Đây là một số đề thi và hướng dẫn chấm chi tiết của mỗi đề thi học sinh giỏi của một số trường THCS mà tác giả đã tìm kiếm và sưu tập. Tài liệu dành cho những thầy cô giáo, những em học sinh giỏi đang ôn thi hoặc có niềm đam mê với môn Ngữ Văn đang tìm kiếm, tham khảo.
Trang 1[HSG Văn 7] KS chất lượng HSG huyện Quế Sơn năm
2010-2011
Câu 1 (2,0 điểm)
Đọc đoạn văn sau và trả lời các yêu cầu của đề:
Đứng trước tổ dế, ong xanh khẽ vỗ cánh, uốn mình, gương cặp mắt căng rộng, và nhọn như đôi gọng kìm, rồi thoắt cái lao nhanh xuống hang sâu Ba giây… Bốn giây… Năm giây… Lâu quá!
(Vũ Tú Nam)
a Xác định các biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn văntrên
b.Tìm trong đoạn văn trên những câu đặc biệt
Câu 2 (2,0 điểm)
Trang 2Viết đoạn văn ngắn (khoảng mươi dòng) nêu cảm nghĩ của
em về vẻ đẹp và thân phận của người phụ nữ Việt Nam ngày xưađược thể hiện trong bài thơ sau:
BÁNH TRÔI NƯỚC
Thân em vừa trắng lại vừa tròn Bảy nổi ba chìm với nước non Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
(Hồ Xuân Hương)
Câu 3 (6,0 điểm)
Hãy làm sáng tỏ quan niệm: Con đường từ nhà
đến trường của mỗi người học sinh tuy khác nhau nhưng nơi đến ở cuối mỗi con đường ấy đều giống nhau: ở đó, có một ngôi trường đầy tình thân và sự
Trang 3
- Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giáo viên cần chủđộng, linh hoạt trong việc vận dụng đáp án và thang điểm; khuyếnkhích những bài viết có ý tưởng riêng và giàu chất văn.
- Giáo viên cần vận dụng đầy đủ các thang điểm Tránh tâm língại cho điểm tối đa Cần quan niệm rằng một bài đạt điểm tối đavẫn là một bài làm có thể còn những sơ suất nhỏ
- Điểm lẻ toàn bài tính đến 0,25 điểm
II Đáp án và thang điểm
Trang 4liệt kê, so sánh
b Các câu đặc biệt: 4 câu Cụ thể:
Ba giây… Bốn giây… Năm giây… Lâu
Câu 2
(2,00)
Viết đoạn văn ngắn (khoảng mươi dòng) nêu
cảm nghĩ của em về vẻ đẹp và thân phận của
người phụ nữ Việt Nam ngày xưa được thể
hiện trong bài thơ Bánh trôi nước (Hồ
Xuân Hương)
- Về mặt hình thức: đáp ứng yêu cầu của đề (có độ
dài khoảng mươi dòng; văn viết trong sáng, biểu
cảm, diễn đạt trôi chảy) 1.00
- Về mặt nội dung: nêu được cảm nghĩ về vẻ đẹp
và thân phận của người phụ nữ Việt Nam ngày
xưa được thể hiện trong bài thơ Bánh trôi
nước (Hồ Xuân Hương)
+ Vẻ đẹp: hình thức và nhân phẩm (tròn đầy, trong
trắng, son sắt) được thể hiện qua hình ảnh của
chiếc bánh trôi (vừa trắng vừa tròn; tấm
+ Thân phận: nổi nênh, không tự định đoạt được
số phận của mình được thể hiện qua sự nổi, chìm,
rắn nát của chiếc bánh trôi (Bảy nổi ba chìm,
1.00
Câu 3
(6,00)
Hãy làm sáng tỏ quan niệm: Con
đường từ nhà đến trường của mỗi
người học sinh tuy khác nhau
nhưng nơi đến ở cuối mỗi con
đường ấy đều giống nhau: ở đó, có
một ngôi trường đầy tình thân và
6,00
Trang 5sự san sẻ.
a Yêu cầu về kĩ năng:
- Bài làm phải được tổ chức thành bài làm văn
hoàn chỉnh
- Biết vận dụng kĩ năng nghị luận chứng minh để
làm sáng tỏ quan niệm đã cho
- Kết cấu chặt chẽ, luận điểm rõ ràng, luận cứ tiêu
biểu, lập luận thuyết phục; hạn chế lỗi chính tả,
dùng từ, ngữ pháp
b Yêu cầu về kiến thức:
Trên cơ sở những kiến thức đã được học về kiểu
văn nghị luận chứng minh và vốn hiểu biết, học
sinh làm sáng tỏ quan niệm đã cho
Học sinh có thể tổ chức bài làm theo nhiều cách
khác nhau nhưng cần đáp ứng được những ý cơ
bản sau:
- Dẫn dắt vấn đề và nêu được quan niệm cần làm
sáng tỏ: Con đường từ nhà đến trường
của mỗi người học sinh tuy khác nhau
nhưng nơi đến ở cuối mỗi con đường ấy
đều giống nhau: ở đó, có một ngôi
trường đầy tình thân và sự san sẻ.
1.50
+ Diễn giải nội dung của quan niệm: Con đường
đến trường của học sinh tuy khác nhau ở điểm
xuất phát nhưng giống nhau ở điểm đến; ngôi
trường là “mái nhà chung”
+ Chứng minh sự khác nhau của con đường từ nhà
đến trường: mỗi em đều có một mái nhà riêng,
một hoàn cảnh sống riêng…
+ Chứng minh sự giống nhau ở điểm cuối con
3.00
Trang 6đường đến trường: nơi ấy là ngôi trường.
+ Chứng minh ngôi trường là mái nhà chung: nơi
ấy là đích đến của người học sinh để trao dồi kiến
thức, rèn luyện kĩ năng, tu dưỡng đạo đức; nơi ấy
các em sẽ được sống trong tình yêu thương, dạy
bảo của thầy cô giáo; trong tình thân ái, sự san sẻ
của bạn bè
- Khẳng định tính đúng đắn của quan niệm
- Nêu ý nghĩa của quan niệm và vai trò của ngôi
trường trong cuộc đời của mỗi con người 1,50
* Giáo viên định điểm bài làm của học sinh cần
căn cứ vào mức độ đạt được ở cả hai yêu cầu:
kiến thức và kỹ năng.
