Môn võ karate nhật bản

Nguyên th y, Karate g m hai dòng là Shyorei-Ryuvà Shorin-Ryu... Trong th i gian này, Karate là kh i ngu n cho s hình thành các môn võ khác nh Judo, Aikido... Karate không ra òn trđ ước.

Karate - Tinh hoa c a ngh thu t chi n u Nh t B n ủ ệ ậ ế đ ấ ậ ả

Khi n Nh t B n, các b n d dàng nh n ra m t i u là Karate đ ậ ả ạ ễ ậ ộ đ ề đ c d y m i n i, cho m i i ạ ở ọ ơ ọ đố

t ưn g T l n n bé, t già n tr , à n ônghay ph n , h c sinh hay công ch c,… b t kì ai, n u ừ ớ đế ừ đ ẻ đ ụ ữ ọ ứ ấ ế

thích, u d dàng tham gia m t câu l c b Karate Dù trong th i i súng n g qua m t gđ ễ ộ ạ ộ ờ đạ ố ặ ươm a o, đ

l i nói ờ đ kích nhi u h n n m m thì Karate v n là m t dòng ch y xuyên su t t nề ơ ắ đấ ẫ ộ ả ố đấ ưc m t tr i ặ ờ

m c ó không ch là m t môn võ t v mà còn là tinh túy c a v n hóa, tri t h c, nhân h c và thi n ọ Đ ỉ ộ ự ệ ủ ă ế ọ ọ ề

h c Nh t B n Bài vi t dọ ậ ả ế ướ đi â y s tr l i cho câu h i: “T i sao l i là Karate?”ẽ ả ờ ỏ ạ ạ

L ch s hình thành ị ử

Có nhi u gi thuy t v s hình thành Karate nh ng rõ ràng vàcó c s v ng ch c nh t là gi thuy tề ả ế ề ự ư ơ ở ữ ắ ấ ả ế

c ghi trong T i n Bách khoa toàn th Nh t B n: Karate c hình thành b i nh ng ng i

nhà Đư n g u tiên t chân lên Okinawa.đ đ

Ng ưc dòng l ch s m t chút, vào kho ng n m 755-763, lúc này là lo n An L c S n Trung Qu c ị ử ộ ả ă ạ ộ ơ ở ố

(các b n có th lên Wiki search t khóa "Lo n An S " ạ ể ừ ạ ử để hi u v cu c n i lo n này) Cu c n i chi nể ề ộ ổ ạ ộ ộ ế

làm dân chúng b gi t h i vô s Th ng kê dân s Trung Qu c trị ế ạ ố ố ố ố ưc cu c n i chi n là 53 tri u và khi ộ ộ ế ệ

cu c n i chi n k t thúc, s ngộ ộ ế ế ố ưi còn s ng ch còn 17 tri u Trong th i lo n l c ó , không n i nào làố ỉ ệ ờ ạ ạ đ ơ

không b tàn phá, k c Thi u Lâm T Và Karate c ng b t u t â y Nhi u nhà s ã t u tán ị ể ả ế ự ũ ắ đầ ừđ ề ưđ ẩ

trong th i gian này, qua nh ng vùng t khác mà hi n nay là Hàn Qu c, Nh t B n, và m t s nờ ữ đ ệ ố ậ ả ộ ố ước thu c vùng ô ng - ô ng Nam Á v i hi v ng truy n th l i tinh hoa võ thu t Thi u Lâm.ộ Đ Đ ớ ọ ề ụ ạ ậ ế

M t nhóm ngộ ườ đ đi ã n Okinawa ( o l n nh t trong qu n o Ryukyu) Lúc này Okinawa v n còn ế đ ớ ấ ầ đả ẫ

là m t o hoang, ít dân và thu c s h u c a chính quy n Trung Qu c Nh ng võ t ng Thi u Lâm ộ đả ộ ở ữ ủ ề ố ữ ă ế

ã k t h p võ thu t Trung Hoa v i môn võ t v c a ng i dân Okinawa, t o thành lo i quy n pháp

m i có tên là Totei, Tangsho (ớ Đư n g th ) hay cái tên thông d ng h n là Okinawa-te ( òn tay c a ủ ụ ơ đ ủ

ng ưi Okinawa)

M t võ sinh ộ

Okinawa-te giao đấ u v i m t Samurai ớ ộ

Karate chính th c ứ được du nh p vào Nh t B n thì ngậ ậ ả ười ta thêm ch DO ngoài sau, ngh a là “ữ ĩ Đạo” (gi ng trà ố đạo, ki m ế đạo)

