Về sự lệ thuộc của phụ nữ, và Các nguyên tắc của kinh tế
Trang 1TÓM TẮT & PHÂN TÍCH BÀN VỀ TỰ DO
John Stuart Mill
KHAI MINH
Hiện đại hóa nền văn hóa Việt
Trang 2Chương 1 Giới thiệu
Chương 2 Về tự do tư tưởng và thảo luận (phần 1)
Chương 2 Bàn về tự do tư tưởng và thảo luận (phần 2) Chương 3 Con người cá nhân như một thành tố của an sinh Chương 4 Giới hạn của quyền uy xã hội đối với cá nhân Chương 5 Các ứng dụng
Trang 3LỜI NÓI ĐẦU
Thưa các bạn,
Hiện nay, sách kinh điển đang được dịch ra tiếng việt, mang lại cơ hội chomọi người tiếp cận với các giá trị tri thức tinh hoa của nhân loại Tuy nhiên, xuấtphát từ kinh nghiệm học tập cũng như tổ chức các buổi thảo luận, chúng tôi thấyrằng để hiểu được các tác phẩm kinh điển là một điều rất khó khăn Do đó, bên cạnhnhững tác phẩm kinh điển thì những tài liệu tóm tắt, hướng dẫn đọc cũng rất cầnthiết giúp cho độc giả có thể hiểu tốt hơn các tác phẩm này Từ nhận thức trên chúngtôi, nhóm KHAI MINH, tiến hành phát triển những tài liệu hướng dẫn này, hi vọngnhững tài liệu do chúng tôi phát triển sẽ có ích cho mọi người, nhất là các bạn độcgiả trẻ
Do trình độ có hạn nên chất lượng sản phẩm chưa thực sự tốt, song chúng tôirất mong nhận được sự ủng hộ của các bạn Mọi thắc mắc, hoặc góp ý xin liên hệtheo địa chỉ sau: tinhthankhaiminh@gmail.com Các bạn cũng có thể đọc thêm cáctài liệu của nhóm theo địa chỉ sau: khaiminhvn.org, vàhttps://www.facebook.com/tinhthankhaiminh
Trân trọng,
KHAI MINH
Trang 4BỐI CẢNH
John Stuart Mill (1806-1873) là nhà triết học, nhà kinh tế học người Anh Ông
viết một trong những bài tiểu luận nổi tiếng nhất của mình, tác phẩm Bàn về tự do,
vào năm 1859 Mill được giáo dục bởi cha mình, James Mill, vốn là một người theotrường phái Công lợi Tuổi thơ của ông khá khắc nghiệt, và ông bị suy nhược thầnkinh lúc hai mươi tuổi khi ông bắt đầu đặt nghi vấn đối với một số niềm tin củamình Sau đó Mill đã đấu tranh với ý thức của mình bằng việc cho rằng Thuyết công
lợi quá vô cảm và nó không thể hiểu được những sự hài lòng "cao hơn" Bàn về tự
do có thể được coi như là một nỗ lực để mở rộng ý nghĩa của nguyên tắc công lợi và
cho thấy rằng Thuyết công lợi có thể cung cấp một sự bảo vệ mạnh mẽ đối với cácquyền Bài tiểu luận cũng phản ánh niềm tin nồng nhiệt của Mill vào cá tính, rằng cátính là một thứ cần được bảo vệ và nuôi dưỡng Vì vậy, tiểu luận thể hiện sự ghê
tởm của ông đối với việc xã hội làm im lặng những người không tuân phục Bàn về
tự do chỉ là một trong số các tác phẩm xã hội và chính trị của Mill, các tác phẩm
khác của ông bao gồm Chính thể đại diện, Về sự lệ thuộc của phụ nữ, và Các
nguyên tắc của kinh tế chính trị học.
