chien thang Mtao Mxay

–Sử thi anh hùng: Đăm Săn, Đăm Di, Xinh Nhã, Khinh Dú Ê Đê; Đăm Noi Ba Na… kể về sự hình thành của kể về cuộc đời của các tù tr ởng anh hùng, trong oại này sử thi Đăm Săn đ ợc biết đến r

ChiÕn th¾ng Mtao Mx©y

TrÝch “ §¨m S¨n”- sö thi T©y

Nguyªn

I- T×m hiÓu chung

• ThÕ nµo lµ sö thi? Em h·y kÓ tªn mét vµi sö thi mµ em biÕt?

• Sử thi là tác phẩm tự sự dân gian có qui mô to lớn, sử dụng

ngôn ngữ có vần nhịp, xây dựng những hình t ợng nghệ thuật hoành tráng, hào hùng để kể về một hoặc nhiều biến cố lớn

diễn ra trong đời sống của cộng đồng dân c thời cổ đại

• Các dân tộc thiểu số ở n ớc ta hiện còn l u giữ một kho tàng sử

thi đồ sộ và có giá trị Có hai loại sử thi dân gian:

–Sử thi thần thoại: Đẻ đất đẻ n ớc ( M ờng); ẩm ệt luông

(Thái); Cây nêu thần ( Mnông)… kể về sự hình thành của kể về sự hình thành của thế giới, của muôn loài, sự hình thành các dân tộc và các vùng c trú cổ đại của họ, sự xuất hiện của nền văn minh

buổi đầu

–Sử thi anh hùng: Đăm Săn, Đăm Di, Xinh Nhã, Khinh Dú (Ê Đê); Đăm Noi (Ba Na)… kể về sự hình thành của kể về cuộc đời của các tù tr ởng

anh hùng, trong oại này sử thi Đăm Săn đ ợc biết đến rộng

rãi hơn cả

Dùa vµo SGK em h·y tãm t¾t néi dung sö thi “ §¨m S¨n ”.

S¨n ” ®o¹n trÝch “ “ ChiÕn th¾ng Mtao Mx©y ChiÕn th¾ng Mtao Mx©y ” ” thuéc phÇn

nµo cña t¸c phÈm?

Tóm tắt nội dung của sử thi Đăm Săn “ ”.

em Hơ Nhị và Hơ Bhị ( ch ơng1, 2)

Mxây) độc ác c ớp vợ Đăm Săn và tranh quyền lực, m u làm cho

bộ tộc Đăm Săn suy sụp Đăm Săn đã đánh bại hai tù tr ởng này

để bảo vệ hạnh phúc gia đình và bộ tộc( ch ơng 3, 4, 5)

mạnh, v ơn tới cuộc sống phóng khoáng, chàng chặt cây smuk- cây sinh mệnh của dòng họ vợ, chàng chinh phục thiên nhiên,

đi bắt nữ thần mặt trời nh ng thất bại (ch ơng 6, 7 )

ờng của cậu mình, tiếp tục những cuộc chiến đấu mới ( ch ơng 8)

Đoạn trích “ Chiến thắng Mtao Mxây” nằm ở phần 2 của tác phẩm

II- Đọc- hiểu văn bản

1- Sức mạnh chiến đấu của Đăm Săn và ý nghĩa của cuộc chiến đấu ấy.

• Thái độ của Đăm Săn và Mtao Mxây đ ợc miêu tả nh

thế nào?

- Đăm Săn: đến tận nhà Mtao Mxây để thách đấu

xuống ? Cho mà xem”.

- Thái độ kiên quyết ấy khiến Mtao Mxây buộc phải xuống

đấu

Trận chiến diễn ra mấy hiệp? Em hãy miêu tả từng hiệp

• Trận chiến diễn ra hai hiệp:

Hiệp một: cả hai bên đều múa khiên:

– Mtao Mxây múa tỏ ra kém cỏi “ Khiên của hắn kêu lạch xạch nh quả m ớp khô ”

– Đăm Săn múa “ một lần xốc tới chàng vượt một đồi gianh… Một một lần xốc tới chàng v ợt một đồi gianh … Một Một lần xốc tới nữa chàng v ợt một đồi lồ ô Chàng chạy vun vút qua

phía đông vun vút qua phía tây ”

–Trong khi đó Mtao Mxây “ một lần xốc tới chàng vượt một đồi gianh… Một B ớc cao b ớc thấp chạy hết bãi tây sang bãi đông hăn vung dao chém phập một cái nh ng chỉ trúng cái chão buộc trâu ”

