BÀI tập LIÊN kết GEN và HOÁN vị GEN

Dạng 1: Các phương pháp xác định quy luật hoán vị genPhương pháp giải Trong điều kiện mỗi gen quy định một tính trạng trội, lặn hoàn toàn.. Giải: F1 xuất hiện 4 loại kiểu hình khác với t

Dạng 1: Các phương pháp xác định quy luật hoán vị gen

Phương pháp giải

Trong điều kiện mỗi gen quy định một tính trạng trội, lặn hoàn toàn Khi xét sự di truyền về hai cặp tính trạng, nếu xảy ra một trong các biểu hiện sau, ta kết luận sự di truyền hai cặp tính trạng đó, tuân theo quy luật di truyền hoán vị gen của Morgan

a- Khi tự thụ phần hoặc giao phối giữa hai cặp gen, nếu kết quả thế hệ lai xuất hiện 4

kiểu hình tỉ lệ khác 9:3:3:1 ta kết luận hai cặp tính trạng đó được di truyền tuân theo quy luật hoán vị gen

P: (Aa,Bb) x (Aa,Bb) → F1 có 4 kiểu hình tỉ lệ ≠ 9:3:3:1

=>Quy luật hoán vị gen

b- Khi lai phân tích cá thể dị hợp về hai cặp gen, nếu FB xuất hiện 4 kiểu hình tỉ lệ khác 1:1:1:1, ta kết luận hai cặp tính trạng đó được di truyền theo quy luật hoán vị gen

P: (Aa,Bb) x (aa,bb) → FB có 4 kiểu hình, tỉ lệ ≠ 1:1:1:1

=>quy luật hoán vi gen

Tổng quát: Nếu tỉ lệ chung của cả hai tính trạng biểu hiện tăng biến dị tổ hợp, mặt khác không bằng tích các nhóm tỉ lệ khi xét riêng, ta suy ra hai cặp tính trạng đó được di truyền theo quy luật hoán vị gen

Ví dụ 1 : Khi lai cây thân cao, chín sớm (dị hợp tử hai cặp gen) với cây thân thấp,

chín muộn (đồng hợp lặn) Fa thu được 35% cây thân cao, chín sớm : 35% cây thân thấp, chín muộn : 15% cây thân cao, chín muộn : 15% cây thân thấp, chín sớm Xác định quy luật di truyền các gen nói trên?

Giải:

Fa xuất hiện 4 loại kiểu hình,

Tỷ lệ phân li kiểu hình là 35 : 35 : 15 :15

=> Tỷ lệ khác 1:1:1:1 và 1:1 => các gen không phân li độc lập với nhau

=>Vậy hai cặp gen quy định tính trạng di truyền theo hoán vị gen.

Ví dụ 2 : P: Khi cho cây hoa kép màu đỏ di hợp tử hai cặp gen tự thụ phấn F1 thu

được 59% cây hoa kép, màu đỏ: 16% cây hoa kép, màu trắng : 16% cây hoa đơn, màu đỏ: 9% cây hoa đơn, màu trắng Hãy xác định quy luật di truyền của phép lai trên ? Giải:

F1 xuất hiện 4 loại kiểu hình khác với tỷ lệ 9:3:3:1 của phân li độc lập chứng tỏ hai cặp gen quy định hai cặp hai cặp tính trạng trên cùng nằm trên một cặp nhiễm sắc thể tương đồng và có hiện tượng hoán vị gen.

