Thơ duyên xuân diệu

"Thơ duyên" viết về cảnh thu dưới con mắt của một chàng trai vừa mới lớn "lần đầu rung động nỗi thương yêu", tâm hồn đang tràn ngập yêu thương, đôi mắt "xanh non” ấy nhìn đấu cũng thấy s

Thi sĩ cũng đã đến với mùa thu trong bâng khuâng, man mác Viết về mùa thu, Xuân Diệu có một lối nói riêng đầy thi vị, tứ thơ mới mẻ, cảm nhận tinh tế nhẹ nhàng cái hồn thu của đất trời, quê hương xứ sở

"Thơ duyên" là một bài thơ thu độc đáo nhận diện cảnh thu, tình thu qua tâm hồn thơ mộng của một chàng trai đa tình và tài hoa lãng mạn.

"Thơ duyên" - một thi đề rất thơ Cái "duyên" được thi sĩ nói đến là sự tương giao nhiệm mầu của vũ trụ, thiên nhiên và con người, trước hết là những chàng trai, cô gái "hồn xanh như ngọc bích".

Một buổi chiều thu tuyệt đẹp - "chiều mộng" - êm ái, nhẹ nhàng như ru, tạo vật như đang "hóa thơ trên nhánh duyên" Nhành cây mềm mại đung đưa duyên dáng theo làn gió thu nhẹ giữa sương khói tà dương "Con gió xinh thì thào trong lá biếc" ("Vội vàng"), cả một trời thu "nơi nơi động tiếng huyền" Tiếng nhạc, tiếng đàn du dương, dịu ngọt như ru hồn người vào cõi mộng Tiếng gió hoà điệu với tiếng chim ríu rít Trên ngọn me "cặp chim" vừa chuyền cành vừa hót, biết bao âu yếm và yêu thương Cây me cũng như cây sấu là hình ảnh thân thuộc của đường phố cổ Hà Nội Ta như được sống lại phố cũ yêu thương của đất Tràng An hơn nửa thế kỉ trước Đã từng biết "khúc nhạc thơm"; "khúc nhạc hường", giờ đây ta lại được thưởng thức "tiếng huyền" của buổi "chiều mộng":

"Chiều mộng hòa thơ trên nhánh duyên, Cây me ríu rít cặp chim chuyền

Đồ trời xanh ngọc qua muôn lá Thu đến - nơi nơi động tiếng huyền".

Cảnh thu có gió reo, chim hót Còn có trời thu xanh trong, đẹp như ngọc; tất cả màu xanh ấy của trời thu như "đổ" xuống, như tràn qua muôn lá, cỏ cây ánh ngời lên sắc ngọc với trời thu, sắc ngọc ấy ai có thể quên? Sau này, thi sĩ Hàn Mặc Tử cũng viết trong bài "Đây thôn Vĩ Dạ”: "Vườn ai mướt quá xanh như ngọc" Màu ngọc của lá cũng là sắc thu làm nên cái hồn thu.

Khổ một nói đến gió, cây và cặp chim chuyền - cảnh vật hòa hợp tương giao, gắn bó; cái "duyên” ấy được cảm nhận qua tâm hồn một thi sĩ hào hoa, đa tình Khổ hai nói về con đường và trái tim "rung động nỗi thương yêu" "Nhỏ nhỏ" “ xiêu xiêu" "lả lả" - bây nhiêu nét vẽ tinh tế hiện lên trên một gam màu vàng nhạt của ngày thu tàn "nắng trở chiều" Hồn thu của bức tranh quê gợi một nỗi buồn đẹp "Buổi ấy", trái tim "ta" xao xuyến, "rung động" một tình thu Thi sĩ đi giữa đất trời, lắng nghe tiếng đập nhẹ của con tim, tâm hồn rộng mở giao hòa đi vạn vật, với con người, một thiếu nữ đang nhẹ bước trên đường:

"Con đường nhỏ nhỏ gió xiêu xiêu,

Lả lả cành hoang nắng trở chiều.

Buổi ấy lòng ta nghe ý bạn Lần đầu rung động nỗi thương yêu".

"Em" và "anh" cùng dạo bước trên đường "Em" bước đi "điềm nhiên", trông tự nhiên, hồn nhiên, duyên dáng Anh cũng đang say sưa ngắm cảnh đất trời, bước chân "lững đững" - thong thả, ung dung Cuộc ngẫu gặp của đôi lứa thanh tân, tưởng "vô tâm" mà hình như đã có cái "duyên" trời sắp sẵn Chẳng hò hẹn gì mà nhiều bâng khuâng!

