I.CHẤT GIẶT RỬA1 Khái niệm chất giặt rửa: Chất giặt rửa là những chất khi dùng cùng với nước thì có tác dụng làm sạch các chất bẩn bám trên các vật rắn mà không gây ra phản ứng hóa học
Trang 3I.CHẤT GIẶT RỬA
1) Khái niệm chất giặt rửa:
Chất giặt rửa là những chất khi dùng cùng với
nước thì có tác dụng làm sạch các chất bẩn bám trên các vật rắn mà không gây ra phản ứng hóa học với các chất đó
Chất giặt rửa thiên nhiên: bồ kết, bồ hòn…
Chất giặt rửa nhân tạo: xà phòng (được nấu từ dầu
mỡ với các chất kiềm, nó chính là hỗn hợp của muối natri hoặc kali của các axit béo)
Chất giặt rửa tổng hợp: là những chất không phải
là muối natri hay kali của các axit béo nhưng có tác dụng giặt rửa tương tự xà phòng
Trang 52) Tính chất giặt rửa:
a Một số khái niệm liên quan:
Chất tẩy màu: làm sạch các vết bẩn nhờ những
phản ứng hoá học.
Vd: Nước Giaven, nước clo, SO 2 ,…
Chất ưa nước: những chất tan tốt trong nước
(thường kị dầu mỡ)
Vd: Metanol, etanol, axit axetic…
Chất kị nước: những chất hầu như không tan
trong nước (ưa dầu mỡ)
Vd: Hiđrocacbon, dẫn xuất halogen…
Trang 6b Đặc điểm cấu trúc phân tử muối natri
của axit béo:
“ Đầu” ưa nước: COO - Na +
“Đuôi” kị nước (ưa dầu mỡ_): -C x H y (x ≥ 15)
Trang 7c Cơ chế hoạt động của chất giặt rửa:
Lấy trường hợp natri stearat làm thí dụ.
“Đuôi” ưa dầu mỡ (CH 3 [CH 2 ] 16 -) của phân tử natri stearat thâm nhập vào vết bẩn, còn “đầu” ưa nước (COO - Na + ) lại có xu hướng kéo ra phía các phân tử nước Kết quả: vết dầu bị phân chia thành những hạt rất nhỏ được giữ chặt bởi các phân tử natri
stearat, không bám vào vật rắn nữa mà phân tán vào nước rồi bị rửa trôi đi.
Trang 9Xà phòng
1 Khái niệm
-Xà phòng: là hỗn hợp các muối natri ( hoặc kali )
của các axit béo.
-Nếu là muối của natri là xà phòng cứng.
-Nếu là muối của kali là xà phòng mềm.
Trang 11Xà phòng
2 Sản xuất xà phòng
Trang 12Xà phòng
Phương pháp khác:
- Oxi hóa parafin của dầu mỏ bằng oxi không khí
ở nhiệt độ và áp suất cao( xúc tác Mn)
R-CH2-CH2-R R-COOH + R’-COOH
- Trung hòa bằng NaOH
R-COOH + NaOH R-COONa
R’-COOH + NaOH R’-COONa
- Tách muối natri của các axit phân tử khối lớn thu được xà phòng tổng hợp
Trang 13- Xà phòng dùng trong tắm gội, giặt giũ
- Không gây hại cho da, cho môi trường
- Không dùng được trong nước cứng
Trang 14Chất giặt rửa tổng hợp
-Chất giặt rửa là những hóa chất nhân
tạo không phải là xà phòng nhưng có tác dụng giặt rửa tương tự xà phòng.
Trang 152 Sản xuất chất giặt rửa tổng hợp
Trang 16- dùng được trong nước cứng
- có hại cho da khi sử dụng
- chất giặt rửa có chứa gốc hidrocacbon phân nhánh
gây ô nhiễm môi trường
Trang 17Nêu ưu điểm và nhược điểm của xà phòng
và chất tẩy rửa tổng hợp.
Xà
phòng
Giặt được trong nước cứng
Không giặt được trong nước cứng
Ko gây hại cho da, cho môi trường
Gây ô nhiễm môi trường
Trang 18Nêu những điểm khác biệt giữa xà phòng
và chất tẩy rửa tổng hợp.
Xà phòng Chất giặt rửa tổng hợp
- Không có khả năng giặt trong nước cứng
- Ko gây hại cho da,
cho môi trường
- Gây hại cho da, cho môi trường
- Được sử dụng rộng rãi
- Ít được sử dụng rộng rãi
Trang 19Một số khái niệm về chỉ số của chất
béo
• - Chỉ số axit: là số mg KOH cần để trung hoà
axit béo tự do có trong 1g chất béo
Trang 20BÀI TẬP
• Câu 1: Khi xà phòng hoá 2,52 gam chất béo A
cần 90 ml dung dịch KOH 0,1 M Mặt khác khi xà phòng hoá hoàn toàn 5,04 gam chất béo A thu được 0,53 gam glixerol Tìm chỉ số xà phòng
hoá và chỉ số axit của chất béo A
Trang 21• Câu 2: Khi cho 4,5 gam một mẫu chất béo có
thành phần chính là triolein phản ứng với iot thì thấy cần 0,762 gam iot Tính chỉ số iot của mẫu chất béo trên?
Trang 22• Câu 3: Chất béo A có chỉ số axit là 7 Để xà
phòng hóa 10 kg A, người ta đun nóng nó với
dung dịch chứa 1,420 kg NaOH, Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn để trung hoà hỗn hợp, cần dùng 500 ml dung dịch HCl 1M Tính khối lượng
xà phòng (Kg) thu được