Dạng 2: Xác định tỉ lệ giao tử

Lí thuyết cần nhớ :

Tần số hoán vị gen (TSHVG) là tỉ lệ phần trăm các loại giao tử hoán vị, tính trên tổng

số giao tử được sinh ra (< 50%)

Gọi x là TSHVG, trong trường hợp xét hai cặp alen

+ Tỉ lệ giao tử hoán vị =

+ Tỉ lệ giao tử không hoán vị là

Cách giải :

- Tính số loại giao tử được tạo ra

- Xác định giao tử hoán vị và giao tử liên kết dựa vào kiểu gen

- Tính tỉ lệ kiểu giao tử theo công thức

Ví dụ 3 : Quá trình giảm phân xảy ra hoán vị gen giữa A và B với f = 40% và giữa B

và D với f = 20% Xác định số loại giao tử, thành phần các loại giao tử, tỉ lệ các loại giao tử trong các trường hợp sau:

a) b) c) Aa d)

Dạng 3: Biết gen trội lặn, kiểu gen P và tần số hoán vị xác định kết quả lai

Phương pháp giải

+ Xác định tỉ lệ từng loại giao tử của P

+ Lập bảng, suy ra tỉ lệ kiểu gen, tỉ lệ kiểu hình ở thế hệ con

Ví dụ 4 : Cho phép lai P: (tần số hoán vị gen là 30%) Các cơ thể lai mang hai tính trạng lặn chiếm tỷ lệ:

A 50% B.35% C 15% D 30%.

Bài giải

Ta có A>> a ; B>>b

Xét phép lai : có , f = 30% cho các giao tử : AB = ab = 35%; Ab =

aB = 15%

chỉ tạo ra một loại giao tử ab

Vậy các cơ thể lai mang 2 tính trạng lặn chiếm tỉ lệ : = 0,35( ab) x 1 (ab) = 0,35

= 35%

Đáp án B

Ví dụ 5 : Hai gen A và B cùng nằm trên một cặp NST ở vị trí cách nhau 10cM Cơ

thể lai phân tích, kiểu hình đồng hợp lặn chiếm tỷ

lệ: A 5% B 22,5% C 45% D 25%

a Trường hợp xảy ra hoán vị cả hai bên:

- Được áp dụng cho thực vật, dòng tự thụ phấn và hầu hết các loại động vật ( trừ ruồi giấm, bướm, tằm…)

- Trường hợp này ta căn cứ vào tỷ lệ xuất hiện kiểu hình mang hai tính trạng lặn ở thế

hệ sau suy ra tỷ lệ % giao tử mang gen lặn ab => f

- Nếu loại giao tử ab lớn hơn 25% thì đây phải là giao tử liên kết gen và các gen liên kết cùng (A liên kết với B, a liên kết với b).

- Nếu loại giao tử ab nhỏ hơn 25% thì đây phải là giao tử hoán vị gen và các gen liên kết chéo (A liên kết b, a liên kết B)

b Trường hợp xảy ra hoán vị gen ở một trong hai bên bố hoặc mẹ (ruồi giấm, bướm, tằm):

- Trường hợp này tỷ lệ giao tử giới đực và giới cái không giống nhau

- Từ tỷ lệ kiều hình mang hai tính trạng lặn ở thế hệ sau ta phân tích hợp lí về tỷ lệ giao tử mang gen ab của thế hệ trước => f:

+ Nếu ab là giao tử hoán vị thì f = ab 2

+ Nếu ab là giao tử liên kết thì f = 100% - 2 ab

Ví dụ 6 : Khi lai giữa P đều thuần chủng, đời F1 chỉ xuất hiện kiểu hình cây quả tròn,

ngọt Cho F1 tự thụ phấn thu được F2 có 4 kiểu hình theo tỷ lệ như sau:

66% cây quả tròn, ngọt

9% cây quả tròn, chua

9% cây quả bầu dục, ngọt

16% cây quả bầu dục, chua

Biết mỗi cặp gen quy định một cặp tính trạng Xác định tần số hoán vị gen?

