Chương 3: Độ co giãn của cung và cầu

Tài liệu về độ co giãn cung và cầu trong nền kinh tế hiện nay, khái niệm độ co giãn, ứng dụng của nó trong cuộc sống thực tế và một số bài đọc tham khảo thêm.. Sau khi nghiên cứu chương này, bạn có thể: ª Biết được cách thức đo lường độ co giãn của cầu và cung. ª Nhận diện các đặc tính của các hàng hóa khác nhau. ª Vận dụng đo lường độ co giãn trong chính sách giá của doanh nghiệp. ª Phân tích ảnh hưởng chính sách thuế đối với người tiêu dùng và người sản xuất

Chương 3

Luật cầu và cung chỉ ra rằng bất kỳ sự thay đổi giá cả đều ảnh hưởng đến lượng cầu và lượng cung Vấn đề đặt ra là: khi nào thì doanh nghiệp nên tăng giá và khi nào thì nên giảm giá; làm thế nào nhận biết đặc tính các hàng hóa khác nhau và xác định mô hình chi tiêu cá nhân Để giải quyết vấn đề trên, các nhà phân tích tập trung vào việc đo lường độ nhạy cảm của lượng cầu theo các biến số

ĐỘ CO GIÃN CỦA CẦU

KHÁI NIỆM VỀ ĐỘ CO GIÃN

Để xem xét tầm quan trọng của việc đo lường độ nhạy của lượng cầu theo sự thay đổi giá Chúng ta hãy xem xét mối quan hệ này thông qua đường cầu dưới đây

Biểu đồ trên minh họa trường hợp một công ty muốn giảm giá để tăng lượng cầu Khi đó, giá giảm (ΔP) từ P0 xuống P1 nhằm tăng lượng cầu (ΔQ) từ Q0 lên Q1 Vấn đề đặt ra là liệu ΔQ/ΔP có thể sử dụng làm đại lượng đo lường độ nhạy cảm này hay không? Để tìm kiếm câu trả lời, chúng ta hãy xem xét các vấn đề liên quan đến việc sử dụng:

- Đơn vị đo lường (sản lượng) khác nhau,

- Đơn vị tiền tệ (giá cả) khác nhau,

- So sánh độ nhạy các hàng hóa khác nhau

Biểu đồ dưới đây minh họa đường cầu cà phê trong thành phố khi sử dụng đơn vị đo lường khác nhau Dĩ nhiên, đơn vị giá cả (triệu đồng) không đổi Nếu sử dụng đơn vị đo lường sản

P 1

S1

ΔP

a b c

Sau khi nghiên cứu chương này, bạn có thể:

ª Biết được cách thức đo lường độ co giãn của cầu và cung

ª Nhận diện các đặc tính của các hàng hóa khác nhau

ª Vận dụng đo lường độ co giãn trong chính sách giá của doanh

nghiệp

ª Phân tích ảnh hưởng chính sách thuế đối với người tiêu dùng và

người sản xuất

dụng đơn vị tạ cà phê sẽ nông hơn và đo lường ΔQ/ΔP sẽ lớn hơn so với đường cầu sử dụng đơn vị tấn cà phê

Một trường hợp khác minh họa đường cầu xe máy khi sử dụng đơn vị tiền tệ khác nhau (chẳng hạn, triệu VND và nghìn USD) như minh họa dưới đây Khi đó, đơn vị tiền tệ có tỷ giá thấp hơn (trong trường hợp này là triệu VND, bởi vì 1 nghìn USD tương đương với 15 triệu VND) sẽ có đường cầu dốc hơn và đo lường ΔQ/ΔP nhỏ hơn so với đơn vị tiền tệ có tỷ giá cao hơn

Trong trường hợp muốn so sánh độ nhạy của hai hàng hóa khác nhau Chẳng hạn, cà phê

và xe máy như minh họa ở trên

D Lượng (tạ)

D Lượng (chiếc)

Giá (triệu VND)

