Tổng quan về máy thở

 Nắm được ảnh hưởng của thở máy đối với hệ thống hô hấp..  Hiểu được ảnh hưởng của thở máy đối với các cơ quan khác như tim mạch, thần kinh, tiêu hóa, thận, …... Đại cương Khái niệm v

Mục tiêu của bài giảng

 Nắm được một số khái niệm cơ bản về thở máy

 Phân biệt được sự khác nhau giữa thở máy và thở tự nhiên

 Nắm được mục đích và chỉ định của thở máy

 Nắm được ảnh hưởng của thở máy đối với hệ thống hô hấp

 Hiểu được ảnh hưởng của thở máy đối với các cơ quan khác như tim mạch, thần kinh, tiêu hóa, thận, …

Đại cương

 Khái niệm về thở máy

 Mục đích – mục tiêu trên lâm sàng

 Chỉ định – gợi ý cần thở máy

 Thông khí cơ học áp suất âm

 Thông khí cơ học áp suất dương

Khái niệm về Thở máy

 Thông khí cơ học (nhân tạo): đưa không khí vào phổi

 Mô phỏng tự nhiên: chênh lệch về AS để đưa khí vào phổi:

 TK áp suất âm → AS trong phổi < AS khí quyển: hút khí vào phổi

 TK áp suất dương → AS khí quyển >AS trong phổi: thổi khí vào phổi

Khái niệm về thông khí cơ học @

Thở máy quy ước áp lực dương

Thông khí cơ học áp suất âm

 Đặc điểm:

 Thiết bị:

Các thiết bị thông khí áp suất Âm

 Pneumowrap →

 Chest Cuirass →

 Neg P Respirator →

Giáp sắt

“Phổi thép” Emerson

BV Los Amigos với dàn “phổi thép” 1954

50 năm sống trong máy thở

Thông khí cơ học áp suất dương

 Còn gọi là thở máy quy ước

 Đặc điểm:

 Thiết bị:

Máy thở đơn giản trong cấp cứu và di chuyển

Máy thở áp suất dương hiện đại

Sự khác biệt so với thông khí tự nhiên

 Thở tự nhiên: AS trong LN luôn âm tính trong suốt chu kì hô hấp (ASMP: – 5 → – 8 cmH 2 O).

 Thở máy - ngược lại: áp suất

 Nhiều tác dụng có lợi cũng như ảnh hưởng bất lợi cuả thở máy liên quan đến sự khác biệt này.

Thở máy áp suất dương so với thở tự nhiên

Mục đích của thở máy

 Cung cấp sự trợ giúp nhân tạo và tạm thời về

Đưa khí mới vào và đẩy khí cũ ra: sửa chữa hoặc dự phòng toan hô hấp ( ↑ CO2)

Giảm công thở: dự phòng hay phục hồi nhanh chóng mệt mỏi cơ hô hấp

 nồng độ oxy trong khí thở vào ( ↑ FiO2).

Làm nở phổi (chống xẹp phế nang), giảm shunt phổi.

 thời gian trao đổi khí (cả thì thở vào và thì thở ra): dùng PEEP

 Cho phép làm thủ thuật: gây mê, nội soi KPQ, hút rửa PQ

Mục tiêu lâm sàng của thở máy 

1. Đảo ngược được tình trạng giảm oxy máu.

2. Đảo ngược được tình trạng tăng Cacbonic với toan hô hấp.

3. Dự phòng hay sửa chữa được xẹp phổi.

4. Giảm công thở, chống mệt cơ thông khí (hô hấp).

5. Cho phép dùng thuốc an thần giãn cơ (gây mê, gây ngủ…).

6. Giảm nhu cầu tiêu thụ oxy của cơ tim và toàn thân.

7. Ổn định thành ngực.

Chỉ định thở máy

 Khi TKTN (tự thở) không tự đảm bảo được (SHHC):

 Chủ động kiểm soát thông khí (gây mê, tăng ALNS…).

 Giảm nhu cầu tiêu thụ Oxy và giảm công thở do mệt cơ hô hấp

 Cần ổn định thành ngực hay phòng và chống xẹp phổi.

Những bất thường gợi ý cần thở máy

 Thở quá nhanh (f>35 nhịp/p) hay

Tiếp cận thông khí cơ học

Có chỉ định thở máy ?

Điều trị bảo tồn và cần đánh giá lại

định kỳ

không Có

Quy luật chuyển động của dòng khí

Áp lực đường thở trong thở máy KS thể tích

Ảnh hưởng đến Cơ quan hô hấp

 Tổn thương đường thở.

 Thay đổi qúa trình thông khí

 Thay đổi Shunt có sẵn.

 Xẹp phổi.

 Chấn thương phổi do áp lực.

 Auto-PEEP

 Tổn thương phổi do Oxy.

 Viêm phổi bệnh viện.

Đường thở nhân tạo sẽ làm thương tổn đường thở tự nhiên

Chấn thương phổi do áp lực (barotrauma)

 Auto-PEEP - Áp lực dương cuối thở ra tự phát:

trong PN, làm căng phế nang quá mức,

 Tác hại: là một thách thức thực sự

Te Ti

C¨ng phÕ nang qóa møc

Vei

Thêi gian FRC

Theo dõi phát hiện auto-PEEP (quan sát biểu đồ dạng sóng dòng khí)

Phương pháp đo auto-PEEP

(bịt đầu ống thở ra)

BÒT

Đo auto-PEEP trên máy thở hiện đại

Thay đổi Shunt có sẵn

 Máu từ tim P đến tim T mà không được trao đổi khí

 Có hai loại shunt mao mạch và shunt giải phẫu.

