Thành phần và cấu tạo vật liệu compositeNhóm 9 Long An University of Economics and Industry Long An 2015 Nhìn chung, mỗi vật liệu composite gồm một hay nhiều pha gián đoạn được phân bố
Trang 1LONG AN
NHÓM 9
ĐỀ TÀI : VẬT LIỆU COMPOSITE
NHÓM 9
ĐỀ TÀI : VẬT LIỆU COMPOSITE
GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
PGS TS TRƯƠNG TÍCH THIỆN
NHÓM HỌC VIÊN THỰC HIỆN
CHÂU THÀNH TRUNG BÙI CÔNG PHÚC
Trang 2I MỞ ĐẦU
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
Trang 3I MỞ ĐẦU
Trang 4I MỞ ĐẦU
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
Những vật liệu composite đơn giản có từ xa xưa Khoảng
5000 năm trước công nguyên con người đã trộn đá nhỏ
vào đất để tránh bị cong vênh khi phơi nắng
Người Hy Lạp cổ đã biết trộn mật ong với đất, cát, đá sỏi làm vật liệu xây dựng
Trang 5I MỞ ĐẦU
Ở Việt Nam, ngày xưa truyền cách dạy làm nhà từ bùn
đất trộn với rơm khô băm nhỏ để trát vách nhà, mát vào
mùa hè, ấm vào mùa đông,…
Trang 7I MỞ ĐẦU
Đối với hàng tiêu dùng, có
sự gia tăng đáng kể trong
hàng tiêu dùng hàng ngày
cũng như giải trí cụ thể là
các thiết bị thể thao
Giao thông là lĩnh vực ứng
dụng sâu rộng nhất đối với
loại vật liệu này
Trang 8II TỔNG QUAN VỀ VẬT LIỆU COMPOSITE
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Trang 91 Khái niệm vật liệu composite
Vật liệu composite hay composite là
vật liệu tổng hợp từ hai hay nhiều vật
liệu khác nhau tạo lên vật liệu mới có
tính năng hơn hẳn các vật liệu ban đầu,
khi những vật liệu này làm việc riêng
rẽ
Vật liệu composite được cấu tạo từ
các thành phần cốt nhằm đảm bảo cho
composite có được các đặc tính cơ học
cần thiết và vật liệu nền đảm bảo cho
các thành phần của composite liên kết,
Trang 102 Thành phần và cấu tạo vật liệu composite
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
Nhìn chung, mỗi vật liệu composite gồm một hay
nhiều pha gián đoạn được phân bố trong một pha liên
tục duy nhất
Pha liên tục gọi là vật liệu nền (matrice), thường làm
nhiệm vụ liên kết các pha gián đoạn lại Pha gián đoạn
được gọi là cốt hay vật liệu tăng cường (renfot) được
trộn vào pha nền làm tăng cơ tính, tính kết dính, chống
mòn, chống xước
Nền cácbon
Trang 112 Thành phần và cấu tạo vật liệu composite
PHA NỀN
CẤU TẠO
PHA CỐT
Trang 122 Thành phần và cấu tạo vật liệu composite
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Nhiệt dẻo:
PVCPolyetylenPolyamit
Trang 132 Thành phần và cấu tạo vật liệu composite
PHA CỐT
SỢI TỰ NHIÊN
SỢI TỔNG HỢP
SỢI TỔNG HỢP
SỢI KHOÁNG
CHẤT
SỢI KHOÁNG
CHẤTGốc thực
vật:
Sợi gaiSợi đay
Sơ dừaSợi dứa
Thủy tinhCacbonGốmKermelNomex
PolyestePolyamitSợi thépSợi đồngSợi nhôm
PolyestePolyamitSợi thépSợi đồngSợi nhôm
Trang 142 Thành phần và cấu tạo vật liệu composite
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
Trang 153 Phân loại vật liệu composite
Hình dạng
Bản chất PHÂN LOẠI
Trang 163 Phân loại vật liệu composite
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Vật liệu Composite nền Ceramic
Vật liệu Composite
HH nhiều pha
Bản chất
Trang 173 Phân loại vật liệu composite
Hạt thô Hạt mịn
Hình dạng
Trang 184 Loại composite với sợi không liên tục
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
Loại composite có sợi không liên tục khá đắt tiền, đó
