Điều khiển công suất trong hệ thống MC-CDMA 2

Công nghệ CDMA sử dụng kỹ thuật trải phổ tín hiệu để phát dữ liệu cùng một phổ tần.

công suất vòng hở, ở phương pháp này trạm gốc không tham gia vào các thủ tục điều khiển công suất

OLPC sử dụng chủ yếu để điều khiển công suất cho đường lên Trong quá trình điều khiển công suất, UE xác định cường độ tín hiệu truyền dẫn bằng cách đo đạc mức công suất thu của tín hiệu hoa tiêu từ BTS ở đường xuống Sau đó, UE điều chỉnh mức công suất truyền dẫn theo hướng tỷ lệ nghịch với mức công suất tín hiệu hoa tiêu thu được Do vậy, nếu mức công suất tín hiệu hoa tiêu càng lớn thì mức công suất phát của UE (P_trx) càng nhỏ

Việc điều khiển công suất vòng hở là cần thiết để xác định mức công suất phát ban đầu (khi khởi tạo kết nối)

1.6.2 Điều khiển công suất vòng kín (CLPC)

CLPC được sử dụng để điều khiển công suất khi kết nối đã được thiết lập Mục đích chính là để bù những ảnh hưởng của sự biến đổi nhanh của mức tín hiệu

vô tuyến Do đó, chu kỳ điều khiển phải đủ nhanh để phản ứng lại sự thay đổi nhanh của mức tín hiệu vô tuyến

Trong CLPC, BTS điều khiển UE tăng hoặc giảm công suất phát Quyết định tăng hoặc giảm công suất phụ thuộc vào mức tín hiệu thu SNR tại BTS Khi BTS

BTS

UE

Ước tính cường độ hoa tiêu

P_trx = 1/cường độ hoa tiêu

Hình 1.3 OLPC đường lên

thu tín hiệu từ UE, nó so sánh mức tín hiệu thu với một mức ngưỡng cho trước Nếu mức tín hiệu thu được vượt quá mức ngưỡng cho phép, BTS sẻ gửi lệnh điều khiển công suất phát (TPC) tới UE để giảm mức công suất phát của UE Nếu mức tín hiệu thu được nhỏ hơn mức ngưỡng, BTS sẻ gửi lệnh điều khiển đến UE để tăng mức công suất phát

TPC: Transmit Power Control: Điều khiển công suất truyền dẫn Hình 1.4 Cơ chế điều khiển công suất CLPC

Các tham số được sử dụng để đánh giá chất lượng công suất thu nhằm thực hiện quyết định điều khiển công suất như: SIR, tỷ lệ lỗi khung-FER, tỷ lệ lỗi bit BER Cơ chế CLPC nói trên là cơ chế điều khiển công suất vòng trong và đó cơ chế điều khiển công suất nhanh nhất trong hệ thống CDMA

1.7 Kết luận chương

Một mô hình CDMA được trình bày ngắn gọn trong chương này nhằm nắm bắt được những lý thuyết cơ bản về hệ thống CDMA Để ứng dụng cho việc

truyền dữ liệu đi được kiểm soát cũng như được bảo mật thì công việc trải phổ lại

UE

Lệnh TPC

Lệnh TPC

Quyết định

điều khiển

công suất

Điều chỉnh P_trx của UE theo lệnh TPC

Điều chỉnh P_trx của UE theo lệnh TPC

là rất quan trọng Do hệ thống MC-CDMA tổng hợp từ các kỹ thuật OFDM và CDMA nên ở chương tiếp theo chúng ta sẽ bàn về kỹ thuật OFDM

Chương 2 KỸ THUẬT OFDM

2.1 Giới thiệu chương

Ghép kênh phân chia theo tần số trực giao OFDM (Orthogonal Frequency Division Multiplexing) là kỹ thuật điều chế đa sóng mang được sử dụng rộng rãi trong các ứng dụng vô tuyến lẫn hữu tuyến OFDM được chọn làm chuẩn cho hệ thống phát âm thanh

số DAB, hệ thống phát hình số DVB và mạng LAN không dây… Ưu điểm của OFDM là khả năng truyền dữ liệu tốc độ cao qua kênh truyền fading có tính chọn lọc tần số và sử dụng băng thông hiệu quả Ngoài ra, quá trình điều chế và giải điều chế đa sóng mang có

thể được thực hiện dễ dàng nhờ phép biến đổi Fourier thuận và nghịch Trong chương

này chúng ta sẽ đi sâu vào tìm hiểu từng đặc điểm của OFDM: khái niệm, điều chế đa sóng mang, hệ thống OFDM băng cơ sở, kỹ thuật xử lí tín hiệu OFDM, chèn Pilot, tiền tố lặp CP…