Bàn về tự do nên được hiểu như là một sản phẩm và một phản ứng đối với thời
kỳ Victoria của nước Anh Giai đoạn này được đặc trưng bởi một tập hợp các giá trị
xã hội (thường được gọi là các giá trị Victoria) vốn nhấn mạnh vào sự chăm chỉ, tiếtkiệm và "sự tôn trọng"
Trang 5nỗ lực, hoặc thông qua ép buộc pháp lý hoặc áp lực xã hội, để ép buộc các quanđiểm và hành vi của con người Ông cho rằng sự ép buộc duy nhất được chấp nhận
là khi hành vi của một người làm hại đến người khác; ngoài ra, xã hội cần dành sựtôn trọng cho sự đa dạng
Mill biện minh cho giá trị của tự do thông qua cách tiếp cận Công lợi Tiểu luậncủa ông cố gắng cho thấy các ảnh hưởng tích cực của tự do đối với con người và xãhội Đặc biệt, Mill gắn liền tự do với sự tiến bộ, cũng như giúp cho xã hội tránh khỏitình trạng trì trệ Tự do ngôn luận có giá trị quan trọng vì hai lý do chính Đầu tiên,các quan điểm không phổ biến có thể đúng Thứ hai, nếu quan điểm này sai, thì việcbác bỏ chúng sẽ cho phép mọi người hiểu rõ hơn về quan điểm riêng của mình Tự
do hành động cũng đáng mong muốn với các lý do tương tự Những người khôngtuân phục có thể đúng, hoặc có thể có cách sống phù hợp nhất với các nhu cầu củamình Ngoài ra, những người không tuân phục thách thức tính tự mãn của xã hội, vàgiữ cho xã hội thoát khỏi tình trạng trì trệ
Lập luận của Mill bao gồm trong 5 chương Trong chương đầu tiên, Mill cungcấp một cái nhìn tổng quan về ý nghĩa của tự do Ông cũng giới thiệu các luận điểm
cơ bản của mình nhằm ủng hộ cho sự tự do, trong phạm vi mà nó không làm hại bất
Trang 6xã hội có đối với cá nhân Chương thứ năm tìm hiểu các ví dụ cụ thể và các ứngdụng của lý thuyết này để làm rõ ý nghĩa của các yêu sách của ông.
Tiểu luận của Mill bị chỉ trích vì quá mơ hồ về các giới hạn của tự do, vì đặt quánhiều sự nhấn mạnh vào cá nhân, mà không đưa ra một sự phân biệt hữu ích giữacác hành động gây tổn hại cho chính mình, và các hành động gây tổn hại cho ngườikhác Tiểu luận cung cấp một sự bảo vệ say sưa cho sự không tuân phục như là mộtđiều tích cực đối với xã hội, và một lời nhắc nhở liên tục rằng không ai có thể hoàntoàn chắc chắn rằng lối sống của mình là tốt nhất hoặc là lối sống duy nhất
Trang 7CÁC CHỦ ĐỀ CHÍNH
Cuộc đấu tranh giữa Tự do và Quyền uy
Cá nhân thường cảm thấy các quyền của họ bị xâm phạm bởi chính quyền và họ
đã đấu tranh cho một chính quyền của riêng họ, chính quyền sẽ hành động như họmuốn Sự tự do cá nhân cũng bị chà đạp bởi chính quyền và nỗi sợ hãi này đối vớiquyền uy đã dẫn đến sự ra đời của các chính quyền dân chủ, nơi đa số người dânquyết định những hành động nào là tốt nhất cho quốc gia
Chuyên chế của đa số
Trong các nền dân chủ, người ta cho rằng ý chí của nhân dân là động lực thúcđẩy các hành động của chính quyền và người dân đang trực tiếp tham gia vào mộtkiểu tự cai trị Tuy nhiên, Mill nói điều này không đúng, các nền dân chủ cho phépmột sự chuyên chế của đa số khi mà công luận đàn áp tiếng nói của các nhóm thiểu
số, cũng như không quan tâm đến nhu cầu và quan điểm của họ Mill cho rằng sựchuyên chế này là dạng nguy hại nhất, và ông cố gằng tìm ra mức độ tối đa mà xãhội có thể áp đặt chính nó nên cá nhân trong khi vẫn duy trì sự tự do cá nhân
Các hành động tự liên quan và sự tự trị