Đề thi chọn Hsg môn Ngữ văn 7 trường Thanh Ba năm
2013-2014
Trang 7Câu 1: (2 điểm)
“Mưa xuân Không phải mưa Đó là sự bâng khuâng gieo hạt xuống mặt đất nồng ấm, mặt đất lúc nào cũng phập phồng, như muốn thở dài vì bổi hổi, xốn xang… Hoa xoan rắc nhớ nhung xuống cỏ non ướt đẫm Đồi đất đỏ lấm tấm một thảm hoa trẩu trắng”.
Mẹ gom lại từng trái chín trong vườn
Rồi rong ruổi trên nẻo đường lặng lẽ
Ôi, những trái, na, hồng, ổi, thị….
Có ngọt ngào năm tháng mẹ chắt chiu!
Trang 8HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN HỌC SINH NĂNG
KHIẾU NGỮ VĂN 7 Năm học 2013 - 1014 Tổng điểm bài thi: 10,0 điểm
A Hướng dẫn chung:
- Đáp án chỉ nêu một số ý chính có tính chất gợi ý, giám khảo cầnchủ động linh hoạt vận dụng, cân nhắc trong từng trường hợp cụthể, cần nắm bắt được nội dung trình bày trong bài làm của thí sinh
để đánh giá tổng quát, tránh đếm ý cho điểm
- Nếu thí sinh làm bài theo cách riêng, nhưng đáp ứng được yêucầu cơ bản, hợp lí, có sức thuyết phục, giám khảo vẫn cho điểm.Đặc biệt khuyến khích những bài viết có cảm xúc, có khả năng tưduy sáng tạo Tổng điểm toàn bài là 10 điểm, điểm toàn bài cho lẻđến 0,25 điểm
Trang 9+ Mặt đất đón mưa được cảm nhận trong cái phập phồng, chờ đợi.
Có lẽ sự chờ đón đó rất lâu rồi nên mặt đất thở dài, xốn xang, bổihổi
+ Hoa xoan rụng được cảm nhận như cây đang rắc nhớ nhung
Một loạt từ láy nói về tâm trạng, cảm xúc con người kết hợp biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa để diễn tả cảnh vật, thiên nhiên đất trời lúc mưa xuân: làn mưa xuân nhẹ, mỏng, đáng yêu, đem đến hơi thở, sự sống cho thiên nhiên đất trời của mùa xuân Mưa xuân được cảm nhận hết sức tinh tế qua tâm hồn nhạy cảm và tình yêu thiên nhiên của nhà văn Vũ Tú Nam.
Lưu ý:
- Học sinh có thể kết việc chỉ ra các từ láy và biện pháp tu từ trong quá trình phân tích những cảm nhận của tác giả Vũ Tú Nam về mưa xuân, không nhất thiết phải tách riêng phần xác định các từ láy và biện pháp tu từ.
- Khuyến khích những bài làm có khả năng phân tích, cảm nhận tốt, giám khảo có thể cân đối cho điểm phù hợp.
Câu 2 (2,0 điểm):
1, Yêu cầu về kỹ năng: (0,5 đ)
Học sinh trình bày ngắn gọn cảm xúc, có chất văn.Biết lựa chọn những chi tiết hình ảnh hay, đặc sắc đểcảm nhận.Dùng từ đặt câu đúng, diễn đạt trong sáng
và giàu sức biểu cảm
2, Yêu cầu về kiến thức(1,5 đ)
a,Học sinh nêu ý nghĩa được những chi tiết nghệ thuật sau:(1,0điểm)
- “rong ruổi”: từ láy gợi hình ảnh mẹ với gánh hàng trên vai trênchặng đường dài, gợi cuộc đời mẹ nhiều bươn trải, lo toan,
- “Nẻo đường lặng lẽ”: liên tưởng đến hình ảnh con đường vắnglặng một mình mẹ cô đơn với gánh hàng để kiếm sống nuôi con
“ôi”, từ cảm thán : bộc lộ một cảm xúc vừa ngỡ ngàng ,vừa thánphục
Trang 10- Nghệ thuật liệt kê: na, hồng, ổi, thị…=> những món quà quêhương được chắt chiu từ bàn tay mẹ qua bao tháng năm.Vị ngọt từnhững loài quả được kết tinh từ những giọt mồ hôi rơi, từ bàn taykhéo léo, từ đức tảo tần hi sinh của mẹ.
