quản lý chất thải rắn đô thị

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINHTRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA ---o0o---TIỂU LUẬN Tên đề tài: Thực trạng và giải pháp quản lý thu gom, xử lý chất thải rắn trên địa bàn thành phố Buôn Ma

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

-o0o -TIỂU LUẬN

Tên đề tài: Thực trạng và giải pháp quản lý thu gom, xử lý chất thải rắn trên

địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột

MÔN: QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG KHU CÔNG NGHIỆP VÀ ĐÔ THỊ

LỚP: CHÍNH SÁCH CÔNG QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG GIÁO VIÊN: PGS.TS NGUYỄN TẤN PHONG

HỌC VIÊN: NGUYỄN KIM HUY VŨ MSHV: 7141271

Buôn Ma Thuột, tháng 9 năm 2016

I THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THU GOM, VẬN CHUYỂN, XỬ LÝ CHẤT THẢI RẮN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT:

1 Trang thiết bị, nhân lực thu gom, vận chuyển

Hiện nay trên địa bàn thành phố có 02 đơn vị thu gom vận chuyển chất thải sinh hoạt là Công ty TNHH Một thành viên Đô thị và Môi trường Đắk Lắk và Công ty TNHH Môi trường Đông Phương Thực trạng máy móc, trang bị kỹ thuật được đầu tư trang bị như sau:

Bảng 1 Số lượng và chủng loại phương tiện, máy móc, thiết bị

Nguồn: Công ty TNHH MTV Đô thị và Môi trường tỉnh Đắk Lắk

Với tổng số lao động trực tiếp: 365 công nhân, trong đó: 300 công nhân thực hiện công tác quét dọn vệ sinh, 30 công nhân theo xe thu gom rác thải, 19 công nhân lái xe thu gom rác và 16 công nhân xử lý rác

Nhìn chung qua các năm thành phố đã chú trọng đầu tư thêm các loại trang thiết bị phương tiện cho lĩnh vực thu gom, vận chuyển và xửu lý rác thải sinh hoạt,

tuy nhiên các trang thiết bị vẫn còn rất hạn chế và công nghệ chủ yếu là lạc hậu, mới đáp ứng nhu cầu tối thiểu của Thành phố

Hiện nay do nguồn kinh phí ngân sách của tỉnh, thành phố còn nhiều khó khăn nên chưa thể đầu tư các loại thiết bị hiện đại phục vụ công tác xử lý rác thải sinh hoạt được làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác bảo vệ môi trường của thành phố

2 Bãi chôn lấp, xử lý chất thải rắn sinh hoạt

Quy mô dự án là 60 ha, trong đó giai đoạn I (từ 2000-2005) đã thực hiện là

22 ha, công suất hoạt động tối đa là: 240 tấn/ngày.đêm Công nghệ xử lý: Theo phương pháp chôn lấp Địa điểm xây dựng tại thôn 3 và thôn 4 thuộc địa bàn xã

Cư ÊBur, thành phố Buôn Ma Thuột, Bãi chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt thành phố Buôn Ma Thuột nằm về phía Tây Bắc của thành phố, cách trung tâm thành phố 8 km

Hiện nay toàn bộ lượng rác thải của thành phố đều được chuyển vào Bãi chôn lấp chất thải rắn để xử lý với phương pháp chôn lấp ở bãi lộ thiên (200 tấn/ngày/đêm) và chưa đầu tư lắp đặt hệ thống thu gom, xử lý nước rỉ rác Hầu hết diện tích đất canh tác của nhân dân (phía Tây Bắc) đều bị ảnh hưởng bởi nước thải

từ bãi chôn lấp chất thải, đặc biệt là khi trời mưa với lượng nước lớn chảy tràn vào đất canh tác của các hộ dân gây hư hại cho các loại cây cối hoa màu và chảy tràn

ra suối gây ô nhiễm trên diện rộng

3 Kết quả hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý rác

Thành phố Buôn Ma Thuột: Thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải đạt 75-80% lượng chất thải sinh hoạt Khối lượng CTR phát sinh trên địa bàn được thu gom, vận chuyển: ước tính khoảng 199 tấn/ngày/đêm Trong khi đó khối lượng rác thải phát sinh trên địa bàn thành phố hiện nay khoảng 250 tấn/ngày/đêm

