Tội phạm học Taimaiba Tội Phạm Học

NGUYÊN NHÂN CỦA TỘI PHẠM (Phần 1) 1 Ý NGHĨA CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU NẠN NHÂN CỦA TỘI PHẠM 5 Ý NGHĨA VÀ PHƯƠNG PHÁP TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TỘI PHẠM (Phần 1) 5 VAI TRÒ CỦA NẠN NHÂN CỦA TỘI PHẠM TRONG CƠ CHẾ HÌNH THÀNH HÀNH VI PHẠM TỘI 6 TÌNH HUỐNG VÀ VAI TRÒ CỦA TÌNH HUỐNG TRONG CƠ CHẾ HÌNH THÀNH HÀNH VI PHẠM TỘI 7 CÁC KHÁI NIỆM TỘI PHẠM VÀ TÌNH HÌNH TỘI PHẠM TRONG TỘI PHẠM HỌC 8 KHÁI NIỆM NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI (Phần 3) 13 NẠN NHÂN CỦA TỘI PHẠM (PHẦN 1) 14 CÁC YẾU TỐ CÓ VAI TRÒ LÀM GIA TĂNG NGUY CƠ TRỞ THÀNH NẠN NHÂN CỦA TỘI PHẠM (Phần 1) 15 PHÂN LOẠI NẠN NHÂN CỦA TỘI PHẠM (Phần 1) 19 PHÂN LOẠI NGƯỜI PHẠM TỘI 21 CÁC ĐỊNH HƯỚNG PHÒNG NGỪA TỘI PHẠM (Phần 1) 22

Mục Lục

PHÒNG NGỪA TỘI PHẠM TRẬT TỰ GIAO THÔNG

ĐƯỜNG BỘ

LỜI NÓI ĐẦU

Giao thông nói chung và giao thông đường bộ nói riêng đóng một vai trò hết sức quan trọng trong đời sống kinh tế, xã hội của đất nước Giao thông là một hoạt động mang tính xã hội cao vì nó gắn liền với cuộc sống của con người, thông qua kết cấu hạ tầng giao thông vận tải và trật tự an toàn giao thông Việt Nam là một nước đang phát triển, vì vậy giao thông đóng vai trò quan trọng và có ý nghĩa to lớn trong việc phục vụ quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Khi giao thông phát triển và tình hình trật tự an toàn giao thông được đảm bảo thì sẽ có tác dụng mạnh mẽ,

là tiền đề thúc đẩy xã hội phát triển; ngược lại, nếu nó lạc hậu thì sễ kìm hãm sự phát triển của xã hội Trong những năm gần đây, tình hình trật tự

an toàn giao thông có những diễn biến phức tạp, số vụ tai nạn giao thông ngày càng gia tăng về cả số lượng và mức độ nghiêm trọng Theo thống

kê, mỗi năm trên cả nước xảy ra hàng chục ngàn vụ tai nạn giao thông lớn nhỏ, làm chết và bị thương hàng ngàn người, thiệt hại về tài sản hàng tỉ đồng Trong đó, số vụ tai nạn xảy ra trên lĩnh vực giao thông đường bộ luôn chiếm trên 90% tổng số vụ tai nạn giao thông, gây nên những thiệt hại

hết sức nghiêm trọng về người và tài sản Giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội luôn được coi là nhiệm vụ chiến lược của Đảng và Nhà nước ta, là yều tố quyết định cho sự phát triển của đất nước Do đó, công tác phòng ngừa và đấu tranh phòng chống tội phạm là hết sức quan trọng, nhất là trong tình hình diễn biến tội phạm nói chung, tội phạm vi phạm về trật tự an toàn giao thông đường bộ nói riêng là hết sức phức tạp Sau đây chúng ta sẽ cùng đánh giá về tình hình “ Tội phạm trật tự giao thong đường bộ

NỘI DUNG I.Lý luận chung tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ

1. Khái niệm

Tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định tại các điều 202, 203, 204 và 205 Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách vô

