giáo án lí 11 chuẩn đầy đủ nội dung
Trang 1Chương I ĐIỆN TÍCH ĐIỆN TRƯỜNG Bài 1 ĐIỆN TÍCH ĐỊNH LUẬT CU-LÔNG
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Trình bày được khái niệm điện tích điểm, đặc điểm tương tác giữa các điện tích, nội dung định luật Cu-lông, ý nghĩa của hằng số điện môi
- Lấy được ví dụ về tương tác giữa các vật được coi là chất điểm
- Biết về cấu tạo và hoạt động của cân xoắn
2 Kỹ năng
- Xác định phương chiều của lực Cu-lông tương tác giữa các điện tích điểm
- Giải bài toán ứng tương tác tĩnh điện
- Làm vật nhiễm điện do cọ xát
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
a) Xem SGK Vật lí 7 và 9 để biết HS đã học gì ở THCS
b) Nội dung ghi bảng (ghi tóm tắt kiến thức SGK theo các đầu mục); HS tự ghi chép các nội dung trên bảng và những điều cần thiết
Bài 1 Điện tích Định luật Cu-lông
I Sự nhiễm điện của các vật.Điện tích,tương tác điện
1 Sự nhiễm điện của các vật
2 Điện tích,điện tích điểm
3.Tương tác điện.Hai loại điện tích
II Định luật Cu-lông.Hằng số điện môi
1 Đặc điểm của lực tương tác: Độ lớn và hướng
2 Định luật…
3 Biểu thức…
4 Điện môi…
2 Học sinh: Ôn tập kiến thức đã học về điện tích ở THCS.
III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1 (… phút): Nêu mục tiêu bài học, tạo động cơ hứng thú học tập cho HS Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Nghe Giới thiệu sơn tĩnh điện, quạt dính bụi
ứng dụng tương tác điệnNêu mục tiêu bài học
Hoạt động 2 (… phút): Nghiên cứu sự nhiễm điện, điện tích, tương tác giữa
hai điện tích điểm
Trang 2Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Cọ xát
Quan sát
Nhận xét:Thước nhiễm điện hút
được mẩu giấy
Vật nhiễm điện hút vật nhẹ
Vật mang điện
Nghe,tiếp thu
Trả lời
Trả lời
Sự nay hoặc hút giữa các điện tích
Cùng dấu đẩy, trái dấu hút
Đẩy, nhiễm điện cùng dấu
Cách làm vật nhiễm điện?
Thí nghiệm nhiễm điện
Cách nhận biết một vật nhiễm điện?
Điện tích là gì?
Thông báo: Điện tích là thuộc tính của vật
Chất điểm là gì?
Liên hệ với điện tích điểm?
Sự tương tác điện là gì?
Tương tác giữa hai điện tích cùng dấu, trái dấu?
YC HS thực hiện
Hoạt động 3 (… phút): Tìm hiểu định luật Cu lông
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Hãy biểu diễn vectơ lực trường hợp đẩy ,hút?Nhận xét kết quả
Hoạt động 4 (… phút): Tìm hiểu lực tương tác giữa các điện tích trong môi trường
và hằng số điện môi
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Thông báo biểu thức lực
Thông báo điện môiVd?
YC HS thực hiệnTrường hợp nào lực nhỏ nhất theo bảng?
So sánh F trong 1.3 và 1.1?
Nhận xét
Hoạt động 5:Củng cố ,dặn dò
Trang 3Làm BT 6:C
Nghi nhận
YC HS thực hiệnVề nhà làm BT, xem định luật bảo toàn (VL10)
Cấu tạo nguyên tử (hoá 10)
Bài 2 THUYẾT ÊLECTRON ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN ĐIỆN TÍCH
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Trình bày được nội dung thuyết êlectron, nội dung định luật bảo toàn điện tích
- Lấy được ví dụ về cách nhiễm điện
- Biết cách làm nhiễm điện các vật
2 Kĩ năng
- Vận dụng thuyết êlectron giải thích được hiện tượng nhiễm điện
- Giải bài toán ứng tương tác tĩnh điện
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
a) Xem SGK Vật lí 7 để biết HS đã học gì ở THCS
b) Nội dung ghi bảng (ghi tóm tắt kiến thức SGK theo các đầu mục); HS tự ghi chép các nội dung trên bảng và những điều cần thiết
Bài 2 Thuyết êlectron – Định luật bảo toàn điện tích.
