Kiến thức liên môn về vấn đề bảo vệ moi trường

Giải pháp giải quyết tình huống Vận dụng kiến thức của các môn học - Môn toán : đưa ra những số liệu thống kê về tác hại môi trường - môn giáo dục công dân : tuyên truyền nhằm nâng cao ý

SỞ GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI PHÒNG GD-ĐT THỐNG NHẤT TRƯỜNG THCS LAM SƠN Địa chỉ: Ấp Tây Nam – Xã Gia Kiệm – Huyện Thống Nhất

Điện thoại: 0613.867480 Email: thcslamson.tn@gmail.com

Thông tin về học sinh:

1 Nguyễn Văn A

Ngày sinh: ……….Lớp: …………

2 Nguyễn Văn A

Ngày sinh: ……….Lớp: …………

3 Nguyễn Văn A

Ngày sinh: ……….Lớp: …………

I. Tên tình huống

Môi trường là gì ?

- Môi trường là toàn bộ các điều kiện tự nhiên bao quanh một hệ thống nào đó như sông, suối, hồ, trời, mây, không khí, đất Môi trường gồm Môi trường đất

và môi trường nước, môi trường cũng có thể là con người hoặc các loài động thực vật Môi trường là nơi ta sinh sống và làm việc Nếu chúng ta phá hoại môi trường thì cũng đồng nghĩa với việc chúng ta đang phá hoại cuộc sống của chính chúng ta.

- Giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường

II. Mục đích giải quyết tình huống

- Giúp môi trường xanh, sạch, đẹp.

- Giúp con người có một cuộc sống trong lành.

- Giúp giảm thiểu các bệnh về ô nhiễm môi trường gây ra.

- Giúp con người có ý thức bảo vệ môi trường.

III. Tổng quan về các nghiên cứu khoa học liên quan đến việc giải quyết

tình huống

- Lợi ích của môi trường đối với đời sống

- Hiện trạng môi trường hiện nay

- Nêu ra những con số thống kê về tác hại của môi trường

- Hậu quả của ô nhiễm môi trường

- Nêu ra những biện pháp thuyết phục để bảo vệ môi trường

IV. Giải pháp giải quyết tình huống

Vận dụng kiến thức của các môn học

- Môn toán : đưa ra những số liệu thống kê về tác hại môi trường

- môn giáo dục công dân : tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức của người dân,

có trách nhiệm với môi trường xây dựng môi trường thân thiện trong lành sạch đẹp

- Môn sinh : Nêu ra những tác hại của ô nhiễm môi trường và cách khắc phục

- Môn hóa : nêu ra khái niệm của ôn nhiễm môi trường và sự biến đổi chất thành chất độc hại

- Môn văn thuyết minh giải thích tình huống, nghị luận

- Môn Công nghệ đưa ra các loại máy móc thân thiện với môi trường và hạn chế

sử dụng các loại máy thải khí độc

- Môn Vật lý vật dụng các tính chất tự nhiên để bảo vệ môi trường

- Môn Địa lí : tùy theo địa hình mà có các cách bảo vệ môi trường khác nhau

V. Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống

- Đặt ra các mục tiêu > Phân tích mục tiêu > Tiến hành thảo luận, trao đổi > Tổng hợp > Tiến hành chỉnh sửa > Hoàn tất vấn đề cần giải thích.

- Tài liệu được tích hợp từ nhiều nguồn

+ Sánh giáo khoa, sánh tham khảo, báo, phim tài liệu +Internet: các trang web tham khảo: Google, Yahoo, Youtube, Wikipedia,

…

VI. Ý nghĩa của việc giải quyết tình huống

- Bảo vệ môi trường chính là bảo vệ chính sự sống của chúng ta, nếu môi

trường bị ô nhiêm hay bị hủy hoại thì chúng ta sẽ chết

BÀI LÀM

1. Ô nhiễm môi trường là gì ?

- Ô nhiễm môi trường là sự làm thay đổi tính chất của môi trường, vi phạm Tiêu chuẩn môi trường Trên thế giới, ô nhiễm môi trường được hiểu là việc chuyển các chất thải hoặc năng lượng vào môi trường đến mức có khả năng gây hại đến sức khoẻ con người, đến sự phát triển sinh vật hoặc làm suy giảm chất lượng môi trường

2. Các loại môi trường và ô nhiễm môi trường

- Có ba loại môi trường chính là môi trường nước, đất, không khí các môi

trường có những đặc điểm khác nhau và cách bảo vệ môi trường cũng như sự

ô nhiễm môi trường cũng khác nhau.