0

22

30 40 15

Cầu xe máy

(đơn vị: chiếc)

ΔQ ΔP

D Lượng (tấn)

Giá (nghìn USD)

0

1.28

30 40 1.0

Trong trường hợp năy, ta có:

Că phí: ΔQ/ΔP = 10 tấn că phí/5 triệu VND = 2 tấn că phí/triệu VND

Xe mây: ΔQ/ΔP = 10 nghìn chiếc/7 triệu VND = 1.28 nghìn chiếc/triệu VND

Kết quả ở trín không thể kết luận độ nhạy của că phí cao hơn của xe mây, bởi không thể

so sânh giâ trị của hai đo lường khi có đơn vị tính khâc nhau

Vì vậy, đo lường ΔQ/ΔP không thể sử dụng để đo lường độ nhạy của lượng cầu theo sự thay đổi giâ Để khắc phục những vấn đề trín, chúng ta cần xâc định câch thức đo lường hoăn toăn độc lập với đơn vị đo lường của giâ vă lượng Đo lường đó chính lă độ co giên

Độ co giên của cầu theo giâ % thayđổigiá hàng hóa

hoá hàngcầulượngđổi thay

%

=

ĐỘ CO GIÊN CỦA CẦU

Độ co giên của cầu theo giâ

Độ co giên của cầu theo giâ lă đo lường thường được sử dụng phổ biến nhất, được xâc định

bằng “tỷ số phần trăm thay đổi lượng cầu theo phần trăm thay đổi giâ”

Q

PP

QP

Δ

=

ª Đo lường độ cogiên điểm

Công thức đo lường độ co giên điểm:

0

0 P

D

Q

PP

QP

D

P D

Q

P)Q('P

Độ co giên của cầu theo giâ đo lường độ nhạy cảm của lượng cầu theo sự thay đổi của giâ

cả hăng hóa Lưu ý rằng độ co giên của cầu theo giâ luôn luôn biểu thị như lă một số dương

Từ khi luật cầu cho biết quan hệ ngược chiều giữa giâ vă lượng cầu, vì vậy trong công thức đo lường độ co giên của cầu theo giâ luôn có giâ trị tuyệt đối (giâ trị tuyệt đối của số đm lă một

Chẳng hạn, giả sử chúng ta đo lường độ co giãn của cầu theo giá của một hàng hóa cụ thể nào đó là bằng 2 Trong trường hợp này, chúng ta có thể nói rằng cầu là co giãn và nếu như giá tăng lên 1% thì cầu sẽ giảm 2%

Giả sử, chúng ta đo lường độ co giãn của cầu theo giá từ dữ liệu biểu cầu sau:

Điểm đo lường

Giá (P)

Lượng cầu (QD)

Độ co giãn điểm (ED)

5510

2015

101015

1510

151520

105

202015

510

25

P= − D ⇒ D =− Thế giá trị P’(QD) vào công thức trên, độ co giãn của cầu theo giá tại các điểm cho cùng kết quả như ở trên

Một trường hợp đặc biệt đó là đường cầu co giãn hoàn toàn như biểu đồ minh họa bên

dưới Cầu co giãn hoàn toàn chỉ là trường hợp đặc biệt và khi đó đường cầu có dạng nằm

ngang song song với trục hoành Độ co giãn của cầu theo giá là không xác định (vô cực do mẫu số bằng không) Chúng ta có thể quan sát thấy đường cầu của các doanh nghiệp chỉ sản xuất hay cung cấp một lượng rất nhỏ so với tổng lượng cầu của thị trường, khi đó đường cầu của doanh nghiệp là đường cầu co giãn hoàn toàn Trong trường hợp này, doanh nghiệp sẽ có một thị phần rất nhỏ so với thị trường và khi đó doanh nghiệp là người nhận giá (lưu ý giá mà doanh nghiệp nhận được xác định bởi giá cân bằng của thị trường và đường cầu của thị trường vẫn là đường dốc xuống)