b,Khái quát nội dung đoạn thơ:(0,5điểm)
Đoạn thơ cho thấy:
-Vẻ đẹp thầm lặng của một bà mẹ chắt chiu, lam lũ
- Sự cảm thông sẻ chia của đứa con với nỗi vất vả,nhọc nhằn củamẹ
Câu 3: (6 điểm)
Yêu cầu chung:
-Kiểu bài: Văn biểu cảm
-Nội dung: Người bà
Phạm vi: Trong bài thơ “Tiếng gà trưa” của Xuân Quỳnh
Yêu cầu cụ thể:
1.Giới thiệu tác giả Xuân Quỳnh và bài thơ “Tiếng gà trưa”
Nêu khái quát cảm xúc về bà: Yêu mến, kính trọng người bà vớinhiều phẩm chất tốt đẹp (1 điểm)
2.Trình bày những cảm xúc và suy nghĩ về hình ảnh người bà: 4,0điểm
-Cảm xúc: Yêu quý, trân trọng, khâm phục…
-Suy nghĩ: Bà có nhiều phẩm chất tốt đẹp:
* Trân trọng người bà tần tảo, chắt chiu, chịu thương chịu khótrong cuộc sống còn quá nhiều vất vả, khó khăn ( 1 điểm)
+ Bà nhặt nhạnh từng quả trứng hồng để xây dựng cho cuộc sốnggia đình no đủ trong cần kiệm
+ Tay bà khum khum soi trứng với tấm lòng chi chút, nâng đỡ từng
sự sống nhỏ nhoi trong từng quả trứng
Trang 11* Hiểu, yêu mến người bà gần gũi, gắn bó và yêu thương cháu tha thiết (2 điểm)
+Bà bảo ban nhắc nhở cháu, ngay cả khi có mắng yêu cháu khicháu nhìn trộm gà đẻ cũng là vì thương cháu
+ Bà dành trọn vẹn tình thương yêu để chăm lo cho cháu :
- Bà dành dụm, chi chút chăm sóc, nâng đỡ từng quả trứng, từngchú gà con như chắt chiu, nâng đỡ những ước mơ hạnh phúc đơn sơnhỏ bé của đứa cháu yêu :
- Bà hi vọng cháu có niềm vui khi mùa xuân đến quamột quá trình lâu dài : Từ lúc soi trứng cho gà ấp,nuôi gà lớn, chăm sóc khi mùa đông đến, bán lấy tiềnmua quần áo mới:
* Khâm phục người bà giàu đức hi sinh vì con cháu, vì đất nước (1 điểm)
- Bà là người giàu đức hi sinh vì con cháu Bà không giành chomình điều gì cả Chính vì thế tình yêu thương và những kỉ niệm về
bà đã trở thành hành trang của người lính trẻ trên đường hành quân,trở thành một mục đích sống và chiến đấu của anh:
3.Khẳng định lại cảm nghĩ: Bà hiện lên với nhiều
phẩm chất tốt đẹp, tiêu biểu cho vẻ đẹp truyền thốngcủa người phụ nữ Việt Nam
Liên hệ: Biết ơn những người bà (1 điểm)
Lưu ý: Trên đây chỉ là những gợi ý, giám khảo nên linh hoạt khi chấm bài, ưu tiên những bài viết có sáng tạo.
Trang 12Đề thi HSG cấp huyện Hoằng Hóa môn Ngữ văn 7 năm
2013-2014 PHÒNG GIÁO DỤC &
ĐÀO TẠO
HUYỆN HOẰNG HOÁ
ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI LỚP 7
NĂM HỌC 2013-2014
MÔN THI: NGỮ VĂN Ngày thi: 22/4/2014
Thời gian: 120 phút ( Không kể thời gian giao
(Theo Trường Chinh)
b Chỉ ra và phân tích tác dụng của việc sử dụng thành ngữ trongbài thơ sau:
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Trang 13Bảy nổi ba chìm với nước nonRắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son
(Bánh trôi nước – Hồ Xuân Hương)
Câu 2: (5,0 điểm)
Phần kết văn bản “Ca Huế trên sông Hương” (Ngữ
văn 7 tập hai), tác giả Hà Ánh Minh viết:
“Nghe tiếng gà gáy bên làng Thọ Cương, cùng tiếng chuôngchùa Thiên Mụ gọi năm canh, mà trong khoang thuyền vẫn đầy ắplời ca tiếng nhạc
Không gian như lắng đọng Thời gian như ngừng lại ”
Cảm nhận của em về vẻ đẹp của ca Huế trên sông Hương quađoạn văn trên bằng một bài văn ngắn (Khoảng một trang giấy thi)
Câu 3: (10,0 điểm)
Nhận xét về hai bài thơ “ Cảnh khuya” và “Rằm tháng
giêng” của Hồ Chí Minh, có ý kiến cho rằng:
“Hai bài thơ đã cho thấy vẻ đẹp tâm hồn của Bác:
Đó là sự hòa hợp thống nhất giữa tâm hồn nghệ sĩ với cốt cách của người chiến sĩ”.
Bằng hiểu biết của em về hai bài thơ, hãy làm sáng tỏ ý kiếntrên
Trang 14Hết
Họ tên thí sinh: Chữ kí của giám thị:1
Số báo danh: Chữ kí của giámthị 2:
· Giám thị không giải thích gì thêm
HƯỚNG DẪN CHẤM THI HỌC
Hướng dẫn chấm này có 03 trang
I.Yêu cầu chung:
- Nắm bắt kĩ nội dung trình bày của thí sinh để
đánh giá được một cách tổng quát và chính xác,tránh đếm ý cho điểm
- Vận dụng linh hoạt hướng dẫn chấm, cần sử dụng
mức điểm một cách hợp lí Đặc biệt khuyến khíchnhững bài viết có cảm xúc và sáng tạo
II.Yêu cầu cụ thể
điểm 1
5,0
điểm
Ý a.
Học sinh chỉ ra được các kiểu liệt kê
- Liệt kê theo từng cặp: lao động và chiến đấu,
tin tưởng và căm thù
- Liệt kê không theo từng cặp: điều tra, nghiên
cứu, sưu tầm, học tập
- Liệt kê tăng tiến: cảm thông dấn mình trái
tim đập một nhịp , san sẻ vui buồn, sướng khổ
*Tác dung: Sử dụng các phép liệt kê làm cho vấn
2,5
0,50,50,51,0
Trang 15đề đặt ra được thể hiện đầy đủ, sinh động, đồng
thời biểu thị được tinh thần hăng hái, quyết tâm
đi sâu, đi sát quần chúng của người cách mạng
Ý b.