2.1 Ô nhiễm môi trường đất

- Đất ô nhiễm bị gây ra bởi sự có mặt của hóa chất xenobiotic (sản phẩm của con người) hoặc do các sự thay đổi trong môi trường đất tự nhiên Nó được đặc trưng gây nên bởi các hoạt động công nghiệp, các hóa chất nông nghiệp, hoặc do vứt rác thải không đúng nơi quy định Các hóa chất phổ biến bao gồm hydrocacbon dầu, hydrocacbon thơm nhiều vòng (như là naphthalene and benzo(a)pyrene), dung môi, thuốc trừ sâu, chì, và các kim loại nặng Mức độ ô nhiễm có mối tương quan với mức

độ công nghiệp hóa và cường độ sử dụng hóa chất.

- Các mối quan tâm về ô nhiễm đất bắt nguồn chủ yếu từ nguy cơ về sức khỏe, sự tiếp xúc trực tiếp

với đất bị ô nhiễm,

hơi từ các chất

gây ô nhiễm, ô

nhiễm thứ cấp từ

các nguồn cung

cấp nước trong

đất [1] Lập bản đồ

và làm sạch các

vùng đất bị ô

nhiễm thường tốn

thời gian và tốn

kém, đòi hỏi kiến

thức phong phú

về địa chất, thủy

văn,hóa học, kỹ

năng mô hình máy

tính, và GIS trong ô nhiễm môi trường, cũng như sự đánh giá cao về lịch sử của công nghiệp hóa chất.

- Ở Bắc Mỹ và Tây Âu có mức độ ô nhiễm đất được biết đến nhiều nhất, nhiều nước trong các khu vực này có một khuôn khổ pháp lý để xác định và giải quyết vấn đề môi trường này Các nước đang phát triển có quy định ít chặt chẽ hơn mặc dù một

số nước này đã trải qua công nghiệp hóa.

a) Tác nhân

Ô nhiễm đất có thể gây ra bởi:

• Tai nạn tràn chất ô

nhiễm

• Mưa axit

• Thâm canh

• Nạn phá rừng

• Cây biến đổi gen

• Rác thải phóng xạ

• Tai nạn công nghiệp

• Bãi chôn lấp và vứt bỏ rác thải bất hợp pháp

• Hoạt động nông nghiệp, chẳng hạn như sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc diệt

cỏ và phân bón

• Khai thác mỏ và các

ngành công nghiệp khác

• Dầu và nhiên liệu thải bỏ

• Chôn lấp rác thải

• Thải bỏ tro than

• Nước mặt bị ô nhiễm

thấm vào đất

• Xả nước tiểu và phân tự

do

• Rác thải điện tử

• Tro than

• Nước thải

• Thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ

b) Ảnh hưởng dên sức khỏe

- Đất bị ô nhiễm trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe con người thông qua tiếp xúc trực tiếp với đất hoặc qua đường hô hấp do sự bốc hơi của chất gây ô nhiễm đất; các mối đe dọa tiềm tàng lớn hơn được đặt ra bởi sự xâm nhập của ô nhiễm đất vào tầng nước ngầm được sử dụng cho con người, đôi khi ở những khu vực dường như rất xa so với bất kỳ nguồn gây ô nhiễm rõ ràng trên mặt đất.

- Hậu quả đến sức khỏe khi tiếp xúc với đất ô nhiễm rất khác nhau tùy thuộc vào loại chất gây ô nhiễm, cách thức tấn công và tính dễ bị tổn thương của người dân khi tiếp xúc Tiếp xúc mãn tính với crôm, chì và các kim loại khác, xăng dầu, dung môi, và nhiều công thức thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ có thể gây ung thư, có thể gây

ra rối loạn bẩm sinh, hoặc có thể gây ra các bệnh mãn tính khác Nồng độ của các chất tự nhiên trong công nghiệp hoặc nhân tạo, chẳng hạn như nitrat và amoniac kết hợp với phân gia súc từ các hoạt động nông nghiệp, cũng đã được xác định là mối nguy hiểm sức khỏe trong đất và nước ngầm