D Giá

5 10 15 20 25 30

a b c

Chẳng hạn, một người trồng cà phê sẽ không thể điều chỉnh được giá của thị trường cà phê, liệu rằng anh ta cung cấp 100 tấn hay tăng lên 1000 tấn thì có thể thay đổi được quan hệ cung cầu của cà phê trên thị trường hay không Nếu số lượng cung cấp này rất nhỏ so với cầu của thị trường thì người trồng cà phê là chỉ người chấp nhận giá thị trường hiện tại

Một trường hợp đặc biệt khác đó là đường cầu dốc đứng, được gọi là cầu không co giãn

như biểu thị trong biểu đồ dưới đây Lưu ý rằng độ co giãn của cầu theo giá là bằng không từ khi lượng cầu không thay đổi theo sự thay đổi của giá Trong thực tế, chúng ta sẽ không tìm thấy đường cầu không co giãn Tuy nhiên, trong một khoảng giá nhất định, một số hàng hóa như thuốc điều trị ung thư sẽ có đường cầu không co giãn Nếu như giá cả vượt quá giới hạn nào đó thì lượng cầu sẽ giảm xuống bởi người tiêu dùng bị giới hạn về ngân sách

Lần đầu tiên xem xét độ co giãn của cầu theo giá, chúng ta thường tin rằng khi đường cầu nông hơn sẽ có độ co giãn hơn và sẽ ít co giãn khi đường cầu dốc hơn Thực tế, khi chúng ta

đo lường độ co giãn của cầu theo giá tại các điểm khác nhau trên đường cầu, chúng ta sẽ thấy

độ co giãn sẽ thay đổi liên tục dọc trên đường cầu Trong trường hợp đường cầu tuyến tính (có

hệ số góc không đổi tại các điểm trên đường cầu), khi đó sự thay đổi một đơn vị giá sẽ làm cầu thay đổi một lượng nhất định Tuy nhiên, phần trăm thay đổi lượng cầu theo phần tăm thay đổi giá là thay đổi liên tục, ngay cả khi là đường cầu tuyến tính

Để thấy tại sao lại có điều đó, điều quan trọng là cần phải phân biệt sự khác nhau giữa sự thay đổi đơn vị so với sự thay đổi phần trăm Giả sử, chúng ta xem xét thay đổi phần trăm khi giá cả hàng hóa tăng lên 1000 đồng

- Giá tăng lên từ 1000 đồng đến 2000 đồng tương ứng với giá tăng 100%,

- Giá tăng lên từ 2000 đồng đến 3000 đồng tương ứng với giá tăng 50%,

- Giá tăng lên từ 3000 đồng đến 4000 đồng tương ứng với giá tăng 33%,

- Giá tăng lên từ 10000 đồng đến 11000 đồng tương ứng với giá tăng 10%,

Lưu ý rằng mỗi lần tăng giá 1000 đồng thì phần trăm thay đổi giá sẽ nhỏ hơn khi giá ban đầu lớn hơn Chúng ta hãy sử dụng khái niệm này để giải thích tại sao độ co giãn của cầu theo giá là khác nhau dọc theo đường cầu

Hãy xem xét sự thay đổi giá và lượng cầu theo như minh họa dưới đây Ở phần trên của đường cầu, phần trăm thay đổi về lượng là rất lớn (do lượng so sánh với gốc là rất nhỏ) Trong khi đó, phần trăm thay đổi giá là rất nhỏ (do giá so sánh với gốc là rất lớn) Vì vậy, cầu sẽ co giãn ở phần phía trên của đường cầu Ở phần phía dưới của đường cầu, phần trăm thay đổi là rất lớn mặc dầu với cùng mức thay đổi lượng cầu (do mức giá là rất thấp) Vì vậy, cầu sẽ kém

co giãn ở phần phía dưới của đường cầu

D Lượng

Nói chung, chúng ta nhận thấy độ co giãn của cầu giảm dần dọc theo đường cầu Phần phía trên của đường cầu sẽ co giãn và độ co giãn sẽ giảm dần dọc từ trên xuống phía dưới của đường cầu Tại một điểm nào đó trên đường cầu, cầu sẽ thay đổi từ co giãn sang kém co giãn