ý xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ, gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khỏe, tài sản của người khác

2. cấu thành tội phạm

a. Khách thể của các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ:

Khách thể của các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường

bộ là sự an toàn của hoạt động giao thông đường bộ và an toàn về tính mạng, sức khỏe của công dân, tài sản của Nhà nước, tập thể và công dân

b Mặt khách quan của các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ:

Về mặt khách quan, thì các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ là những tội phạm có cấu thành vật chất Do vậy, mặt khách quan của các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ bao gồm các yếu tố: hành vi khách quan, hậu quả do hành vi phạm tội gây ra, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi phạm tội và hậu quả do hành vi phạm tội gây ra

c Mặt chủ quan của các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ:

Mặt chủ quan của các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ chỉ bao gồm một yếu tố lỗi mà không bao gồm yếu tố động cơ, mục đích Lỗi là thái độ tâm lý của người phạm tội đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội do mình thực hiện và đối với hậu quả do hành vi phạm tội

d Chủ thể của các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ:

Chủ thể của các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ sau đây là người đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự và có năng lực trách nhiệm hình sự đối với các tội: tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ và tội cản trở giao thông đường bộ

Chủ thể của tội đưa vào sử dụng các phương tiện giao thông đường bộ không đảm bảo an toàn và tội điều động hoặc giao cho người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ ngoài đạt độ tuổi và năng lực trách nhiệm hình sự thì chủ thể của hai tội này phải

là người có trách nhiệm quyền hạn trực tiếp trong việc sử dụng phương tiện và điều động lái xe

II.Tình hình, nguyên nhân của tội phạm trật tự giao thông đường bộ.

1 Tình hình.

Các tội vi phạm trật tự giao thông đường bộ là hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách vô ý, xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ, gây thiệt hại cho tín mạng, sức khỏe, tài sản của người khác

Tình hình trật tự giao thông đường bộ ở nước ta hiện nay luôn là vấn

đề nhức nhối của xã hôi và đây là mối quan tâm hàng đầu; gắn liền với nó

là tội phạm vi phạm trật tự giao thông đường bộ cũng có rất nhiều vấn đề cần phải xem xét, tìm hiểu

Theo báo cáo thống kê của các cơ quan chức năng thì tình hình giao thông hiện nay có xu thế giảm dần trong các năm trở lại đây

Cụ thể số liệu thống kê từ năm 2011 – 2015:

thương

Theo thống kê của Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, trong năm

2011, cả nước xảy ra 44.548 vụ tai nạn giao thông, làm 11.395 người chết

và 48.734 người bị thương

- Trong năm 2012, toàn quốc xảy ra 36.376 vụ, làm chết 9.838 người,

bị thương 38.060 người, giảm 17% về số vụ, 14% số người chết và 20%

số người bị thương so với năm 2011

- Năm 2013 cả nước đã xảy ra 29.385 vụ tai nạn giao thông (TNGT), làm chết 9.369 người, bị thương 29.500 người So với cùng kỳ năm 2012 giảm 1.610 vụ (-5.19%), giảm 55 người chết (-0,58%), giảm 3.045 người bị thương (-9,36%) Năm 2013, tiếp tục giảm cả 3 tiêu chí về số vụ, số người chết và số người bị thương vì TNGT, và là năm thứ hai số người chết vì TNGT tiếp tục giảm xuống dưới 10.000 người

- Trong năm 2014 (tính từ ngày 16/12/2013 đến 15/12/2014) toàn quốc xảy ra 25.322 vụ, làm chết 8.996 người, bị thương 24.417 người So với cùng kỳ năm 2013 giảm 4.063 vụ (-13,8%), giảm 373 người chết (-4%),