c) Ảnh hưởng đến hệ sinh thái

- chất gây ô nhiễm đất có thể có những hậu quả có hại đáng kể đối với các hệ sinh thái [6] Có những thay đổi hóa học cơ bản của đất mà có thể phát sinh từ sự hiện diện của nhiều hóa chất độc hại ngay cả ở nồng độ thấp Những thay đổi này có thể biểu hiện ở sự thay đổi của chuyển hóa của loài vi sinh vật đặc hữu và động vật chân đốt trong một môi trường đất nhất định Kết quả có thể mất đi một số các chuỗi thức ăn chính, từ đó có thể có những hậu quả lớn chođộng vật ăn thịt hoặc loài người Thậm chí nếu có hiệu lực hóa học trên các dạng sống thấp hơn là nhỏ, đáy kim tự tháp của chuỗi thức ăn có thể ăn các hóa chất ngoại lai, thứ thường trở nên tập trung nhiều hơn cho mỗi bậc tiêu thụ của chuỗi thức ăn Những ảnh hưởng này hiện đang được biết đến, chẳng hạn như sự duy trì nồng độ của vật liệu DDT cho người tiêu dùng gia cầm, dẫn đến sự suy yếu của vỏ trứng, tăng số gà

con chết và tuyệt chủng tiềm tàng của các loài.

2.2 Ô nhiễm môi trường nước

a) Ô nhiễm vật lý

- Các chất rắn không tan khi được thải vào nước làm tăng lượng chất lơ lửng, tức làm tăng độ đục của nước Các chất này có thể là gốc vô cơ hay hữu cơ Nhiều chất thải công nghiệp có chứa các chất có màu, hầu hết là màu hữu cơ, làm giảm giá trị

sử dụng của nước về mặt y tế cũng như thẩm mỹ.

Ngoài ra các chất thải công nghiệp còn chứa nhiều hợp chất hoá học như muối sắt, mangan, clor tựdo, hydro sulfur, phenol làm cho nước có vị không bình thường Các chất amoniac, sulfur, cyanur, dầu làm nước có mùi lạ Thanh tảo làm nước có mùi bùn, một số sinh vật đơn bào làm nước có mùi tanh của cá.

b) Ô nhiễm hóa học

- Do thải vào nước các chất nitrat, phosphat dùng trong nông nghiệp và các chất thải do luyện kim và các công nghệ khác như, Cr, Ni, Cd, Mn, Cu, Hg là những chất độc cho thủy sinh vật Sự ô nhiễm do các chất khoáng là do sự thải vào nước các chất như nitrat, phosphat và các chất khác dùng trong nông nghiệp và các chất thải

từ các ngành công nghiệp.

Sự ô nhiễm nước do nitrat và phosphat từ phân bón hóa học cũng đáng lo ngại Khi phân bón được sử dụng một cách hợp lý thì làm tăng năng suất cây trồng và chất lượng của sản phẩm cũng được cải thiện rõ rệt Nhưng các cây trồng chỉ sử dụng được khoảng 30 - 40% lượng phân bón, lượng dư thừa sẽ vào các dòng nước mặt hoặc nước ngầm, sẽ gây hiện tượng phì nhiêu hoá sông hồ, gây yếm khí ở các lớp nước ở dưới.

Các loại nông dược sử dụng cho nông nghiệp cũng là nguồn gây ô nhiễm hóa học.

c) Ô nhiễm sinh học

- Ô nhiễm nước sinh học do các nguồn thải đô thị hay kỹ nghệ có các chất thải sinh hoạt, phân, nước rửa của các nhà máy đường, giấy

Sự ô nhiễm về mặt sinh học chủ yếu là do sự thải các chất hữu cơ có thể lên men được: sự thải sinh hoạt hoặc kỹ nghệ có chứa chất cặn bã sinh hoạt, phân tiêu, nước rửa của các nhà máy đường, giấy, lò sát sinh

d) Các nguyên nhân gây ô nhiễm nước

Nguyên nhân tự nhiên: Bất cứ một hiện tượng nào làm giảm chất lượng nước đều

bị - coi là nguyên

nhân gây ô nhiễm

nước.Ô nhiễm

nước do mưa,

tuyết tan, lũ lụt,

gió bão… hoặc do

các sản phẩm

hoạt động sống

của sinh vật, kể cả

xác chết của

chúng Cây cối,

sinh vật chết đi,

chúng bị vi sinh

vật phân hủy

thành chất hữu

cơ Một phần sẽ ngấm vào lòng đất, sau đó ăn sâu vào nước ngầm, gây ô nhiễm, hoặc theo dòng nước ngầm hòa vào dòng lớn.