Dĩ nhiên, nếu tồn tại điểm như vậy thị cầu sẽ co giãn đơn vị tại điểm đó Mối quan hệ này có thể minh họa bằng biểu đồ dưới đây

ª Đo lường độ co giãn đoạn

Giả định, chúng ta mong muốn đo lường độ co giãn của cầu trong khoảng giá từ 4000 đồng và 5000 đồng Trong trường hợp này, nếu chúng ta bắt đầu tại mức giá 4000 đồng và tăng lên 5000 đồng thì giá sẽ tăng lên 25% Nếu như chúng ta bắt đầu tại mức giá là 5000 đồng và giảm xuống 4000 đồng thì giá giảm 20% Vậy thì phần trăm thay đổi nào sẽ được sử dụng khi xem xét giá thay đổi trong khoảng 4000 đồng và 5000 đồng Để tránh sự rắc rối này,

một cách thức đo lường phổ biến nhất đó là đo lường độ co giãn đoạn bằng cách sử dụng các

điểm giữa cho các giá trị tại điểm tham chiếu Theo cách tiếp cận này, ta có:

Công thức đo lường độ co giãn đoạn:

m

m P

D

Q

PP

QP

Δ

=

Trong trường hợp cầu là một hàm số biểu thị dưới dạng QD = f(P)

m m

D

P D

Q

P)Q('P

PP

m 1

0 m

Giá

0

Độ co giãn dọc theo đường cầu

% thay đổi lượng cầu lớn hơn % thay đổi giá

% thay đổi lượng cầu nhỏ hơn % thay đổi giá

Sử dụng dữ liệu biểu cầu trước đđy, chúng ta đo lường độ co giên đoạn như sau:

Đoạn (ab): (Pm,Qm) = (15/2, 35/2)

7

32/35

2/15510

2015

2/251015

1510

2/351520

105

−

−

=

Độ co giên của cầu theo thu nhập

Độ co giên của cầu theo thu nhập đo lường mức độ nhạy cảm của cầu theo sự thay đổi của

thu nhập Công thức độ co giên của cầu theo thu nhập được đo lường bởi:

Độ co giên của cầu theo thu nhập % thayđổi thu nhập

cầulượngđổithay

%

=

Chúng ta lưu ý từ công thức trín lă không có dấu trị tuyệt đối vă vì vậy đo lường độ co giên của cầu theo thu nhập có thể cho giâ trị dương hoặc đm Nếu độ co giên cho giâ trị dương

thì thu nhập tăng lăm tăng cầu hăng hóa Trong trường hợp năy thì hăng hóa được gọi lă hăng

hóa thông thường Thực tế, hầu hết câc hăng hóa lă hăng hóa thông thường (vă vì vậy có độ

co giên của cầu theo thu nhập dương)

Một hăng hóa được gọi lă hăng hóa thứ cấp nếu như thu nhập tăng lín thì cầu hăng hóa

giảm Trong trường hợp của câc hăng hóa thứ cấp thì độ co giên của cầu theo thu nhập lă đm

Mỳ ăn liền, xe mây cũ vă hăng hóa tương tự khâc lă hăng hóa thứ cấp đối với nhiều người tiíu dùng