I Thuyết êlectron
1 Cấu tạo nguyên tử về phương diện điện Điện tích nguyên tố…
2 Thuyết êlectron…
II Giải thích một vài hiện tượng điện
1 Vật (chất) dẫn điện và vật (chất) cách điện…
2 Sự nhiễm điện do tiếp xúc…
3 Hiện tượng nhiễm điện do hưởng ứng…
Trang 4III Định luật bảo toàn điện tích
2 Học sinh: Ôn tập kiến thức đã học về điện tích ở THCS.
III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1 (… phút): Kiểm tra bàicũ.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Trả lời
Trả lời
Trả lời
Điện tích là gì,điện tích điểm là gì?
Tương tác giữa hai điện tích cùng dấu và trái dấu?
Định luật Cu lông? Biểu thức?
Hoạt động 2 (… phút): Tìm hiểu cấu tạo nguyên tử, điện tích nguyên tố, nội dung
thuyết êlectron
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Xem mô hình
Hạt nhân gồm proton mang điện
dương,nơ tron không mang điện
Lớp vỏ electron
Trái dấu, bằng nhau về độ lớn
Trả lời C1:electron di chuyển từ
thuỷ tinh qua dạ
Có thể , vd trong cọ xát
Trả lời Vd Na –e=Na+
Tiếp thu
Trả lời Vd Cl+e= Cl
-Trả lời Vd thanh thuỷ tinh ở C1
Cho HS xem mô hình cấu tạo nguyên tử
Cấu tạo nguyên tử?
So sánh giá trị điện tích của prôton và electron?
So sánh số proton và electron trong nguyên tử ở trạng thái trung hoà?
Thông báo điện tích nguyên tố
Gía trị điện tích nguyên tố?
Các hiện tượng điện liên quan đến sự di chuyển và cư trú của điện tư û(electron)Thông báo thuyết electron
YC HS trả lời C1
Xét một số nội dung thuyết về giải thích sự nhiễm điện
Electron có thể rời nguyên tử không?
Ion dương là gì? cho vd?
Nhấn mạnh ở cấp độ nguyên tử
Ion âm là gì? vd?
So sánh số electron và proton khi một vật nhiễm điện dương, âm? Vd?
Hoạt động 3 (… phút): Tìm hiểu vật dẫn điện ,cách điện, giải thích sự nhiễm điện do
tiếp xúc và hưởng ứng
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Nghe, tiếp thu Thông báo vật dẫn điện, điện tích tự do
Trang 5Kim loại, dung dịch.
Electron, ion
Tiếp thu
Điện môi
Nước cất, nhựa…
Trả lời C2:Vật dẫn điện cho dòng
điện đi qua hoặc làm di chuyển
được điện tích đưa từ ngoài vào
Vật cách điện không thể làm di
chuyển điện tích đưa từ ngoài vào
Nghe
Trả lời C3:Cách điện vì không có
điện tích tự do
Nghe
Vật trung hoà tiếp xúc vật nhiễm
điện, sau đó hai vật nhiễm điện
cùng dấu.
Trả lờ C4:Electron bị hút sang vật
nhiễm điện dương
Vật trung hoà đặt gần vật nhiễm
điện ở hai đầu vật sẽ nhiễm điện
trái dấu
Trả lời C5:
Cho vd vật dẫn điện?
Điện tích tự do trong kim loại, ion?
Lưu ý HS kim loại dẫn điện tốt hơn(xét ở chương sau)
Thông báo vật cách điệnTên gọi khác của vật cách điện?
Cho vd?
Nhận xét hoạt động của HS
Lưu ý HS sự phân biệt tương đối
YC HS thực hiện
Hiện tượng nhiễm điện do tiếp xúc, hưởng ứng được giải thích như thế nào
Sự nhiễm điện do tiếp xúc là gì?
Lưu ý tổng đại số điện tích không đổi , liên quan tới bảo toàn điện tích phần sau
Hệ không trao đổi điện tích với các
vật ngoài hệ
Tiếp thu,ghi nhớ
Nghe
Xét định luật quan trọng về điện tích Hệ cô lập là gì?