Một người mà các hành động của anh ta chỉ ảnh hưởng đến bản thân anh ta thìanh ta không thể bị ép buộc hay bị trừng phạt vì các hành động này của mình TheoMill, xã hội không có quyền, và đó cũng không phải là bổn phận của xã hội để bảo
vệ anh ta khỏi chính mình Hình phạt duy nhất có thể áp dụng đối với một hànhđộng tự liên quan là áp lực từ công luận và hậu quả của chính hành động đó trongthực tế
Tính chân lý của công luận
Không có sự đảm bảo, và thậm chí một khả năng rõ ràng rằng điều gì mà đa số
Trang 8động cơ và những thành kiến vốn không nên có một vai trò gì khi quyết định điều gì
là tốt nhất cho toàn bộ xã hội Một phân tích về các sự kiện, các cuộc chiến, vànhững sự phân biệt đối xử trong quá khứ có thể cho chúng ta thấy rằng đôi khi ýkiến của đa số không bắt nguồn từ những niềm tin đúng đắn Cho phép cho ý kiến của thiểu số tham gia vào các cuộc tranh luận và các quyết định chỉ có thể là mộtđiều có lợi, bất kể ý kiến như thế nào
Tôn giáo và tự do
Những người ủng hộ tôn giáo có xu hướng xem những ý tưởng đối với xã hộicủa những người ít có tình cảm tôn giáo không tin cậy Mill bác bỏ lý thuyết này vànói rằng sự thiếu tư cách tôn giáo không liên quan đến khả năng của một người đểđưa ra một ý kiến khôn ngoan về điều gì là tốt nhất cho xã hội Mill chỉ ra nhữngngười không tôn giáo với đạo đức hoàn hảo như là bằng chứng cho thấy rằng tưcách tôn giáo đảm bảo sự tin cậy
Sự ép buộc
Mill chống lại sự ép buộc của xã hội, hay của cá nhân trong tất cả các trườnghợp, trừ khi các hành động của ai đó làm tổn hại đến người khác Ông nghĩ đó làmột sự vi phạm rõ ràng đối với tự do khi sự ép buộc được sử dụng để ngăn chặn mộthành động mà chỉ ảnh hưởng đến bản thân người hành động Tuy nhiên, khi mộtngười làm tổn thương các thành viên khác trong xã hội, Mill nghĩ rằng hoàn toànhợp lý khi anh ta bị ép buộc để dừng các hành động và bị trừng phạt ở tòa án nếuthích hợp Mill cũng tin rằng công chúng có nhiệm vụ cảnh báo người khác vềnhững người nguy hiểm và ép buộc nhau để tránh anh ta
Nghĩa vụ của xã hội
Xã hội có nghĩa vụ đưa có nghĩ vụ tác động tới những người không có khả năng
xử lý thông tin, và thực hành sự tự do của mình theo cách duy lý Ví dụ về trẻ em vànhững người có đầu óc kém phát triển Xã hội có nghĩa vụ làm những gì tốt nhất chotrẻ em khiến chúng trở thành những người trưởng thành có tình có lý, những người
Trang 9muốn đi theo niềm đam mê của mình và trở thành những tính cách năng động Mộtphần của nghĩa vụ này, được chia sẻ bởi cha mẹ, nhằm cung cấp một nền giáo dụctốt đẹp Mill cho rằng phải có các tiêu chuẩn giáo dục phổ quát cho tất cả các trẻ em
để không ai bị tụt hậu
Mối đe dọa từ Chính quyền
Mill rất sợ sức mạnh của chính quyền và tất cả các lý thuyết của ông được khuânđúc để không trao cho chính phủ bất kỳ quyền lực nào ngoài quyền thuyết phục hoặcquyền thi hành theo thủ tục
Trang 10CHƯƠNG 1, GIỚI THIỆU Tóm tắt
Mill bắt đầu bằng việc giới hạn phạm vi của tiểu luận đến sự tự do dân sự hay tự