2.2 Hệ thống OFDM

2.2.1 Sơ đồ khối

Chèn pilot

Mã hóa

&

sắp sếp

Chèn dải

Kênh truyền

A/D

IFFT

S/P

Sắp sếp lai

&

mã hóa

Loại bỏ bảo vệ

FFT

S/P

Ước lượng kênh

AWGV

Dữ liệu nhị

phân vào

Dữ liệu

nhị phân ra

Hình 2.1 Sơ đồ khối hệ thống OFDM

Nguyên lý làm việc:

 Đầu tiên, dòng dữ liệu vào tốc độ cao được chia thành nhiều dòng dữ liệu song song tốc dộ thấp hơn nhờ bộ chuyển đổi S/P(Serial/Parallel) Mỗi dòng dữ liệu song song sau đó được mã hóa sử dụng thuật toán FEC(Forward Error Correcting) và được sắp xếp theo một trình tự hỗn hợp Những ký tự hỗn hợp được đưa đến đầu vào của khối IFFT Khối này sẽ tính toán các mẫu thời gian tương ứng với các kênh nhánh trong miền tần số

 Sau đó, khoảng bảo vệ được chèn vào để giảm nhiễu xuyên ký tự ISI do truyền trên các kênh vô tuyến di động đa đường Cuối cùng bộ lọc phía phát định dạng tín hiệu thời gian liên tục sẽ chuyển đổi lên tần số cao để truyền trên các kênh

 Trong quá trình truyền, trên các kênh sẽ có các nguồn nhiễu gây ảnh hưởng như nhiễu Gausian trắng cộng AWGN

 Ở phía thu, tín hiệu thu được chuyển xuống tần số thấp và tín hiệu rời rạc đạt được tại bộ lọc thu Khoảng bảo vệ được loại bỏ và các mẫu được chuyển đổi

từ miền thời gian sang miền tần số bằng phép biến đổi DFT dùng thuật toán FFT Sau đó, tùy vào sơ đồ điều chế được sử dụng, sự dịch chuyển về biên độ và pha của sóng mang nhánh sẽ được cân bằng bằng bộ cân bằng kênh(Channel Equalization) Các ký tự hỗn hợp thu được sẽ được sắp xếp ngược trở lại và được giải mã Cuối cùng, chúng ta nhận được dòng dữ liệu nối tiếp ban đầu

2.3 Kỹ thuật xử lý tín hiệu OFDM

2.3.1 Mã hóa sửa sai trước FEC

Trong hệ thống thông tin số nói chung, mã hóa sửa sai trước FEC (Forward Error Correcting) được sử dụng để nâng cao chất lượng thông tin, cụ thể là đảm bảo tỷ số lỗi trong giới hạn cho phép mà không phải nâng cao giá trị của tỷ số Eb/No (hoặc SNR), điều này càng thể hiện rõ ở kênh truyền bị tác động của AWGN Mã hóa FEC được chia thành 2 loại mã chính:

 Mã khối (Block coding)

 Mã chập (Convolutional coding)

Ngoài ra, người ta còn dùng mã hóa Trellis: là một dạng của mã chập nhưng có thêm phần mã hóa Bên thu có thể sử dụng thuật toán Viterbi

2.3.2 Phân tán kí tự

Do fading lựa chọn tần số của các kênh vô tuyến điển hình làm cho những nhóm sóng mang phụ ít tin cậy hơn những sóng mang khác Vì vậy tạo ra các chùm lỗi bit lớn hơn được phân tán một cách ngẫu nhiên Hầu hết các mã sửa lỗi không được thiết kế để

sửa lỗi chùm Do đó, bộ phân tán kí tự được tạo ra nhằm ngẫu nhiên hoá sự xuất hiện của những bit lỗi trước khi giải mã Tại bộ phát, bằng cách nào đó người ta hoán vị những bit

đã mã hoá sao cho những bit kề nhau bị cách nhau nhiều bit Tại bộ thu, việc hoán vị ngược lại được thực hiện trước khi giải mã

2.3.3 Sắp xếp

Về nguyên tắc, có thể áp dụng bất kỳ phương pháp điều chế nào cho mỗi sóng mang Dạng điều chế được quy định bởi số bit ở ngõ vào và cặp giá trị (I, Q) ở ngõ ra Tức là dòng bit trên mỗi nhánh được sắp xếp thành các nhóm có Nbs (1, 2, 4, 8) bit khác nhau tương ứng với các phương pháp điều chế BPSK, QPSK, 16-QAM, 64-QAM

Nbs Dạng điều chế an, bn

Nói chung, mô hình điều chế tuỳ thuộc vào việc dung hoà giữa yêu cầu tốc độ truyền dẫn và chất lượng truyền dẫn Một ưu điểm đặc biệt hứa hẹn cho các ứng dụng đa phương tiện sau này là mô hình điều chế khác nhau có thể được áp dụng cho các kênh (sóng mang phụ) khác nhau, chẳng hạn cho các lớp dịch vụ khác nhau