"Em bước điềm nhiên không vướng chân

Anh đi lững đững chẳng theo gần".

Cặp câu song hành bình đối nhiều ý vị "Anh với em" đẹp như một cặp vần trong "bài thơ dịu" Cặp vần ấy ngân lên "rung động nỗi thương yêu" Một so sánh độc đáo nói lên cái "duyên" lứa đôi:

"Vô tâm - nhưng giữa bài thơ dịu, Anh với em như một cặp vần".

Cảnh vốn đẹp, giờ thêm người đẹp, sự giao hòa, giao cảm càng muôn phần tăng lên, sắc thu trong sáng, tình thu thanh khiết mơ màng Bức tranh thu được dệt thêu bằng cái duyên của sự sống và một tình yêu rạo rực, xôn xao Đúng như nhà văn Hoài Thanh đã nhận xét: "Xuân Diệu say đắm cảnh trời khi vui, khi buồn đều nồng nàn, da diết ”

Khổ bốn nói về cảnh thu trên một không gian rộng và lạnh Một áng mây chiều và một cánh cò thân thuộc của đồng quê Không phải là mây xám Cũng không phải "Mây trắng nghìn năm bay chơi vơi" ("Lầu Hoàng Hạc" - Thôi Hiệu) Mà là mây biếc, mây tuyệt đẹp Hai chữ "về đâu" đầy gợi cảm Hỏi mây hay hỏi nàng thiếu nữ? Cảnh vừa thực vừa mộng, nhiều man mác, bâng khuâng Câu thơ "Con cò trên ruộng cánh phân vân" là một sáng tạo rất độc đáo của Xuân Diệu Hình tượng thơ là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa phong vị Đường thi và thơ mới "Từ con cò của Vương Bột lặng lẽ bay với ráng chiều đến con cò của Xuân Diệu không bay mà cánh phân vân, có sự cách biệt của hơn một ngàn năm và của hai thế giới" (Hoài Thanh) Hình ảnh "cánh phân vân" đặc tả dáng cò đang lững lờ đôi cánh, không biết nên bay cao hay bay thấp, bay gần hay bay xa, bay lên hay đậu xuống

Chiều thu tàn, bầu trời như trải rộng thêm ra Cảm nhận ấy được diễn tả qua hai câu thơ tuyệt bút:

"Chim nghe trời rộng giang thêm cánh, Hoa lạnh chiều thưa sương xuống dần".

Lấy cái hữu hạn, cô đơn, bé nhỏ (cánh chim) để diễn tả cái vô hạn, mênh mông (bầu trời) là một nét vẽ tài hoa "Chim nghe ” - sự chuyển đổi cảm giác đầy thi vị Cánh chim nhỏ nhoi, bay miết, in dáng trên nền trời chiều bao la Hoàng hôn buông xuống, sương thu chớm lạnh Hoa khép cánh dần

Thời gian nhẹ nhàng trôi "bước thu êm" Tâm hồn thi nhân dào dạt tình thương mến Chan hòa cùng đất trời, tạo vật Mọi tâm hồn sẽ tự tìm đến với nhau và "thắm lại" (Xuân Hương), cần chi băng nhân? Nhà thơ khe khẽ reo lên: "Lòng anh thôi đã cưới lòng em" Phải chăng ý câu thơ này: "Anh đã phải lòng em" như có người đã hiểu?

"Thơ duyên" đã tồn tại hơn nửa thế kỉ mà vẫn "duyên" vẫn đẹp Bởi lẽ cảnh thu tuyệt đẹp, thơ mộng Tình thu trong sáng, bâng khuâng Từ chùm thơ thu của Nguyễn Khuyến đến "Thơ duyên", hơn bao giờ hết, ta cảm nhận sâu sắc rằng, "Xuân Diệu mới nhất trong các nhà thơ mới” Chim đã có đôi, có cặp rồi, cho nên "Lòng anh thôi đã cưới lòng em" vậy Duyên đôi lứa cũng là duvên bạn bầy "Thơ duyên" là một bài thơ tình của Xuân Diệu Trong tuyển tập "100 bài thơ tình", "Thơ duyên" mang vẻ đẹp một "hoa khôi" sáng giá.