là tập hợp của mảng tinh thể với các sợi ngắn
Trang 194 Loại composite với sợi không liên tục
Sợi bây giờ ngắn hơn chiều dài của mảng Sợi có đường kính d, chiều dài l Dưới tác dụng của lực P, mảng sẽ
chịu lực trước tiên Tác dụng lực sẽ được chuyển qua
sợi từ mảng Sự chuyển qua này là bằng các ứng suất
trượt lên sợi (sợi không bị tác dụng trực tiếp của lực P ở các đầu sợi)
Trang 204 Loại composite với sợi không liên tục
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
0
) 4
)(
(
4
2
2
= +
−
π σ
d
x d
Trang 214 Loại composite với sợi không liên tục
Phân bố ứng suất trong mảng và sợi
Hình biểu diển sự chuyển lực từ mảng qua sợi qua cách chuyển các ứng suất trượt
Trang 224 Loại composite với sợi không liên tục
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Khi tới đầu sợi x=0, lực chuyển qua sợi dưới ứng suất
trượt Từ x=0 thì ứng suất trên giảm dần, đến =0
ở vị trí x trên sợi Đoạn là đoạn chuyển nhượng lực từ mảng Ứng suất pháp trên sợi sẽ tăng dần từ đầu sợi x=0 đến ở đoạn
Trang 234 Loại composite với sợi không liên tục
Composite chỉ xứng đáng là composite khi sợi chịu được
σ
τ σ
τ σ
2 2
2 )
( 4
f c
c f
d
l d
l
d
l x
d x
l là chiều dài tới hạn (tối thiểu) mà sợi phải có thể đạt
được composite với sức bền cao
Trang 244 Loại composite với sợi không liên tục
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Trang 254 Loại composite với sợi không liên tục
Trường hợp : phân bố trên cả chiều dài sợi, nghĩa là sợi chịu được trên toàn sợi composite đạt được độ bền mong muốn
Nếu x<<l thì phí, vì chỉ có một đoạn nhỏ x chịu ứng suất
Trang 265 Phương án dùng ứng suất bình quân trên sợi
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
d
x l
dx l
τ σ
τ σ
0
2 /
0
4
2 2
/ 1
f
σ
Trang 275 Phương án dùng ứng suất bình quân trên sợi
Hình nói lên tác dụng của chiều dài sợi lên cách chuyển
ứng suất trượt trong phương pháp dùng ứng suất bình
quân
f
c c
d
l l
Trang 285 Phương án dùng ứng suất bình quân trên sợi
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
f c
l
2
1 2
Trang 295 Phương án dùng ứng suất bình quân trên sợi
σ σ
σ
τ
σ τ
1 ( /
)]
(
) 2
2
1 ( 2 [
4 2
/ 2
l
l l
l l l
d
l d
l
c f
c f
f c
f
c c
Trang 305 Phương án dùng ứng suất bình quân trên sợi
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
2
f c
C c
m m f
c f
m m f
C c
v
v d
l l
l
v
v l
l v
v l
l
σ
τ σ
σ σ
σ σ
=
⇒
≥
2 1
d
l l
l < c ⇒ σ = τ
2
f c
Trang 315 Phương án dùng ứng suất bình quân trên sợi
Ví dụ: Composite gồm những sợi theo chiều của lực Sợi
l l
l < c ⇒ σ max = 2 τ = 1 , 6
GPa
l
8 , 0
=
= τ σ
Trang 32Nếu sợi liên tục hay không liên tục nằm xéo với hướng lực
không đẳng hướng về độ bền khó tính độ bền
Composite sẽ có độ bền cao do sợi giúp sức nên cấu tạo composite theo hướng song song với lực
Composite sẽ có độ bền cao do sợi giúp sức nên cấu tạo composite theo hướng song song với lực
Đan sợi song song nhau thành những
phiến vải
Trang 336 Nhận xét tổng quát
Vật liệu composite sẽ có tính đẳng hướng nếu các sợi nằm bất kì
Vật liệu composite càng có độ bền cao thì càng có khả
năng chống nứt thấp Muốn có composite không dễ bị nứt
Các sợi thủy tinh đan theo hướng
bất kỳ
Trang 356 Nhận xét tổng quát
6.2 Các phương pháp tăng tính chống nứt
a/ Phương pháp Cook và Gordon:
Vết nứt chưa kịp phát triển đến sợi thì ở sợi (giữa sợi
và mảng) đã có vết bong
Khi có tác dụng, ứng suất căng theo chiều của lực và vuông góc với sợi ở gần vết nứt Ứng suất này sẽ làm mảng bong ra khỏi sợi ở vị trí đó Độ bám của sợi và mảng sẽ bị phá cho ta vết bong
Trang 36có vết nứt nối với vết bong
Trang 376 Nhận xét tổng quát
Mặc dù độ bền bị giảm nhưng ta tăng được tính chống nứt của vật liệu Chấp nhận vết bong thì sẽ tăng được tính
chống nứt
Cách thức: giảm độ bám giữa sợi và mảng thì tránh được
sự rạn nứt của vật liệu composite
Trang 386 Nhận xét tổng quát
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
b/ Phương pháp Marston:
Composite gồm mảng và sợi, trong đó sợi không có độ
bền đồng nhất mà có đoạn có độ bền cao hoặc thấp sẽ
có sức chịu ứng suất trượt thấp hoặc cao Vết nứt sẽ nối với vết bong của sợi thứ nhất trước, sau đó phát triển nối với vết bong của sợi thứ hai…
Qua quá trình này thì độ
bền của composite sẽ giảm
chừng 26%, trong khi đó
tính chống nứt tăng 3 lần
Trang 396 Nhận xét tổng quát
c/ Phương pháp của Outwater và Murphy:
Dùng sợi bằng kính Độ biến dạng nứt của sợi kính cao
hơn của mạng tinh thể của composite
Tăng lực P, vết nứt sẽ phát triển đến sợi Lúc đó, mặc dù nứt ở mảng, sợi 1 vẫn tiếp tục giãn cho tới khi có vết bong
ở sợi 1, và sau đó sợi bị đứt
Trang 406 Nhận xét tổng quát
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
Trong quá trình đó, năng lượng biến dạng sẽ bị tiêu thụ
một phần để phát triển vết bong Chú ý vết bong chỉ có khi vết nứt đạt đến sợi
Trang 416 Nhận xét tổng quát
Sợi 1 bị đứt trong khi vết nứt có thể phát triển đến sợi 2
và sợi 2 giãn ra cho tới khi bị bong, vết nứt lại có thể phát triển đến sợi 3
Càng bỏ năng lượng biến dạng vào vết bong và đứt của
sợi thì càng giảm năng lượng cho vào vết nứt vết nứt
Trang 42Vết nứt
sẽ đạt tới sợi trước khi vết bong hình thành
Cook & Gordon
Outwater & Murphy
Trang 437 Công nghệ chế tạo vật liệu composite
Công nghệ chế tạo vật liệu composite rất phong phú đa
dạng Tùy theo yêu cầu, tính chất sản phẩm mà có thể
thay đổi cho phù hợp
Trang 447 Công nghệ chế tạo vật liệu composite
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
với diaphragm đàn hồi
Khuôn chân không
Khuôn chân khônAg -
Máy quấn
Trang 458 Một số sản phẩm được chế tạo từ vât liệu composite
Vỏ động cơ tên lửa
Vỏ tên lửa, máy bay, tàu vũ trụ
Bình chịu áp lực cao
Bộ quần áo cho nhà du hành vũ
trụ…
Vỏ động cơ tên lửa
Vỏ tên lửa, máy bay, tàu vũ trụ
Bình chịu áp lực cao
Bộ quần áo cho nhà du hành vũ
trụ…
Trang 468 Một số sản phẩm được chế tạo từ vât liệu composite
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
Ống dẫn xăng dầu composite
cao cấp 3 lớp (Sử dụng công
nghệ cuốn ướt của Nga và các
tiêu chuấn sản xuất ống dẫn
xăng, dầu)
Ống dẫn nước sạch, nước
thô, nước nguồn composite
(hay còn gọi là ống nhựa cốt
sợi thủy tinh);
Ống dẫn nước thải, dẫn hóa
chất composite;
Ống thủy nông, ống dẫn
nước nguồn qua vùng nước
ngậm mặn, nhiễm phèn;
Trang 478 Một số sản phẩm được chế tạo từ vât liệu composite
epoxy các loại sứ chuỗi, sứ
đỡ, sứ cầu giao, sứ trong
các bộ thiết bị điện, chống
sét, cầu chì
Trang 488 Một số sản phẩm được chế tạo từ vât liệu composite
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Trang 498 Một số sản phẩm được chế tạo từ vât liệu composite