Ngoăi ra, chúng ta cũng cần phđn biệt sự khâc nhau giữa hăng hóa cao cấp vă hăng hóa thiết yếu, đó lă phần thu nhập chi tiíu văo hăng hóa khi thu nhập tăng lín Hăng hóa được cho

lă hăng hóa cao cấp nếu tốc độ tăng thu nhập nhỏ hơn tốc độ tăng tiíu dùng Điều năy có

nghĩa lă nếu thu nhập tăng lín 10% thì phần chi tiíu văo hăng hóa cao cấp tăng hơn 10% Từ công thức độ co giên của cầu theo thu nhập, chúng ta có thể thấy hăng hóa cao cấp luôn có độ

co giên của cầu theo thu nhập lớn hơn 1

Trong khi đó, một hăng hóa được cho lă hăng hóa thiết yếu nếu tốc độ tăng thu nhập lớn

hơn tốc độ chi tiíu văo hóa hóa đó Điều năy có nghĩa lă hăng hóa thiết yếu có độ co giên của cầu theo thu nhập nhỏ hơn 1

Lưu ý rằng tất cả hăng hóa cao cấp đều lă hăng hóa thông thường (bởi vì độ co giên lớn hơn 1 thì dĩ nhiín lă lớn hơn 0), trong khi mọi hăng hóa thứ cấp đều lă hăng hóa thiết yếu (do

độ co giên nhỏ hơn 0 thì sẽ nhỏ hơn 1)

Độ co giên chĩo của cầu theo giâ

Độ co giên chĩo của cầu theo giâ đo lường độ nhạy cảm của sự thay đổi lượng cầu của hăng

hóa năy theo sự thay đổi giâ của hăng hóa khâc Độ co giên chĩo của cầu theo giâ giữa hai hăng hóa j vă k có thể biểu thị như sau:

Độ co giên chĩo của cầu theo giâ % thayđổigiá hàng hóak

jhóahàngcầulượngđổithay

5 10 15 20 25 30

a b c

Lưu ý rằng độ co giãn chéo của cầu theo giá không có dấu trị tuyệt đối trong công thức đo lường Thực tế, dấu của độ co giãn cho chúng ta biết đặc tính về mối quan hệ giữa hàng hóa j

và k Độ co giãn dương nếu như tăng giá hàng hóa k làm tăng cầu của hàng hóa j Như đã đề

cập trước đây, điều này chỉ xảy ra khi hai hàng hóa là hàng hóa thay thế

Độ co giãn chéo của cầu theo giá có giá trị âm khi tăng giá hàng hóa k làm giảm lượng cầu

hàng hóa j Điều này xảy ra khi và chỉ khi hàng hóa j và k là hàng hóa bổ sung

Do đó, độ co giãn chéo của cầu theo giá cho chúng ta biết hai hàng hóa là bổ sung hay thay thế Việc xác định độ lớn của độ co giãn này cho phép các doanh nghiệp đưa ra các quyết định về giá và lượng Công ty Unilever là một ví dụ, dầu gội Sunsilk và Clear là hai hàng hóa

có thể thay thế của công ty Nếu độ co giãn chéo của cầu Sunsilk theo giá của Clear là 2 (lưu ý giá trị dương cho biết hai hàng hóa là thay thế), khi đó nếu giá Clear tăng thêm 10% sẽ làm cho cầu của Sunsilk tăng lên 20% Những thông tin này rất hữu ích cho các doanh nghiệp khi xây dựng chính sách giá, thị phần và doanh thu giữa các sản phẩm của công ty

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐỘ CO GIÃN CỦA CẦU

Một hàng hóa sẽ có độ co giãn của cầu theo giá sẽ cao hơn nếu:

- Hàng hóa đó có nhiều hàng hóa thay thế,

- Hàng hóa và dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách của người tiêu dùng và

- Hàng hóa được xem xét trong khoảng thời gian dài hơn

Chúng ta hãy xem xét theo từng nhân tố cụ thể

Khi có nhiều hàng hóa thay thế, người tiêu dùng sẽ rất nhạy cảm khi giá hàng hóa tăng lên Khi đó, người tiêu dùng có khuynh hướng và dể dàng thay thế bằng các hàng hóa rẻ hơn

