Bài 7: Cuộc vận động cách mạng tháng Tám

• Nhiệm vụ hàng đầu & cấp bách nhất của cách mạng Đông Dương là vấn đề giải phóng dân tộc.. • – Nhật vào Đông Dương câu kết với Pháp, và bí mật chuẩn bị chiến tranh Thái Bình Dương.Thế

Bài 7 : Cuộc vận động cách mạng tháng Tám

Gv: PHẠM TUYẾT MAI

TRƯỜNG THPT NGƠ QUYỀN

I TÌNH HÌNH VIỆT NAM TRONG CHIẾN

TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI

• 1 Hoàn cảnh lịch sử.

• a Thế giới.

• – 1/9/1939 : Thế chiến II bùng nổ, đến tháng 6/1940, Đức chiếm Pháp.

• – Nhật tiến sát biên giới

Việt – Trung.

hòan

g Hirô Hitô

• b Trong nước.

• – 9/1939 : Đảng Cộng sản Đông Dương rút vào bí mật, chuẩn

bị cho một cao cách mạng mới.

• – 22/9/1940 : Nhật tấn công

Lạng Sơn Pháp thỏa hiệp với Nhật Nhân dân ta một cổ hai tròng.

• – Nhật lôi kéo một số địa

chủ, tư sản làm tay sai.

• – Mâu thuẫn giữa nhân dân ta với Pháp – Nhật ngày càng

trở nên gay gắt.

Nguyễn Văn Cừ chủ trì hội nghị trung ương 6 ( 11/1939)

• 2 Nội dung chủ trương chuyển hướng

chỉ đạo cách mạng

• – Hội nghị Trung ương VI (6/11/1939, tại

Hóc Môn) đề ra chủ trương mới :

• Kẻ thù chủ yếu trước mắt : bọn đế

quốc – phát xít Pháp Nhật

• Nhiệm vụ hàng đầu & cấp bách nhất của cách mạng Đông Dương là vấn đề

giải phóng dân tộc

• Tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất

• Thành lập chính phủ Cộng hòa dân

chủ Đông Dương.

• Hội nghị thành lập Mặt trận dân tộc thống nhất phản đế Đông Dương nhằm đoàn kết rộng rãi các tầng lớp, giai cấp, dân tộc ở Đông Dương.

• Dùng bạo lực cách mạng : kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang.

• 3 Ý nghĩa.

• – Đảng ta giương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc, tăng

cường Mặt trận dân tộc

thống nhất, đấu tranh bạo

lực làm bùng lên phong

trào đấu tranh giải phóng

dân tộc.

• – Cách mạng Việt Nam bước sang thời kỳ mới : thời kỳ trực tiếp chuẩn bị mở

đường đi tới thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945.

II Những phát súng đầu tiên báo hiệu thời kì đấu tranh mới.

• 1 Cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn (27/9/1940).

chính quyền CM và đội du kích Bắc Sơn.

• – Nhật – Pháp thỏa hiệp, Pháp tập

trung lực lượng đàn áp nhân dân Bắc Sơn rất dã man.

• – 20/10/1940 : Pháp đánh úp Vũ Lăng, nghĩa quân rút vào rừng đánh du kích.

Vũ khí của đội du kích

Bắc Sơn dùng Nồi cơm

ĐựNG THứC ĂN CủA DU KÍCH BắC SƠN

• 2 Cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ (23/11/1940).

• a Nguyên nhân.

• – 11/1940 : Pháp điều lính người Việt

đến biên giới Campuchia – Thái Lan

nên binh lính và nhân dân Nam Kỳ rất bất bình Tình thế rất cấp bách, Đảng bộ Nam Kỳ quyết định khởi nghĩa.

• b Diễn biến.

• – Lệnh khởi nghĩa đã ban hành nhưng kế hoạch bị lộ : Xứ ủy bị bắt, Pháp chủ động đối phó.

• – Đêm 22 rạng 23/11/1940, khởi nghĩa

vẫn bùng nổ ở hầu khắp các tỉnh

Nam Kỳ

• – Nhiều nơi lập được chính quyền.

• – Pháp đàn áp dã man : ném bom, tàn sát nhân dân, xử bắn nhiều đảng

viên : Nguyễn Văn Cừ, Nguyễn Thị

Minh Khai … Đảng bị tổn thất nặng.