"Thơ duyên" viết về cảnh thu dưới con mắt của một chàng trai vừa mới lớn "lần đầu rung động nỗi thương yêu", tâm hồn đang tràn ngập yêu thương, đôi mắt "xanh non” ấy nhìn đấu cũng thấy sức sống hiện lên, bao trùm khắp cõi đời duới mọi hình thức, đâu đâu cũng thấy thắm đượm tình yêu thương đằm thắm, tươi tắn và hồn nhiên tất cẳ như có duyên với nhau

tự thuở nào Cảnh và tình trong bài thơ thật đẹp, một chiều thu thơ mộng, trong mát thật duyên dáng – tất cả như cổ sự giao hòa nhịp nhàng và có duyên nợ với nhau:

"Chiều mộng hòa thơ trên nhánh duyên

Cây me ríu rít cộp chim chuyền

Đổ trời xanh ngọc qua muốn lá

Thu đến – nơi nơi động tiếng huyền"

Một sự hòa hợp tuyệt diệu: Một buổi chiều mộng mơ, bầu trời trong xanh và như có gió nhọ nhàng dung dưa, những cành cây mềm mại, có vẻ yếu đuối nhưng rất có duyên Từng cặp chim ríu rít chuyền trên những cành me, chúng quấn quýt bên nhau có đôi, có cặp trong yêu thương đầm ấm, vui tươi Thu đến, khắp nợỉ nhộn nhịp, rộn rã, không gian như vang tiếng khúc nhạc của đất trời

Chiều thu đó, không tàn tạ mà duyên dáng, không kiêu sa lộng lẫy mà quen thuộc, giản dị, dịu dàng và rát gợi cảm Ánh sáng đổ tràn xanh như ngọc lấp lánh qua muôn ngàn lá Không khí ở đây không lạnh như mùa đông, không nồng như mùa hạ khiến tâm hồn con người sáng khoái, dễ chịu

Trước Cách mạng tháng Tám, thật hiếm có một chiều thu trong sáng, tươi tấn như thế trong thơ Xuân Diệu mà chỉ có sự mông lung, xa xăm và buồn vắng:

"Êm êm chiều ngẩn ngơ chiểu

Lòng không sao cả hiu hiu khẽ buồn"

("Chiểu" – Xuân Diệu)

Chiều "Thơ duyên" không vẩn một chút u sầu, ngược lại rất vui tươi, hổn nhiên, trẻ trung và yêu đời

Con đường mùa thu xinh xinh, nhò nhắn và gió hiện ra có ảnh, có hình cùng sóng đôi với nhau Cành lá và nắng hiện lên như sự huyền diệu của đất trời, tất cả đi vào cõi "thương yêu" của nhà thơ tình yêu:

"Con đường nho nhỏ gió xiêu xiêu

Lả lả cành hoang nắng trỏ chiều

Buổi ấy lòng ta nghe ỷ bạn

Lẩn đẩu rung động nỗi thương yêu

Con đường, cành lá và cà nắng gió của đất trời đều ỉà những hình ảnh có hồn, có tâm trạng Mùa thu ở đây có vui, có xôn xao, nhưng không ồn ào, náo động mà rất hồn nhiên, dịu dàng, êm ái Cảnh vật như tạo cho con người một cảm giác lâng lâng, thích thú, vui tươi và rất dễ chịu Phải chăng, đó là nét yêu đời rất dáng quý trong "Thơ duyên"

Cảnh vật, trong mối giao hòa với nhau và con người cũng vậy "Anh" và "em" nào có quen biết nhau, nhưng tự nhiên cứ đi sóng đôi với nhau ‘như một cập vần”, không hẹn mà nên trong suốt bài thơ:

"Em bước điểm nhiên không vướng chân

Anh đi lững đững chẳng theo gần

Vô tâm – nhưng giữa bài thơ dịu

Anh với em như một cập vần"

Nhà thơ đi giữa đất trời mà như đi giừa chốn dịu êm – đi giữa một bài thơ dịu", không ồn ã, chỉ

"lững đững", chỉ chầm chậm để có thế lắng nghe những bước đi rất nhẹ, rất khẽ và cùng rất lâng

lẽ cùa mùa thu Và có lẽ, nhà thơ cũng đang nghe nơi lòng mình niềm cảm thông với vạn vật và nỗi khát khao yêu thương, khát khao được cởi mở , được chia sẻ với đời, với mọi người – nhất là với cô em nào kia ngẫu nhiên đang bước trên đường Họ đi như cách xa nhau: Em thì "điềm nhiên", còn anh thì "lững đững" và cà hai đều "vô tâm", nhưng hình như cà hai muốn xích lại gần nhau Bởi lẽ trong hai bóng "điềm nhiên" và "lững đững” ấy đều như có một chủ định muốn hòa hợp cùng nhau Tất cà đều sóng đôi, gắn quyện, tất cả như một bức thư tình, với giai điệu nhịp nhàng, êm dịu – một bài thơ của tình yêu cuộc sống trong cảnh vật đã hòa với nhau, người với người, anh" và "em" cùng ăn nhập với nhau như “một cập vần”

