phân tích nội dung thực hiện nghĩa vụ dân sự liên đới

bài tập lớn học kỳ môn luật dân sự 2 được 8,5 điểm Thực hiện nghĩa vụ dân sự liên đới là một trong những quan hệ pháp luật được luật dân sự điều chỉnh. Đây là một vấn đề khó trong thực tiễn cuộc sống của xã hội. Vấn đề này có rất nhiều quan điểm còn chưa thống nhất cả trong lý luận pháp luật lẫn trong thực tiễn xét xử của các cơ quan tòa án. Với mong muốn đi sâu nghiêm cứu vấn đề còn đang tồn tại trong cách hiểu, cách suy nghĩ của bản thân về vấn đề này vậy nên em quyết định chọn vấn đề này để có thể hiểu được kĩ hơn được sâu hơn. Trong bài viết còn nhiều chỗ chưa khai thác được sâu vấn đề do giới hạn kiến thức thực tiễn cũng như kiến thức về luật học do vậy sẽ không tránh được những sai lầm, thiếu sót vậy nên em rất mong nhận được sự phê bình từ các thầy cô để bản thân sữa chữa MỤC LỤC Lời mở đầu 1 Nội dung 1 I. Một số vấn đề lý luận. 1 1. Khái niệm nghĩa vụ dân sự. 1 2. Khái niệm thực hiện nghĩa vụ dân sự liên đới. 2 II. Phân tích nội dung thực hiện nghĩa vụ dân sự liên đới. 2 III. Sưu tầm và phân tích một vụ việc về nghĩa vụ dân sự liên đới trên cơ sở các quy định của pháp luật dân sự Việt Nam hiện hành. 6 1. Tóm tắt vụ việc. 6 2. Phân tích nội dung thực hiện nghĩa vụ dân sự liên đới của các chủ thể: 7 Kết luận 9 Danh mục tài liệu tham khảo 10

Lời mở đầu

Thực hiện nghĩa vụ dân sự liên đới là một trong những quan hệ pháp luật được luật dân sự điều chỉnh Đây là một vấn đề khó trong thực tiễn cuộc sống của

xã hội Vấn đề này có rất nhiều quan điểm còn chưa thống nhất cả trong lý luận pháp luật lẫn trong thực tiễn xét xử của các cơ quan tòa án Với mong muốn đi sâu nghiêm cứu vấn đề còn đang tồn tại trong cách hiểu, cách suy nghĩ của bản thân về vấn đề này vậy nên em quyết định chọn vấn đề này để có thể hiểu được kĩ hơn được sâu hơn Trong bài viết còn nhiều chỗ chưa khai thác được sâu vấn đề

do giới hạn kiến thức thực tiễn cũng như kiến thức về luật học do vậy sẽ không tránh được những sai lầm, thiếu sót vậy nên em rất mong nhận được sự phê bình

từ các thầy cô để bản thân sữa chữa

Nội dung

I. Một số vấn đề lý luận.

1. Khái niệm nghĩa vụ dân sự.

Theo Điều 180, Bộ luật dân sự năm 2005: “nghĩa vụ dân sự là việc mà theo

đó một hoặc nhiều chủ thể (sau đây gọi chung là bên có nghĩa vụ)phải chuyển giao vật, chuyển giao quyền, trả tiền hoặc giấy tờ có giá, thực hiện công việc khác hoặc không được thực hiện công việc nhất định vì lợi ích của một hoặc nhiều chủ thể khác (sau đây gọi chung là bên có quyền)”.