LÁ CỜ ĐỎ SAO VÀNG LẦN ĐẦU TIÊN XUẤT HIỆN

Hỡi những ai máu đỏ da vàng

Hãy chiến đấu dưới cờ thiêng Tổ quốc

Nền cờ thắm máu đào vì nước

Sao vàng tươi, da của giống nòi Đứng lên mau hồn nước gọi ta rồi Hỡi sỹ nông công thương binh

Đoàn kết lại như sao vàng năm cánh

Nguyễn Văn Cừ

• 3 Cuộc binh biến Đô Lương

(13/1/1941).

• a Nguyên nhân.

• – Binh lính người Việt ở Nghệ An

bất bình về việc họ bị Pháp

điều sang biên giới Lào – Thái

Lan làm bia đỡ đạn.

• b Diễn biến.

• – 13/1/1941 : Đội Cung chỉ huy 36

binh lính chiếm đồn Chợ Rạng,

đến tối, chiếm đồn Đô Lương rồi kéo về Vinh nhưng bị Pháp đánh bại.

• – Đội Cung và 10 người bị xử tử.

xã Hoà Sơn - Đô Lương - Nghệ An

• 4 Nguyên nhân thất bại, ý

nghĩa, bài học kinh nghiệm

• a Nguyên nhân thất bại.

• – Nổ ra chưa đúng thời cơ Lực lượng cách mạng chưa được tổ chức và

chuẩn bị đầy đủ.

• – Nêu cao tinh thần anh dũng, bất

khuất của nhân dân Việt Nam,

giáng những đòn mạnh vào thực

dân Pháp và nghiêm khắc cảnh

cáo phát xít Nhật.

• – Các cuộc khởi nghĩa đó “là những tiếng súng báo hiệu cho cuộc khởi nghĩa toàn quốc”.

• c Bài học kinh nghiệm

• – Bài học về khởi nghĩa vũ trang, về xây dựng lực lượng vũ trang và

chiến tranh du kích, trực tiếp chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa tháng Tám.

• – Sau khi thua Nhật ở Lạng Sơn

(22/9/1940), Pháp phải mở cửa

Đông Dương cho Nhật

• – 12/41 : Pháp cam kết hợp tác với Nhật về mọi phương diện.

• – Từ tháng 9/1940, Pháp – Nhật

câu kết với nhau nhưng chúng đều ngấm ngầm chuẩn bị đối phó với nhau.

• – 9/3/1945 : Nhật đảo chính, đuổi

Pháp khỏi Đông Dương.

• 2 Về kinh tế (thủ đoạn bóc

lột).

• – Công ty Nhật đầu tư nhiều

vốn ở nhiều ngành công

thương.

• – Buộc Pháp cung cấp nguyên

liệu, nhu yếu phẩm và bắt

nhân dân ta phá lúa trồng đay.

• – Thực hiện chính sách “kinh tế chỉ huy”, tăng thuế, cưỡng bức mua lương thực với giá rất rẻ.

• 3 Về chính trị (thủ đoạn chính trị lừa bịp).

chủ làm tay sai để lập các đảng phái thân Nhật.

“Đại Đông Á”, văn hóa và sức mạnh của Nhật.

trào cách mạng.

trí thức, thanh niên… để nhân dân ta lầm tưởng Pháp là “bạn”.

• 4 Hậu quả về xã hội.

vào tình trạng kiệt quệ.

lớp, giai cấp vô cùng

điêu đứng, khổ cực.

đều chống Pháp – Nhật, tham gia cuộc đấu tranh

giải phóng dân tộc.

Những người chết đói ở trại Giáp

Bát được cải táng về nghĩa trang

Hợp Thiện (Hà Nội) - Ảnh: Võ An

tại đường Kim Ngưu   (Hà Nội) -

Ảnh: Q.T

IV Hội nghị trung ương VIII

(5/1941) và việc thành lập

Mặt trận Việt Minh. •

1 Hoàn cảnh.

• a Thế giới.

• – Đức chuẩn bị tấn công Liên Xô.

• – Nhật vào Đông Dương câu kết với Pháp, và bí mật chuẩn bị chiến

tranh Thái Bình Dương.Thế giới hình

thành hai trận tuyến : Phe đồng minh và phe phát xít

• b Trong nước.

• – Đời sống dân ta cực khổ dưới hai tầng áp bức Nhật – Pháp.

• – NAQ về nước (28/1/1941) và triệu

tập Hội nghị TW Đảng VIII (10/5/1941) tại Pắc Bó (tỉnh Cao Bằng).