Giải :

Quy ước :

A – quả tròn >>a bầu dục

B – quả ngọt >> b quả chua

Đời con xuất hiện 4 loại kiểu hình

Tỉ lệ kiểu phân li kiểu hình ở đời con là : 33 : 3 : 2 : 2

=> các gen nằm trên cùng một NST và có hiện tượng hoán vị gen

Kiểu hình lặn có kiểu gen = 16% = 0.4 ab x 04 ab

=> ab phải là giao tử liên kết => f = 100% - 40% x 2 = 20%

Ví dụ 7: Ở loài ruồi giấm đem lai giữa bố mẹ đều thuần chủng đời F1 chỉ xuất hiện

loại kiểu hình thân xám, cánh dài Tiếp tục cho F1 giao phối, đời F2 có 4 loại kiểu hình sau:

564 con thân xám, cánh dài

164 con thân đen, cánh cụt

36 con thân xám, cánh cụt

36 con thân đen, cánh dài

PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP QUY LUẬT HOÁN VỊ GEN (Mỗi gen quy định một tính trạng thường)

Dạng 3A: BIỆN LUẬN VÀ VIẾT SƠ ĐỒ LAI F1 ĐẾN F2

Dự kiện bài cho: - Cho KH của P

- Tỉ lệ phân tính kiểu hình ở thế hệ lai

A Cách giải chung:

Bước 1 Biện luận xác định tính trạng trội lặn, và qui luật di truyền chi phối sự di truyền

của hai cặp tính trạng

- Dựa vào định luật đồng tính, phân tính của G Mendel để xác định tính trạng trội lặn

- Nếu ở thế hệ lai xuất hiện 4 loại KH phân tính ¹ 9:3:3:1 (hay ¹ 1:1:1:1 trong lai phân tích) thì sự di truyền chi phối tuân theo qui luật di truyền hoán vị gen

Bước 2 Xác định tần số hoán vị gen từ đó suy ra KG của P và tần số hoán vị gen:

Dùng phương pháp phân tích giao tử để xác định tần số HVG (p)

- Từ tỉ lệ phân tính ở thế hệ lai (thường căn cứ vào tỉ lệ % KH mang hai tính trạng lặn) Þ tỉ lệ giao tử liên kết (hoặc tỉ lệ giao tử hoán vị) Þ KG của cá thể đem lai

Bước 3: Lập sơ đồ lai

B Bài tập minh họa:

1.Trường hợp HVG xảy ra một bên bố hoặc mẹ

Bài 1: Khi cho giao phấn giữa hai cây cùng loài, người ta thu được F1 có tỉ lệ phân ly sau: 70% cây cao, quả tròn; 20% cây thấp, quả bầu dục; 5% cây cao, quả bầu dục; 5% cây thấp, quả tròn Biện luận và viết sơ đồ lai từ P đến F1

2.Trường hợp HVG xảy ra hai bên bố và mẹ

Bài 2: Cho những cây cà chua F1 có cùng KG với KH cây cao, quả đỏ tự thụ phấn F2 thu được tỉ lệ phân tính kiểu hình:

50,16% cao, đỏ : 24,84% cao, vàng : 24,84% thấp, đỏ : 0,16% thấp, vàng Biện luận và viết sơ đồ lai từ F1 đến F2

C Hướng dẫn giải:

Bài 1:

Bước 1 - Biện luận:

+ Phân tích tỉ lệ phân tính KH của từng cặp tính trạng riêng rẽ

+ Tính trạng chiều cao: cây cao : cây thấp = 3 cao : 1 thấp (phù hợp với ĐL phân tính Menđen) Þ cây cao (A) trội hoàn toàn so với cây thấp (a) và P: Aa x Aa (1)

+ Tính trạng dạng quả: quả tròn : quả bầu dục = 3 quả tròn : 1 quả bầu dục (phù hợp

ĐL phân tính Menđen) Þ quả tròn (B) trội hoàn toàn so với quả bầu dục (b) và

P: Bb x Bb (2) Từ (1) và (2) Þ P (Aa,Bb) x (Aa,Bb)

* Phân tích tỉ lệ phân tính KH của đồng thời hai cặp tính trạng:

cao, tròn : cao, bầu dục : thấp, tròn : thấp, bầu dục = 70%: 5%: 5%: 20% ¹ 9:3:3:1 Þ hai cặp tính trạng di truyền theo qui luật hoán vị gen

Bước 2:

F1 cây thấp, bầu dục (ab / ab) = 20% = 40% ab x 50% ab

Þ + 1 cây P cho giao tử AB = ab = 40% Þ Ab = aB = 10% < 25% là giao tử HVGÞ KG của P (AB / ab) xảy ra hoán vị gen với tần số p = 20%

+ 1 cây P AB = ab = 50% Þ KG P: (AB / ab) => DT liên kết gen

Bước 3: Lập sơ đồ lai

Bài 2:

Bước1: - Biện luận:

+ F2 xuất hiện tính trạng cây thấp, quả vàng Þ F1 không thuần chủng có kiểu gen dị hợp hai cặp gen Vậy cây cao, quả đỏ biểu hiện trong kiểu gen dị hợp là tính trạng trội

Qui ước: A qui định cây cao ; a qui định cây thấp

B qui định quả đỏ ; b qui định quả vàng

Þ F1 (Aa, Bb) x F1 (Aa, Bb)

+ Tỉ lệ phân tính kiểu hình ở F2: 50,16% : 28,84% : 28,84% : 0,16% ¹ 9 : 3: 3:1 ¹ 1: 2: 1 nên sự di truyền của hai cặp tính trạng tuân theo qui luật di truyền hoán vị gen

Dạng 3B: BIỆN LUẬN VÀ VIẾT SƠ ĐỒ LAI TỪ P ĐẾN F 2

Dự kiện bài cho: - KH của P và cho biết trước KG của F1 hoặc không cho biết trước KH

của P và kiểu gen cuả F1

- Tỉ lệ % 1 loại KH ở thế hệ con lai F2 nhưng không phải là mang cả hai tính trạng lặn (aabb), mà thường mang một tính trạng trội và một tính trạng lặn (A-bb hoặc aaB-)

+ Dựa vào tỉ lệ KH mang 1 tính trạng trội, 1 tính trạng lặn (A-bb; aaB-) = a% để lập phương trình y2 + 2xy = a% (2) rồi giải hệ phương trình (1) & (2) chọn ẩn phù hợp từ

đó suy ra tần số HVG và kiểu gen của P và F1

Bước 3 - Lập sơ đồ lai:

B Bài tập minh họa:

1.Trường hợp 1: Đề cho biết KH của P và đã biết trước KG của F 1

Bài 1: Khi lai thứ lúa thân cao, hạt gạo trong với thứ lúa thân thấp, hạt đục F1 thu được toàn cây thân cao, hạt gạo đục Cho các cây F1 tự thụ với nhau ở F2 thu được 15600 cây bao gồm 4 kiểu hình, trong đó có 3744 cây thân cao, hạt trong (Biết rằng mỗi tính trạng do một gen tác động riêng rẽ quy định) Biện luận và viết sơ đồ lai từ P đến F2

2.Trường hợp 2:Đề chưa cho biết KH của P và chưa biết được KG của F 1

Bài 2: Đem giao phối giữa bố mẹ đều thuần chủng khác nhau về hai cặp gen tương phản thu được F1 đồng loạt cây cao, chín sớm F2 có 4 kiểu hình trong đó kiểu hình cây cao, chín muộn chiếm 12,75% Biện luận và viết sơ đồ lai từ P đến F2

- Tỉ lệ cây cao, hạt trong (A-bb) ở F2 = (3744/1560) x 100% = 24% ¹ 18,75% ¹ 25% Þ qui luật di truyền chi phối hai cặp tính trạng là qui luật di truyền hoán vị gen Þ KG P: (Ab / Ab) x (aB / aB) Þ KG F1 : (Ab / aB)

Bước 2 : Gọi tỉ lệ giao tử của F1

+ F1 có kiểu gen dị hợp hai cặp gen (Aa,Bb)

- Tỉ lệ phân tính kiểu hình ở F2 : cây cao, chín muộn (A-bb) = 12,75% ¹ 3/16 ¹ ¼ ® sự di truyền hai cặp tính trạng theo quy luật hoán vị gen

giải hệ phương trình (1) & (2) ta có

+ x = 0,35 > 0,25 (giao tử liên kết) ;