Cụ thể, tai nạn giao thông từ ít nghiêm trọng trở lên xảy ra 10.601 vụ, làm chết 8.996 người, bị thương 6.265 người So với cùng kỳ năm 2013, giảm 455 vụ (-4,1%), giảm 373 người chết (-4%), giảm 586 người bị thương (-8,6%) Va chạm giao thông xảy ra 14.721 vụ, làm bị thương nhẹ 18.152 người

Theo thống kê mới nhất của Cục Cục cảnh sát Đường Bộ - Đường sắt – Bộ Công an, trong năm 2015, cả nước có hơn 8.700 người chết vì tai nạn giao thông (TNGT) Số người chết giảm so với năm 2014 và đây được cho là kết quả khả quan trong công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông Theo đó tình hình trật tự an toàn giao thông năm 2015 có những chuyển biến tích cực, tai nạn giao thông giảm cả 3 tiêu chí, số vụ, số người chết và số người bị thương so với năm 2014

So sánh số vụ và số người chết từ năm 2011 – 2015:

Qua thống kê, phân tích tổng số các vụ TNGT xảy ra trong năm

2015 cho thấy các lỗi vi phạm TTATGT chủ yếu dẫn đến TNGT là: đi không đúng làn đường, phần đường quy định chiếm tỉ lệ cao (26%), Chạy quá tốc

độ (9%), Chuyển hướng không đúng quy định (9%), ngoài ra các lỗi Không nhường đường, vượt xe, Sử dụng rượu bia chiếm tỉ lệ đáng kể

Tuyến đường thường xảy ra tai nạn giao thông chủ yếu vẫn là các tuyến quốc lộ (35%) và nội thị (31%) Đây là các tuyến đường có mật độ dân cư đông đúc, người và phương tiện tham gia giao thông đa dạng với mật độ cao, đặc điểm đường giao cắt nhiều, phương tiện lưu thông hỗn hợp dễ xảy ra va chạm, khá phức tạp trong bảo đảm TTATGT

Trong những năm gần đây, việc đưa vào vận hành, khai thác các tuyến đường cao tốc ở nước ta đã góp phần thay đổi bộ mặt, thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội tại những vùng miền trên cả nước Tuy nhiên, trong quá trình lưu thông đã xảy ra nhiều vụ TNGT thảm khốc Do vậy, để đảm bảo

an toàn, phòng ngừa TNGT xảy ra cần nghiên cứu, đầu tư, xây dựng các điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng giao thông trên các tuyến đường cao tốc,

đặc biệt là việc tuyên truyền pháp luật TTATGT cũng như những quy định,

kỹ năng, kinh nghiệm cần thiết khi tham gia giao thông trên đường cao tốc

Mô tô, xe máy là loại phương tiện chủ yếu trong các vụ tai nạn (gần 70%), trong đó rất nhiều mô tô, xe máy cũ hoặc không đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật và an toàn Hiện nay, số lượng mô tô, xe máy chiếm hơn 85% tổng số phương tiện giao thông hiện đang hoạt động trong cả nước do nhiều ưu điểm như tính cơ động cao, linh hoạt giá thành rẻ phù hợp điều kiện kinh tế của đa phần người dân Bên cạnh đó, ý thức của một bộ phận người tham gia giao thông bằng phương tiện mô tô, xe máy còn chưa cao

Vì vậy vấn đề tai nạn liên quan đến mô tô, xe máy đang là vấn đề rất báo động

Gần 40% số vụ TNGT xảy ra vào khoảng thời gian từ 18h đến 24h, đây

là khoảng thời gian người điều khiển phương tiện bị tác động tâm lý muốn nhanh chóng trở về với gia đình, sự mệt mỏi, căng thẳng sau một ngày làm việc, sự chênh lệch về nhiệt độ, ánh sáng giữa ngày và đêm (đặc biệt đối với phương tiện vận tải hành khách, hàng hóa…) Điều đó cho thấy cần phải nghiên cứu về yếu tố này trong việc xem xét việc điều khiển phương tiện của người lái xe chứ không chỉ ở tăng số lượng và thay người điều khiển phương tiện