Như vậy, nghĩa vụ dân sự là một quan hệ pháp luật dân sự trong đó một hoặc nhiều chủ thể phải chuyển giao vật, chuyển giao quyền, trả tiền hoặc giấy tờ có giá, thực hiện hoặc không được thực hiện một hoặc một số công việc nhất định vì lợi ích của một hoặc nhiều chủ thể khác Bên phải làm hoặc không được làm những công việc được gọi là bên có nghĩa vụ Bên được hưởng lợi ích từ việc bên kia thực hiện hoặc không thực hiện một công việc được gọi là bên có quyền

2. Khái niệm thực hiện nghĩa vụ dân sự liên đới.

Thực hiện nghĩa vụ dân sự là việc bên có nghĩa vụ trong quan hệ nghĩa vụ dân sự phải làm hoặc không được làm một công việc nhất định theo thời hạn đã được xác định trong nội dung quan hệ nghĩa vụ vì lợi ích của bên có quyền

Theo khoản 1 điều 298 thì thưc hiện nghĩa vụ dân sự liên đới là: “Nghĩa vụ

dân sự liên đới là nghĩa vụ do nhiều người cùng phải thực hiện và bên có quyền

có thể yêu cầu bất cứ ai trong số những người có nghĩa vụ phải thực hiện toàn bộ nghĩa vụ”

Như vậy từ đó có thể thấy thực hiện nghĩa vụ dân sự liên đới là có nhiều chủ

thể cùng phải có trách nhiệm liên đới thực hiện toàn bộ nội dung của nghĩa vụ và

bên có quyền có thể yêu cầu bất cứ ai trong số những người có nghĩa vụ phải thực hiện toàn bộ nghĩa vụ

Sự ra đời của chế định liên đới thực hiện nghĩa vụ dân sự nhằm góp phần bảo đảm rằng bên có quyền luôn được đảm bảo quyền lợi ngay cả khi một trong

số những người thuộc bên có nghĩa vụ không có khả năng thực hiện nghĩa vụ

II. Phân tích nội dung thực hiện nghĩa vụ dân sự liên đới.

Trước tiên có thể khẳng định thực hiện nghĩa vụ dân sự liên đới nó là một quan hệ pháp luật dân sự trong chế đinh nghĩa vụ dân sự vì thế nó phải có đầy đủ nội dung cơ bản của chế định này Như chủ thể, nội dung, khách thể, đối tượng…

Nghĩa vụ dân sự được xác định là nghĩa vụ liên đới và bên có nghĩa vụ có nhiều người thì bên có quyền có thể yêu cầu bất cứ ai trong số họ phải thực hiện toàn bộ nghĩa vụ Nếu một trong số những người có nghĩa vụ thực hiện phần nghĩa vụ của họ mà những người khác chưa thực hiện thì quan hệ nghĩa vụ giữa người đã thực hiện và người có quyền vẫn chưa được coi là chấm dứt Nghĩa là người có nghĩa vụ không những phải thực hiện nghĩa vụ của mình mà còn phải thực hiện nghĩa vụ thay cho những người có nghĩa vụ khác khi người đó không

có khả năng thực hiện nghĩa vụ

Theo khoản 2, Điều 298, Bô luật dân sự năm 2005: “Trong trường hợp một

người đã thực hiện toàn bộ nghĩa vụ thì có quyền yêu cầu những người có nghĩa

vụ liên đới khác phải thực hiện phần nghĩa vụ liên đới của họ đối với mình” Có

nghĩa là: nếu một người đã thực hiện toàn bộ nghĩa vụ, thì quan hệ nghĩa vụ dân

sự liên đới giữa những người có nghĩa vụ (kể cả những người chưa thực hiện) với người có quyền được chấm dứt Đồng thời, sẽ phát sinh một nghĩa vụ hoàn lại trong đó, người đã thực hiện nghĩa vụ có quyền yêu cầu những người chưa thực hiện nghĩa vụ phải thanh toán phần nghĩa vụ mà người này đã thực hiện thay họ