Biểu 1 Khối lượng rác thu gom rác ở Buôn Ma Thuột qua các năm

(Nguồn: Công ty TNHH một thành viên Đô thị và Môi trường tỉnh Đắk Lắk)

II CÁC CÔNG CỤ QUẢN LÝ VÀ KIỂM SOÁT HIỆN NAY

Cơ quan quản lý giám sát Nhà nước trực tiếp đối với việc xử lý chất thải sinh hoạt trên địa bàn Tp BMT hiện tại là Phòng Quản lý Đô thị Thành phố Tuy nhiên các đơn vị thực hiện công tác thu gom, vận chuyển và sử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn còn chịu sự chỉ đạo, chi phối của các cơ quan và ban ngành chức năng khác

Sơ đồ 1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức quản lý

Nguồn: Công ty TNHH MTV Đô thị và Môi trường tỉnh Đắk Lắk

+ Chức năng nhiệm vụ của các đơn vị:

- UBND tỉnh: là cơ quan chức năng có nhiệm vụ đề ra các chủ trương, chính sách để triển khai đến các cấp, ban ngành đoàn thể để thực hiện các yêu cầu về công tác Bảo vệ môi trường nói chung và công tác quản lý chất thải rắn đô thị nói riêng của địa phương

- Sở Tài nguyên Môi trường: có chức năng tham mưu cho UBND tỉnh về lĩnh vực chuyên môn, đồng thời tư vấn giám sát chuyên sâu đối với các hoạt động về môi trường của địa phương

UBND

thành phố

UBND tỉnh

Sở TNMT

Phòng Đô thị Phòng tài

chính-Kế hoạch

Sở Xây dựng

Sở Tài chính

Công ty TNHH một thành viên

Đô thị và Môi trường Đắk Lắk trường Đông PhươngCông ty TNHH Môi

Phòng TNMT

Sở Kế hoạch

và Đầu tư

- Sở Kế hoạch và Đầu tư: thực hiện việc lập kế hoạch, phân bổ vốn ngân sách đầu tư cho các dự án về môi trường tại địa phương, có chức năng tham mưu đối với UBND tỉnh để đề ra các chính sách thiết thực và hiệu quả cao trong lĩnh vực được giao

- Sở Tài chính: Sở Tài chính là cơ quan chuyên môn tham mưu và giúp Uỷ ban nhân dân tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tài chính; ngân sách nhà nước; thuế, phí, lệ phí và thu khác của ngân sách nhà nước; tài sản nhà nước; các quỹ tài chính nhà nước; đầu tư tài chính; tài chính doanh nghiệp; kế toán; kiểm toán độc lập; giá và các hoạt động dịch vụ tài chính (sau đây gọi chung là lĩnh vực tài chính) tại địa phương theo quy định của pháp luật

- Sở Xây dựng: thực hiện việc xây dựng quy hoạch phát triển hệ thống các

đô thị, các điểm dân cư tập trung (bao gồm cả điểm dân cư công nghiệp, điểm dân

cư nông thôn) trên địa bàn tỉnh, đảm bảo phù hợp với chiến lược, quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống đô thị quốc gia, quy hoạch xây dựng vùng liên tỉnh đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; tổ chức thực hiện sau khi được Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt Đồng thời chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng các cơ chế, chính sách, giải pháp nhằm thu hút, huy động các nguồn lực để đầu tư xây dựng và phát triển các đô thị đồng bộ, các khu đô thị mới kiểu mẫu, các chính sách, giải pháp quản lý quá trình đô thị hoá, các mô hình quản lý đô thị; tổ chức thực hiện sau khi được Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt, ban hành

- UBND thành phố: Tổ chức thực hiện bảo vệ môi trường; phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, bão lụt, thực hiện các chủ trương chính sách của UBND tỉnh ban hành, quản lý điều hành và giao khoán các công tác về lĩnh vực hoạt động công ích đối với việc quản lý đô thị