Với một tâm hổn nghệ sĩ khát khao, giao cảm với đời, yêu đời đến thiết tha, mặn nồng, điều đó

đã giúp cho Xuân Diệu khám phá được những nét tinh túy của thiên nhiên , con người để đọng lại trong cuộc đời những vần thơ súc tích, hồn nhiên, tươi vui đến như vậy

Cảnh vật trong "Thơ duyên" rất vui tươi huyền diệu, chẳng khác gì mùa xuân vì lòng người vui thì cành cùng vui nên Xuân Diệu đã có "Xuân không mùa", xuân như có cả trong năm xuân từ trong lòng mà tòa ra đất trời:

"Một ít nắng, vài ba sương mỏng thăm

Máy cành xanh, dăm bảy sắc yêu yêu

Thế là xuân Tôi không hỏi chi nhiều."

(Xuân không mùa – Xuân Diệu)

Mùa xuân thường là biểu tượng của cái đẹp, sự tươi tắn, trong trẻo Còn thu, Xuân Diệu đã nhận

ra cái vẻ đẹp, cái êm à vốn có cùa nó bằng con mắt trẻ trung, hồn nhiên cùa mình Chiều thu trong "Thơ duyên." có cao, có thanh, có trong xanh, có cả sự nhộn nhịp, ríu rít cùa tinh yêu đời, của tình yêu cuộc sống Vả khi nói đến con người, nói đến "anh" và ‘ em“ thì tám hồn của nhà thơ đồ rung lên một cách nồng nàn, say đắm:

"Ai hay tuy lặng bước thu êm

Tuy chẳng băng nhân gạ tỏ niềm

Trồng thấy chiều hôm ngơ ngẩn vậy

Lòng anh thôi đã cưới lòng em"

“Anh" và “em" dẫu rằng chưa hề quen biết nhau, chưa có một lời mai mối nào vẫn cứ cần một sự kết đôi, vẫn cháy khát một sự gắn quyện, hòa hợp, vẫn nghe ra một tâm hồn đồng điệu, có lẽ là

"phải lòng nhau" Nhà thơ như lắng nghe được bước đi dịu nhẹ cùa mùa thu Và tình người ờ đây cũng dịu nhẹ như cái dịu nhẹ của mùa thu vậy, thẳm sâu trong đó là xôn xao một niềm khao khát

"Thơ duyên” chưa hẳn là một bài thơ tình yêu nhưng tình yêu trong thi phẩm vẫn đẹp như bài thơ giữa không gian dịu êm cùa mùa thu đáng yêu ấy Ta nghe ra như một đám cưới của lòng nhưng rộng hơn là một điệu sống khát khao giao cảm với cuộc đời Cành trong "Thơ duyên" thì tươi vui, hiền dịu, ấm áp, còn tình trong “Thơ duyên" thì hòa điệu nhịp nhàng êm ái, thanh khiết Bức tranh thu ấn chứa cái duyên của sự sống, ẩn chứa một tình yêu rạo rực, xôn xao

Tóm lại, thơ Xuân Diệu là rung động và từ những rung động như nhặt được của đời đã chất chứa một nguồn sống dồi dảo, rạo rực và ngân vang Đọc "Thơ duyẽn", ta tháy một Xuân Diệu hồn nhiên, vui tươi, dạt dào niềm yêu say cuộc sống, khát khao giao cảm vơi thiên nhiên, tạo hóa Vẻ đẹp cùa cảnh chiều thu êm ả, trong trẻo, tươi mát trong bài thơ hiện ra trước măt chụng ta như giúp ta hiểu được giá trị của cuộc sống và phải biết yêu thương quí trọng những cái gì mả cuộc đời ban tăng cho mỗi chúng ta

Mẹ! Tiếng gọi đầu tiên lúc rời nôi khi còn thơ bé, một tếng kêu giản dị mà chứa chan biết bao tình cảm Mẹ là con đò rẽ nước, xuôi ngược dòng đời, chở gánh nặng qua bao ghềnh thác Dẫu biết con là gánh nặng của đời mẹ nhưng sao môi kia không ngừng nở nụ cười? Nụ cười ấy đối với tôi là một món quà vô giá, đã tiếp cho tôi thêm niềm tin, sức mạnh và nghị lực để vươn lên trong cuộc sống.