Trang 508 Một số sản phẩm được chế tạo từ vât liệu composite
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
Trang 518 Một số sản phẩm được chế tạo từ vât liệu composite
Máy phát điện nano
Máy biến nước biển thành nước ngọt được làm
từ vật liệu compozite
Trang 52Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
Trang 53Phụ lục
Trang 547 Công nghệ chế tạo vật liệu composite
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
7.4/ Gia công ở áp suất thường
a/ Gia công bằng tay (hand lay up)
Dùng cọ hay con lăn quét nhựa lên bề mặt khuôn đã được chống dính, đặt sợi lên rồi quét nhựa sau đó đặt con lăn
lên đuổi bọt khí và nén chặt liên tục như vậy cho đến khi
đạt bề mặt yêu cầu
Trang 557 Công nghệ chế tạo vật liệu composite
Cốt sợi được kéo qua bể thấm nhựa cho ướt nhựa trước,
sau đó được cuộn phủ lên bề mặt khuôn Phương pháp
này dùng để sản xuất ống và thùng chứa
b/ Cuộn sợi ( filament winding)
Trang 567 Công nghệ chế tạo vật liệu composite
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
Quấn lên trục khuôn bán thành thẩm tức là quá trình tẩm
nhựa lên sợi đã được thực hiện trước đó
Cuộn khô
Trang 577 Công nghệ chế tạo vật liệu composite
Quá trình tẩm nhựa được diễn ra đồng thời với quá trình
quấn lên khuôn Tức sợi thô qua bể được quấn lên trục
ngay
Cuộn ướt
Trang 587 Công nghệ chế tạo vật liệu composite
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
Xếp sợi đã tẩm vào khuôn tròn sau đó quay để dùng lực li tâm ép chặt các lớp và đẩy bọt khí Lực li tâm sẽ định hình sản phẩm
Ly tâm
Trang 597 Công nghệ chế tạo vật liệu composite
a/ Đúc ép nóng ( hot moulding)
7.2/ Gia công dưới áp suất
Nhựa cốt được phân bố đề mặt khuôn đúc dưới áp suất
và nhiệt độ cao, sản phẩm được định hình theo ba chiều,
kỹ thuật đúc ép dùng để tạo sản phẩm lớn Sản phẩm
được định hình sau khi làm nguội
Trang 607 Công nghệ chế tạo vật liệu composite
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
b/ Đúc ép nguội ( cool press moulding)
Tương tự đúc ép nóng nhưng ở nhiệt độ thường
Trang 617 Công nghệ chế tạo vật liệu composite
c/ Ép phun ( injecting moulding)
Nhựa nhiệt dẻo: tạo hạt compound nhựa và sợi cắt hoặc
nghiền, sau đó đưa vào máy ép phun để tạo thành sản
phẩm
Trang 627 Công nghệ chế tạo vật liệu composite
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
c/ Ép phun ( injecting moulding)
Nhựa nhiệt rắn: sợi ngắn được định hình trước nếu cần, được đặt vào khuôn, sau đó đóng lại, kẹp chặt và nhựa được phun vào từ đầu trộn có độ khuấy cao
Trang 637 Công nghệ chế tạo vật liệu composite
c/ Phương pháp đùn kéo
Phương pháp này là phương pháp gia công liên tục để
sản xuất ra composite dang profile với bất cứ độ dài nào
yêu cầu Sợi tẩm sẵn được kéo qua một lỗ ( có lõi gia
nhiệt, với hình dạng theo chiều cắt ngang bề mặt sản
phẩm Sản phẩm được định hình khi nhựa khô
Trang 647 Công nghệ chế tạo vật liệu composite
Nhóm 9 Long An University of Economics and Industry
Long An 2015
c/ Phương pháp đùn kéo
Ưu điểm phương pháp này là sản xuất thành mỏng với đa dạng độ dài, bề mặt cắt ngang dễ dàng tự động hóa
Nhược điểm là hạn chế sự thay đổi hình dạng của sản
phẩm theo chiều dài của sản phẩm là không thể