+ y = 0,15 < 0,25 (giao tử hoán vị gen)

+ Suy ra kiểu gen F1 là (AB / ab) và tần số HVG (p) = 0,15 x 2 = 0,3

+ Kiểu gen của P : (AB / AB) x (ab / ab)

Bước 3: Lập sơ đồ lai từ P đến F 2

Nội dung thuộc chương trình Sinh học THPT (Sinh học 12 ban cơ bản)

Nguồn: "https://sites.google.com/site/sinhhoc101112" cung cấp

BÀI TẬP LIÊN KẾT GEN VÀ HOÁN VỊ GEN

Bài tập 1: Ở cà chua, A quy định cây cao, a quy định cây thấp; B quy định quá tròn, b quy định qủa bầu; D quy định

chím sớm, d quy định chím muộn Trong quá trình di truyền , các gen nằm trên cùng một cặp NST, liên kết gen hoàn toàn Xác định tỉ lệ phân li kiểu gen, tỉ lệ phân li kiểu hình các phép lai sau:

1 P1 : ♀ (AB / ab) x ♂ (AB / ab)

2 P2 : ♀ (AbD / aBd) x ♂ (AbD / aBd)

3 P3 : ♀ (Aa, BD / bd) x ♂ (Aa, BD / bd)

Bài tập 2: Ở ngô , A Cây cao, a cây thấp , , B quả dài , b quả ngắn ; D quả hạt trắng,d quả hạt vàng Quá trình giảm

phân xảy ra hoán vị với tần số 20% Xác đinh kết quả các phép lai:

1 P1: (AB / ab) x (ab / ab)

2 P2: (Ab / aB) x (Ab / ab)

3 P3: (AB / ab) x (AB / ab)3

P4: (Ad /aD , Bb) x (ab / ab)

Bài tập 3: Khi cho giao phấn giữa hai cây cùng loài, người ta thu được F 1 có tỉ lệ phân ly sau: 70% cây cao, quả tròn; 20% cây thấp, quả bầu dục; 5% cây cao, quả bầu dục; 5% cây thấp, quả tròn Biện luận và viết sơ đồ lai từ P đến F1

Bài tập 4: Cho những cây cà chua F 1 có cùng KG với KH cây cao, quả đỏ tự thụ phấn F2 thu được tỉ lệ phân tính kiểu hình:

50,16% cao, đỏ : 24,84% cao, vàng : 24,84% thấp, đỏ : 0,16% thấp, vàng Biện luận và viết sơ đồ lai từ F1 đến F2

Bài tập 5: Khi lai thứ lúa thân cao, hạt gạo trong với thứ lúa thân thấp, hạt đục F 1 thu được toàn cây thân cao, hạt gạo đục Cho các cây F1 tự thụ với nhau ở F2 thu được 15600 cây bao gồm 4 kiểu hình, trong đó có 3744 cây thân cao, hạt trong (Biết rằng mỗi tính trạng do một gen tác động riêng rẽ quy định) Biện luận và viết sơ đồ lai từ P đến

F2

Bài tập 6: Đem giao phối giữa bố mẹ đều thuần chủng khác nhau về hai cặp gen tương phản thu được F 1 đồng loạt cây cao, chín sớm F2 có 4 kiểu hình trong đó kiểu hình cây cao, chín muộn chiếm 12,75% Biện luận và viết sơ đồ lai từ P đến F2

Bài tập 7 Khi cho giao phấn giữa hai cây cùng loài, người ta thu được F1 có tỉ lệ phân ly sau: 70% cây cao, quả tròn; 20% cây thấp, quả bầu dục; 5% cây cao, quả bầu dục; 5% cây thấp, quả tròn Biện luận và viết sơ đồ lai từ P đến F1