2.3.4 Sử dụng IFFT/FFT trong OFDM

OFDM là kỹ thuật điều chế đa sóng mang, trong đó dữ liệu được truyền song song

nhờ rất nhiều sóng mang phụ Để làm được điều này, cứ mỗi kênh phụ, ta cần một máy

Hình 2.2 Bảng các giá trị an, bn theo dạng điều chế

phát sóng sin, một bộ điều chế và một bộ giải điều chế Trong trường hợp số kênh phụ là khá lớn thì cách làm trên không hiệu quả, nhiều khi là không thể thực hiện được Nhằm giải quyết vấn đề này, khối thực hiện chức năng biến đổi DFT/IDFT được dùng để thay thế toàn bộ các bộ tạo dao động sóng sin, bộ điều chế, giải điều chế dùng trong mỗi kênh phụ

FFT/IFFT được xem là một thuật toán giúp cho việc thực hiện phép biến đổi DFT/IDFT nhanh và gọn hơn

2.3.4.1 Phép biến đổi

DFT là phép biến đổi Fourier rời rạc (Discrete Fourier Transform), thực hiện chuyển đổi tín hiệu x(n) trong miền thời gian sang tín hiệu trong miền tần số X(k) Phép biển đổi IDFT là quá trình ngược lại, thực hiện chuyển đổi phổ tín hiệu X(k) thành tín hiệu x(n) trong miền thời gian

Giả sử tín hiệu x(n) có chiều dài là N (n = 0,1, 2, …, N-1) Công thức của phép biến

đổi DFT là 







1

0

nk N

W ) ( )

(

N

n

n x k

X , k = 0, 1, …, N-1 (3.9)

Trong đó WN được xác định là WN = j N

e





(3.10)

Do vậy, WNnk có giá trị là

nk N

kn

j

e 2 (3.11)

 Công thức của phép biến đổi IDFT là







1

0

nk -N

) (

N

k

n

x , n = 0, 1, …, N-1 (3.12)

 Chuyển đổi Fourier nhanh(FFT) là thuật toán giúp cho việc tính toán DFT nhanh

và gọn hơn.Từ công thức (3.9), (3.12) ta thấy thời gian tính DFT bao gồm

 Thời gian thực hiện phép nhân phức

 Thời gian thức hiện phép cộng phức

 Thời gian đọc các hệ số WN

 Thời gian truyền số liệu

Trong đó chủ yếu là thời gian thực hiện phép nhân phức Vì vậy, muốn giảm thời gian tính toán DFT thì người ta tập trung chủ yếu vào việc giảm thời gian thực hiện phép nhân phức Mà thời gian thực hiện phép nhân phức tỉ lệ với số phép nhân Do đó để giảm thời gian tính DFT thì người ta phải giảm được số lượng phép tính nhanh bằng cách sử dụng thuật toán FFT Để tính trực tiếp cần

2

N phép nhân Khi tính bằng FFT số phép nhân chỉ còn N log2 N

2 Vì vậy tốc độ

tính bằng FFT nhanh hơn tính trực tiếp là

N

N

2

log

2

Ngoài ra FFT còn có ưu điểm giúp tiết kiệm bộ nhớ bằng cách tính tại chỗ

2.3.4.2 Ứng dụng FFT/IFFT trong OFDM

 Sơ đồ khối của hệ thống OFDM sử dụng FFT hình 2.3

Chèn pilot

Sắp sếp

Chèn dải bảo vệ

D/A LPF

Kênh truyền

Nâng tầng IFFT

S/P

Sắp sếp

Loại bỏ bảo vệ

LPF A/D

Hạ tầng FFT

P/S

Kênh băng

& tách pilot

Dữ liệu nhị

phân vào

Dữ liệu

nhị phân ra

Hình 2.3 Sơ đồ khối của hệ thống OFDM dùng FFT

 Tại máy phát, tín hiệu được định nghĩa trong miền tần số, là tín hiệu số đã được lấy mẫu, và được định nghĩa như phổ Fourier rời rạc tồn tại chỉ tại tần số rời rạc Mỗi sóng mang OFDM tương ứng với một phần tử của phổ Fourier rời rạc Biên độ và pha của các sóng mang phụ thuộc data được truyền Sự chuyển tiếp data được đồng bộ tại các sóng mang,và có thể xử lý cùng nhau, symbol by symbol

Xét một chuỗi data(do, d1, d2,…,dN-1), trong đó dn=an+jbn (an,bn=1 với QPSK,an,bn= 1 , 3 với 16QAM,…)





