- Phòng Đô thị thành phố: tham mưu giúp việc cho UBND thành phố về các lĩnh vựa liên quan đến đô thị, UBND thành phố ủy quyền cho Phòng Đô thị thành

phố ký hợp đồng đối với các hoạt động dịch vụ công ích về vệ sinh môi trường với các đơn vị chức năng thực hiện trực tiếp

- Phòng Tài chính kế hoạch: thực hiện việc xây dựng các kế hoạch trong công tác xây dựng kinh tế xã hội, Lập dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn; dự toán thu, chi ngân sách địa phương, phương án phân bổ dự toán ngân sách cấp mình; quyết toán ngân sách địa phương; lập dự toán điều chỉnh ngân sách địa phương trong trường hợp cần thiết trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định

và báo cáo Uỷ ban nhân dân, cơ quan tài chính cấp trên trực tiếp;

- Phòng Tài nguyên Môi trường là cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân thành phố, có chức năng tham mưu, giúp Uỷ ban nhân dân thành phố quản lý nhà nước về: đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, môi trường

- Công ty TNHH Một thành viên Đô thị và Môi trường Đắk Lắk và Công ty TNHH Môi trường Đông Phương là đơn vị chức năng thực hiện công việc thu gom vận chuyển chất thải sinh hoạt

Mối quan hệ chỉ đạo, thực hiện giữa cơ quan quản lý Nhà nước và đơn vị thực hiện còn nhiều bất cập chồng chéo Điều này làm ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện công việc của các đơn vị thực hiện công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn

III GIẢI PHÁP KIỂM SOÁT CHẤT THẢI RẮN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT:

1 Đánh giá chung thực trạng công tác thu gom, xử lý

Để đánh giá khách quan về thực trạng công tác thu gom vận chuyển và xử lý rác thải trên địa bàn, tác giả đã khảo sát về thực trạng công tác thu gom vận chuyển rác thải trên địa bàn thành phố BMT với số mẫu câu hỏi là: “Theo Ông (Bà), công tác thu gom vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt hiện nay trên địa bàn

thành phố Buôn Ma Thuột là như thế nào?” sau khi phân tích số liệu kết quả như sau: với 28% số người được điều tra cho rằng tình trạng thu gom, vận chuyển và xửa lý rác của thành phố còn yếu kém So sánh với tình hình thực tế ta thấy hiện nay thành phố mới chỉ thu gom được 70%-80% lượng rác thải sinh hoạt phát sinh trên địa bàn thành phố, 20%-30% lượng rác thải còn lại chưa được thu gom sẽ là nguồn gây ô nhiễm lớn cho thành phố

Bảng 2 Bảng kết quả khảo sát

Các nguyên nhân dẫn đến việc rác thải sinh hoạt chưa được thu gom và xử lý chưa thật tốt trong thời gian qua là do yếu tố ý thức vệ sinh môi trường của người dân chưa cao Để chứng minh cho thực trạng này chúng tôi đã khảo sát về nguyên nhân dẫn đến việc rác thải trên địa bàn thành phố BMT chưa được thu gom tốt với

số mẫu là 150 mẫu, sau khi phân tích số liệu kết quả nhưu sau: Có 62% số người được phỏng vấn cho rằng ý thức của người dân đóng vai trò quan trọng trong những tồn tại trên, các yếu tố về năng lực thu gom không phải là nguyên nhân chính, chiếm 8% Tuy nhiên qua số liệu ta thấy có hai vấn đề cần quan tâm đó là công tác thu gom chưa đảm bảo khoa học chiếm 13,3% và công nhân môi trường chưa tận tâm với công việc chiếm 14,7% Đây cũng là vấn đề cần quan tâm trong công tác quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn TP BMT trong tương lai

Bảng 3 Nguyên nhân rác thải chưa được thu gom và xử lý tốt

Năng lực thu gom chưa đảm bảo 8 5.3

Ý thức vệ sinh môi trường của người dân chưa cao 93 62.0

Công nhân vệ sinh môi trường chưa tận tâm với công

Công nghệ thu gom, vận chuyển, xử lý còn lạc hậu 7 4.7

2 Những thành công, hạn chế và nguyên nhân trong công tác thu gom, vận chuyển xử lý chất thải rắn trên địa bàn thành phố.