Bác Hồ về Pắc Pó –

Cao bằng

• 2 Nội dung Hội nghị Trung ương VIII.

• * Chủ trương mới của Đảng :

• - Đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu vì mâu thuẫn giữa

dân tộc ta với bọn đế quốc phát xít Pháp – Nhật trở thành mâu

thuẫn chủ yếu nhất, vận mệnh

nước nhà nguy vong Không lúc nào bằng

• – Kẻ thù chính trước mắt là đế

quốc phát xít Pháp – Nhật.

• – Tiếp tục tạm gác khẩu hiệu “tịch thu ruộng đất của địa chủ”.

• - Chuẩn bị mọi điều kiện để khởi

nghĩa vũ trang, giành chính quyền.

• – Hội nghị TW 8 có tác dụng quyết định đối với thắng lợi của Cách

mạng tháng 8/1945

• * Hoạt động của mặt trận Việt

minh :( Sự phát triển lực lượng

cách mạng)

thành lập Mặt trận Việt Nam độc

lập đồng minh (Việt Minh) để tập hợp rộng rãi nhân dân, bao gồm nhiều

tổ chức quần chúng lấy tên là Hội Cứu quốc như Đội thiếu niên cứu

quốc, Đòan thanh niên cứu quốc…ở khắp cả nước

Bắc Sơn, thành lập Việt Nam tuyên

truyền Giải phóng quân ( 22/12/1944)

DU KÍCH BẮC SƠN

ĐỘI VIỆT NAM TUYÊN TRUYỀN GIẢI

PHÓNG QUÂN

II Cao trào kháng Nhật cứu nước tiến tới Tổng khởi

nghĩa tháng 8/1945 (9/3/1945 – 13/8/1945).

CỜ NHẬT

• Nhật đảo chính Pháp

• * Nguyên nhân Nhật đảo chính Pháp

(9/3/1945).

• - Ở Châu Aâu chiến tranh bước vào

giai đoạn kết thúc, nước Pháp được

giải phóng

• - Ở Thái Bình Dương phát xít Nhật lâm

vào tình trạng nguy khốn

• - Ở Đông Dương Pháp hoạt động ráo

riết chờ quân đồng minh Tình thế

ntrên buộc Nhật phải đảo chính Pháp để độc chiếm Đông Dương để trừ

mối họa Pháp đánh sau lưng- - - -*

Diễn biến:Đêm 9/3/1945, Nhật đảo

chính Pháp trên tòan Đông Dương ,

Pháp nhanh chóng đầu hàng

• 2.

lập”, lập chính phủ thân Nhật Trần Trọng Kim.

thay Pháp nắm quyền lực ở Đông

Dương.

tấn công căn cứ địa CM.

nhiều hơn : tiếp tục thu thóc tạ, phá

Nhật cứu nước.

• 3 Chủ trương mới của Đảng đề ra trong bản chỉ thị “Nhật – Pháp bắn nhau và hành

động của chúng ta” của Ban thường vụ

Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương.

Nêu khẩu hiệu mới : “đánh đuổi phát xít

Nhật” và “thành lập chính quyền cách

mạng”.

làm tiền đề cho cuộc Tổng khởi nghĩa.

tranh và cổ động lên một mức cao hơn và quyết liệt hơn.

bào đứng lên chống Nhật cứu nước.

• 4 Diễn biến.

phóng hàng loạt xã, châu, huyện ở vùng Việt Bắc (Cao – Bắc – Lạng, Hà – Tuyên – Thái).

khởi nghĩa giành chính quyền, lập đội

du kích Ba Tơ.

quyết định thống nhất các lực lượng vũ trang thành Việt Nam Giải phóng Quân, phát triển lực lượng tự vệ, mở trường quân chính, xây dựng căn cứ địa.

• – 4/6/1945 : khu giải phóng Việt Bắc

ra đời (gồm 6 tỉnh Cao – Bắc – Lạng, Hà – Tuyên – Thái), thành lập Ủy ban khu giải phóng do Hồ Chí Minh

đứng đầu, thủ đô là Tân Trào.

cứ địa chính của cả nước và là

hình ảnh thu nhỏ của nước Việt

Nam mới.

• b Về chính trị (hình thức phong phú).

quần chúng “phá kho thóc, giải

quyết nạn đói” Từ đó, phong trào cách mạng lên cao, thành lập chính quyền ở nhiều địa phương

biểu tình, diễn thuyết có vũ trang.