Lụt lội có thể làm nước mất sự trong sạch, khuấy động những chất dơ trong hệ thống cống rãnh, mang theo nhiều chất thải độc hại từ nơi đổ rác, và cuốn theo các loại hoá chất trước đây đã được cất giữ.

Nước lụt có thể bị ô nhiễm do hoá chất dùng trong nông nghiệp, kỹ nghệ hoặc do các tác nhân độc hại ở các khu phế thải Công nhân thu dọn lân cận các công trường

kỹ nghệ bị lụt có thể bị tác hại bởi nước ô nhiễm hoá chất.

- Ô nhiễm nước do các yếu tố tự nhiên (núi lửa, xói mòn, bão, lụt, ) có thể rất nghiêm trọng, nhưng không thường xuyên, và không phải là nguyên nhân chính gây suy thoái chất lượng nước toàn cầu.

- Sự suy giảm chất lượng nước có thể do đặc tính địa chất của nguồn nước ví dụ như: nước trên đất phèn thường chứa nhiều sắt, nhôm nước lấy từ lòng đất thường chứa nhiều canxi…

Nguyên nhân nhân tạo

- Mỗi ngày có một lượng lớn rác thải sinh hoạt thải ra môi trường mà không qua xử

lý bên cạnh đó dân số ngày càng gia tăng dẫn đến lượng rác thải sinh hoạt cũng tăng theo Ở các nước phát triển, tỷ lệ gia tăng dân số khoảng 5 % trong khi đó tỷ lệ gia tăng dân số ở các nước đang phát triển là hơn 2 %.

- Nước thải sinh hoạt (Domestic wastewater): là nước thải phát sinh từ các hộ gia đình, bệnh viện, khách sạn, cơ quan trường học, chứa các chất thải trong quá trình sinh hoạt, vệ sinh của con người Thành phần cơ bản của nước thải sinh hoạt là các chất hữu cơ dễ bị phân hủy sinh học (cacbohydrat, protein, dầu mỡ), chất dinh

dưỡng (photpho, nitơ), chất rắn Tùy theo mức sống và lối sống mà lượng nước thải cũng như tải lượng các chất có trong nước thải của mỗi người trong một ngày là khác nhau Nhìn chung mức sống càng cao thì lượng nước thải và tải lượng thải càng cao.

- Trong quá trình sản xuất nông nghiệp, đa số nông dân đều sử dụng thuốc bảo vệ thực vật gấp ba lần liều khuyến cáo Chẳng những thế, nông dân còn sử dụng cả các loại thuốc trừ sâu đã bị cấm như

Aldrin, Thiodol, Monitor Trong

quá trình bón phân, phun xịt

thuốc, người nông dân không hề

trang bị bảo hộ lao động.

- Hiện nay việc sử dụng phân hóa

học, hóa chất bảo vệ thực vật tràn

lan trong nông nghiệp làm cho

nguồn nước cũng bị ảnh hưởng.

Lượng hóa chất tồn dư sẽ ngấm

xuống các tầng nước ngầm gây

ảnh hưởng tới chất lượng nước.

- Mỗi ngày, ô nhiễm nước gây ra xấp xỉ 14.000 cái chết trên toàn thế giới, chủ yếu do

ăn uống bằng nước bẩn chưa được xử lý Ở Thành Phố Hà Nội tổng lượng nước thải

2.3 Ô nhiễm môi trường Không khí

- Ô nhiễm không khí là sự thay đổi lớn trong thành phần của không khí, chủ yếu

do khói, bụi, mồ hóng, hơi hoặc các khí lạ làm cho không khí không sạch, có sự tỏa mùi, làm giảm tầm nhìn xa, gây biến đổi khí hậu, gây bệnh cho con người và sinh vật.