do xã hội Ông viết rằng, tiểu luận này sẽ tìm hiểu xem dạng quyền lực nào của xãhội có thể thực thi hợp pháp lên cá nhân Mill dự đoán câu hỏi này sẽ trở nên ngàycàng quan trọng, vì một số dân tộc đã bước vào một giai đoạn phát triển văn minhhơn, với các "hoàn cảnh mới" từ đó bắt buộc phải đối mặt với vấn đề tự do cá nhân.Tiếp theo, Mill trình bày tổng quan về sự phát triển của khái niệm tự do Ở HyLạp, Rome, và Anh thời cổ đại, tự do có nghĩa là "sự bảo vệ chống lại sự chuyên chếcủa tầng lớp cai trị" Ngoài ra, mối quan hệ giữa tầng lớp cai trị và nhân dân thườngđược cho là tất yếu đối kháng, những người cai trị không cai trị theo ý chí của nhândân, và trong khi quyền lực của họ được coi là cần thiết, thì nó cũng rất nguy hiểm.Các nhà ái quốc đã cố gắng để hạn chế quyền lực của những người cai trị theo haicách: 1) Họ giành được những sự miễn trừ được gọi là “các quyền tự do hay cácquyền chính trị” Người cai trị có nghĩa vụ tôn trọng những sự miễn trừ này, vàngười dân có quyền nổi loạn nếu các quyền chính trị và các quyền tự do này bị viphạm 2)Sự giám sát về mặt hiến pháp được phát triển, theo đó cộng đồng hay đạidiện của họ giành quyền quyết định đối với các hành động cai trị quan trọng [nhưlàm luật, chiến tranh…]
Mill viết là, cuối cùng thì con người cũng tiến bộ đến điểm mà họ muốn nhữngngười cai trị của họ phải là tôi tớ của họ, phản ánh ý chí và lợi ích của họ Và người
ta cho rằng sự giới hạn quyền lực đối với những người cai trị mới này là không cầnthiết, bởi vì họ chịu trách nhiệm với nhân dân, và không nguy cơ về việc nhân dânchuyến chế lên chính mình Tuy nhiên, khi một nước cộng hòa dân chủ thực tế rađời (Mỹ), thì người ta nhận ra rằng nhân dân không thực sự cai trị chính họ Thayvào đó, nhân dân với quyền lực, thực thi quyền lực đó lên những người không cóquyền lực Đặc biệt, đa số có thể đàn áp một cách cố ý đối với thiểu số Mill nói kháiniệm chuyên chế này của đa số đã được một số nhà tư tưởng lớn nhận ra
Trang 11(Tocqueville) Ngoài ra, Mill cho rằng xã hội cũng có thể chuyên chế mà không sửdụng các phương tiện chính trị Đó là sức mạnh của công luận có thể bóp nghẹt cátính và sự bất đồng hơn bất cứ luật pháp nào có thể Vì vậy, ông cho rằng cần phải
có sự bảo vệ người dân chống lại các quan điểm đang thịnh hành, cũng như xuhướng xã hội áp đặt các giá trị lên cá nhân
Do đó, câu hỏi mà Mill đặt ra là làm thế nào để giới hạn sự thống trị của côngluận đối với cá nhân Hiện có rất ít sự đồng thuận giữa các dân tộc về câu trả lời chocâu hỏi này, và mọi người có xu hướng tự mãn về các phong tục riêng của họ trongviệc đối xử với những người bất đồng Mọi người có xu hướng tin rằng, việc có tìnhcảm mạnh mẽ đối với một vấn đề khiến cho việc đưa ra lý do để biện minh cho niềmtin đối với vấn đề là không cần thiết, và vì vậy họ đã không nhận ra rằng nếu không
có lý do thì niềm tin của họ đơn thuần chỉ là sở thích, và thường chỉ phản ánh sự tựlợi cá nhân Hơn nữa, trong những trường hợp khi cá nhân tra vấn sự áp đặt củacông luận lên các tiêu chuẩn xã hội, thì họ thường tra vấn về những gì xã hội nênthích hay không nên thích, mà không phải là một sự tra vấn tổng quát hơn, đó là xãhội có nên áp đặt sở thích của mình lên người khác hay không Mill cũng lưu ý là ởAnh chưa có một nguyên tắc được công nhận dùng để phán xét những can thiệppháp lý vào trong hành vi cá nhân