S phát tri n c a Karate ự ể ủ

Karate b t ngu n t võ thu t Trung Qu c nh ng nó ã ắ ồ ừ ậ ố ư đ được thay đổ ấi r t nhi u ề để phù h p v i ợ ớ

người dân và tình hình c a Okinawa ủ Đến kho ngth k 17-18, ngả ế ỉ ười Nh t ánh chi m Okinawa, ậ đ ế

c ng là lúc Karate ũ được bi n hóa nhi u nh t ế ề ấ Đảo Okinawa lúc này ã thu c v Nh t B n và đ ộ ề ậ ả để ữ gi gìn an ninh, trong m i làng Okinawa ch có m t con dao do m t lính Nh t gi Ngỗ ở ỉ ộ ộ ậ ữ ười nào mu n số ử

d ng thì ph i i mụ ả đ ượn nh ng c ng r t h n ch và có ki m soát ư ũ ấ ạ ế ể Để ự ệ t v , người Okinawa ch còn ỉ

cách s d ng chính c th mình V khí c a Karate c ng là d ng bi n th t các nông c hàng ử ụ ơ ể ũ ủ ũ ạ ế ể ừ ụ

ngày

c sinh ra trong th i lo n l c nên Karate t b n thân nó là m t lo i v khí chi n u Nguyên

th y, Karate g m hai dòng là Shyorei-Ryuvà Shorin-Ryu Shyorei-Ryu là dòng Karate dành cho nam ủ ồ

gi i v i các òn cớ ớ đ ương mãnh, còn Shorin-Ryu v i các òn nhu, hay còn g i là c m nã th , ớ đ ọ ầ ủ được

d y cho ph n , ngạ ụ ữ ười già và nh ng ngữ ười có th tr ng y u Dù phân chia th nào thì ể ạ ế ế đặc tr ng ư

c a Karate v n là các ủ ẫ động tác chi n ế đấu có m c tiêu là nh ng y u huy t c a c th òn th c a ụ ữ ế ệ ủ ơ ể Đ ế ủ

Karate c ng ũ đượ đơc n gi n hóa r t nhi u ả ấ ề để ế ti t ki m s c l c cho ngệ ứ ự ườ đi ánh, để ạ ụ đị h g c ch th ủ

ch trong m t, hai òn ánh, và ỉ ộ đ đ đặc bi t, Karate chú tr ng vào kh n ng chi n ệ ọ ả ă ế đấu theo nhóm Nguyên do c a nh ng bi n hóa này là vì ngủ ữ ế ười Okinawa r t ít, trong khi ấ đố ủ ủi th c a h là các ọ

Samurai v a ông l i ừ đ ạ được trang b t n r ng Trị ậ ă ước k ch có ẻ đị đầ đủ ũy v khí, người Okinawaph i ả

k t li u ế ễ đố ủ ựi th c c nhanh và có th b o v l n nhau ể ả ệ ẫ để ả b o toàn nhân s C ng t ó mà ngố ũ ừ đ ười ta

bi t ế đến Karate v i nh n nh: “M t Karateka (ngớ ậ đị ộ ườ ọi h c Karate) có th không ánh l i m t ngể đ ạ ộ ười

h c môn võ khác nh ng mọ ư ười Karateka ch c ch n ánh l i mắ ắ đ ạ ười võ sinh môn phái khác, ho c h n.”ặ ơ

B i tính chi n ở ế đấu c c cao mà trong m t th i gian r t dài, Karate ch ự ộ ờ ấ ỉ được truy n d y m t cách h n ề ạ ộ ạ

ch Ch nh ng ngế ỉ ữ ười có nhân cách t t m i ố ớ được h c.ọ

Sân t p Okinawa-te ậ ở đề n Shuri.

Sau khi du nh p vào Nh t B n (th k 18-19), Karate phát tri n theo m t hậ ậ ả ế ỉ ể ộ ướng khác Shyorei-Ryu

b mai m t d n và b tách ra nhi u h phái khác nhau b i các òn th c a dòng Karate này quá hi mị ộ ầ ị ề ệ ở đ ế ủ ể

c, không phù h p v i m c ích th thao Ch có Shorin-Ryu v n còn t n t i, không ph i vì òn th

c a dòng Karate này không nguy hi m mà vì nó phù h p v i m c ích t v h n C n ph i nói thêmủ ể ợ ớ ụ đ ự ệ ơ ầ ả

là Karate du nh p vào Nh t B n m t ph n vì ngậ ậ ả ộ ầ ười Okinawa mu n phát tri n Karate r ng rãi, m t ố ể ộ ộ

ph n vì mu n làm hòa v i chính quy n Nh t B n nên Karate m i ph i phát tri n theo hầ ố ớ ề ậ ả ớ ả ể ướng th ể

thao

T lúc Karate vào Nh t B n, nó ừ ậ ả được bi n ế đổi thêm m t l n n a ộ ầ ữ để ở tr thành m t môn th thao cho ộ ể

n ngày nay Trong th i gian này, Karate là kh i ngu n cho s hình thành các môn võ khác nh