Bài tập 8. Cho những cây cà chua F1 có cùng kiểu gen với kiểu hình cây cao, quả đỏ tự thụ phấn F2 thu được tỉ lệ phân tính kiểu hình: 50,16% cao, đỏ : 24,84% cao, vàng : 24,84% thấp, đỏ : 0,16% thấp, vàng Biện luận và viết sơ

đồ lai từ F1đến F2

Bài tập 9 Khi lai thứ lúa thân cao, hạt gạo trong với thứ lúa thân thấp, hạt đục F 1 thu được toàn cây thân cao, hạt gạo đục Cho các cây F1 tự thụ với nhau ở F2 thu được 15600 cây bao gồm 4 kiểu hình, trong đó có 3744 cây thân cao, hạt trong Biện luận và viết sơ đồ lai từ P đến F2 ( Biết rằng mỗi tính trạng do một gen tác động riêng rẽ qui định, quá trình hình thành hạt phấn và noãn giống nhau)

Bài tập 10 Đem giao phối giữa bố mẹ đều thuần chủng khác nhau về hai cặp gen tương phản thu được F 1 đồng loạt cây cao, chín sớm F2 có 4 kiểu hình trong đó kiểu hình cây cao, chín muộn chiếm 12,75% Biện luận và viết sơ đồ lai từ P đến F2

Bài tập 11: Ở một loài thực vật, gen A quy định thân cao trội hoàn toàn so với gen a quy định thân thấp, gen B quy

định hoa đỏ trội hoàn toàn so với gen b quy định hoa trắng Lai cây thân cao, hoa đỏ với cây thân thấp, hoa trắng thu được F1phân li theo tỉ lệ : 37,5% cây thân cao, hoa trắng : 37,5% cây thân thấp, hoa đỏ : 12,5% cây thân cao, hoa đỏ : 12,5% cây thân thấp, hoa trắng Cho biết không có đột biến xảy ra hãy xác định kiểu gen của cây bố, mẹ trong phép lai trên

Bài tập 12 Ở một loài thực vật, gen A quy định thân cao trội hoàn toàn so với gen a quy định thân thấp, gen B quy

định quả tròn trội hoàn toàn so với gen b qui định quả dài Các cặp gen này nằm trên cùng một cặp nhiễm sắc thể Cây dị hợp tử về 2 cặp gen giao phấn với cây thân thấp, quả tròn thu được đời con phân li theo tỉ lệ : 310 cây thân cao, quả tròn : 190 cây thân cao, quả dài : 440 cây thân thấp, quả tròn : 60 cây thân thấp, quả dài Cho biết không có đột biến xảy ra Tính tần số hoán vị

Bài tập 13 : Ở một loài thực vật khi cho lai cây thân cao, chín muộn thuần chủng với cây thân thấp, chín sớm ở F1

thu được 100% cây thân cao chín muộn Cho F1 lai phân tích ở Fb thu được 40% cây cao, chín muộn, 40% cây thấp, chín sớm, 10% cây cao, chín sớm 10% cây thấp, chín muộn Biện luận và viết sơ đồ lai

Bài tập 14: Cho ngô thân cao (A), hạt vàng (B) lai với ngô thân thấp (a), hạt trắng (b) người ta thu được

81 cây thân thấp, hạt vàng, 79 cây thân cao, hạt trắng, 21 cây thân thấp, hạt trắng, 19 cây thân cao, hạt vàng Biện luận, viết sơ đồ lai

Bài tập 15: Ở một loài thực vật, alen A quy định thân cao trội hoàn toàn so với alen a quy định thân thấp, alen B quy

định quả đỏ trội hoàn toàn so với alen b quy định quả vàng Cho cây thân cao, quả đỏ giao phấn với cây thân cao, quả đỏ (P), trong tổng số các cây thu được ở F1, cây có kiểu hình thân thấp, quả vàng chiếm tỉ lệ 1% Biết rằng không xảy ra đột biến, tính theo lí thuyết, tỉ lệ kiểu hình thân cao, quả đỏ có kiểu gen đồng hợp tử về cả hai cặp gen nói trên ở F1 bao nhiêu?

