Thành thị trung đại ở tây âu

Thành thị trung đại ở Tây Âu: xuất hiện là lúc xã hội phong kiến thăng hoa đến đỉnh cao(XIXV). Thành thị công nghiệp ở Tây âu ra đời (XI) làm xuất hiện tầng lớp thị dân: khi mới ra đời, thành thị được xây dựng trên đất đai của lãnh chúa, phong kiến. Thị dân là những nông dân, nông nô trốn ra thành thị. Vì vậy, thành thị bị lệ thuộc lãnh chúa phong kiến. Sang thế kỷ XII, XIII khi kinh tế của thành thị giàu, thế lực của thị dân mạnh, các thành thị đã dùng nhiều biện pháp đấu tranh với lãnh chúa giành quyền tự do cho thành thị và cho thị dân.Sau khi các thị dân thoát khỏi sự lệ thuộc vào các lãnh chúa các thành thị giành được quyền tự trị. Đặc biệt có nền công nghiệp phát triển. Các thành phố ở Ý được độc lập và trở thành những nước cộng hòa thành thị(XIV). Văn hóa phục hưng ở Ý phát triển (XIV) mầm móng chủ nghĩa tư bản ra đời.

Thành th ị trung đạ i ở Tây Âu: xu ấ t hi ệ n là lúc xã h ộ i phong ki ế n th ng hoa ă đế n đỉ nh cao(XI-XV) Thành th ị

công nghi ệ p ở Tây âu ra đờ i (XI) làm xu ấ t hi ệ n t ầ ng l ớ p th ị dân: khi m ớ i ra đờ i, thành th ị đượ c xây d ự ng trên đấ t ai c đ ủ a lãnh chúa, phong ki ế n Th ị dân là nh ữ ng nông dân, nông nô tr ố n ra thành th ị Vì v ậ y, thành th ị b ị l ệ thu ộ c lãnh chúa phong ki ế n Sang th ế k ỷ XII, XIII khi kinh t ế c ủ a thành th ị giàu, th ế l ự c c ủ a

th ị dân m ạ nh, các thành th ị ã dùng nhi đ ề u bi ệ n pháp đấ u tranh v ớ i lãnh chúa giành quy ề n t ự do cho thành

th ị và cho th ị dân.Sau khi các th ị dân thoát kh ỏ i s ự l ệ thu ộ c vào các lãnh chúa các thành th ị giành đượ c quy ề n t ự tr ị Đặ c bi ệ t có n ề n công nghi ệ p phát tri ể n Các thành ph ố ở Ý đượ c độ c l ậ p và tr ở thành nh ữ ng

n ướ c c ộ ng hòa thành th ị (XIV) V n hóa ph ă ụ c h ư ng ở Ý phát tri ể n (XIV) m ầ m móng ch ủ ngh ĩ a t ư b ả n ra

đờ i

Tóm l ạ i: Trong th ờ i k ỳ huy hoàng c ủ a xã h ộ i phong ki ế n Tây Âu có s ự hi ệ n h ữ u c ủ a các thành th ị hay nói cách khác khi các thành th ị trung đạ i ở Tây Âu xu ấ t hi ệ n là lúc xã h ộ i phong ki ế n Tây Âu đạ t đế n c ự c th ị nh Lúc này t ầ ng l ớ p th ị dân giàu có ở các thành th ị mu ố n th ể hi ệ n s ự giàu sang c ủ a mình qua các dinh th ự và các tác ph ẩ m ngh ệ thu ậ t i đ ề u ó t đ ạ o i đ ề u ki ệ n cho các nhà v n hóa, ngh ă ệ s ĩ , h ộ i h ọ a, th ơ ca phát tri ể n tài

n ng : n ă ề n v n hóa Ph ă ụ c H ư ng ra đờ i và phát tri ể n c ự c th ị nh th ế k ỷ (XV-XVII) và s ự tích l ũ y c ủ a c ả i c ủ a xã

h ộ i phong ki ế n Tây Âu ở th ờ i k ỳ trung đạ i và n ề n v n minh ánh sáng c ă ủ a v n hóa Ph ă ụ c H ư ng ã phôi thai đ

ch ủ ngh ĩ a t ư b ả n ở các n ướ c Tây Âu

I -THÀNH THỊ VÀ CÔNG THƯƠNG NGHIỆP TÂY ÂU

- Thế kỷ XI, kinh tế Tây âu có một bước phát triển đáng kể

* Trong nông nghiệp :

Rừng rậm được khai phá, đầm lầy được tát cạn, nên diện tích canh tác được mở rộng Phương pháp canh tác được cải tiến ( luân canh 3 khu, dùng cày nặng có bánh xe, sử dụng phân bón, ) nên thu hoạch tăng ( đạt 5, 6 lần thóc giống)

* Trong chăn nuôi :

Số lượng Bò, Ngựa tăng lên nhiều Ðặc biệt nuôi cừu để lấy lông dệt dạ

* Trong thủ công nghiệp :