Judo, Aikido Tuy v y, v i nh ng b c th y Karate, h kiên quy t gi tinh th n c a Karate nguyên ậ ớ ữ ậ ầ ọ ế ữ ầ ủ

th y Do ó, ngoài các l u phái Karate th thao (ví d nh Shotokan), ngày nay v n còn nhi u l u ủ đ ư ể ụ ư ẫ ề ư

phái tuân th theo nguyên t c c a Karate nguyên th y ủ ắ ủ ủ để đảm b o tính chi n ả ế đấu (ví d nh ụ ư

Kyokushin, Wado-Ryu, Goju-Ryu, Shorin-Ryu…)

Tinh hoa thi n h c trong Karate ề ọ

Khi nói đến m t danh s trong võ h c, ngộ ư ọ ười ta c ng ngh ũ ĩ đến m t thi n gi Chính s nh p thi n, ộ ề ả ự ậ ề

t l ng nghe chính mình, ã giúp cho ngự ắ đ ười luy n võ tìm ra y u t " nh" trong trong tr n ệ ế ố đị ậ đấu B ng ằ

s t nh tâm, ngự ĩ ười ta có th thông su t b n thân, hi u rõ s bi n hóa c a v n v t Tâm l ng nh ể ố ả ể ự ế ủ ạ ậ ặ ư

nước h thu cho phép ngồ ười võ s " nh" ĩ đị được trong lúc t nh và " nh"c ĩ đị ả được trong lúc động Y u ế

t " nh" ó ã góp ph n làm c th gi i bi t ố đị đ đ ầ ả ế ớ ế đến cái g i là "Tinh th n võ s ọ ầ ĩ đạo" c a ngủ ười Nh t.ậ

Thi n nh là bài h c c n b n c a Karate ề đị ọ ă ả ủ

Không ch "ỉ Định" trong tinh th n mà ngầ ười ta còn " nh" trong c th M t tr c th ng đị ơ ể ộ ụ ẳ đứng tưởng

tượng chia c t c th ngắ ơ ể ười võ s thành hai ph nĩ ầ đố ứi x ng b ng nhau M i s di chuy n, m i òn ằ ọ ự ể ọ đ

ánh u t tr c " nh"này C ng t tr c " nh", ng i võ s có th tính toán t ng òn ánh c a b n

thân l n ẫ đố ủi th Tr c " nh" cho phép ngụ đị ười võ s xu t òn linh ho t, ch p nhoáng và chính xác ĩ ấ đ ạ ớ

trong khi b n thân không di ả động

Th n khí ầ đế ừ ự ĩn t s t nh l ng trong tâm h n và c th xác c a ngặ ồ ả ể ủ ười võ s làm k ch e dè ch ư ẻ đị ứ

không ph i nh ng òn th múa may, nhún nh y b i cái "th n" ó là s k t h p hài hòa gi a ý chí, ả ữ đ ế ả ở ầ đ ự ế ợ ữ

th xác và tâm h n Ngể ồ ười ta ví s t nh l ng này nh m t vòng tròn Vòng tròn ó s th t s tròn ự ĩ ặ ư ộ đ ẽ ậ ự

n u ngế ườ ẽi v ra nó có m t tâm h n không b xôn xao, lung l c.ộ ồ ị ạ

Vòng tròn ch th t s tròn khi tâm h n hoàn toàn t nh ỉ ậ ự ồ ĩ

l ng ặ

S k t h p hài hòa gi a công và th phù h p v i y u t Thái C c trong tri t h c phự ế ợ ữ ủ ợ ớ ế ố ự ế ọ ương

ông

Đ Trong m i bài quy n, m i òn th c a Karate ỗ ề ỗ đ ế ủ đều tuân theo quy t c Thái C c (Taikyoku) ắ ự

Trong s phòng th là ti m n kh n ng t n công và trong m i òn t n công là m t th th không cóự ủ ề ẩ ả ă ấ ỗ đ ấ ộ ế ủ

k h Trong m i bẻ ở ỗ ước ti n là s chu n b ế ự ẩ ị để thoái lui và m i l n thoái lui s kh i ỗ ầ ẽ ở động cho m t ộ

bước ti n khác Có lên có xu ng, có ti n có lùi, có công có th là chìa khóa ế ố ế ủ để hoàn thi n Karate.ệ