I CÁCH NHẬN BIẾT HIỆN TƯỢNG HOÁN VỊ GEN

1 Cách nhận biết hiện tượng hoán vị gen trong phép lai phân tích cá thể dị hợp tử hai cặp gen

Khi lai phân tích cá thể dị hợp tử hai cặp gen, mỗi gen quy định một tính trạng trội lặn hoàn toàn nếu Fa xuất hiện 4 loại kiểu hình khác 1:1:1:1 và 1:1 ta kết luận hai cặp gen đó di truyền theo hoán vị gen

1.1 Ví dụ

Khi lai cây thân cao, chín sớm (dị hợp tử hai cặp gen) với cây thân thấp, chín muộn (đồng hợp lặn) Fa thu được 35% cây thân cao, chín sớm : 35% cây thân thấp, chín muộn : 15% cây thân cao, chín muộn : 15% cây thân thấp, chín sớm Xác định quy luật di truyền các gen nói trên?

Giải: Fa xuất hiện 4 loại kiểu hình, tỷ lệ khác 1:1:1:1 và 1:1.Vậy hai cặp gen quy định tính

trạng di truyền theo hoán vị gen

1.2 Áp dụng giải bài tập trắc nghiệm

Bài 1: Ở một loài côn trùng, hai cặp alen Aa, Bb quy định hai cặp tính trạng màu sắc thân

và độ dài chân Cho P thuần chủng khác nhau hai cặp tính trạng, F1 xuất hiện thân đen, chân dài Đem F1 giao phối với cá thể thân nâu, chân ngắn thu được 40% thân đen, chân dài : 40% thân nâu, chân ngắn : 10% thân nâu, chân dài: 10% thân nâu, chân ngắn Các gen quy định các tính trạng trên di truyền theo quy luật nào?

a phân li độc lập b hoán vị gen c liên kết gen d phân li

Đáp án: Chọn b Vì đây là phép lai phân tích, F1 dị hợp hai cặp gen, Fa có tỷ lệ kiểu hình

có tỷ lệ khác 1:1:1:1 và 1:1 Vậy các gen quy định tính trạng tuân theo hiện tượng hoán vị gen

Bài 2: P( Aa, Bb) cây cao chín sớm x (aa, bb) cây thấp, chín muộn

F1 : 41 % cây cao, chín sớm

41% cây cao, chín muộn

9 % cây thấp, chín muộn

9% cây thấp, chín sớm

Phép lai chịu sự chi phối của quy luật di truyền nào?

a phân li b phân li độc lập c liên kết gen d hoán vị gen

Đáp án: Chọn d Vì đây là phép lai phân tích, F1 dị hợp hai cặp gen, Fa có tỷ lệ kiểu hình

khác 1:1:1:1, 1:1.Vậy các gen quy định tính trạng tuân theo hiện tượng hoán vị gen

2 Cách nhận biết hiện tượng hoán vị gen khi tự thụ phấn hoặc giao phối cá thể đều

dị hợp hai cặp gen:

Khi tự thụ phấn hoặc giao phối cá thể đều dị hợp hai cặp gen, mối gen quy định một tính trạng trội lặn hoàn toàn Nếu thế hệ lai xuất hiện 4 loại kiểu hình tỷ lệ khác với tỷ lệ 9:3:3:1, 3:1, 1:2:1 ta kết luận: Hai cặp gen đó quy định tính trạng cùng nằm trên một cặp nhiễm sắc thể tương đồng và xảy ra hiện tượng hoán vị gen

2.1 Ví dụ:

Ví dụ 1: P: Khi cho cây hoa kép màu đỏ di hợp tử hai cặp gen tự thụ phấn F1 thu được

59% cây hoa kép, màu đỏ: 16% cây hoa kép, màu trắng : 16% cây hoa đơn, màu đỏ: 9% cây hoa đơn, màu trắng Hãy xác định quy luật di truyền của phép lai trên ?