1

0

2 1

0

) / 2 (

N

n

kn N j n N

n

N nm j n

m d e d e

D





với k=0,1,2,…,N-1 (3.13)

trong đó f n n /( T ), tk=kt và t là khoảng thời gian ký tự được lựa chọn một cách tùy ý của chuỗi dn Phần thực của vector D có thành phần

   cos(2 ) sin(2 ) 0,1, , 1

Re

1

0













N k

t f b

t f a

D

Y

N

n

m n n

m n n

m

(3.14)

Nếu thành phần này qua bộ lọc thông thấp trong khoảng thời gian t, tín hiệu đạt được gần đúng với tín hiệu FDM

t N t t

f b

t f os c a t

y n m n n m

n





0 ) 2 sin(

) 2 ( )

(

0



 Hình (3.9) minh họa quá trình FFT của hệ thống OFDM cơ sở Đầu tiên, data vào được chuyển từ nối tiếp sang song song và được nhóm thành x bits dưới dạng một số phức Số x xác định chòm sao tín hiệu của sóng mang tương ứng, như 16QAM hoặc 32QAM Số phức được điều chế trong băng gốc bằng thuật toán IFFT và được chuyển trở lại thành data nối trên đường truyền Khoảng bảo vệ được chèn giữa các ký tự để tránh ISI Các ký tự rời rạc được chuyển thành analog và LPF đối với trên tần số RF

 Máy thu thực hiện quá trình ngược lại của máy phát Một bộ tap-equalizer được

sử dụng Hệ số tap(tap-coefficents) của bộ lọc được tính toán dựa trên thông tin kênh

2.4 Các vấn đề kỹ thuật trong OFDM

OFDM là giải pháp kỹ thuật rất thích hợp cho truyền dẫn vô tuyến tốc độ cao Tuy nhiên, để có thể đem áp dụng vào các hệ thống, có ba vấn đề cần phải giải quyết khi thực hiện hệ thống sử dụng OFDM:

 Ước lượng tham số kênh

 Đồng bộ sóng mang

Vấn đề thứ nhất liên quan trực tiếp đến chỉ tiêu chất lượng hệ thống OFDM nếu dùng phương pháp giải điều chế liên kết, còn hai vấn đề sau liên quan đến việc xử lý các nhược điểm của OFDM Ngoài ra, để nâng cao chỉ tiêu chất lượng hệ thống, người ta sử dụng mã hóa tín hiệu OFDM

2.4.1 Ước lượng tham số kênh

Ước lượng kênh (Channel estimation) trong hệ thống OFDM là xác định

hàm truyền đạt của các kênh con và thời gian để thực hiện giải điều chế bên thu

khi bên phát sử dụng kiểu điều chế kết hợp (coherent modulation) Để ước lượng kênh, phương pháp phổ biến hiện nay là dùng tín hiệu dẫn đường (PSAM-Pilot signal assisted Modulation) Trong phương pháp này, tín hiệu pilot bên phát sử dụng là tín hiệu đã được bên thu biết trước về pha và biên độ Tại bên thu, so sánh tín hiệu thu được với tín hiệu pilot nguyên thủy sẽ cho biết ảnh hưởng của các kênh truyền dẫn đến tín hiệu phát Ước lượng kênh có thể được phân tích trong miền thời gian và trong miền tần số Trong miền thời gian thì các đáp ứng xung h(n) của các kênh con được ước lượng Trong miền tần số thì các đáp ứng tần số H(k) của các kênh con được ước lượng Có hai vấn đề chính được quan tâm khi sử dụng PSAM :

 Vấn đề thứ nhất là lựa chọn tín hiệu pilot : phải đảm bảo yêu cầu chống nhiễu, hạn chế tổn hao về năng lượng và băng thông khi sử dụng tín hiệu này Với hệ thống OFDM, việc lựa chọn tín hiệu pilot có thể được thực hiện trên giản đồ thời gian-tần số, vì vậy kỹ thuật OFDM cho khả năng lựa chọn cao hơn so với hệ thống đơn sóng mang Việc lựa chọn tín hiệu pilot ảnh hưởng rất lớn đến các chỉ tiêu hệ thống

 Vấn đề thứ hai là việc thiết kế bộ ước lượng kênh: phải giảm được độ phức tạp của thiết bị trong khi vẫn đảm bảo được độ chính xác yêu cầu Yêu cầu về tốc độ thông tin cao (tức là thời gian xử lý giảm) và các chỉ tiêu hệ thống là hai yêu cầu ngược nhau Chẳng hạn, bộ ước lượng kênh tuyến tính tối ưu (theo nguyên lý bình phương lỗi nhỏ nhất-MSE) là bộ lọc Wiener hai chiều (2D-Wiener filter) có chỉ tiêu kỹ thuật rất cao nhưng cũng rất phức tạp Vì vậy, khi thiết kế cần phải dung hòa hai yêu cầu trên