Hệ cô lập về điện là gì?
Thông báo định luật bảo toàn điện tích.Ứng dụng xác nguyên tố trong phản ứng hạt nhân
Hoạt động 5 (… phút): củng cố, dặn dò
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Trang 6Trả lời.
Trả lời
Làm BT 5:D
Ghi nhận
Nội dung thuyết electron?
Định luật bảo toàn điện tích.?
Nhận xét
Về nhà làm bài tập, ôn kiến thức vectơ
Bài 3 ĐIỆN TRƯỜNG VÀ CƯỜNG ĐỘ ĐIỆN TRƯỜNG
ĐƯỜNG SỨC ĐIỆN
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Trình bày được khái niệm điện trường, điện trường đều
- Phát biểu được định nghĩa của cường độ điện trường và nêu được đặc điểm của vectơ cường độ điện trường
- Biết cách tổng hợp các vectơ cường độ điện trường thành phần tại mỗi điểm
- Nêu được khái niệm đường sức điện và các đặc điểm của đường sức điện
a) Chuẩn bị hình vẽ 3.6 đến 3.9 trang 19 SGK
b) Thước kẻ, phấn màu
c) Nội dung ghi bảng (ghi tóm tắt kiến thức SGK theo các đầu mục); HS tự ghi chép các nội dung trên bảng và những điều cần thiết
Bài 3 Điện trường và cường độ điện trường
Đường sức điện
Trang 7I Điện trường
1 Môi trường truyền tương tác điện…
2 Điện trường…
II Cường độ điện trường
1 Khái niệm cường độ điện trường…
2 Định nghĩa…
3 Vectơ điện trường…
4 Đơn vị đo cường độ điện trường…
5 Cường độ điện trường của điện tích điểm…
6 Nguyên lý chồng chất điện trường…
III Đường sức điện
1 Chụp ảnh các đường sức điện…
2 Định nghĩa…
3 Hình dạng đường sức từ của một số điện trường…
4 Các đặc điểm của đường sức điện…
5 Điện trường đều…
2 Học sinh
- Chuẩn bị bài trước ở nhà
III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1 (… phút): Kiểm tra bài cũ.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Trả lời
Trả lời
Trả lời
Cấu tạo nguyên tử?
Thuyết elec tron?
Định luật bảo toàn điện tích?
Nhận xét câu trả lời
Hoạt động 2 (… phút): Nêu mục tiêu bài học tạo hứng thú học tập cho HS
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Được
Nhận thức vấn đề cần nghiên cứu
Các điện tích có tương tác được trong chân không không?
Vậy môi trường truyền tương tác là gì?
Nêu mục tiêu bài học
Hoạt động 3 (… phút) Tìm hiểu môi trường truyền tương tác điện và khái niệm điện
trường
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Tăng vì hằng số điện môi giảm
Tiếp thu
Theo H3.1 SGK khi hút không khí ra lực hút
giữa hai quả cầu tăng hay giảm?
Giới thiệu môi trường truyền tương tác điện
Trang 8F12=- F21
Biểu diễn các lực điện trực đối khi
Q<0, q>0
Dựa trên tính chất điện trường tác
dụng lực lên điện tích đặt trong nó:
Nhận xét hình vẽ
Làm thế nào nhận ra điện trường?
Phân biệt dạng chất, trường
Hoạt động 4 (… Phút): Tìm hiểu cường độ điện trường, đơn vị đo, cường độ điện
trường của một điện tích điểm
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Giảm vì lực tỉ lệ nghịch với bình
phương khoảng cách?
Vectơ chia một số là vec tơ
Khi q>0 lực F cùng chiều E
Khi q<0 lực F ngược chiều E
Vẽ theo tỉ xích
C1:Hình a lực đẩy F cùng chiều E
Hình b lực hút F cùng chiều E
Thêm hằng số điện môi ở mẫu
Điện tích Q và q càng xa nhau thì lực điện tăng hay giảm?
Phải đưa ra khái niệm đặc trưng cho sự mạnh yếu của điện trường
Biểu thức lực Cu lông?
Lập luận đưa ra thong số F/qThông báo định nghĩa cường độ điện trường
Xét một số đặc điểm của cường độ điện trường
Lực là đại lượng vectơ hay vô hướng?