a Những mặt thành công

- Các chính sách về quy hoạch đô thị đã chú trọng đến đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ cho công tác bảo vệ môi trường như: Phê duyệt đầu tư xậy dựng bãi rác Hòa phú, thành phố Buôn Ma Thuột; các chính sách về nguồn vốn ưu đãi, các chủ trương chính sách về thu phí, lệ phí vệ sinh môi trường; nguồn vốn chi ngân sách thường xuyên phục vụ cho công tác môi trường

- Đẩy mạnh công tác truyền thông đến toàn thể các xã phường trên địa bàn thành phố thông qua các kênh thông tin như: truyền thanh, truyền hình, báo mạng, các cuộc hội, họp Bên cạnh đó thành phố đã chỉ đạo Phòng Giáo dục đào tạo triển khai lồng ghép các chương trình về vệ sinh môi trường trong trường học

- Phương tiện để thực hiện thu gom vận chuyển đến khu xử lý tập trung đã được cải thiện tốt hơn do được đầu tư thêm phương tiện, thiết bị chuyên dùng hiện đại hơn Để kiểm chứng các kết quả đạt được trong công tác quản lý thu gom vận chuyển và xử lý trên địa bàn thành phố chúng tôi tiến hành khỏa sát ở nhóm đối tượng khác, đó là nhóm đối tượng thuộc các cơ quan nhà nước, tổng mẫu điều tra các mẫu và kết quả cụ thể như sau:

Mặc dù chưa được đầu tư, xây dựng đồng bộ các loại phương tiện, trang thiết

bị phục vục cho công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải nhưng công tác thu gom xử lý rác thải của thành phố đã đạt kết quả tốt Có 64% cho rằng đạt yêu cầu,

12% cho rằng tương đối tốt Tuy nhiên 24% cho rằng còn nhiều yếu kém, mặc dù

ở 2 nhóm đối tượng khác nhau tuy nhiên kết quả điều tra cho thấy các ý kiến nhận xét là tương đối phù hợp và chính xác, nhóm đối tượng là các hộ gia đình trên địa bàn thành phố được khảo sát điều tra 150 mẫu thì có 28% cho rằng công tác thu gom vận chuyển và xử lý chưa đạt yêu cầu như đã nêu ở phần trên

b Những tồn tại hạn chế

Đối với công tác hoạch định chiến lược và chính sách quản lý chất thải sinh hoạt

Chính quyền địa phương chưa thực hiện công tác dự báo về khối lượng rác thải đối với từng năm kế hoạch

Các chính sách về quản lý rác thải sinh hoạt chưa được ban hành kịp thời Chưa ban hành các hệ thống tiêu chuẩn đô thị của địa phương phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế xã hội

- Đối với công tác thực hiện các chương trình dự án

Nhiều chương trình chưa được triển khai sâu rộng nên không mang lại hiệu quả cao

Các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng, máy móc thiết bị để phục vụ công tác thu gom, vân chuyển và xử lý rác thải chưa đồng bộ, chưa xứng tầm để đáp ứng nhu cầu công việc nên dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường, gây lãng phí ngân sách

- Đối với công tác quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn

Về cơ cấu tổ chức còn mang tính hình thức, cồng kềnh, chức năng nhiệm vụ còn chồng chéo dẫn đến tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, chưa có sự phối hợp chặt chẽ giauwx các cơ quan hữu quan làm ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng và hiệu quả công việc

Công tác thu gom rác còn nhiều bất cập, chưa có sự giám sát chặt chẽ đối với công tác xử dụng phương tiện, thiết bị và con người gây lãng phí về nhân công và nhiên liệu

Chưa có chế tài xử phạt đối với các trường hợp trốn nộp phí vệ sinh gây thất thu trong công tác thu phí hàng năm làm ảnh hưởng đến công tác quản lý rác thải của thành phố