Do đó, hàng hóa có độ co giãn của cầu theo giá là co giãn khi có nhiều hàng hóa thay thế hơn Ngược lại, một số hàng hóa sẽ kém co giãn nếu như có ít hàng hóa thay thế, chẳng hạn như thuốc điều trị ung thư Ngoài ra, một hàng hóa nói chung (dầu gội, bột giặt, xe máy, ) sẽ có rất ít hàng hóa thay thế hơn so với hàng hóa cụ thể (sunsilk, omo, suzuki, )

Nếu hàng hóa chiếm tỷ trọng nhỏ trong ngân sách tiêu dùng, thì sự thay đổi giá của hàng hóa sẽ ít tác động lên năng lực mua sắm của cá nhân Trong trường hợp này, sự thay đổi giá của hàng hóa sẽ tác động rất ít đến lượng tiêu dùng Chẳng hạn, nếu giá muối tăng lên gấp đôi

sẽ ảnh hưởng không đáng kể đến ngân sách tiêu dùng Trong khi đó, nếu như một hàng hóa chiếm khoảng 50% ngân sách chi tiêu và giá cả tăng lên gấp đôi, khi đó người tiêu dùng sẽ phải cân nhắc quyết định lượng tiêu dùng đối với hàng hóa này

Người tiêu dùng có khả năng thay đổi hàng hóa thay thế nếu như hàng hóa đó được xem xét trong khoảng thời gian dài hơn Chẳng hạn, chúng ta nhận thấy sự tăng giá xăng dầu trong thời gian vừa qua, người đi xe máy liệu có dể dàng giảm lượng xăng dầu hay không, hay thay thế bởi xe máy chạy bằng điện hay nhiên liệu nào đó hay không Nếu như giá xăng dầu vẫn tăng trong dài hạn, khi đó người tiêu dùng có khả năng thay thế hàng hóa xét trên phương diện

cả nhà sản xuất và người tiêu dùng Vì vậy, cầu của xăng dầu và khí đốt sẽ co giãn trong dài hạn hơn là trong ngắn hạn

ĐỘ CO GIÃN CỦA CUNG Chúng ta cũng có thể vận dụng đối với khái niệm độ co giãn của cung Độ co giãn của cung

theo giá được xác định bằng “tỷ lệ phần trăm thay đổi lượng cầu theo phần trăm thay đổi giá”

Q

PP

QP

Δ

=

ª Đo lường độ co giãn điểm

Công thức đo lường độ co giãn điểm:

0 P

S

Q

PP

QP

S

P S

Q

P)Q('P

1

Giả sử, chúng ta đo lường độ co giãn của cung theo giá từ dữ liệu biểu cung sau:

Điểm đo lường Giá (P) Lượng cầu (QS) Độ co giãn điểm (ES)

b 10 15 4/3

c 15 25 6/5

d 20 35 8/7 Điểm (a): (P0,Q0) = (5, 5)

25

5510

515

101015

1525

151520

2535

202015

3525

12

S

Q

PP

QP

Δ

=

Trong trường hợp cầu là một hàm số biểu thị dưới dạng QS = f(P)

m m

S

P S

Q

P)Q('P

PP

m 1

0 m

515

2/251015

1525

2/351520

2535

Cung không co giãn sẽ có dạng đường cung thẳng đứng song song với trục tung (như

biểu đồ dưới đây) Khi cung không co giãn thì độ co giãn của cung theo giá bằng không, điều này trong thực tế không hẳn hoàn toàn chính xác Nếu như một ai đó bán một bức tranh Monet

là 5 triệu đồng, liệu có bao nhiêu bức tranh sẽ được bán? Thông thường, một hàng hóa có giá tăng lên thì lượng cung sẽ tăng, nhưng đối với tác phẩm nghệ thuật hay hàng hóa quí hiếm thì cung sẽ không co giãn nếu giá vượt qua một ngưỡng nào đó Đặc biệt đối với hàng hóa dự trữ được như hàng tươi sống thì người bán sẽ cố gắng bán với mọi mức giá có thể vào cuối ngày