Chứng tỏ cường độ điện trường là đại lượng vec tơ?
Phương chiều của vec tơ E khi q>0, q<0?
Quy ước vẽ đại lượng vectơ?
YC HS thực hiện
Xét đơn vị :Đơn vị E thành lập theo công thức?
Thông báo đơn vị V/m , giải thích sau
Xét cường độ điện trường của một điện tích điểm:
Thành lập công thức 3.3
Trường hợp Q đặt trong môi trường?
Trang 9Hoạt động 5 (… phút): Tìm hiểu nguyên lí chồng chất điện trường
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Nhận xét hình vẽ
Thông báo nguyên lí
Xét độ lớn E tổng khi hai vec tơ vuông góc,
Ngược chiều?
Hoạt động 6 (… phút): Củng cố ,dặn dò
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Trả lời
Trả lời
Ghi nhận
Định nghĩa điện trường?
Cường độ điện trường?
Về nhà học bài, làm bt
Tiết 2
Hoạt động 1:Kiểm tra
Nguyên lý chồng chất điện trường?
Nhận xét câu trả lời
Hoạt động 2:Tìm hiểu hình ảnh ,định nghĩa hình dạng đường sức
Nghe, quan sát hình vẽ Giới thiệu TN tạo hình ảnh đường sức
Xét định nghĩa đường sức:
Trang 10Đường thẳng mang vec tơ.
Tiếp thu
Đường thẳng , đường cong
Gía của vec tơ là gì?
Thông báo định nghĩa đường sức
Dạng đường sức từ h3.6 đến h3.9?
Hình dạng đường sức phụ thuộc số điện tích, giá trị điện tích
Hoạt động 4: Tìm hiểu các đặc điểm của đường sức điện và điện trường đều
Trả lời C2: Càng gần Q số đường sức
qua một đơn vị điện tích càng nhiều
cường độ điện trường càng lớn
Không
Nghe
Tiếp thu
Trọng trường trong diên tích hẹp
Đường sức là gía của E
Có , lực ngược chiều E
Xét các đặc điểm về hướng, quy ước vẽ đường sức
Thông báo đặc điểm aĐường sức có hướng không?
Thông báo không khép kín
Chiều đường sức h3.6 đến 3.9?
Thông báo quy ước vẽ đường sức
YC HS thực hiện
Tại vô cực có điện trường không?
Xét điện trường giữa hai bản kim loại tích điện trái dấu
Thông báo điêïn trường đều
Loại trường đều ở lớp 10?
Đối với điện trường đều cường độ điện trường và đường sức liên hệ như thế nào?
Thả một elec tron vào điện trường có chịu lực tác dụng không?
Hoạt động 5:Củng cố dặn dò
Trang 11Bài 4 CÔNG CỦA LỰC ĐIỆN
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Nêu được đặc điểm lực từ tác dụng lên điện tích trong điện trường đều
- Lập được biểu thức tính công của lực điện trong điện trường đều
- Phát biểu được đặc điểm của công dịch chuyển điện tích trong điện trường bất kì
- Trình bày được khái niệm, biểu thức, đặc điểm của thế năng của điện tích trong điện trường, quan hệ giữa công của lực điện trường và độ giảm thế năng của điện tích trong điện trường
b) Thước kẻ, phấn màu
c) Nội dung ghi bảng (ghi tóm tắt kiến thức SGK theo các đầu mục); HS tự ghi chép các nội dung trên bảng và những điều cần thiết
Bài 4 Công của lực điện
I Công của lực điện trường:
1 Đặc điểm của lực từ tác dụng của điện tích trong điện trường đều…
2 Công của lực điện trong điện trường đều…
3 Công của lực điện trong sự di chuyển của điện tích trong điện trường đều…
II Thế năng của điện tích trong điện trường
1.Khái niệm về thế năng của một điện tích trong điện trường…
2 Đặc điểm của thế năng của điện tích trong điện trường…
2 Học sinh
- Đọc SGK lớp 10 để ôn tập về công
III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1 (… phút): Kiểm tra bài cũ.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Trang 12Trả lời Đặc điểm đường sức?