Việc xử lý chất thải sinh hoạt còn lạc hậu, chủ yếu là chôn lấp nên nguy cơ gây ô nhiễm môi trường đất, môi trường nước và môi trường không khí rất cao; chi phí xử lý khắc phục cao;

- Đối với công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát

Qui trình kiểm tra chưa chặt chẽ, còn mang tính chiếu lệ, qua loa,đôi khi còn mang tính bao che, dung túng cho những hành vi vi phạm đối với công tác bảo vệ môi trường

Chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tham mưu đối với Chính quyền để xây dựng các quy trình kiểm tra khoa học, chính xác nhằm hạn chế các trường hợp vi phạm

Chưa đẩy mạnh công tác truyền thông đối với các quy định về môi trường để người dân nâng cao ý thức, thay đổi hành vi để bảo vệ môi trường

Cơ cấu tổ chức quản lý còn nhều bất cập đặc biệt là cơ cấu giám sát môi trường chưa được thực hiện nên việc phát hiện và khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường chưa kịp thời;

Việc tái chế để sử dụng lại các nguồn nguyên liệu rác thải chưa được quan tâm đúng mức dẫn đến chi phí cho việc xử lý chất thải ngày càng tăng cao;

Chưa tạo được cơ chế để khuyền khích nhiều thành phần kinh tế cũng như dân cư tham gia đầu tư vào lĩnh vực xử lý chất thải sinh hoạt đô thị…

Công nghệ thu gom, vận chuyển chất thải sinh hoạt đô thị mặc dù đã được đầu tư, cải tiến tuy nhiên vẫn còn rất lạc hậu, ảnh hưởng đến chất lượng môi trường và sức khỏe của người lao động cũng như cộng đồng dân cư;

Mặt khác, còn nhiều yếu tố khác tác động tiêu cực đến công tác quản lý tại các điểm thu gom rác thải trên địa bàn thành phố đặc biệt là khu vực bãi rác và các điểm đặt thùng rác Một số bộ phận người dân không có việc làm thường xuyên

thu nhặt phế liệu làm cho rác thải đổ tràn ra đường gây mất vệ sinh môi trường và

mỹ quan đô thị

c Nguyên nhân của những tồn tại hạn chế

- Chính quyền địa phương chưa thực sự chú trọng công tác bảo vệ môi trường

vì vậy chưa có các chính sách đầu tư đồng bộ hạng mục công trình phục vụ cho công tác quản lý chất thải rắn và vệ sinh môi trường

- Chưa có các chính sách khuyến khích tái chế, tái sử dụng các thành phần có ích trong rác thải để sản xuất phân hữu cơ hoặc các mục đích khác

- Chưa có các chế tài để xử lý các trường hợp trốn nộp phí vệ sinh nên dẫn đến tình trạng thất thu hàng năm

- Chưa có các chính sách hỗ trợ cho công tác truyền thông để đảm bảo rằng các thông tin về công tác bảo vệ môi trường đến được với người dân một cách hiệu quả

- Đội ngũ cán bộ chuyên trách chưa đáp ứng được yêu cầu công việc, chưa có chuyên môn trong lĩnh vực quản lý, đa phần là kiêm nhiệm, các chương trình đào tạo chuyên sâu, tập huấn chuyên môn còn hạn chế Chính vì thế cho nên công tác kiểm tra, giám sát chưa thực hiện đồng bộ, còn sơ sài, qua loa

- Chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan hữu quan và các đơn vị thực hiện công tác môi trường Như chúng ta đã biết, công tác quản lý rác thải trên địa bàn thành phố nói riêng và công tác bảo vệ môi trường nói chung muốn đạt kết quả cao đòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan hữu quan va các đơn vị thực hiện Phải có sự hỗ trợ về các thủ tục hành chính, các quy định, chủ trương cần thực hiện nhanh chóng cho phù hợp với yêu cầu cấp bách của nhệm vụ, để tránh tình trạng công việc trì trệ, gây ảnh hưởng đến môi trường, sức khỏe con người và mỹ quan đô thị

4 Giải pháp quản lý chất thải rắn trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột

- Đẩy mạnh các Chương trình truyền thông nâng cao ý thức của người dân