- HS chỉ ra được thành ngữ: “Bảy nổi ba chìm”
- Tác dụng:
+ Vận dụng sáng tạo thành ngữ dân gian “Ba
chìm bảy nổi chín lênh đênh” Chỉ ra sự sáng tạo
trong vận dụng thành ngữ dân gian:“ba chìm
bảy nổi” đảo thành “bảy nổi ba chìm”
+ Với việc sử dụng thành ngữ “bảy nổi ba chìm”
trong bài thơ đã diễn tả sự long đong lận đận, bế
tắc, tuyệt vọng về số phận của người phụ nữ
trong xã hội phong kiến
2,5
0,51,01,0
2
5,0
điểm
* Yêu cầu về kĩ năng:
Đảm bảo bài văn ngắn có bố cục khoảng một
trang giấy thi, biết cảm nhận về chi tiết trong tác
phẩm văn học, diễn đạt trong sáng, ít sai chính tả
ngữ pháp
* Yêu cầu về kiến thức:
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác
nhau, nhưng phải nêu được các ý cơ bản sau:
- Giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm
- Giới thiệu vị trí và nội dung của đoạn văn cảm
nhận
- Đoạn văn với ngôn ngữ trong sáng, lối so sánh
nhân hóa độc đáo
- Ca Huế là một hình thức sinh hoạt văn hóa –
âm nhạc thanh lịch, tao nhã
- Ca Huế khiến người nghe quên cả không gian,
0,5
4,5
0,50,50,50,51,00,5
Trang 16thời gian, chỉ còn cảm thấy tình người: nghe
tiếng gà gáy bên làng Thọ Cương cùng
tiếng chuông chùa Thiên Mụ gọi năm
canh
- Ca Huế làm giàu tâm hồn con người hướng con
người đến những vẻ đẹp của tình người xứ Huế:
trầm tư, sâu lắng, đôn hậu
- Ca Huế mãi mãi quyến rũ, làm say đắm lòng
người bởi vẻ đẹp bí ẩn của nó
* Đánh giá: Ca Huế là một hình thức sinh hoạt
văn hóa – âm nhạc thanh lịch và tao nhã, một sản
phẩm tinh thần đáng trân trọng cần được bảo tồn
và phát triển
0,50,5
3
10,0
điểm
1 Yêu cầu về kĩ năng:
- Đảm bảo bài văn nghị luận văn học có bố cục
rõ ràng, luận điểm đầy đủ chính xác
- Lời văn chuẩn xác diễn đạt trong sáng, ít sai
chính tả ngữ pháp, cảm xúc sâu sắc
2 Yêu cầu về kiến thức:
* Giới thiệu vài nét về tác giả, hoàn
cảnh sáng tác hai bài thơ, trích
dẫn nhận định.
* Giải thích: Học sinh cần giải thích
được
- Tâm hồn nghệ sĩ: Là tâm hồn của con người có
tình yêu tha thiết, sống giao hòa với thiên nhiên,
có những rung cảm tinh tế trước vẻ đẹp của thiên
nhiên
- Cốt cách chiến sĩ: Là lòng yêu nước, phong thái
ung dung lạc quan của người chiến sĩ
* Chứng minh:
1,0
9,0
1,01,0
0,51,0
Trang 17Học sinh làm sáng tỏ qua hai luận điểm cơ bản
sau:
1 Vẻ đẹp tâm hồn nghệ sĩ
- Đó là rung cảm về âm thanh của tiếng suối từ
xa vọng lại
- Là sự say mê trước vẻ đẹp của đêm trăng
+ Trong bài Cảnh khuya: Đêm trăng giữa
rừng Việt Bắc, ánh trăng tỏa xuống vòm cây cổ
thụ, bóng cây in xuống mặt đất như muôn ngàn
bông hoa lung linh huyền ảo, điệp từ “lồng” tạo
cho bức tranh như có thần bậc, giao hòa quấn
quýt
+ Trong bài Rằm tháng giêng: Vầng trăng
đêm rằm sáng vằng vặc, soi tỏ khắp không gian
Điệp từ “xuân” được lặp lại ba lần tạo nên một
vũ trụ tràn đầy sức xuân
HS lấy dẫn chứng, phân tích làm rõ
luận điểm
-> Đằng sau bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp là
tâm hồn yêu thiên nhiên tha thiết, sự rung cảm
tinh tế của thi sĩ Hồ Chí Minh
2 Cốt cách chiến sĩ
- Cốt cách chiến sĩ thể hiện ở lòng yêu nước:
+ Nỗi niềm băn khoăn trăn trở cho vận mệnh của
đất nước, thức tới canh khuya lo việc nước (HS
lấy dẫn chứng, phân tích, làm rõ luận điểm)
- Cốt cách chiến sĩ thể hiện ở tinh thần lạc quan,
phong thái ung dung của Bác:
+ Cả hai bài thơ đều được làm trong thời kì đầu
của cuộc kháng chiến chống Pháp đầy gian khổ
1,00,51,0
0,250,50,5
0,75
1,0
Trang 18nhưng trong cả hai bài ta đều bắt gặp hình ảnh
của Bác với phong thái thật ung dung
+ Thể hiện ở những rung cảm tinh tế trước thiên
nhiên đất nước Mặc dù ngày đêm lo nghĩ việc
nước, nhiều đêm không ngủ nhưng tâm hồn
Người vẫn hướng lòng mình về vẻ đẹp đêm
trăng
+ Đêm trăng rằm tháng giêng đầy sức sống,
trong trẻo, tươi sáng, rộng lớn Đằng sau bức
tranh ấy là tinh thần lạc quan, phong thái bình
tĩnh ung dung tự tại của người chiến sĩ cách
mạng
+ Niềm lạc quan cách mạng còn được thể hiện ở
hình ảnh con thuyền lướt phơi phới trên dòng
sông, chở đầy ánh trăng -> Vẻ đẹp của tạo vật
còn là một ẩn dụ cho tình hình kháng chiến đầy
triển vọng lúc bấy giờ Đồng thời thể hiện hình
ảnh của người chiến sĩ luận bàn việc quân trong
giây phút trở thành thi sĩ – một tao nhân mặc
khách giữa thiên nhiên
* Đánh giá: Hai biểu hiện trong vẻ
đẹp tâm hồn của Bác có sự hòa hợp
thống nhất một cách tự nhiên, không
tách rời Đây là vẻ đẹp trong thơ người
cũng là vẻ đẹp nhất quán trong con
người Bác: Tâm hồn nghệ sĩ và cốt
cách người chiến sĩ
· Lưu ý: Trân trọng bài làm có sáng tạo, cá
tính, văn viết trong sáng.
Trang 19Nếu chỉ phân tích bài thơ mà không có luận điểm khái quát và đánh giá thì không cho quá ½ số điểm.
Đề thi chọn HSG môn Ngữ văn 7 trường THCS Minh Diệu
năm 2013-2014
KỲ THI CHỌN HSG VÒNG TRƯỜNG THCS MINH DIỆU
Đề
Câu 1 (2,0 điểm):
Chỉ rõ và phân tích nghệ thuật dùng từ trong câu ca dao sau:
Cô Xuân đi chợ mùa hè Mua cá thu về chợ hãy còn đông.