· Nghề khai thác quặng, chế tạo đồ sắt ( công cụ sản xuất và vũ khí)

· Nghề làm đồ gốm cũng phát triển, làm xuất hiện những người làm nghề thủ công riêng biệt

Như vậy, nhờ sự phát triển của nến kinh tế, thủ công nghiệp dần dần tách ra khỏi nông nghiệp, tuy nhiên những người thợ thủ công vẫn là nông nô và sống trong lãnh địa, nên phải nộp

tô thuế cho lãnh chúa.Vì thế những người thợ thủ công bắt đầu rời khỏi lãnh địa bằng cách chuộc lại tự do thân thể hoặc bỏ trốn Họ tìm đến những nơi thuận lợi như ngã ba sông, ngã tư đường, những chân tường của nhà thờ, tu viện, mở xưởng thủ công để việc trao đổi mua bán được dễ dàng

Những ngành thủ công sớm thoát khỏi nông thôn và lãnh địa là những ngành luyện kim, dệt

dạ, làm đồ gốm, thuộc da, xây dựng, Những ngành nầy yêu cầu kỹ thuật cao, cần phân công chuyên môn hóa và cần đông người , nên sớm tập trung lại

Những nơi tập trung những người thợ thủ công dần dần lập thành thành thị

# Thành thị trung đại có 3 loại :

- Thành thị mới : Do những người thợ thủ công thoát ly khỏi nông thôn lập nên

- Thành thị cổ : Thành thị có từ thời cổ đại được phục hồi lại

- Thành thị do lãnh chuá qúi tộc phong kiến xây dựng lên cho thị dân thuê

Các thành thị đều có thành lũy và tháp canh bao bọc chung quanh ( để ngăn ngừa chiến tranh

và cướp bóc) Trong thành thị được hcia thành nhiều khu phố, mỗi khu phố tập trung những người thợ thủ công cùng ngành nghề Nhà cửa trong thành thị thì nhỏ bé, lụp xụp, đường phố chật hẹp bẩn thỉu Ngoài ra trong thành thị còn có những khu chợ, nhà thờ, tòa thị chính là những nơi tập trung công cộng

Cư dân sống trong thành thị gọi là thị dân (gồm thợ thủ công tự do, thương nhân tự do) Trong buổi đầu hoạt động của thành thị gặp khó khăn do thành thị còn nằm dưới quyền thống trị của lãnh chúa PK

Dần dần về sau hoạt động của thành thị ngày càng phồn thịnh, dân cư ở nông thôn kéo lên thành thị ngày càng nhiều, làm cho đất đai trong thành thị chật hẹp, cư dân phải xây dựng nhà cửa bên ngoài thành lũy Như vậy thành thị ngày càng được mở rộng theo hình tròn đồng tâm

# Hoạt động thủ công nghiệp :

Thành thị là nơi sản xuất hàng hóa chủ yếu của xã hội phong kiến Sản phẩm được chế tạo tại các xưởng thủ công của thợ thủ công

Xưởng thủ công có qui mô nhỏ, lao động hoàn toàn bằng tay với những công cụ thô sơ, đơn giãn

Mỗi xưởng thủ công có 1 thợ Cả ( thợ chính ) và vài ba thợ học việc ( thợ bạn ) Họ phải

tự cung cấp nguyên vật liệu, dụng cụ và tự tiêu thụ hàng hóa Quan hệ giữa thợ bạn và thợ cả là quan hệ hợp tác thầy trò hay gia trưởng

Những người thợ thủ công cùng sản xuát một loại hàng hóa ở trong cùng một thành thị thì tập hợp lại trong một tổ chức gọi là phường hội

Phường hội lập ra nhằm mục đích :

- Giữ độc quyền sản xuất và tiêu thụ sản phẩm

- Ðảm bảo quyền lợi giữa những người thợ thủ công cùng ngành nghề

- Ngăn cản những người thợ thủ công không có chân trong thành thị cùng làm nghề thủ công đó

- Ðấu tranh chống lại sự sách nhiễu của lãnh chúa PK

Mỗi phường hội có một qui chế riêng gọi là phường qui Tức những điều khoản bắt buộc người thợ phải thực hiện trong qúa trình sản xuất hàng hóa như :

- Qui định mỗi xưởng có mấy thợ.

- Mỗi ngày làm mấy giờ , dùng những công cụ sản xuất và nguyên vật

liệu gì.