Sau khi trình bày các vấn đề lớn, Mill trở về với điều mà ông gọi là "chủ đề củatiểu luận" Ông viết rằng, ông sẽ khẳng định rằng lý do duy nhất mà cá nhân hay xãhội có thể can thiệp vào sự tự do của cá nhân là sự tự bảo vệ Mill cho rằng, sự tốtlành hay thịnh vượng của cá nhân không đủ để biện minh cho sự cưỡng ép của luậtpháp hay công luận; sự cưỡng ép bởi nhiều người đối với cá nhân chỉ được chấpnhận khi cá nhân đó đề ra một mối đe dọa cho người khác Tranh luận với mộtngười về hành động của anh ta, mà không ép buộc anh ta mới là điều tốt đẹp Millviết, "đối với chính anh ta, với chính cơ thể và tâm trí của anh ta, thì anh ta có toànquyền"
Trang 12Mill lưu ý rằng quyền tự do không áp dụng cho trẻ em, hoặc cho các xã hội "lạchậu" Chỉ khi mọi người có khả năng học hỏi từ sự thảo luận thì mới có quyền tự do;còn không thì những người đó phải nhận được sự bảo vệ Mill cũng lưu ý rằng ôngkhông đang biện minh cho yêu sách về tự do như một quyền trừu tượng Thay vào
đó, ông đặt nó trên nguyên tắc công lợi, trên lợi ích lâu dài của nhân loại
Mill viết rằng nếu một người gây hại cho người khác một cách chủ động hoặcbằng cách bàng quan không làm gì, thì việc xã hội lên án anh ta về mặt pháp lý haythông qua sự phản đối nói chung là cần thiết Cá nhân thậm chí có thể bị buộc phảilàm điều tốt cho người khác, chẳng hạn như bảo vệ mạng sống của một ai đó, bởi vìnếu làm khác hơn sẽ gây ra điều xấu xa cho người đó Ngược lại, xã hội chỉ có sựcan dự gián tiếp đối với những gì mà một người làm cho chính mình hoặc với ngườikhác dựa trên sự đồng thuận tự do
Mill chia sự tự do của con người thành ba lĩnh vực, và tuyên bố rằng bất kỳ xãhội tự do cũng phải tôn trọng cả ba lĩnh vực trên Đầu tiên, đó là lĩnh vực của ý thức,
và sự tự do tư tưởng và tự do thảo luận Thứ hai, đó là lĩnh vực lên kế hoạch chocuộc sống của chính mình, và sự tự do của sở thích và theo đuổi sở thích Thứ ba, sự
tự do để liên kết với các cá nhân khác vì bất cứ mục đích nào mà không gây tổn hạicho người khác Những quyền tự do này phản ánh ý tưởng cho rằng tự do đích thực
có nghĩa là theo đuổi sự tốt lành của chính mình theo cách riêng của mình, miễn là
nó không ngăn chặn người khác cũng làm tương tự như vậy Ý tưởng này mâu thuẫntrực tiếp với xu hướng đòi hỏi sự tuân phục của xã hội, và nếu không có một sựthuyết phục về mặt đạo đức hóa chống lại xu hướng này, còn không thì đòi hỏi cho
sự tuân phục này sẽ ngày một gia tăng
Bình luận
Lời giới thiệu của Mill là một trong những phần quan trọng nhất của tiểu luận, vì
nó chứa đựng cấu trúc cơ bản của các lập luận cũng như một số nhận định chính củaông Mill mô tả tiến trình văn minh là một cuộc đấu tranh giữa xã hội và cá nhân về
Trang 13phạm vi kiểm soát đối với các hành động của cá nhân Mill thấy thế giới đang hướngđến tình trạng trong đó xã hội thông qua pháp luật và công luận, có quá nhiều quyềnlực đối với các hành động và suy nghĩ của cá nhân so với cá nhân có đối với chínhanh ta Mill bác bỏ tình trạng này, và cho rằng xã hội chỉ nên kiểm soát những hànhđộng ảnh hưởng trực tiếp đến nó, tức những hành động gây tổn hại cho các thànhviên của nó Mill cho rằng việc cá nhân làm tổn hại đến bản thân anh ta, hay hànhđộng chống lại lợi ích của bản thân anh ta không phải là lý do đầy đủ cho ngườikhác can thiệp vào các hành động của anh ta Và tiểu luận của ông sẽ giải thích tạisao lại như vậy.