Câu 2 (8,0 điểm):
a) Chỉ ra nét tương đồng và đặc sắc của hai bài thơ “Cảm
nghĩ trong đêm thanh tĩnh” của Lí Bạch và “Ngẫu nhiên
viết nhân buổi mới về quê” của Hạ Tri Chương.
b) Viết một đoạn văn ngắn (5-7 câu) nêu cảm nhận của em về
hai câu thơ cuối trong bài “Qua Đèo Ngang” của Bà Huyện
Thanh Quan có sử dụng ít nhất hai từ láy và một thành ngữ (gạchchân những từ láy và thành ngữ đó)
Câu 3 (10 điểm):
Bài thơ Tiếng gà trưa của nhà thơ Xuân Quỳnh đã gọi về những
kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu Tình cảm đẹp đẽ vàthiêng liêng ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước
Em hãy làm sáng tỏ nội dung trên
Hết
Trang 20- Xuân là tên người, ngoài ra gợi đến
mùa xuân, thu chỉ cá thu và gợi đếnmùa thu, đông chỉ tính chất của chợ(nhiều người đồng thời gợi đến mùađông
- Cách dùng từ gợi sự hóm hỉnh, óc hài
hước của người xưa
10,50,5
Trang 212 a) Nét tương đồng và đặc sắc qua hai bài thơ “Cảm
nghĩ trong đêm thanh tĩnh” của Lí Bạch và
“Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê”của
Hạ Tri Chương.
- Nét tương đồng: đều viết về tình yêu quê hương sâu
sắc: “Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh” của Lí
Bạch nói về nỗi sầu nhớ khu xa quê hương còn Ngẫu
nhiên viết nhân buổi mới về quê” của Hạ Tri
Chương thể hiện cảm xúc bồi hồi, niềm vui xen lẫn
ngậm ngùi ngày trở về quê hương
- Nét đặc sắc:
+ Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh: vọng nguyệt
hoài hương (nhìn trăng nhớ quê) là một chủ đề phổ
biến trong thơ xưa vâng trăng gợi nên nỗi buồn xa xứ,
mong ước được đoàn tụ nơi quê nhà Điều đặc sắc là đề
tài không mới nhưng nhà thơ vẫn tạo nên một bài thơ
hay, thấm thía hồn người do cách dùng từ đối xứng cử
đầu (ngẩng đầu-hướng ra nhìn cảnh trăng sáng) – đê
đầu (cúi đầu-hướng vào hồn mình nhớ cố hương)
+ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê: thể
hiện tình cảm gắn bó với quê hương bằng nghệ thuật
đối rất chỉnh về cả ý và lời Hai câu thơ cuối, tác giả
dùng những hình ảnh, âm thanh tươi vui (tiếng chào,
tiếng cười của đám trẻ nhỏ) để phản ánh hiện thực: ông
đã trở thành khách lạ trên chính quê hương mình Ở
đây, ta thấy thoáng chút ngậm ngù của nhà thơ
b)HS đảm bảo các yêu cầu sau:
Trang 22- Ít sai lỗi câu từ, chính tả.
- Có sử dụng từ láy và thành ngữ
theo số lượng yêu cầu
* Về nội dung: (3 điểm)
- Cảnh Đèo Ngang hoang sơ lúc chiều ta lại được nhìn
qua đôi mắt người xa quê nên gợi nỗi buồn vắng, cô
đơn Tâm trạng ấy càng được tô đậm trong 2 câu thơ
cuối: Dừng chân đứng lại: trời, non, nước
Một mảnh tình riêng ta với ta.
- Bà Huyện Thanh Quan vẽ nên cảnh đối lập giữ trời,
non, nước và một mảnh tình riêng Cảnh càng rộng con
người càng trở nên nhỏ bé, càng thấy cô đơn
- Cụm từ “ta với ta” trong câu kết của bài gợi nhớ
đến ta với ta trong bài “Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn
Khuyến Nhưng không phải là sự tay bắt mặt mừng,
vui vầy, ấm áp Ở đây chỉ có ta với ta, một mình người
thơ đối diện với chính mình, không ai chia sẻ mảnh
tình riêng cô đơn, buồn bã
Câu 3 (10điểm)
Yêu cầu chung
Văn nghị luận chứng minh (làm sáng tỏ một nhận định quabài văn nghị luận văn học)
- Yêu cầu HS biết vận dụng kiến thức đã học về tập làm văn
và văn học để làm bài, trong đó có kết hợp với phát biểu cảmxúc, suy nghĩ và mở rộng bằng một số bài văn, bài thơ khác
để làm phong phú thêm cho bài làm
- Khuyến khích những bài làm có sự sáng tạo, có cảm xúc,giàu chất văn…
Trang 23bài
Giới thiệu khái quát về nhà thơ Xuân Quỳnh: là nhà
thơ nữ xuất sắc trong nền thơ hiện đại Việt Nam Thơ
Xuân Quỳnh thường viết về những tình cảm gần gũi,
bình dị trong đời sống gia đình và cuộc sống thường
ngày, biểu lộ những rung cảm và khát vọng của một
trái tim phụ nữ chân thành, tha thiết và đằm
thắm 0,25 điểm
- Giới thiệu hoàn cảnh sáng tác bài thơ: bài
thơ được viết trong thời kì đầu của cuộc
kháng chiến chống Mĩ, bài thơ thể hiện vẻ
đẹp trong sáng về những kỉ niệm tuổi thơ
và tình bà cháu Tình cảm ấy đã làm sâu
sắc thêm tình yêu quê hương đất
tuổi thơ và tình bà cháu được thể hiện qua
bài thơ Tình cảm đẹp đẽ và thiêng liêng
ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê
hương đất nước
a) Bài thơ Tiếng gà trưa đã gọi về