Và i u quan tr ng nh t là Karate đ ề ọ ấ đế ừn t cu c s ng b i nó là m t nhu c u.ộ ố ở ộ ầ Karate hi n h u m i ệ ữ ở ọ

n i, m i lúc trong ơ ọ đờ ối s ng c a con ngủ ười Nh t B n Karate hi n ra trong cách h hít th , trong ậ ả ệ ọ ở

cách h làm vi c, quét d n, lau chùi,… h t p luy n m i lúc, m i n i, v i tinh th n h c h i không ọ ệ ọ ọ ậ ệ ọ ọ ơ ớ ầ ọ ỏ

ng ng ngh ừ ỉ

V khí c a Karate ũ ủ

Nh ã nói trên, Karate s d ng v khí chính là b n thân ngư đ ở ử ụ ũ ả ườ ọi h c Bên c nh ó là nh ng th ạ đ ữ ứ

v khí bi n th t các nông c s d ng hàng ngày.ũ ế ể ừ ụ ử ụ

 Tonfa- xu t thân t tay c m c a chi c c i xay th i x aấ ừ ầ ủ ế ố ờ ư

 Nunchaku (Nh khúc) - xu t thân t hai mi ng g k p bó lúa cho d ị ấ ừ ế ỗ ẹ ễ đập

 Sai - xu t thân t cây s t ấ ừ ắ để xiên th t, cá.ị

Ngoài ra còn có g y g , phi tiêu làm t s t v n.ậ ỗ ừ ắ ụ

M t ộ

c nh giao ả đấ u b ng Tonfa ằ

Karate không dùng ki m Các v khí c a Karate cho ngế ũ ủ ườ ử ụi s d ng kh n ng phòng th t t trả ă ủ ố ước các v khí c a Samurai và thu n ti n cho vi c áp sát ũ ủ ậ ệ ệ để ấ t n công h n là ánh kho ng cách xa ơ đ ở ả

Ch nh ng ai s d ng thành th o v khí m i ỉ ữ ử ụ ạ ũ ớ được coi là ã đ được h c Karate.ọ

Karate hi n ệ đạ i

Người có công mang Karate vào Nh t B n là Funakoshi Gichin Funakoshi Gichin sinh n m 1868 vàậ ả ă

m t n m 1957 t i Okinawa Ông là ngấ ă ạ ười khai sinh ra h phái Shotokan và ệ được coi nh cha ư đẻ ủ c a Karate hi n ệ đại

Funakoshi Gichin - T s Karate hi n ổ ư ệ đạ i.

Thu thi u th i,Funakoshi ã t ra là m t ngở ế ờ đ ỏ ộ ười có n ng khi u v võ h c, ông ã ă ế ề ọ đ được h c r t ọ ấ

nhi u môn võ truy n th ng và ề ề ố đều là m t h c trò xu t s c Ngộ ọ ấ ắ ười th y ầ đầu tiên d n d t ông trên conẫ ắ

ng Karate ó là võ s Anko Azato, m t b c th y v Karate và Kendo c x a

 N m 1902, ông chính th c thành l p h phái Shotokan và phát tri n r ng kh p Okinawa.ă ứ ậ ệ ể ộ ắ

 N m 1922, Shotokan chính th c ă ứ đượ đưc a vào Nh t và thu hút r t nhi u ngậ ấ ề ườ ậi t p luy n.ệ

 N m 1936, ă Đạ đườo ng c a Shotokan ủ được chính th c d ng lên t i Tokyo.ứ ự ạ

Ngày nay, Shotokan ã phát tri n r ng kh p trên th gi i và là h phái hùng m nh nh t trong các hđ ể ộ ắ ế ớ ệ ạ ấ ệ

phái c a Karate Karate Shotakan nói riêng và Karate th thao nói chung ủ ể đề đượu c gi m b t tính ả ớ

chi n ế đấu Các tr n ậ đấ đều u có giáp b o h và thi ả ộ đấu theo nguyên tác bán va ch m ( ánh t i giáp ạ đ ớ

có i m là d ng òn) Tuy v y, Karate hi n i v n ti p thu nh ng tinh hoa c t lõi c a Karate

b o t n và phát tri n.ả ồ ể

Hai mươ đ ềi i u dướ đi ây c a Funakoshi ủ đề đượu c gi ng d y h u h t võ ả ạ ở ầ ế đường Karate vì ó khôngđ

ch là quy t c v võ thu t mà còn là cách s ng c a m t võ sinh Karate.ỉ ắ ề ậ ố ủ ộ