Nhận xét câu trả lời
Hoạt động 2 (… phút): Ôn công thức tính công của lực và đặc điểm công của lực thế Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Suy nghĩ, phát biểu chung
A= Fscosα
ABH=ABC=mgh
Nhận xét: Cơng của trọng lực làm
dịch chuyển vật khơng phụ thuộc vào
hình dạng đường đi mà chỉ phụ thuộc
vào vị trí của điểm dầu và điểm cuối
Những lực mà cơng cĩ đặc điểm như
vậy được gọi là lực thế
Giúp HS nhớ kiến thức :Viết công thức công cơ học?
Tính công của trọng lực làm vật dịch chuyển từ đỉnh một mặt phẳng nghiêng xuống mặt đất theo hai con đường là trượt xuống & rơi tự do Nhận xét về giá trị tính được trong hai trường hợp Những lực nào
mà cơng của nĩ cĩ đặc điểm giống như vậy?
Hoạt động 3 (… phút): Tìm hiểu đặc điểm Công của lực điện
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Cá nhân nhận thức đặc vấn đề
Điện trường giữa hai bản kim loại
tích điện trái dấu
Sử dụng công thức tính công để xét
công lực điện làm dịch chuyển
điện tích q trong điện trường đều
Chỉ ra trong điện trường đều q chịu
tác dụng của lực F không đổi cùng
hướng E ,độ lớn F=qE
Thực hiện biến đổi đưa ra kết quả:
AMN=AMPN=qEd
Nhận xét:Gía trị công không phụ
thuộc
hình dạng đường đi
Công chỉ phụ thuộc điểm đầu, cuối
Đặt vấn đề: Đặt một điện tích điểm q (q>0) vào điện trường Điện trường tác dụng lực lên điện tích q và làm nó dịch chuyển, nghĩa là điện trường đã thực hiện được một công Vậy công của lực điện có đặc điểm gì?
VD điện trường đều?
Xét điện tích đặt trong điện trường giữa hai bản kim loại tích điện trái dấu,nêu đặc điểm của F ?
Viết công thức tính công của lực điện khi làm dịch chuyển điện tích theo các đường H4.2?
Nhận xét?
B T ra
û lờ i
H C
h
Trang 13Giống trường trọng lực
Trả lời C1:Giống, chỉ phụ thuộc h
Trả lời C2:Công bằng không
Hoạt động 4 (… phút): Tìm hiểu thế năng của một điện tích trong điện trường Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Nhận thức vấn đề cần nghiên cứu
Trả lời C3:Lực điện không sinh
công, thế năng không đổi
Đặt vấn đề:Điện trường có khả năng thực hiện công, điện trường có năng lượng
Tương tự thế năng một vật trong trọng trường, thế năng của điện tích q trong điện trường đặc trưng cho khả năng sinh công của lực điện khi đặt điện tích q tại điểm ta xét trong điện trường
Khi điện tích đặt trong điện trường có năng lượng dạng nào?
Lấy số đo thế năng của điện tích trong điện trường là công mà điện trường có thể sinh ra khi cho điện tích dịch chuyển từ điểm ta xét đến điểm mốc thế năng là điểm lực điện hết khả năng sinh công
Đối với q>0 tại điểm M trong điện trường đều
A=qEd=WM
Đơn vị các đại lượng trong công thức?
Liên hệ giữa thế năng và q?
Xét sự di chuyển của điện tích q từ diểm
M đén N trong điện trường, tìm mối quan hệ giữa thế năng của điện tích tại các điểm M, N với công của lực điện?
Phát biểu kết quả ?
YC HS thực hiện
Nhận xét kết quả
Trang 14Hoạt động 5 (… phút):Củng cố ,dặn dò
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Bài 5 ĐIỆN THẾ HIỆU ĐIỆN THẾ
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Trình bày được ý nghĩa, định nghĩa, đơn vị, đặc điểm của điện thế và hiệu điện thế
- Nêu được mối liên hệ giữa hiệu điện thế và cường độ điện trường
- Biết cấu tạo của tĩnh điện kế
2 Kĩ năng
- Giải bài toán tính điện thế và hiệu điện thế
- So sánh được các vị trí có điện thế cao và điện thế thấp trong điện trường
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
a) Đọc SGK vật lý 7 để biết HS đã có kiến thức gì về hiệu điện thế
b) Thước kẻ, phấn màu
c) Nội dung ghi bảng