những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và
tình bà cháu
Trên đường hành quân, người chiến sĩ chợt nghe tiếng
gà nhảy ổ, tiếng gà đã gợi về những kỉ niệm tuổi thơ
thật êm đềm, đẹp đẽ
- Hình ảnh những con gà mái mơ, mái vàng và ổ trứng
hồng đẹp như trong tranh hiện ra trong nỗi nhớ:
"Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ …" 1 điểm
- Một kỉ niệm về tuổi thơ dại: tò mò xem trộm gà đẻ bị bà mắng:
" - Gà đẻ mà mày nhìn Rồi sau này lang mặt…" 0,5 điểm
3,5đ
Trang 24- Người chiến sĩ nhớ tới hình ảnh người bà đầy lòng
yêu thương, chắt chiu, dành dụm chăm lo cho cháu:
" Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu " 1
điểm
- Niềm vui và mong ước nhỏ bé của tuổi thơ: được bộ
quần áo mới từ tiền bán gà - ước mơ ấy đi cả vào giấc
ngủ tuổi thơ…1 điểm
- Tiếng gà trưa với những kỉ niệm đẹp về tuổi thơ,
hình ảnh thân thương của bà đã cùng người chiến sĩ
vào cuộc chiến đấu (1 điểm)
- Những kỉ niệm đẹp của tuổi thơ như tiếp thêm sức
mạnh cho người chiến sĩ chiến đấu vì Tổ quốc và
cũng vì người bà thân yêu của mình:
" Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Bà ơi, cũng vì bà…" 1
điểm
- Qua những kỉ niệm đẹp được gợi lại, bài thơ đã biểu
lộ tâm hồn trong sáng, hồn nhiên của người cháu với
hình ảnh người bà đầy lòng yêu thương, chắt chiu
dành dụm chăm lo cho cháu
(0,5điểm)
- Tình cảm bà cháu đẹp đẽ và thiêng liêng ấy đã làm
sâu sắc thêm tình yêu quê hương, đất nước của mỗi
chúng ta Tình yêu quê hương, đất nước, tình yêu Tổ
quốc bắt nguồn từ những tình cảm gia đình thật gần
gũi, thân thương và cũng thật sâu sắc Những tình
cảm thiêng liêng, gần gũi ấy như tiếp thêm sức mạnh
3,5đ
Trang 25cho người chiến sĩ, như tiếp thêm sức mạnh cho mỗi
người để chiến thắng…1 điểm
* HS có thể mở rộng và nâng cao bằng việc giớithiệu một số bài thơ khác có cùng chủ đề viết về
bà, về mẹ …
Kết
bài
+ Khẳng định lại nội dung bài thơ: Bài thơ Tiếng gà
trưa đã gọi về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và
tình bà cháu Tình cảm đẹp đẽ và thiêng liêng ấy đã
làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất
nước
0,5 điểm
+ Học sinh có thể tự liên hệ bản thân, nêu cảm nghĩ về
tình cảm gia đình - nguồn sức mạnh cho mỗi người
chúng ta trong cuộc sống hôm nay, có thể mở rộng và
nâng cao qua một số tác phẩm văn học khác nói về
tình cảm gia đình 0,5 điểm
1đ
Trang 26Đề thi kiểm định chất lượng mũi nhọn Ngữ Văn 7 năm
2013-2014 trường Thanh Chương
KỲ THI KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG MŨI NHỌN
Năm học 2013 – 2014
Môn thi: Ngữ Văn 7
Thời gian làm bài: 120 phút ( không kể thời gian giao
đề)
Câu 1 (3,0 điểm):
Chỉ ra phép điệp ngữ và giá trị diễn đạt của phép điệp ngữtrong bài ca dao sau đây:
Trang 27Cái cò lặn lội bờ ao
Hỡi cô yếm đào lấy chú tôi chăng?
Chú tôi hay tửu hay tăm,
Hay nước chè đặc, hay nằm ngủ trưa.
Ngày thì ước những ngày mưa,
Đêm thì ước những đêm thừa trống canh.
Hãy viết một đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ của em về “thếgiới kỳ diệu” được mở ra khi “bước qua cánh cổng trường”
Trang 28HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN 7
( Hướng dẫn chấm gồm 02 trang)
A- HƯỚNG DẪN CHUNG:
- Hướng dẫn chấm chỉ nêu những ý cơ bản, thí sinh có thể cónhiều cách trình bày nên giám khảo cần vận dụng linh hoạt để xácđịnh điểm một cách khoa học, chính xác, khách quan
- Bài làm được đánh giá trên cả hai phương diện: kiến thức và
kỹ năng Đặc biệt đánh giá cao những bài làm thể hiện rõ tố chất:sáng tạo, có phong cách, có giọng điệu riêng
- Tổng điểm toàn bài là 10, chiết đến 0,25 điểm
B HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Trang 29+ Giá trị diễn đạt của phép điệp ngữ:
* Nhấn mạnh sự nghiện ngập, lười biếng của chú tôi => 0.75 điểm.
* Tô đậm ý mỉa mai, giễu cợt, châm biếm về hạng ngườinghiện ngập, lười biếng…trong xã hội => 0.75 điểm
Lưu ý: Thí sinh có thể không tách thành 2 phần riêng biệt như trong Hướng dẫn chấm mà kết hợp vừa chỉ ra điệp ngữ vừa nêu tác dụng của phép điệp ngữ nhưng vẫn hiểu được bài thì vẫn cho điểm tối đa).
+ Được khám phá một thế giới mới lạ;
+ Được đến với cả một chân trời tri thức;
+ Ước mơ, khát vọng được chắp cánh để bay cao, bay xa;
Trang 30+ Được sống trong vòng tay yêu thương của thầy cô, bè bạn.