Từ thuở còn thơ, tôi đã có cái may mắn được nhìn thấy nụ cười của mẹ: một nụ cười tràn đầy tình cảm

Đó là niềm hạnh phúc lớn lao nhất trên đời Thật bất hạnh thay cho bao người không được ngắm nụ cười của mẹ Đau đớn thay cho những kẻ lại vùi dập, hắt hủi nụ cười ấy Có ai đó bảo rằng: “Nụ cười làm con người ta được gần nhau hơn” Vâng, chính nụ cười ấy đã giúp tôi thấu hiểu hết tình thương con vô bờ bến của mẹ, một tình cảm mà không gì có thể mua được Và nụ cười ấy là cả một vũ trụ bao la mà tôi không khám phá hết được Nhưng tôi biết nó là sức mạnh dìu tôi đứng dậy mỗi khi vấp ngã, là niềm tin, là lẽ sống của đời tôi.

Nhưng đâu phải lúc nào nụ cười của mẹ cũng giống nhau Mỗi khi tôi ngoan, mẹ cười, một nụ cười yêu thương, vui vẻ Nó làm tôi thấy rằng mình đã làm cái gì đó lớn lao cho mẹ Rồi nụ cười của mẹ động viên, khuyến khích mỗi khi tôi đạt điểm cao Nụ cười ấy làm cho niềm vui nhân lên gấp bội, làm cho tôi thấy cuộc sống này tươi đẹp biết bao khi có mẹ trên đời Đôi lúc tôi có chuyện buồn, mẹ vẫn cười nhưng

là nụ cười an ủi, vỗ về Nụ cười ấy như ngọn lửa hồng, sưởi ấm con tim non trẻ đang lo lắng, thổn thức

Có gì đẹp trên đời hơn thế, khi biết rằng mẹ đang ở bên tôi Nụ cười mẹ sưởi ấm lòng tôi, đã tiếp thêm cho tôi sức mạnh Nhưng cũng có lúc vắng nụ cười của mẹ! Và khi ấy, tôi càng nhận ra nụ cười mẹ là một

“gia tài” lớn đối với tôi

Nụ cười của mẹ đẹp lắm! nó đẹp như ánh trăng rằm, đẹp như nước hồ mùa thu Mẹ cười, một nụ cười chất phác, đậm đà Đậm một tình yêu thương sâu sắc, tha thiết biết bao Mẹ ôi, con chỉ mong mẹ cười, cười mãi với con, nụ cười ấy sẽ hằn mãi trong tm con, dù mai sau con khôn lớn bước vào đời

Mẹ ôi, con chỉ mong mẹ ở bên con mãi, nâng đỡ và che chở con như đại dương mênh mông, ngọt ngào, đằm thắm, yêu thương, nuôi nấng và bảo vệ những đàn cá bé nhỏ.

Vì nụ cười của mẹ tôi có thể làm tất cả để vượt lên Tuy mẹ cười không đẹp đối với mọi người nhưng trong tôi nụ cười của mẹ là đẹp nhất nụ cười ấy không còn cảm nghĩ nữa mà nó xuất phát từ một trái

tm của một người mẹ thiêng liêng cao cả lắm hi sinh vì con rất nhiều không thể nào diễn tả thành lời được.tôi rất hạnh phúc khi có được như vậy nụ cười của mẹ là niềm hạnh phúc,là kho báu quí giá nhất hơn bất cứ thứ gì,đối với tôi nụ cười của mẹ rất quan trọng và đã chiếm giữ một phần trong trái

tm tôi Mẹ ơi, mẹ có biết nụ cười ấy có ý nghĩa với con thế nào không, tất cả tình yêu thương của mẹ, con đều có thể thấu hiểu qua nụ cười ấy.

Mỗi khi tôi buồn, do bị điểm kém , mẹ lại đến bên tôi, bầu bạn với tôi và hơn hết vẫn là nụ cười ấm áp

ấy, an ủi động viên tôi Nụ cười ấy xua tan tất cả, xoá đi những ưu tư phiền muộn trong cuộc sống, nâng đỡ và che chở tôi Nụ cười ấy sưởi ấm tâm hồn tôi, khiến cuộc sống trở nên tươi đẹp biết bao, giúp tôi vững bước trên con đường còn dài phía trước Mẹ ôi! Thật may mắn khi có mẹ trong đời.

"Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình dạt dào

Tình mẹ thiết tha như dòng suối hiền ngọt ngào"

Mẹ là tất cả, là vầng trăng sáng, là chăn bông ấm áp, là con đò rẽ nước, xuôi ngược dòng đời, nuôi nấng, chăm sóc, bảo vệ tôi Tình yêu thương của mẹ như sông, như suối, như biển đông mênh mông, ngọt mát, dịu dàng Mẹ cười, một nụ cười trìu mến, ấm áp, yêu thương Mẹ ơi! Con yêu mẹ

nhiều lắm!