Điều quan trọng cần lưu ý là khi bác bỏ sự can thiệp của xã hội đối với tư tưởng
và hành động của cá nhân, Mill đang không chỉ nói đến sự can thiệp về mặt luậtpháp, mà còn là "sự ngăn cấm về mặt đạo đức" Một cá nhân hay một nhóm nào đókhông thể trừng phạt một cách hợp pháp hành vi của một ai đó bằng cách, ví dụ nhưcoi anh ta là một kẻ thù, nếu hành động của anh ta chỉ ảnh hưởng đến bản thân anh
ta Khi bác bỏ tính hợp pháp của sự áp đặt của công luận, Mill đang mở rộng phạm
vi các yêu sách của mình Một điều đáng lưu ý ở các chương sau là tại sao Mill lạichỉ trích dữ đội sự không chấp thuận của công chúng đối với các hành vi, cũng nhưnhững cách mà ông để mở cho mọi người bày tỏ sự không tán thành đối với hành vi
Trang 14tuân phục Trong các chương sau ông cố gắng để cho thấy sự tuân phục như vậy cóthể làm suy yếu sự tiến bộ của cá nhân và xã hội.
Trong phần giới thiệu này, Mill nói một cách rõ ràng rằng sự biện minh của ôngđối với tự do dựa trên nguyên tắc công lợi Khi làm như vậy, ông muốn nói là sự bảo
vệ của ông đối với tự do sẽ không dựa trên các quyền tự nhiên, chẳng hạn như cácquyền được đề nghị bởi Locke, hay trên các yêu sách siêu hình học, chẳng hạn nhưnhững yêu sách được đề nghị bởi Kant Thay vào đó, Mill đặt lập luận của mình trênđiều gì tốt nhất cho nhân loại, và khi làm như vậy ông gợi ý rằng, các lập luận củaông sẽ cho thấy những lợi ích cá nhân và xã hội của sự tự do Trong các chương sau,rất đáng giá để tìm hiểu xem khi nào và làm thế nào Mill mở rộng các luận điểmcông lợi ủng hộ cho sự tự do, và tìm kiếm các trường hợp mà Mill phải viện đến cácluận điểm phi công lợi
Trang 15CHƯƠNG 2, VỀ TỰ DO TƯ TƯỞNG VÀ THẢO LUẬN (PHẦN 1)
Tóm tắt
Trong Chương 2, Mill tìm hiểu vấn đề liệu người dân, hoặc thông qua chính phủcủa họ hoặc thông qua chính bản thân họ, có được phép ép buộc hay giới hạn sự bày
tỏ quan các điểm của người khác hay không Mill nói một cách dứt khoát rằng các
hành động như vậy là bất hợp pháp Ngay cả khi chỉ có một người có quan điểm
khác, thì nhân loại cũng không thể bảo chữa cho việc bắt anh ta phải im miệng.
Mill nói việc làm câm lặng các quan điểm này là sai trái bởi vì đó là sự ăn cướp đốivới "loài người, gồm thế hệ mai sau cũng như thế hệ hiện tại." Đặc biệt, đó là sự ăncướp đối với những ai bất đồng với các quan điểm bị làm im lặng này
Sau đó Mill trình bày lý do tại sao loài người bị tổn hại khi đàn áp các quan
điểm Luận điểm đầu tiên của ông là, những ý kiến bị đàn áp có thể đúng Ông
viết rằng vì con người không thể không sai lầm, nên họ không có thẩm quyền quyếtđịnh một vấn đề cho tất cả mọi người, và không cho người khác có các phán quyếtcủa riêng họ Mill cho rằng lý do mà sự tự do thảo luận thường xuyên gặp nguyhiểm là trong thực tế mọi người có xu hướng tin tưởng vào tính đúng đắn của mình,
và vào tính không thể sai lầm của thế giới mà họ tiếp xúc với Mill cho rằng sự tự tinnhư vậy là không hợp lý, và tất cả mọi người đang bị tổn hại bởi việc làm im lặngcác quan điểm có thể đúng đắn
Sau khi trình bày lập luận đầu tiên của mình, Mill xem xét những phê phán cóthể có đối với luận điểm này của ông và trả lời chúng
Đầu tiên, đó là sự phê phán cho rằng mặc dù mọi người có thể sai, song họ vẫn phải có trách nhiệm hành động theo "sự tin chắc trong ý thức của họ" Khi
Trang 16theo niềm tin đó và từ đó cho phép những học thuyết mà họ tin là sẽ làm tổn thươngnhân loại được bày tỏ Về điều này, Mill trả lời rằng cách duy nhất mà một người cóthể tự tin rằng mình đúng là khi có một sự tự do hoàn toàn cho sự bác bỏ niềm tincủa anh ta Con người có khả năng sửa chữa những sai lầm của mình, nhưng chỉthông qua kinh nghiệm và thảo luận Phán xét của con người chỉ có giá trị trongtrừng mực khi nó vẫn để mở cho mọi chỉ trích Do đó, hoàn cảnh duy nhất mộtngười có thể chắc chắn rằng anh ta đúng là nếu anh ta liên tục để mở cho quan điểm khác; phải có một sự mời gọi thường trực cho các cố gắng để bác bỏ niềm tin củaanh ta.