Cách mạng tháng Tám thành công trong cả nước.

• 1) Nguyên nhân bùng nổ cách

mạng tháng Tám 1945:

quân Quan Đông của Nhật,Mỹ thả

2 quả bom nguyên tử, 14/8 Nhật

đầu hàng đồng minh, bọn Nhật ở Đông dương hoang mang, chính phủ

Trần Trọng Kim tê liệt

phong trào kháng chiến chống

Nhật dâng cao nhất là sau ngày

Nhật đảo chánh Pháp

Đức đầu hàng Đồng minh

Nhật đầu hàng Đồng minh không điều kiện

• 2) Diễn biến:

• - Ngày 14 -> 15/8 hội nghị toàn quốc của Đảng họp tại Tân Trào quyết

định phát lệnh tổng khởi nghĩa,bầu

ra uỷ ban kháng chiến, ra quân lệnh số 1

• - Từ 16 -> 17/8 Đại hội quốc dân họp tại Tân Trào nhất trí tán thành lệnh tổng khởi nghĩa.thông qua 10 chính

sách của Việt minh Bầu ra uỷ ban

giải phóng dân tộc do Hồ chí Minh

làm chủ tịch chọn quốc kì , quốc ca

• - Chiều 16/8 giải phóng quân từ Tân Trào tiến về giải phóng thị xã

Thái Nguyên mở đầu cho tổng khởi nghĩa

CÂY ĐA TÂN TRÀO

1 HỘI NGHỊ TOÀN QUỐC HỌP TẠI TÂN TRÀO

2 BÁC HỒ LÀM VIỆC TẠI TÂN TRÀO

3 THÁI NGUYÊN

• - 18/ 8 có 4 tĩnh giành chính

quyền : Bắc giang, Hải

Dương, Hà Tĩnh, Quãng Nam.

1 BẮC GIANG 2 HẢI DƯƠNG 3 QUẢNG NAM 4 HÀ TỈNH

• Ở Hà Nội:

• - 15/8 lệnh tổng khởi nghĩa về tới Hà Nội

• - 16/8 truyền đơn, biểu ngữ kêu gọi khởi khắp nơi

• - 17/8 biến cuộc mit tinh ủng hộ Trần Trọng Kim thành cuộc biểu tình ủng hộ Việt minh

• - 19/8 Hà Nội giành được chính quyền

• - 23/8 Huế giành chính quyền

• - 25/8 Sài gòn giành chính quyền

TRẦN TRỌNG KIM

TỔNG KHỞI NGHĨA GIÀNH CHÍNH

QUYỀN HÀ NÔI

• - Thắng lợi ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn đã cỗ vũ nhân dân các địa phương khác trong cả nước giành chính quyền nhanh chóng và ít đổ máu ngày 28/8/1945

vị

lâm thời Hố chủ tịch đọc bản tuyên ngôn độc lập và khai

sinh ra nước Việt Nam dân chủ cọâng hoà.

• 3 Ý nghĩa của cuộc cách mạng Tháng Tám

phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

được độc lập, tự do và chính quyền cách mạng.

kỷ nguyên độc lập – tự do gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

một dân tộc nhược tiểu đã tự GP khỏi ách đế quốc.

phóng dân tộc trên toàn thế giới, nhất là ở Châu Á và Châu

• 4 Nguyên nhân thành công

• – Nhân dân ta có truyền thống yêu nước kiên cường, bất khuất từ

ngàn xưa.

• – Sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng, đứng đầu là Hồ Chí

Minh, với nghệ thuật tổ chức,

chuẩn bị, tập dượt qua 3 phong trào cách mạng , đoàn kết rộng rãi mọi tầng lớp nhân dân, tiến hành

khởi nghĩa sáng tạo và chớp đúng thời cơ.

• – Điều kiện quốc tế thuận lợi (thời cơ) : chính phủ Nhật đầu hàng

Đồng Minh, quân Nhật ở Đông

Dương bị tê liệt.

• 5 Bài học kinh nghiệm.

thực hiện 2 ngọn cờ độc lập

dân tộc với chủ nghĩa xã hội

nước một cách rộng rãi với nòng cốt là liên minh công

nông.

bạo lực cách mạng, kết hợp

khởi nghĩa ở nông thôn với

khởi nghĩa ở thành thị để

giành chính quyền.