- Quy cách, chất lượng, giá cả sản phẩm,

Phường hội ngoài là một tổ chức đoàn thể (có cờ hiệu) nó còn là một tổ chức quân sự (mỗi phường hội là một dội tự vệ để bảo vệ thành thị)

# Hoạt động thương mại :

Trong buổi đầu của thành thị, hàng hóa được bày bán ở cửa hàng (đồng thời cũng là nhà ở của thợ thủ công), nên việc buôn bán chậm chạp,khó khăn

Dần dần về sau xuất hiện tầng lớp thương nhân bao mua , họ đem hàng hó từ thành thị nầy đến thành thị khác hoặc về nông thôn đề bán hay trao đổi những sản phẩm khác

Ðến thế kỷ XIII, thương mại mới bắt đầu phát triển, xuất hiện con đường buôn bán giữa các nước, nhiều đường bộ, đường sông chạy ngang dọc khắp Châu âu và từ Âu sang Á Ðường biển cũng phát triển, xuất hiện nhiều hải cảng sầm uất từ Ðịa trung hải đến Hắc hải

Ðể thuận tiện trong việc buôn bán, thương nhân Tây âu lập ra một tổ chức gọi là Hanse (thương hội)

@ Mục đích của Hanse :

Giúp đở nhau vận chuyển, bảo vệ dọc đường đi

Ðiều chỉnh chế độ tiền tệ, cân đo lường

Nắm độc quyền thương mại ở những khu vực nhất định.

Ðể thuận tiện cho việc buôn bán quốc tế, thương nhân còn mở hội chợ (hay chợ phiên) Hội chợ mở tại một địa điểm cố định, thương nhân các nước mang hàng đến bán , trao đổi, đặt hàng Hội chợ còn xuất hiện những quầy đổi tiền và nhận chuyển tiền

3 - Ðấu tranh của thành thị chống lãnh chúa phong kiến TOP

Thành thị khi mới ra đời đều nằm trên lãnh thổ của lãnh chúa PK Do đó thành thị bị lệ thuộc vào lãnh chúa phong kiến và bị lãnh chúa sách nhiễu mọi thứ : đóng thuế thân, đi sưu dịch, binh dịch, bị xét sử bất công,

Ðể hạn chế sự phụ thuộc vào lãnh chúa, thị dân đã lập nên những hội nghề nghiệp

(Phường hội cúa thợ thủ công, Hanse của thương nhân) nhưng không mấy kết qủa

Vì vậy, trên lãnh thổ thành thị những mâu thuẫn giai cấp của chế độ phong kiến trở nên gay gắt cực độ :

- Thị dân giàu không chịu đựng nổi sự tùy tiện của bọn phong kiến

- Dân nghèo chống lại nạn lao dịch và sưu thuế, chống cướp đoạt và hạch sách về tòa án

Tất cả những điều đó dẫn đến chổ bùng nổ cuộc đấu tranh giai cấp Từ cuối thế kỷ XI, gọi

là những cuộc cách mạng công xã và tiếp diễn trong các thế kỷ XII , XIII

# Hình thức đấu tranh :

Ôn hòa : Thành thị bỏ tiền ra nộp cho lãnh chúa để chuộc lại tự do cho thành thị

(hình thức nầy tránh cho thị dân khỏi đổ máu và thành thị khỏi bị tàn phá)

Vũ trang : Do thái độ tham lam của lãnh chúa, một số thành thị đã tiến hành

đấu tranh vũ trang (điển hình là thành thị Laon ở Bắc Pháp )

# Kết qủa :

Qua đấu tranh lâu dài có hàng loạt thành thị được giải phóng khỏi quyền lực của lãnh chuá phong kiến , và những công xã hay quốc gia thành thị ra đời ( Các công xã nầy có toàn quyền về chính trị, được tự do về kinh tế)

Chính quyền thành thị lúc đầu do toàn thể thị dân bầu ra, nhưng chẳng bao lâu, chính quyền đó trở thành độc quyền của một số thị dân giàu có (thương nhân, bọn cho vay lãi, chủ nhà đất lón, chủ xưởng, ) , bọn nầy có ưu thế về tiền bạc và có nhiều mánh lới về chính trị nên

dễ dàng nắm được chính quyền và dần dần trở thành Thị dân qúi tộc hay Qúi tộc thành thị , họ thi hành nhiều chính sách hẹp hòi, bất công, gây thiệt hại cho thị dân lớp dưới

4- Tác dụng của thành thị trong xã hội phong kiến TÂY ÂU TOP

Thành thị không những đóng vai trò quan trọng về hoạt động công thương nghiệp, tham gia

tích cực vào đời sống chính trị của xã hội phong kiến, thúc đẩy sự phát triển của nền văn hóa giáo dục mà còn có tác động lớn đến nông thôn phong kiến

a- Thành thị thúc đẩy kinh tế phát triển

b- Thành thị ra đời làm thay đổi tình trạng xã hội và tăng cường đấu tranh giai cấp

c - Thành thị ra đời gớp phần chống phong kiến phân tán , giải phóng nông nô, thúc đẩy nhanh qúa trình chuyển biến từ chế độ phong kiến phân quyền sang tập quyền

d- Thành thị ra đời , thúc đẩy sự phát triển của văn hóa và giáo dục

Như vậy, thành thị trung đại tuy còn nằm trong khuôn khổ của chế độ phong kiến, nhưng nó

đã phát huy tác dụng đối với chế độ phong kiến, thúc đẩy chế độ phong kiến phát triển lên.