…
Suy nghĩ của thí sinh có thể rất đa dạng và những suy nghĩ ấy
có thể được trình bày bằng nhiều cách khác nhau Tuy nhiên, cơ sởcủa mọi suy nghĩ chính là nội dung của câu văn đã cho trong đềbài Giám khảo cần linh hoạt trong việc chấm bài của thí sinh.Khuyến khích những bài viết có cảm xúc, có sự sáng tạo, phát hiện
và phong cách riêng nhưng giàu tính thuyết phục
- Đảm bảo các yêu cầu về kiến thức và kỹ năng => 3.0 điểm
- Bảo đảm các yêu cầu về kiến thức nhưng còn hạn chế về kỹnăng => 2.0 điểm
- Nội dung đoạn văn sơ sài, còn mắc lỗi nhiều về kỹ năng =>1.0 điểm
- Các mức điểm khác giám khảo căn cứ vào thực
tế bài làm để xác định
Trang 31+ Cần phải biết bám sát các đặc điểm gợi cảm của đối tượng để bộc
lộ suy nghĩ, cảm xúc
+ Cần phải biết biểu cảm thông qua miêu tả, tự sự hoặc biểucảm trực tiếp một cách phù hợp
+ Cần biết lựa chọn các cách lập ý thường gặp để biểu lộ được
suy nghĩ, tình cảm của mình đối với đối tượng biểu cảm ( hồi
tưởng quá khứ và suy nghĩ về hiện tại, suy ngẫm, tưởng tượng tình huống…)
- Về kỹ năng:
Trang 32+ Bài viết phải trình bày theo một trình tự hợp lý, biết chọn ý
+ Nội dung bài viết sơ sài=> 1.0 điểm
+ Các mức điểm khác giám khảo căn cứ vào thực
tế bài làm để xác định
Đề thi Olympic Ngữ văn 7 năm 2013-2014 của trường Xuân
Dương PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO
TẠO THANH OAI
TRƯỜNG THCS XUÂN
DƯƠNG
ĐỀ THI OLYMPIC NĂM HỌC
2013 – 2014 Môn: Ngữ văn 7 Thời gian làm bài: 120
phút Câu 1: ( 4 điểm )
Trình bàycảm nhận của em về đoạn văn sau:
Trang 33“ Tự nhiên như thế: ai cũng chuộng mùa xuân Mà tháng giêng là tháng đầu của mùa xuân, người ta càng trìu mến, không có gì lạ hết Ai bảo được non đừng thương nước, bướm đừng thương hoa, trăng đừng thương gió; ai cấm được trai thương gái, ai cấm được
mẹ yêu con; ai cấm được cô gái còn son nhớ chồng thì mới hết được người mê luyến mùa xuân.”
( Mùa xuân của tôi- Vũ Bằng- Ngữ văn
7, tập 1)
Câu II ( 6 điểm)
CÁI KÉN BƯỚMMột chàng trai nọ tìm thấy một cái kén bướm Một hôm anh thấycái kén hé một cái lỗ nhỏ Anh ta ngồi hàng giờ nhìn chú bướmnhỏ cố thoát mình ra khỏi cái lỗ nhỏ xíu Rồi anh ta thấy mọi việckhông tiến triển gì thêm Hình như chú bướm không thể cố gắnghơn được nữa Vì thế, anh ta quyết định giúp chú bướm nhỏ Anh
ta lấy kéo rạch cho cái lỗ to thêm
Chú bướm dễ dàng thoát ra khỏi cái kén Nhưng thân mình nó sưngphồng lên đôi cánh nhăn nhúm Còn chàng thanh niên cứ ngồiquan sát cái kén với hy vọng một lúc nào đó thân mình chú bướm
sẽ xẹp lại và đôi cánh xòe rộng hơn đủ để nâng đỡ thân hình chú.Nhưng chẳng có gì thay đổi cả! Sự thật là chú bướm đã phải bòloanh quanh suốt quãng đời còn lại với đôi cánh nhăng nhúm vàthân hình sưng phồng Nó chẳng bao giờ có thể bay được Có mộtđiều mà người thanh niên không thể hiểu: cái kén chật chội khiếnchú bướm phải nỗ lực mới chui qua được cái lỗ nhỏ xíu kia là quiluật tự nhiên tác động lên đôi cánh và cơ thể của bướm, giúp chú
có thể bay ngay khi thoát ra ngoài
Đôi khi đấu tranh là rất cần thiết trong cuộc sống Nếu ta quensống một một cuộc đời phẳng lặng, ta sẽ mất đi sức mạnh tiềmtàng mà bẩm sinh mỗi người đều có Và chẳng bao giờ ta có thể
Trang 34bay được Vì thế, nếu bạn thấy mình đang phải vượt qua nhiều áplực và căng thẳng thì hãy tin rằng sau đó bạn sẽ trưởng thành hơn.
(Dẫn theo Quà tặng của cuộc sống, NXB Trẻ, 2007)
Hãy viết bài văn ngắn trình bày cảm nhận của em về ý nghĩa củacâu chuyện trên
Câu 3 (10 điểm):
Từ các văn bản “Những câu hát về tình cảm gia đình”, “Mẹ tôi”(Ét-môn-đo Đơ A-mi-xi), “Cuộc chia tay của những con búp bê” -Khánh Hoài Hãy bộc lộ những tình cảm và suy nghĩ của em khiđược sống trong tình yêu thương của những người thân trong giađình và niềm thương cảm cho những ai không có được những maymắn đó
Câu I.
1 Về kỹ năng:
- Có thể trình bày dưới dạng đoạn văn hoặc bài văn ngắn
-Văn viết mạch lạc, chặt chẽ Không mắc những lỗi thông thường
về ngữ pháp, chính tả dùng từ
2.Về kiến thức:
Mùa xuân của tôi là phần đầu bài tuỳ bút Tháng giêng mơ
về trăng non rét ngọt trong kiệt tác văn chương Thương
nhớ mười hai của nhà văn Vũ Bằng (0,5 điểm)
Đoạn văn mở đầu bằng câu khẳng định: “ Tự nhiên như thế:
Trang 35Ai cũng chuộng mùa xuân và mê luyến mùa xuân nên càng trìu mến tháng giêng, tháng đầu của mùa xuân Tình cảm ấy rất chân tình không có gì lạ hết Cách so sánh, đối chiếu của
Vũ Bằng rất phong tình gợi cảm: Ai bảo được non đừng
thương nước,… thì mới hết được người mê luyến mùa xuân Một cách viết duyên dáng, mượt mà, làm cho lời văn mềmmại, tha thiết theo dòng cảm xúc, đọc lên ta cứ ngỡ là thơ Cảm xúc
cứ trào ra qua các điệp ngữ đừng, đường thương, ai bảo
được…ai cấm được…ai cấm được…ai cấm được…
Chữ thương được nhắc lại tới 4 lần, liên kết với chữ yêu,
chữ nhớ đầy ấn tượng và rung động (2 điểm)
Câu II.