1 Karate b t ắ đầu b ng L và k t thúc c ng b ng L ằ ễ ế ũ ằ ễ

2 Karate không ra òn trđ ước

3 Karate ph i gi Ngh a.ả ữ ĩ

4 Bi t mình r i m i bi t ngế ồ ớ ế ười

5 K thu t không b ng Tâm thu t.ĩ ậ ằ ậ

6 Để tinh th n tho i mái.ầ ả

7 Khinh su t thì r c r i.ấ ắ ố

8 Không ch trong võ ỉ đường m i có Karate.ớ

9 Rèn luy n Karate là c ệ ả đời

10 M i th ọ ứ đều là Karate

11 Karate c ng nh nũ ư ước nóng, không hâm nó s ngu i.ẽ ộ

12 Ngh ĩ đừng b i thay vì th ng.ạ ắ

13 B n thân là tùy vào ả đối phương

14 K t qu tùy vào kh n ng ki m soát.ế ả ả ă ể

15 Chân tay c ng là ki m.ũ ế

16 Ra kh i nhà là có c tri u ch th ỏ ả ệ đị ủ

17 Càng t p ph i càng t nhiên.ậ ả ự

18 T p quy n th t chu n nh ng th c chi n thì hãy quên i.ậ ề ậ ẩ ư ự ế đ

19 Ki m soát ể độ nhanh ch m, n ng nh ậ ặ ẹ

20 Luôn chính ch n khi d ng võ.ắ ụ

Karate nguyên th y ủ

Khác v i Karate hi n ơ ệ đại mang tính th thao, Karate nguyên th y mang tính chi n ể ủ ế đấu cao h n ơ

Trong tr n ậ đấ ủu c a các l u phái Karate nguyên th y, ư ủ đấu th không mang gang tay, không có ủ đồ

b o h và các òn ánh ả ộ đ đ đều là ánh th t, đ ậ được phát l c t i a Lu t thi ự ố đ ậ đấu ch c m ánh vào h bỉ ấ đ ạ ộ

và l ng, còn l i thì không gi i h n i m ánh m t s n i, ngư ạ ớ ạ đ ể đ Ở ộ ố ơ ười ta h n ch thêm các òn ánh ạ ế đ đ

m t, ví d nh không ặ ụ ư đượ đấc m, ch tr c di n vào m t Các l u phái b o t n và phát tri n Karate ỏ ự ệ ặ ư ả ồ ể

nguyên th y có th k ủ ể ể đến là Kyokushin, Goju-Ryu và Shorin-Ryu Trong ó, Kyokushin là l u phái đ ư

Karate nguyên th y l n nh t và ủ ớ ấ đậm tính chi n ế đấu nh t.ấ

Người sáng l p Kyokushin là Matsutatsu Oyama Ông ậ được bi t ế đến nh m t huy n tho i Karate, ư ộ ề ạ

không ch b i ông ã ch t gãy s ng c a 47 con bò, mà vì ông dành h t th i gian ỉ ở đ ặ ừ ủ ế ờ đời mình cho Karate Trong su t cu c ố ộ đời, ông ch a bao gi t ch i m t tr n ư ờ ừ ố ộ ậ đấu nào Đố ới v i ông, "trái tim" c a ủ

Karate chính là chi n ế đấu Do ó, dù ra đ đời trong th k 20 nh ng Kyokushin v n gi nguyên tính ế ỉ ư ẫ ữ

ch t c a Karate nguyên th y Tinh th n c a ông ấ ủ ủ ầ ủ được xem nh kim ch nam cho t t c môn sinh ư ỉ ấ ả

Kyokushin trên toàn th gi i.ế ớ

Masutatsu Oyama - T s Kyokushin ổ ư

Mang trong mình m t ph n l ch s , là tinh hoa c a thi n h c, là hi n thân c a con ngộ ầ ị ử ủ ề ọ ệ ủ ười và hàng

tr m n m v n hóa Nh t B n, Karate chính là viên ng c c a ă ă ă ậ ả ọ ủ đấ ướt n c này Ngày nay, Karate ã vđ ượt

ra kh i biên gi i Nh t B n ỏ ớ ậ ả để đ ấ ứ đ i b t c âu trên th gi i, góp ph n mang tinh th n võ s ế ớ ầ ầ ĩ đạ ủo c a

người Nh t truy n bá n m châu.ậ ề ă