Tại sao con người xấu tính

Tại sao con người xấu tính

Th t d dàng ậ ễ để ể độ hi u ng c hòa h p v i nh ng ngơ ợ ớ ữ ười khác Con người là

nh ng sinh v t xã h i c n nh ng m i quan h tích c c Trong th c t , m t xãữ ậ ộ ầ ữ ố ệ ự ự ế ộ

h i s không t n t i n u m i ngộ ẽ ồ ạ ế ọ ười không h p tác v i nhau.ợ ớ

Nh ng, con ngư ườ ẫi v n thường làm h i nhau, m t cách c ý.ạ ộ ố

T i sao con ngạ ười thường c ý làm h i và làm t n thố ạ ổ ương người

khác? Nghiên c u trong nhi u th p k ch ra nhi u s th t trong quan ứ ề ậ ỷ ỉ ề ự ậ

i m ph bi n là con ng i ác ý v i nh ng ng i khác c m th y t t

h n v b n thân h ơ ề ả ọ

c tính tích c c

Lý thuy t b n s c xã h i (Social identity theory) cho r ng con ngế ả ắ ộ ằ ười có m t ộ nhu c u tâm lý c b n là c n “ầ ơ ả ầ đặc tính tích c c.” Nói cách khác, con ngự ười có nhu c u mu n c m th y mình ầ ố ả ấ độ đc áo theo nh ng cách tích c c so v i ữ ự ớ

nh ng ngữ ười khác Khi con người hình thành các nhóm, nhu c u v ầ ề đặc tính tích c c này m r ng v i nh ng nhóm chúng ta thu c v ó là, chúng ta có ự ở ộ ớ ữ ộ ề Đ

xu hướng xem nh ng nhóm c a chúng ta t t h n nh ng nhóm khác (nh ng ữ ủ ố ơ ữ ữ nhóm chúng ta không thu c v ) K t qu là, chúng ta có xu hộ ề ế ả ướng xem

nh ng ngữ ười không thu c nhóm c a chúng ta là ít tích c c h n nh ng ngộ ủ ự ơ ữ ười thu c nhóm chúng ta i u này ộ Đ ề đặc bi t có th xu t hi n khi có s c nh tranh ệ ể ấ ệ ự ạ

gi a các nhóm, ho c khi con ngữ ặ ườ ải c m th y b n s c ho c giá tr c a nhóm ấ ả ắ ặ ị ủ

c a h ang b thách th c.ủ ọ đ ị ứ

Nghiên c u thứ ường phát hi n th y con ngệ ấ ườ ộ ộ ựi b c l s thiên v v i nhóm c a ị ớ ủ

h , và xa h n, nhi u nghiên c u nh t quán v i quan i m: vi c làm gi m giá ọ ơ ề ứ ấ ớ đ ể ệ ả

tr c a nh ng thành viên thu c nhóm khác có th có m t tác ị ủ ữ ộ ể ộ động tích c c lênự lòng t tr ng và nh ng c m xúc tích c c ự ọ ữ ả ự đố ới v i nhóm c a m t ngủ ộ ười

Nh ng so sánh i xu ng ữ đ ố

Lý thuy t so sánh xã h i cho r ng con ngế ộ ằ ườ ối v n hay đưa ra nh ng so sánh ữ

v i ngớ ười khác Và nh ng so sánh ó có th làm chúng ta c m th y x u h n ữ đ ể ả ấ ấ ơ

ho c t t h n v b n thân Vì nhìn chung chúng ta thích c m th y t t v b n ặ ố ơ ề ả ả ấ ố ề ả thân nên chúng ta có xu hướng th c hi n nh ng so sánh i xu ng, ho c ự ệ ữ đ ố ặ

nh ng so sánh cho phép chúng ta khinh thữ ường người khác Thêm n a, ữ nghiên c u d a trên lý thuy t này c ng ng h quan i m là con ngứ ự ế ũ ủ ộ đ ể ườ ởi tr nên tiêu c c h n ự ơ đố ới v i người khác khi h t ng b xúc ph m ho c xem ọ ừ ị ạ ặ