Đường cung co giãn hoàn toàn có dạng đường cung nằm ngang (như minh họa ở biểu đồ

dưới đây) Đường cung của nhà cung cấp mà ở đó thị trường có vô số người mua và bán sẽ có đường cung gần như co giãn hoàn toàn Khi đó, mỗi nhà cung cấp là người “nhận giá”, nhà cung cấp không thể tác động vào mức giá của thị trường

Các nhà kinh tế phân chia thời gian xem xét theo “ngắn hạn” và “dài hạn” Ngắn hạn được xem là thời kỳ mà ở đó có ít nhất một yếu tố đầu vào là cố định, trong khi mọi yếu tố đầu vào đều biến đổi trong dài hạn Lưu ý rằng ngắn hạn và dài hạn là khác nhau tùy thuộc vào từng ngành, lĩnh vực cụ thể Chẳng hạn, ngành chế tạo máy bay sẽ phải mất hàng chục năm mới có thể đầu tư thay đổi vốn hay công nghệ, trong khi lĩnh vực dịch vụ giặt là quần áo chỉ có thể mất một vài ngày có thể đầu tư thêm máy giặt, thậm chí thay đổi công nghệ

Cung sẽ co giãn trong dài hạn hơn là trong ngắn hạn bởi vì các doanh nghiệp có đủ thời gian để tích lũy vốn, tìm kiếm thông tin công nghệ để đầu tư Trong ngắn hạn, giá máy tính cá nhân tăng lên sẽ tạo thêm nhiều việc làm cho ngành này và thậm chí có thể tăng thêm ca làm việc Tuy nhiên, trong dài hạn thì giá tăng đòi hỏi doanh nghiệp phải xem xét mở rộng sản xuất bằng cách đầu tư thêm nhà máy và thiết bị mới

CÁC ỨNG DỤNG VỀ ĐỘ CO GIÃN

ĐỘ CO GIÃN VÀ DOANH THU

Các doanh nghiệp vận dụng khái niệm và đo lường độ co giãn của cầu theo giá để nghiên cứu

các ảnh hưởng của sự thay đổi giá hàng hóa Tổng doanh thu được xác định bằng:

Tổng doanh thu = Giá × Lượng Hàm doanh thu:

TR = P × Q

Doanh thu biên được xác định:

)Q('TRdQ

)Q(dTR

PQ)Q('PMR

Mà,

Q

P)Q('P

Phương trình trên biểu thị mối quan hệ giữa doanh thu, độ co giãn và doanh thu biên Nếu cầu co giãn hoàn toàn (đường cầu nằm ngang) thì doanh thu biên trùng với đường cầu Trong trường hợp đường cầu dốc xuống thì doanh thu biên nhỏ hơn giá Khi đó, đường doanh thu biên nằm dưới đường cầu Giả sử, một doanh nghiệp có đường cầu dốc xuống Làm thế nào để xác định sự thay đổi của doanh thu khi giá giảm?

Chúng ta biết rằng khi giá giảm làm cho lượng cầu tiêu dùng tăng lên Khi giá thấp hơn trên mỗi đơn vị sẽ làm tổng doanh thu giảm, trong khi đó doanh thu sẽ tăng lên do sản lượng bán tăng lên Tổng doanh thu sẽ tăng lên khi giá giảm nếu như phần doanh thu tăng do lượng lớn hơn phần doanh thu giảm do giảm giá Thực tế, chúng ta thấy rằng tổng doanh thu sẽ tăng nếu lượng cầu tăng lớn hơn 1% khi giá chỉ giảm 1% Nói cách khác, tổng doanh thu sẽ giảm nếu như giá tăng 1% làm lượng cầu tăng nhỏ hơn 1% Và nếu giá giảm 1% và lượng cầu cũng tăng bằng đúng 1% thì tổng doanh thu vẫn không đổi (do các thay đổi bù trừ lẫn nhau) Chúng

ta hãy xem xét mối quan hệ này với độ co giãn của cầu theo giá theo phương trình sau:

PQQ

%

D Lượng

MR