Theo khoản 3, Điều 298, Bộ luật dân sự năm 2005: “Trong trường hợp bên

có quyền đã chỉ định một trong số những người có nghĩa vụ liên đới thực hiện toàn bộ nghĩa vụ, nhưng sau đó lại miễn cho người đó thì những người còn lại cũng được miễn thực hiện nghĩa vụ” Có nghĩa là, nếu người có quyền dân sự đã

chỉ định một trong số những người có nghĩa vụ dân sự thực hiện toàn bộ nội dung của nghĩa vụ mà sau đó lại miễn thực hiện cho người đó, thì nghĩa vụ được chấm dứt toàn bộ Mặt khác, trong trường hợp bên có quyền chỉ miễn việc thực hiện nghĩa vụ cho một trong số những người có nghĩa vụ liên đới không phải thực hiện phần nghĩa vụ của mình thì những người còn lại vẫn phải liên đới thực hiện phần nghĩa vụ của họ (theo khoản 4, Điều 298, Bộ luật dân sự)

Đối với trường hợp thực hiện nghĩa vụ dân sự liên đới đối với nhiều người

có quyền liên đới thì xác định nội dung thực hiện nghĩa vụ dân sự liên đới căn cứ vào Điều 299, Bộ luật dân sự năm 2005:

"1 Nghĩa vụ dân sự đối với nhiều người có quyền liên đới là nghĩa vụ mà theo đó mỗi người trong số những người có quyền đều có thể yêu cầu bên có nghĩa vụ thực hiện toàn bộ nghĩa vụ.

2 Bên có nghĩa vụ có thể thực hiện nghĩa vụ của mình đối với bất cứ ai trong số những người có quyền liên đới.

3 Trong trường hợp một trong số những người có quyền liên đới miễn cho bên có nghĩa vụ không phải thực hiện phần nghĩa vụ đối với mình thì bên có nghĩa vụ vẫn phải thực hiện phần nghĩa vụ còn lại đối với những người có quyền liên đới khác."

Có thể hiểu như sau:

Khi nghĩa vụ dân sự được xác định là nghĩa vụ liên đới mà bên có quyền gồm nhiều người thì một trong số những người có quyền đó đều có thể yêu cầu bên có nghĩa vụ dân sự phải thực hiện toàn bộ nghĩa vụ mà không cần có sự ủy quyền của người có quyền liên đới khác Nghĩa là người có quyền không những

có quyền yêu cậu bên có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ đối với phần quyền của mình mà còn có quyền mà còn có quyền yêu cầu bên đó phải thực hiện trước mình phần nghĩa vụ đối với những người có quyền khác

Người có nghĩa vụ có thể thực hiện nghĩa vụ cho từng người có quyền, nhưng cũng có thể thực hiện toàn bộ nghĩa vụ cho một trong số những người có quyền liên đới Khi nghĩa vụ được thực hiện xong, dù rằng việc thực hiện nghĩa

vụ đó chỉ cho một người có quyền, thì nghĩa vụ dân sự liên đới vẫn chấm dứt toàn bộ Đồng thời phát sinh một nghĩa vụ hoàn lại, trong đó người có quyền nào

đã tiếp nhận sự thực hiện nghĩa vụ phải thanh toán cho những người có quyền khác phần quyền mà mình đã nhận thay họ

Nếu một trong số những người có quyền liên đới miễn cho người có nghĩa

vụ thực hiện nghĩa vụ đối với phần quyền của mình, thì người có nghĩa vụ chỉ phải thực hiện phần nghĩa vụ còn lại đối với những người có quyền liên đới khác Nếu một trong số những người có quyền liên đới miễn cho riêng một người trong số những người trong số những người có nghĩa vụ đối với riêng phần quyền của mình, thì riêng người có nghĩa vụ được miễn không phải thực hiện nghĩa vụ đối với phần quyền của người đã miễn

Tuy nhiên việc thực hiện nghĩa vụ dân sự liên đới còn tồn tại một số vấn đề bất cập, cụ thể:

- Về đối tượng của thực hiện nghĩa vụ dân sự liên đới: theo quy định tại khoản 1, Điều 282 Bộ luật dân sự năm 2005 thì đối tượng của thực hiện nghĩa vụ dân sự nói chung là tài sản hoặc công việc phải thực hiện hoặc không được thực hiện Vấn đề đặt ra là: quan hệ hoàn lại giữa các bên sẽ được giải quyết ra sao khi có một trong số những người có nghĩa vụ đã thực hiện toàn bộ nghĩa vụ Bởi, đối với đối tượng là tài sản thì có thể định giá trị để phân chia, nhưng với đối tượng

là công việc có tính chất đặc thù không thể chia phần thì khi thực hiện không thể biết đâu là phần của mỗi người để hoàn trả

- Trong quan hệ nghĩa vụ liên đới, khi một chủ thể có nghĩa vụ chết mà không còn khả năng thực hiện nghĩa vụ thì bên có quyền có quyền yêu cầu các chủ thể có nghĩa vụ còn lại phải liên đới thực hiện toàn bộ nghĩa vụ để bảo đảm quyền lợi của mình Nếu như thế sẽ không phát sinh quan hệ hoàn lại giữa ngưỡi đã thực hiện toàn bộ nghĩa vụ với người có nghĩa vụ còn lại vì người này đã chết và không có khả năng thực hiện nghĩa vụ Như thế sẽ không đảm bảo quyền lợi cho bên đã liên đới thực hiện nghĩa vụ thay

- Các quy phạm pháp luật điều chính quan hệ nghĩa vụ dân sự liên đới cũng không đặt ra vấn đề xác định phần trách nhiệm của mỗi chủ thể ở bên có nghĩa vụ

Vì vậy, cần khắc phục những vấn đề bất cập còn tồn tại để hoàn thiện hệ thống pháp luật về nghĩa vụ dân sự liên đới Cụ thể như:

Nên quy định việc xác định phần nghĩa vụ của mỗi chủ thể của bên có nghĩa

vụ liên đới; Bởi chỉ có như thế mới hạn chế được các sai sót trong việc áp dựng pháp luật để giải quyết vụ việc của tòa án cũng như hạn chế tranh chấp có thể xảy

ra sau này giữa các chủ thể có nghĩa vụ

Tiếp đó, việc bắt một chủ thể nào đó phải chịu rủi ro khi phải thực hiện thay phần của một chủ thể đã “chết” là hoàn toàn bất cập, có thể nên có quy định việc

các chủ thể thuộc bên có quyền và bên có nghĩa vụ mỗi bên cùng phải gánh chịu một phần nào đó sẽ hợp tình, hợp lí hơn

III. Sưu tầm và phân tích một vụ việc về nghĩa vụ dân sự liên đới trên cơ sở các quy

định của pháp luật dân sự Việt Nam hiện hành.

1. Tóm tắt vụ việc.

Vào ngày 28/6/2007, ông Trần Văn H nhận vận chuyển cho bà Nguyễn Thị

K một xe hàng Cụ thể, trong hợp đồng vận chuyển có ghi rõ: trị giá của xe hàng

là 1 tỷ đồng, vận chuyển hàng đến tỉnh Tuyên Quang, nếu như không vận chuyển hàng đến nơi quy định thì ông H phải đền bù cho bà K số tiền bằng giá trị hàng Anh Trần Văn M, chị Trần Thị N và anh Trần Văn Q (đều là con đẻ của ông H) là những người liên đới đứng ra bảo lãnh cho ông H vận chuyển hàng, với cam kết

là sẽ thực hiện việc trả số tiền bằng với trị giá hàng của bà K thay cho ông H nếu như hết thời hạn mà ông không chuyển hàng đến đúng nơi như đã quy định trong hợp đồng Giữa M, N và Q không có thỏa thuận gì khác về việc bảo lãnh này Việc bảo lãnh của anh M, chị N và anh Q với ông H được lập thành văn bản, có công chứng, chứng thực tại trụ sở Ủy ban nhân dân quận Đống Đa, thành phố Hà Nội nơi các bên đang sinh sống