thường, và tr nên tiêu c c v i ngở ự ớ ười khác làm h c m th y t t h n v b n ọ ả ấ ố ơ ề ả thân (nó giúp ph c h i lòng t tr ng) Trong m t nghiên c u, khi con ngụ ồ ự ọ ộ ứ ười

c cho bi t là h không quy n r (s d ng ph n h i gi ), so v i c cho

bi t h quy n r , h ã ánh giá nh ng ngế ọ ế ũ ọ đ đ ữ ười khác không ch kém quy n r ỉ ế ũ

mà còn ít thông minh và t t Nói ng n g n, b xúc ph m làm con ngử ế ắ ọ ị ạ ười có nhi u kh n ng làm gi m giá tr c a nh ng ngề ả ă ả ị ủ ữ ười khác

Phóng chi u c i n ế ổ đ ể

Freud cách ây nhi u th p k t ng cho r ng con ngđ ề ậ ỷ ừ ằ ườ đươi ng đầu v i nh ngớ ữ quan i m tiêu c c v b n thân h b ng cách xem ngđ ể ự ề ả ọ ằ ười khác là có nh ng ữ quan i m tiêu c c tđ ể ự ương t Ví d , gi s b n c m th y mình không trung ự ụ ả ử ạ ả ấ

th c Khi ó b n có nhi u kh n ng xem ngự đ ạ ề ả ă ười khác là không trung th c, và ự

i u này làm b n c m th y b n thân trung th c h n

Nghiên c u ng h quan i m này Trong m t nghiên c u, khi con ngứ ủ ộ đ ể ộ ứ ười

c cho bi t h có s i m gi n d cao, h có nhi u kh n ng xem hành vi

c a ngủ ười khác nh là ang b c l s t c gi n Và khi làm i u này, b n thânư đ ộ ộ ự ứ ậ đ ề ả

h có ít suy ngh t c gi n.ọ ĩ ứ ậ

e d a cái tôi

Đ ọ

Các nhà nghiên c u ã khám phá ra, chính lòng t tr ng b e d a ã gây ra ứ đ ự ọ ị đ ọ đ

r t nhi u s xung h n Nói cách khác, nó không thành v n ấ ề ự ấ ấ đề ế n u con người

c m th y t t ho c x u v b n thân h nói chung i u quan tr ng là ngả ấ ố ặ ấ ề ả ọ Đ ề ọ ười

ó, vào th i i m ó, c m th y t i t v b n thân h h n bình th ng

Nghiên c u phát hi n th y lòng t tr ng b e d a liên quan ứ ệ ấ ự ọ ị đ ọ đến m t lo t ộ ạ hành vi gây h n ấ đượ ăc t ng lên Ví d , khi con ngụ ườ ịi b xúc ph m, h có nhi uạ ọ ề

kh n ng bu c ngả ă ộ ười khác nghe nh ng ti ng n khó ch u.ữ ế ồ ị

Tóm l iạ

Cho dù nó là m t phộ ương ti n ệ để nâng cao nhóm c a chúng ta, b n thân ủ ả chúng ta, chúng ta có xu hướng tr nên gây h n h n khi giá tr b n thân b ở ấ ơ ị ả ị thách th c và chúng ta không c m th y tích c c v b n thân mình Khi lòng ư ả ấ ự ề ả

t tr ng c a chúng ta b e d a, chúng ta có nhi u kh n ng so sánh b n ự ọ ủ ị đ ọ ề ả ă ả thân v i nh ng ngớ ữ ười chúng ta cho là kém h n, xem ngơ ười khác có nhi u ề

c i m tiêu c c h n, làm gi m giá tr c a nh ng ng i không ph i là thành

viên c a nhóm chúng ta, và tr nên gây h n h n v i ngủ ở ấ ơ ớ ười khác

Khi b n ch trích ho c xúc ph m ng ạ ỉ ặ ạ ườ i khác, nó có th nói lên nhi u ể ề

i u v b n ang c m nh n th nào v b n thân b n h n là ng i khác.