Thở máy làm giảm shunt mao mạch

450 mmHg

0 mmHg

Làm thay đổi qúa trình thông khí

 Sự di chuyển cuả khí đi vào và đi ra khỏi phổi.

 Tăng thông khí: Làm ↓ PaCO 2 và ↑ pH:

 Giảm thông khí làm ↑ PaCO 2 và ↓ pH:

permissive)

Xẹp phổi

 Biến chứng thường gặp của TKCH: do

Độc tính của OXy

 Do dùng FiO 2 ở mức cao, kéo dài

 Tác hại:

 Phòng:

Đặt FiO2 = 100% quá 2 giờ

Dùng FiO Dùng FiO2>60% kéo dài > 48 h.

 Thường xuất hiện, tỷ lệ tử vong cao

 Trước kia: do nhiễm khuẩn từ máy thở.

 Hiện nay:

 Mầm bệnh: thường đa khuẩn, đa kháng thuốc KS

 Chẩn đoán

 Điều trị: theo kinh nghiệm

 Dự phòng: can thiệp vào

không can thiệp vào acid dịch vị…

Tổn thương phổi do thở máy

(Ventilation Induced Lung Injury - VILI)

(Atelectrauma)

Slutsky and Tremblay Am J Respir Crit Care Med 1998;

157: 1721-1725

Ảnh hưởng của TKCH đối với tim

 Làm nặng thêm tình trạng ↓ khối

lượng máu lưu hành.

 Có thể có lợi: OAP hoặc NMCT có ST

trái nặng …

 ↓ đổ đầy và ↑ đè ép vào thất T gây ↓

cung lượng tim

 ↑ hậu tải thất P, đẩy lệch vách LT sang

T → ↑ shunt phải-trái.

 Cần tận dụng ảnh hưởng có lợi:

 Làm giảm thiểu tác hại:

ĐỐI VỚI TIM

ĐỐI VỚI THẦN KINH

Thở máy

↑ AL lồng ngực

↓ Tuần hoàn trở về

ĐỐI VỚI THẦN KINH

Thở máy Tăng thông khí

PaCO 2 <25mmHg PaCO 2 = 30-35 mmHg PaCO 2 > 45 mmHg

Giảm thông khí

Giãn mạch não

Co mạch não vừa phải

Co mạch não

nghiêm trọng

ĐỐI VỚI THẦN KINH

 Tận dụng ảnh hưởng có lợi:

 ↑ TK vừa phải (PaCO2 = 30-35 mmHg) giúp ↓ AL nội sọ.

 Làm giảm thiểu tác hại khi tăng AL nội sọ :

ĐỐI VỚI DẠ DÀY VÀ DINH DƯỠNG

Thở máy

Chống máy thở

 Không đồng nhịp giữa nỗ lực thở của BN và máy

 Nguyên nhân:

Cần nhớ

 TKCH có thể cứu sống BN nhưng cũng có thể gây hại, thậm chí tử vong cho BN

 Nhiều tác dụng có lợi và có hại của TM là do AS dương trong LN

 TM cải thiện PaO 2 và PaCO 2 , ↓ công thở nhưng có thể ↑ shunt và khoảng chết, xẹp phổi, tổn thương áp lực, PEEP, viêm phổi, giảm hoặc tăng thông khí và ngộ độc oxy.

auto-Cần nhớ

 TM có thể gây tổn thương phổi qua cơ chế cơ học (áp lực), nhưng cũng có thể gây TT phổi và toàn thân qua cơ chế sinh học (phóng thích các chất trung gian gây viêm).

 TM có thể gây những ảnh hưởng bất lợi đối với tim, thận, dinh dưỡng, thần kinh, gan và đường thở.

 Khi xuất hiện chống máy cần thiết phải điều chỉnh máy thở thích hợp và/hoặc sử dụng thuốc an thần.

Tài liệu tham khảo

(1):110- 124

Tobin MJ, eds Principles and pratice of mechanical ventilation Seconde Edition, Mc Graw Hill, Inc, 1 – 36.

Principles and pratice of mechanical ventilation Seconde Ed, Mc Graw Hill, Inc, 877 -902.

mechanical ventilation, Mc Graw Hill, 1: 1 - 121.

pressure ventilation UpToDate ® V 16.1.

Tài liệu tham khảo

Principles and pratice of mechanical ventilation SE, Mc Graw Hill, Inc, 129 – 162.

Mechanical ventilation, W.B.Sauders Company: 340-347

ventilatory techniques In Fishman's pulmonary diseases and disorders; McGraw- Hill, 2;177: 2709-2726.

care editted by Dantzker DR, Scharf SM, Saunders W.B, Inc , C 10; 223-234.

Principles and pratice of mechanical ventilation Mc Graw Hill, Inc, 259 - 304.

ventilation UpToDate ® V 16.1.

học, Hà nội: 1 – 139.