Thứ hai, có một sự phê phán cho rằng chính phủ phải có trách nhiệm duy trì niềm tin nào đó quan trọng đối với sự thịnh vượng của xã hội Chỉ có người
"xấu" mới cố gắng làm suy yếu những niềm tin này Mill trả lời rằng lập luận nàyvẫn dựa trên giả thuyết về tính không thể sai lầm; vì, tính hữu ích của một ý kiến vẫn còn là một cái gì đó cần phải tranh luận Hơn nữa, chân lý của một niềm tin làkhông thể thiếu dù niềm tin đó là cần thiết hay nó được tin tưởng
Mill nhận xét rằng giả định về tính không thể sai lầm đối với một vấn đề nào đóngụ ý rằng ta không chỉ cảm thấy rất chắc chắn về một niềm tin, mà còn bao gồm cả
nỗ lực để quyết định vấn đề đó cho người khác Chính là khi bóp nghẹt ý kiến bấtđồng nhân danh lợi ích của xã hội thì một trong những sai lầm khủng khiếp nhấttrong lịch sử nhân loại đã được thực hiện Mill viết về Socrates và Đức Giêsu Kitô,hai nhân vật lừng lẫy trong lịch sử, những người đã bị kết án tử hình cho sự phạmthượng bởi vì niềm tin của họ qua cấp tiến so với thời đại của họ Tiếp theo Millxem liệu xã hội có thể kiểm duyệt các quan điểm mà bác bỏ một niềm tin đạo đứcchung hay bác bỏ sự tồn tại của Thiên Chúa hay không Ông đưa ra ví dụ về Hoàng
đế Marcus Aurelius, một người đàn ông công bằng và tử tế, người đã bách hại Kitôgiáo, và không thể nhìn thấy giá trị của nó đối với xã hội Mill cho rằng nếu ta chấpnhận tính hợp pháp của việc trừng phạt đối với các quan điểm không tín ngưỡng, thì
Trang 17ta cũng phải chấp nhận rằng nếu ta cảm thấy, như Marcus Aurelius đã làm, rằngKitô giáo là nguy hiểm, thì ta cũng sẽ được bảo chữa cho việc bức hại Kitô giáo.