Trong quá trình vận chuyển do sơ suất của ông H nên toàn bộ số hàng hóa

mà ông vận chuyển đã bị hỏng hoàn toàn

Ông H lúc này không thể thực hiện nghĩa vụ đền bù , đồng thời trong ba người đã đứng ra bảo lãnh cho ông H, chỉ có chị N hiện tại là có khả năng thực hiện toàn bộ nghĩa vụ đền bù theo như cam kết trong hợp đồng Vì thế, bà K yêu cầu chị N trong thời hạn 1 tháng từ ngày 2/7/2009 phải thực hiện nghĩa vụ thay cho ông H

Ngày 20/7/2009, chị N đã trả cho bà K 500 triệu đồng, đồng thời không chấp nhận thực hiện toàn bộ nghĩa vụ trả cả 1 tỷ đồng, từ chối thực hiện phần nghĩa vụ thay cho anh M và anh Q Bà K đợi đến hết ngày 2/8/2007 nhưng vẫn không

dân quận Đống Đa Căn cứ vào vụ việc, Tòa án đã ra quyết định buộc chị N phải thực hiện toàn bộ nghĩa vụ liên đới trả nợ cho bà K bằng tài sản của mình thay cho anh M và anh Q Sau đó, chị N đã phải trả nốt 500 triệu đồng còn lại cho bà

K theo như quyết định của Tòa án nhân dân quận Đống Đa

2. Phân tích nội dung thực hiện nghĩa vụ dân sự liên đới của các chủ thể:

- Chủ thể:

Bên thuê vân chuyển (bên nhận bảo lãnh): Bà Nguyễn Thị K

Bên vận chuyển (bên được bảo lãnh): Ông Trần Văn H

Bên liên đới bảo lãnh: anh Trần Văn M, chị Trần Thị N, anh Trần Văn Q

- Khách thể: bao gồm các xử sự của các bên chủ thể mà thông qua các xử sự đó, quyền yêu cầu và nghĩa vụ của các chủ thể mới được thực hiện Cụ thể, thông qua hành vi của chị N thực hiện việc trả tiền đối với bà K, quyền yêu cầu của bà K (nhận lại được 1 tỷ) và nghĩa vụ trả nợ của ông H cũng như nghĩa vụ liên đới của

M, N, Q được thực hiện

- Đối tượng của quan hệ nghĩa vụ: là tài sản, cụ thể là khoản tiền 1 tỷ đồng theo thỏa thuận các bên đã giao kết trong hợp đồng

- Nội dung của nghĩa vụ liên đới:

+ Bà K (bên có quyền yêu cầu):

Trong tình huống trên, bà K có quyền yêu cầu chị N thực hiện toàn bộ nghĩa

vụ thay cho ông H khi ông không vận chuyển hàng đến nơi quy định Xử sự này của bà B là hoàn toàn đúng quy định của pháp luật bởi lẽ theo như cam kết trong hợp đồng, anh M, chị N, anh K là những người liên đới đứng ra bảo lãnh cho ông

H Đồng thời, theo khoản 1 Điều 298 Bộ luật dân sự năm 2005 thì: “nghĩa vụ

dân sự liên đới là nghĩa vụ do nhiều người cùng phải thực hiện và bên có quyền

có thể yêu cầu bất cứ ai trong số những người có nghĩ vụ phải thực hiện toàn bộ nghĩa vụ” Ngoài ra, việc bà K làm đơn khiếu kiện lên Tòa án nhân dân quận

Đống Đa đề nghị xử lý vụ việc nhằm bảo đảm quyền lợi của bà là đúng, bởi lẽ bà

K đã trực tiếp yêu cầu chị N phải thực hiện toàn bộ nghĩa vụ nhưng chị N lại cố tình không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ Cho nên bà K hoàn toàn có quyền yêu cầu

+ Ông H, anh M, chị N, anh Q (bên có nghĩa vụ đáp ứng):