Hiệp hai: từ lúc Hơnhị vứt miếng trầu Đăm Săn giành lại đ ợc sức lực: “ chàng múa trên cao nh gió bão, múa d ới thấp nh gió lốc

Chòi lẫm đổ lăn lóc, cây cối chết rụi” và “ một lần xốc tới chàng vượt một đồi gianh… Một Khi chàng múa chạy n

ớc kiệu, quả núi ba lần rạn nứt, ba đồi tranh bật rễ bay tung ”

Chàng đâm vào đùi vào ng ời Mơtao Mxây hai lần nh ng không

thủng Nhờ có trời mách bảo Đăm Săn “ một lần xốc tới chàng vượt một đồi gianh… Một chộp ngay một cái chày mòn ném trúng vào vành tai kẻ địch”. Mtao Mxây ngã lăn quay ra

đất Đăm Săn “ một lần xốc tới chàng vượt một đồi gianh… Một cắt đầu Mtao Mxây bêu ngoài đ ờng, cuộc đọ sức kết thúc ”

Theo em ý nghĩa của cuộc chiến đấu giữa Đăm

Săn với Mtao Mxây là gì?

• Tuy có mục đích riêng là giành lại vợ nh ng cuộc chiến đấu của Đam

Săn còn một ý nghĩa nữa đó là thể hiên sức mạnh của cộng đồng Điều này đ ợc thể hiện qua các chi tiết:

-Lời kêu gọi của Đăm Săn đối vớ tôi tớ, dân làng của Mtao Mxây

đi theo mình

-Lời nói của Đăm Săn ra lệnh cho dân làng, tôi tớ của mình làm lễ

ăn mừng chiến thắng: “ một lần xốc tới chàng vượt một đồi gianh… Một ơ các con! ơ các con! Không còn có chỗ

để ”

-Hành động tự nguyện đi theo Đăm Săn của tôi tớ dân làng Mtao Mxây, và cảnh họ mang của cải về nhiều nh ong đi chuyển n ớc, nh vò

vẽ đi chuyển hoa, nh trai gái làng đi giếng cõng n ớc “ một lần xốc tới chàng vượt một đồi gianh… Một Từ đấy Đăm Săn càng thêm giàu có chiêng lắm , la nhiều”.

-Chi tiết: “ một lần xốc tới chàng vượt một đồi gianh… Một trai làng đi ngực chạm ngực Các cô gái đi lại vú chạm vú … Một Đăm Săn đang giàu lên … Một danh vang khắp núi ”.

LÔ ¨n mõng chiÕn th¾ng ® îc miªu t¶ nh thÕ nµo?

(quang c¶nh, con ng êi, lêi nãi)

2- Lễ ăn mừng chiến thắng

• Đăm Săn rất vui, chàng vừa nh ra lệnh, vừa nh mời mọc: “ hỡi anh em

trong nhà, hỡi bà con trong làng! Xin mời tất cả đến với ta Chúng ta sẽ

mở tiệc ăn mừng năm mới Chúng ta sẽ ăn lợn ,ăn trâu, đánh lên các chiêng, trống to, đánh lên các cồng hloong hoà nhập với chũm choẹ sao cho kêu lên ròn rã để voi đực voi cáI ra vào hiên không ngớt ”.

• Quang cảnh trong nhà Đăm Săn: đông nghịt khách, tôi tớ chật ních cả

nhà.

• Hình ảnh Đăm Săn “Nằm trên võng tóc thả trên sàn, hứng tóc chàng là

một cáI nong hoa Ngực quấn chéo một chiếc mền chiến , tai đeo nụ ” “

sắt , bên mình nghênh ngang , đủ giáo g ơm , đôi mắt long lanh nh mắt chim ghếch ăn hoa tre Bắp chân chàng to bằng cây xà ngang bắp đùi chàng to bằng ống bễ , sức chàng ngang sức voi đực , hơi thở chàng ầm

ầm tựa nh sấm dậy Chàng nằm sấp thì gãy rầm sàn , chàng nằm

nghiêng thì gãy xà dọc”.