Thứ ba, Mill xem xét sự phê phán cho rằng chân lý có thể bị bức hại một cách chính đáng, bởi vì sự bức hại như vậy là cái giá mà chân lý cần phải đối mặt, và
nó sẽ luôn luôn sống sót Mill trả lời rằng một quan điểm như vậy là cực kì không
công bằng đối với những người bị bức hại chỉ vì họ có những ý tưởng đúng Bằngcách khám phá một cái gì đó đúng đắn, những người này đã thực hiện một sự phục
vụ tuyệt vời cho nhân loại Việc ủng hộ sự bức hại đối với những người như vậy gợi
ý rằng những đóng góp của họ không thực sự có giá trị Mill cũng cho rằng, sẽ là sailầm khi tin là "chân lý luôn chiến thắng sự đàn áp" Vì có thể phải mất hàng thế kỷ
để chân lý xuất hiện trở lại sau khi bị đàn áp Ví dụ, Mill viết rằng Sự cải cách GiáoHội Công Giáo đã bị dập tắt hai mươi lần trước khi Martin Luther thành công Vìvậy, sẽ là quá cảm tính khi nghĩ rằng chân lý mạnh hơn sai lầm, mặc dù chân lý sẽ
có xu hướng được tái khám phá một lúc nào đó sau khi nó bị dập tắt
Thứ tư, Mill trả lời phê phán tiềm tàng có thể chống lại ông là, vì chúng ta không còn dồn những người bất đồng chính kiến đến cái chết nữa, nên không bao giờ ý kiến đúng có thể bị tiêu diệt Mill trả lời rằng sự khủng bố về mặt pháp
lý đối với các ý kiến vẫn còn đáng kể trong xã hội, ví dụ như trong các trường hợpnhững người bị coi là báng bổ hay vô thần Cũng không có sự bảo đảm là các hìnhthức khủng bố cực đoan hơn về mặt pháp lý sẽ không xuất hiện trở lại Ngoài ra, vẫncòn tồn tại sự bất khoan dung của xã hội đối với những người bất đồng Mill chorằng sự bất khoan dung của xã hội khiến cho người ta che giấu quan điểm của họ, vàdẫn đến dập tắt niềm say mê trí tuệ cũng như sự suy nghĩ độc lập Bóp nghẹt tư duy
tự do gây hại cho chân lý ngay cả khi sự tư duy tự do có thể dẫn đến các kết luận sailầm
Bình luận
Trang 18Trong Chương 2, Mill chỉ tập trung vào vấn đề tự do tư tưởng và thảo luận Điềuthú vị là ông cố gắng biện minh cho tầm quan trọng của tự do bằng cách cho thấycác lợi ích xã hội của nó; với Mill, sự đa dạng của các quan điểm là một lợi ích xãhội rõ ràng.
Luận điểm của Mill là các quan điểm bất đồng có thể đúng dẫn đến một số điểm
quan trọng Thứ nhất, nó nhấn mạnh rằng Mill tin là các chân lý đạo đức tồn tại.
Do đó, khi bảo vệ sự tự do, ông không nói rằng tất cả các ý kiến có giá trị ngangnhau, ông cũng không phải là một người theo thuyết tương đối, vì ông không nóirằng tất cả mọi thứ đều có thể đúng tùy theo hoàn cảnh của nó Thay vào đó, ông chỉnói rằng bất kỳ ý tưởng nào cũng có thể đúng, nên không ý tưởng nào có thể bị gạt
bỏ, vì chân lý là có lợi cho sự tiến bộ
Thứ hai, Mill cố gắng để cho thấy tính tùy tiện của các niềm tin phổ biến về
chân lý trong khi ông không khẳng định rằng bất kỳ quan điểm phổ biến nào trongnhững lĩnh vực như tôn giáo là sai lầm Để thực hiện điều này, ông nhận xét rằngtrong quá khứ con người đã bị bức hại vì những gì mà ngày nay được cho là đúng.Như vậy, Mill tạo ra một tình huống logic trong đó bất cứ độc giả nào cũng phảichấp nhận rằng nếu họ ủng hộ việc bức hại các quan điểm “sai lầm”, thì đồng nghĩa
họ cũng sẽ phải chấp nhận sự bức hại đối với chính họ nếu họ nằm trong nhóm thiểu
số trong một vấn đề cụ thể Do dó, Mill có thể loại bỏ sự bức hại đối với các quanđiểm “sai lầm”, mà không lên án các quan điểm hiện tại về sự bức hại là là sai lầm
Thứ ba, ví dụ của Mill về các chân lý bị bức hại phản ánh một số chiến lược
hùng biện của ông trong tiểu luận này Mill rất ý thức về khán giả của ông trong thế
kỷ 19 ở nước Anh, và ông sử dụng các ví dụ như sự đóng đinh Chúa Kitô, vốn chắcchắn có sự tác động đối với các độc giả của ông Điều này phản ánh một chiến lượcchung trong tiểu luận này là lựa chọn các ví dụ quen thuộc và thường ít tranh cãi đểđưa ra các yêu sách đạo đức Khi đọc tiểu luận này, điều quan trọng cần phải nhớ lànước Anh không có sự bảo vệ pháp lý đối với sự tự do giống như ngày hôm nay;