Giải: F1 xuất hiện 4 loại kiểu hình khác với tỷ lệ 9:3:3:1, 3:1, 1:2:1 chứng tỏ hai cặp gen

quy định hai cặp hai cặp tính trạng trên cùng nằm trên một cặp nhiễm sắc thể tương đồng

và có hiện tượng hoán vị gen

Ví dụ 2: P( Aa, Bb) cây cao chín sớm x (Aa, bb) cây cao, chín muộn:

F1 : 45 % cây cao chín sớm

30% cây cao chín muộn

20% cây thấp chín muộn

5% cây thấp chín sớm

Xác định quy luật di truyền của các gen chi phối tính trạng trên?

Giải: F1 phân li theo tỷ lệ 9:6:4:1 khác với tỷ lệ (3:1)(3:1), 1: 2 : 1, 3:1 Vậy hai cặp gen quy

định hai tính trạng nói trên cùng nằm trên một cặp nhiễm sắc thể tương đồng, quá trình giảm phân xảy ra hoán vị gen

* Kết luận: Nếu phép lai xuất hiện đầy đủ biến dị tổ hợp nhưng tỷ lệ phân li kiểu hình khác

với quy luật phân li độc lập, thì phép lai phải được di truyền tuân theo hiện tương hoán vị gen

2.2 Áp dụng giải bài tập trắc nghiệm

Bài 1: Đem lai giữa cây quả tròn ngọt với quả bầu chua thu được F1 đồng loạt quả tròn, ngọt Tự thụ phấn F1 thu được F2 66% cây quả tròn ngọt: 9% cây quả tròn, chua : 9% quả bầu, ngọt: 16% quả bầu, chua Biết mối gen chi phối một tính trạng Quy luật di truyền nào chi phối phép lai nói trên?

a phân li độc lập b liên kết gen c hoán vị gen d phân li

Đáp án: Chọn C vì F1 dị hợp hai cặp gen thu được F2 có 4 loại kiểu hình với tỷ lệ

66:9:9:16 khác với 9:3:3:1, vậy hai cặp gen phải di truyền theo hoán vị gen

Bài 2: P thuần chủng khác hai cặp gen tương phản, F1 xuất hiện cây hoa đỏ, thơm Cho F1

tự thụ phấn F2 thu được 4 loại kiểu hình, trong số 5000 cây có 1050 cây quả đỏ thơm cho biết A quả đỏ là trội hoàn toàn so với a quả vàng B quả thơm là trội hoàn so với b quả không có mùi thơm Kết quả lai được chi phối bởi quy lật di truyền nào?

a phân li độc lập b liên kết gen c hoán vị gen d phân li

Đáp án: Chọn c Vì F1 dị hợp tử hai cặp gen F2 xuất hiện kiểu hình quả đỏ không thơm =

(1050/5000)x100% = 21% khác 3/16, 1/4 chứng tỏ hai cặp gen di truyền theo hoán vị gen

II CÁCH TÍNH TẦN SỐ HOÁN VỊ GEN

1 Cách tính tần số hoán vị gen dựa vào phép lai phân tích cá thể dị hợp hai cặp gen 1.1 Tần số HVG( f) = Tổng tỷ lệ các loại kiểu hình có hoán vị gen

Tỷ lệ loại giao tử hoán vị = f /2

Tỷ lệ giao tử lien kết = (1- f /2)/2

Xác định kiểu gen có hoán vị gen:

(Dựa vào tỷ lệ kiểu hình ở Fa hai kiểu hình có tỷ lệ nhỏ chính là hai kiểu hình mang gen hoán vị)

Ví dụ: Khi lai cây thân cao, chín sớm (dị hợp tử hai cặp gen) với cây thân thấp, chín muộn

(đồng hợp lặn) thu được đời sau: 35% cây thân cao, chín sớm : 35% cây thân thấp, chín muộn : 15% cây thân cao, chín muộn : 15% cây thân thấp, chín sớm Xác định tần số hoán

vị gen?