Trong trường hợp trên, ông H là người trước tiên phải thực hiện nghĩa vụ theo như thỏa thuận trong hợp đồng Tuy nhiên, do ông H không có khả năng chi trả nên anh M, chị N và anh Q là người có trách nhiệm liên đới trả nợ thay cho ông H theo như cam kết bảo lãnh trong hợp đồng

Do bà K yêu cầu chị N phải thực hiện toàn bộ nghĩa vụ khi anh M và Q không có khả năng thực hiện là hoàn toàn có cơ sở pháp luật (khoản 1 Điều 5 BLDS 2005) nên chị N có nghĩa vụ thực hiện toàn bộ nghĩa vụ Nhưng trong quá trình thực hiện, chị N mới chỉ thực hiện phần nghĩa vụ của mình nên quan hệ nghĩa vụ giữa chị N và bà K chưa thể chấm dứt Vì lẽ đó, chị N tiếp tục thực hiện phần nghĩa vụ còn lại của M và Q theo đúng như cam kết trong hợp đồng và quy định của pháp luật về nghĩa vụ liên đới Chỉ khi trả đủ số tiền 1 tỷ nghĩa vụ liên đới mới chấm dứt Đương nhiên lúc này, nghĩ vụ trả nợ của ông H cũng chấm dứt theo

Ngoài ra, sau khi thực hiện toàn bộ nghĩa vụ của mình, chị N hoàn toàn có quyền yêu cầu anh M và anh Q thanh toán phần nghĩa vụ của họ trước đó đối với mình (chị N đã thực hiện thay 2 anh trước đó) theo quy định tại khoản 2, Điều

298 Bộ luật dân sự năm 2005 Đồng thời, chị N cũng có quyền yêu cầu ông H thực hiện việc thanh toán tiền thù lao bảo lãnh nếu như khi cam kết ông H và bên bảo lãnh có thỏa thuận Khi nhận được tiền thù lao bảo lãnh, chị N phải thanh toán cho anh M và anh Q phần thù lao nhận thay cho họ

Qua phân tích vụ việc trên có thể thấy hiện nay rất nhiều người không hiểu ý nghĩa của từ “liên đới” thực hiện nghĩa vụ dân sự Việc tuyên truyền, giải thích pháp luật tại phiên tòa, tại cơ quan thi hành án… đối với những trường hợp như thế này là rất cần thiết, để tránh những nhầm lẫn gây thiệt hại quyền lợi chính đáng của các bên đương sự

Kết luận

Qua phân tích các vấn đề của lí luận về và vụ việc về nghĩa vụ dân sự liên đới nêu trên chúng ta nhận thấy rằng quan hệ thực hiện nghĩa vụ dân sự cũng còn tồn tại rất nhiều những vấn đề những vướng mắc cả trong lí luận và thực tiễn Do vậy yêu cầu đặt ra là cần nhanh chóng khắc phục những vấn đề còn hạn chế, bất cập này để hoàn thiện hệ thống pháp luật về nghĩa vụ dân sự liên đới nói riêng và

hệ thống pháp luật dân sự nói chung

Danh mục tài liệu tham khảo

- Trường Đại học Luật Hà Nội, “giáo trình luật dân sự Việt Nam”, Nxb Công an

Nhân dân, 2006

- TS Phạm Minh Tuyết; TS Lê Kim Giang, “hướng dẫn môn học luật dân sự”,

Nxb Lao động, Hà Nội, 2013

- Bộ luật Dân sự 2005 nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam

- Nguyễn Minh Tuấn, “Bình luận khoa học Bộ luật Dân sự của nước Cộng hòa

Xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2014.

- Một số trang web:

http://baobinhdinh.com.vn/anninh-trattu/2007/5/43520/

http://luanvan.co/luan-van/nghia-vu-dan-su-lien-doi-va-thuc-hien-nghia-vu-dan-su-lien-doi-8356/

https://lilynnvietnam.wordpress.com/2012/11/25/ca-nhan-1-luat-dan-su-2/

MỤC LỤC