• Miêu tả ăn uống “ Đăm Săn uống không biết say , ăn không bết no ,

chuyện trò không biết chán Cả một vùng nhão ra nh n ớc L ơn trong hang , giun trong bùn , rắn hổ , rắn mai đều chui lên nằm trên cao s ởi nắng , ếch nhái d ới gầm nhà , kì nhông ngoài bãI thì kêu lên inh ỏi suốt ngày đêm … Một ”.

• Rõ ràng Đăm Săn có “ chiêng đống ,voi bầy, có bè bạn nh nêm nh xếp

Làm sao mà có đ ợc một t t ởng đầu đội khăn nhiễu , vai mang nải hoa ,

3- Những đặc tr ng về nghệ thuật sử thi đ ợc thể

hiện qua đoạn trích

-Ngôn ngữ ng ời kể chuyện ở những đoạn:

+Miêu tả nhà Mtao Mxây +Miêu tả chân dung Mtao Mxây +Miêu tả cuộc chiến tranh 2 hiệp giữa Đăm Săn và Mtao Mxây và cảnh ăn mừng chiến thắng Ngôn ngữ ng ời kể chuyện kết hợp cả đối thoại

-Ngôn ngữ nhân vật thể hiện qua :lời đối thoại, qua câu mệnh lệnh và lời kêu gọi… kể về sự hình thành của làm cho ngôn ngữ sử thi mang sắc thái của ngôn ngữ kịch

Hai loại ngôn ngữ này muốn truyền cho ng ời đọc một cảm nhận

về ý nghĩa trọng đại của sử thi, do đó ngôn ngữ hết sức trang trọng

sánh đ ợc sử dụng trong đoạn trích:

-Các biện pháp so sánh về Mtao Mxây: khiên hắn tròn nh đầu “ một lần xốc tới chàng vượt một đồi gianh… Một

m ớp khô ” Về Đăm Săn: chàng múa trên cao nh gió lốc “ một lần xốc tới chàng vượt một đồi gianh… Một … kể về sự hình thành của múa d ới

ong đi chuyển n ớc, nh vò vẽ đI chuyển hoa… Một ”.

-Ngoài biện pháp so sánh tu từ còn là cách nói ngoa dụ, cách phóng đại

t ợng tr ng:

hết ống le,thịt dê ăn đến cháy đen hết ống lồ ô, máu bò máu trâu đọng

đen khắp sàn hiên… Một ”.

Cách nói phóng đại và biện pháp so sánh làm rõ sức mạnh phi th ờng và phẩm chất anh hùng của Đăm Săn Đăc biệt làm cho không gian, sự vật, sự việc trong tác phẩm trở nên hoành tráng phù hợp với không khí của sử thi anh hùng.

Em hãy nêu những nhân xét khái quát của mình khi học xong đoạn trích “ chiến thắng Mtao Mxây?

III- Kết luận

• Sự kiện trung tâm của đoạn trích là Đăm Săn chiến đấu giành

lại vợ bảo vệ hạnh phúc gia đình của một anh hùng trong tay một tù tr ởng thù địch Song đòi lại vợ chỉ là một cái cớ làm nảy sinh mâu thuẫn dẫn đến cuộc chiến tranh mở rộng bờ cõi làm nổi uy danh của cộng đồng Thắng hay bại của ng ời anh hùng

sẽ có ý nghĩa quyết định tất cả Trọng danh dự,gắn bó với hạnh phúc gia đình và thiết tha với cuộc sống bình yên phồn vinh

của bộ tộc chính là những tình cảm cao quí thôi thúc Đăm Săn chiến đấu và chiến thắng kẻ thù

• Đặc điểm nghệ thuật của sử thi thể hiện qua ngôn ngữ trang

trọng hào hùng, qua cách nói so sánh, ngoa dụ, phóng đại rất giàu liên t ởng

Em có suy nghĩ gì về ý nghĩa của sử thi “ Đăm

Săn” sau khi học xong đoạn trích?

• Sử thi “ một lần xốc tới chàng vượt một đồi gianh… Một Đăm Săn ”. phản ánh những khát vọng lớn lao của ng ời

Ê- Đê trong buổi đầu của lịch sử bộ tộc Thông qua số phận của nhân vật Đăm Săn, ng ời anh hùng có sức mạnh phi th ờng,

có phẩm chất cao quí, có nhiều chiến công lừng lẫy, mặc dù phải chết trong chuyến đi bắt nữ thần mặt trời, tác phẩm dựng lên một bức tranh về cuộc sống, về con ng ời, về thiên nhiên hùng vĩ, kỳ diệu của Tây Nguyên