- Ô nhiễm không khí khiến hơn 3 triệu người chết sớm mỗi năm, nó đe dọa gần như toàn bộ cư dân thành phố lớn tại những nước đang phát triển Theo đài Fox News 80% các thành phố trên thế giới không đáp ứng được tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế

Thế giới (WHO) về chất lượng không khí, trong đó chủ yếu tập trung ở các nước nghèo WHO cho biết mức độ ô nhiễm không khí đô thị toàn cầu đã tăng 8% bất chấp những cải thiện ở một số vùng Điều này dẫn đến nguy cơ đột quỵ, bệnh tim mạch, ung thư phổi cùng hàng loạt vấn đề về đường hô hấp

a) Tự nhiên

Do các hiện tượng tự nhiên gây ra: núi lửa, cháy rừng Tổng hợp các yếu tố gâyô nhiễm có nguồn gốc tự nhiên rất lớn nhưng phân bố tương đối đồng đều trên toàn thế giới, không tập trung trong một vùng Trong quá trình phát triển, con người đã thích nghi với các nguồn này.

b) Công nghiệp

Đây là nguồn gây ô nhiễm lớn nhất của con người Các quá trình gây ô nhiễm là quá trình đốt các nhiên liệu hóa thạch: than, dầu, khí đốt tạo ra: CO2, CO, SO2, NOx, các chất hữu cơ chưa cháy hết: muội than, bụi, quá trình thất thoát, rò rỉ trên dây

chuyền công nghệ, các quá trình vận chuyển các hóa chất bay hơi, bụi.

Đặc điểm: nguồn công nghiệp có nồng độ chất độc hại cao, thường tập trung trong một không gian nhỏ Tùy thuộc vào quy trình công nghệ, quy mô sản xuất và nhiên liệu sử dụng thì lượng chất độc hại và loại chất độc hại sẽ khác nhau.

c) Giao thông vận tải

Đây là nguồn gây ô

nhiễm lớn đối với không

khí đặc biệt ở khu đô

thị và khu đông dân cư.

Các quá trình tạo ra các

khí gây ô nhiễm là quá

trình đốt nhiên liệu động

cơ: CO, CO2, SO2, NOx,

Pb,CH4 Các bụi đất đá

cuốn theo trong quá

trình di chuyển Nếu xét

trên từng phương tiện

thì nồng độ ô nhiễm

tương đối nhỏ nhưng

nếu mật độ giao thông lớn và quy hoạch địa hình, đường sá không tốt thì sẽ gây ô nhiễm nặng cho hai bên đường.

d) Sinh hoạt

Là nguồn gây ô nhiễm tương đối nhỏ, chủ yếu là các hoạt động đun nấu sử dụng nhiên liệu nhưng đặc biệt gây ô nhiễm cục bộ trong một hộ gia đình hoặc vài hộ xung quanh Tác nhân gây ô nhiễm chủ yếu: CO, bụi, khí thải từ máy móc gia dụng,

xe cộ,

e) Một số số liệu thống kê

Mỗi năm con người thải vào

môi trường Trái Đất:

Lượng benzen trong không khí

tại các trục giao thông chính

của Tp.HCM đã lên đến mức

báo động đỏ với nồng độ trung

Việt Nam đứng thứ hạng thấp nhất trong số 8 nước Đông Nam Á về các chỉ số môi trường ổn định

Việt Nam có 2 thành phố nằm trong 6 thành phố bị ô nhiễm không khí nghiêm trọng nhất thế giới

3. Hậu quả, ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường

Tình trạng ô nhiễm môi trường ảnh hưởng lớn đến hệ động thực vật trên trái đất Chúng ta hãy có một cái nhìn khác nhau của ô nhiễm môi trường trên đời sống thực vật và động vật.

Mưa axit là một trong những vấn đề lớn nhất ảnh hưởng đến các khu vực có mức

độ gây ô nhiễm Như những cơn mưa axit ngấm vào đất, nó (đất) trở thành vô dụng

để cây sinh trưởng Như vậy loại đất không có thể cung cấp dinh dưỡng cho mục đích tăng trưởng thực vật.

Sự hiện diện của khí ozone trong tầng lớp trên của khí quyển là cần thiết để bảo vệ chúng sinh khỏi các tia cực tím của mặt trời Tuy nhiên, nếu tình trạng ô nhiễm không khí từ khí ozone trong tầng khí quyển thấp, nó chứng minh là có hại cho sự phát triển của thực vật Mô phổi của động vật cũng bị ảnh hưởng bởi khí ozone, khí này có mặt trong các tầng lớp thấp hơn của bầu khí quyển.