1 Về kỹ năng: Biết viết bài văn nghị luận về một vấn đề tư
tưởng đạo lý, kết hợp thuần thục các thao tác lập luận Văn viếtmạch lạc, chặt chẽ Không mắc những lỗi thông thường về ngữpháp, chính tả dùng từ
Trang 36lý cuộc sống: Đôi khi đấu tranh là rất cần thiết trong
cuộc sống Nếu ta quen sống một cuộc đời phẳng lặng, ta sẽ mất đi sức mạnh tiềm tàng mà bẩm sinh mỗi người đều có Và chẳng bao giờ ta có thể bay được Học sinh cần phân tích, dẫn chứng thực tế để làm rõ ýnghĩa trên
2.2 Liên hệ bản thân, xác định quan điểm sống (2,0 điểm): Chấpnhận đối mặt với khó khăn để không ngừng vươn lên để trưởng
thành hơn: Vì thế, nếu bạn thấy mình đang phải vượt
qua nhiều áp lực và căng thẳng thì hãy tin rằng sau
lộ niềm thương cảm cho những ai không có được những may mắn
đó thông qua việc đọc các văn bản Những câu hát về tình
cảm gia đình, Mẹ tôi (Ét-môn-đo đơ A-mi-xi), Cuộc chia
tay của những con búp bê (Khánh Hoài)
* Cho điểm:
- Cho 1 điểm: Đạt như yêu cầu
- Cho 0 điểm: Thiếu hoặc sai hoàn toàn
b) Thân bài (8 điểm):
* Yêu cầu:
Bộc lộ những tình cảm và suy nghĩ của em một cách cụ thể chitiết khi được sống trong tình yêu thương của những người thântrong gia đình và bộc lộ niềm thương cảm cho những ai không có
được những may mắn đó trên cơ sở các văn bản “ Những câu
hát về tình cảm gia đình”, “Mẹ tôi” (Ét-môn-đo đơ
A-mi-xi), “Cuộc chia tay của những con búp bê” (Khánh Hoài).
Trang 37+ Bộc lộ những tình cảm và suy nghĩ của em khi được sống trongtình yêu thương của những người thân trong gia đình trên cơ sở các
văn bản “ Những câu hát về tình cảm gia đình”, “Mẹ
tôi” (Ét-môn-đo đơ A-mi-xi), “Cuộc chia tay của những
con búp bê” (Khánh Hoài)
- Cảm xúc sung sướng, hạnh phúc biết bao khi được sống trongtình yêu thương của cha mẹ, ông bà, anh chị em, được cha mẹ, ông
bà sinh thành dưỡng dục, nâng niu chăm sóc
- Biết ơn, trân trọng nâng niu những tình cảm, công lao mà cha
mẹ, ông bà, anh chị em trong gia đình đã giành cho mình
- Bày tỏ tình cảm một cách sâu sắc nhất bằng cách nguyện ghilòng tạc dạ chín chữ cù lao, làm tròn chữ hiếu, anh em hoà thuậnlàm cho cha mẹ vui lòng, nhớ thương cha mẹ ông bà trong mọihoàn cảnh
- Thật đáng xấu hổ và nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình yêuthương đó
+ Bộc lộ niềm thương cảm cho những ai không có được những
may mắn đó trên cơ sở văn bản“Cuộc chia tay của những
con búp bê” (Khánh Hoài)
- Cuộc đời còn biết bao nhiêu bạn sống thiếu những tình yêuthương của cha mẹ, anh em phải xa cách chia lìa như Thành và
Thuỷ trong “Cuộc chia tay của những con búp
bê” (Khánh Hoài) và biết bao tình cảnh éo le khác
c)Kết bài.( 1 điểm)
- Khẳng định tình cảm gia đình cần thiết với mỗi con người Vìvậy hãy quý trọng và gìn giữ
Trang 38Đề khảo sát Hsg Ngữ văn 7 trường Thái Thụy năm 2007-2008
PHÒNG GIÁO DỤC ĐỀ KIỂM TRA & KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI
THÁI THỤY NĂM HỌC
Trả lời các câu hỏi sau đây bằng cách chọn phương án đúng nhất:
Câu 1: Trong các bài thơ sau, bài nào không phải là thơ Đường:
A Xa ngắm thác núi Lư ; B Qua Đèo Ngang
C Ngẫu nhiên viết nhân buổi
mới về quê ; D Bài ca nhà tranh bị gió thu phá
Trang 39Câu 2 : Ý nào sau đây diễn tả đúng nội dung bài
Đề thi HSG Ngữ văn 7 năm 2013-2014 [tham khảo]
Bến Tiêu Tương thiếp hãy trông sang
Bến Tiêu Tương cách Hàm Dương
Cây Hàm Dương cách Tiêu Tương mấy trùng" ( Chinh phụ ngâm khúc- Đoàn Thị Điểm)
Câu 2( 6 điểm):
Trình bầy cảm nhận của em về đoạn văn sau:
“ Tự nhiên như thế: ai cũng chuộng mùa xuân Mà tháng giêng là tháng đầu của mùa xuân, người ta càng trìu mến, không có gì lạ hết Ai bảo được non đừng thương nước, bướm đừng thương hoa, trăng đừng thương gió; ai cấm được trai thương gái, ai cấm được mẹ yêu con; ai cấm được cô gái còn son nhớ chồng thì mới hết được người mê luyến mùa xuân.”
( Mùa xuân của tôi- Vũ Bằng- Ngữ văn 7,
tập 1)
Câu 3( 10 điểm)
Nhận xét về hai bài thơ “Cảnh khuya” và “Rằmtháng giêng” của Hồ Chí Minh, có ý kiến cho rằng:
Trang 40“Hai bài thơ đã cho thấy vẻ đẹp tâm hồn của
Bác: Đó là sự hòa hợp thống nhất giữa tâm hồn nghệ sĩ với cốt cách của người chiến sĩ ”.
Bằng hiểu biết của em về hai bài thơ, hãy làm sáng tỏ ý kiến trên