Tuy đã giảm về số lượng nhưng tình hình giao thông hiện nay ở nước ta vẫn đang diễn ra rất phức tạp với số vụ tai nạn và số người chết vấn đang ở trong mưc đáng báo động : hàng năm việt nam có 11.000 người chết/năm do tai nạn giao thông gây ra, những mất mát này tương đương với 1 thảm họa động đất sóng thần diễn ra mỗi 1,5 năm, tương đương với 2 siêu bão katrina mỗi tháng Mỗi ngày trôi qua lại có thêm 30 gia đình bị mất người thân và 200 gia đinh khác ghánh hậu quả thương tâm, Mỗi năm chính phủ bị tổn thất 40.000 tỷ đồng do tai nạn giao thông gây ra

Trung bình mỗi ngày trên toàn quốc có 24 người chết, hơn 60

người bị thương tật suốt đời do tai nạn giao thông, đó là những con

số dẫn tới sự ra đời khái niệm “thảm họa quốc gia” - một cụm từ rất đau xót khi nói tới tình trạng tai nạn giao thông ở Việt Nam hiện nay.

2.Nguyên nhân của tội phạm trực tự giao thông đường bộ.

2.1 Những nguyên nhân thuộc về tâm lý xã hội và người tham gia giao thông.

- Tâm lý vô tổ chức, vô kỉ luật, coi thường các quy tắc an toàn giao thông, cố ý không chấp hành luật lệ giao thông đường bộ là nguyên nhân chính, trực tiếp quyết định xu hướng phát triển của tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ Các biểu hiện tâm lý xã hội tiêu cực nói trên có nguồn gốc từ chính nền kinh tế yếu kém, chắp vá và không đồng bộ của nước ta cũng như các yếu kém, tiêu cực trong hoạt động quản lý của các cơ quan nhà nước…

2.1.2 Về người tham gia giao thông

• Ý thức người dân còn quá kém, đây là nguyên nhân hàng đầu khiến tình hình tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông tăng đột biến

• Người tham gia giao thông cố tình vượt đèn đỏ, đi vào đường ngược chiều, đường cấm, tìm cách chen lấn và lạng lách để vượt lên trên trước phương tiện khác diễn ra hầu hết trên mọi tuyến đường, giao lộ Mọi người biết việc làm của mình là vi phạm pháp luật nhưng vẫn cố tình làm Việc người dân thiếu ý thức chấp hành luật giao thông chiếm 86%

• Ai cũng chỉ lo cho lợi ích của mình, không ai nhường ai, cố tình chen lấn, luồn lách dẫn đến ùn tắc giao thông

• Sự hiểu biết của người dân về việc tham gia giao thông còn rất hạn chế

2.2.Những nguyên nhân về chính sách, pháp luật.

Thứ nhất, Nhà nước chưa có quy hoạch tổng thể về giao thông đường

bộ và giao thông đô thị trong cả nước; chưa có chính sách tích cực, lâu dài

về cơ cấu các loại phương tiện giao thông và cũng chưa có chính sách kịp thời hạn chế sự phát triển quá nhanh của các phương tiện cá nhân

Thứ hai, về trật tự an toàn giao thông đường bộ và trật tự an toàn giao thông đô thị còn bỏ lọt một số hành vi vi phạm, các mức xử phạt chưa được phân hóa cao

Thứ ba, các quy định về công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đào tạo, cấp bằng lái xe, giấy phép lái xe còn lỏng lẻo, dẫn đến tình trạng chất lượng đào tạo thấp ở tất cả các khâu

2.3.Những nguyên nhân về yếu kém trong chất lượng họat động xử

lý tổ chức, điều hành.

Tình trang nhiều ngành, nhiều lực lượng tham gia quản lý nhà nước

về trật tự an toàn giao thông nhưng kém hiệu quả vì hoạt động thiếu sự phối hợp đồng bộ Hoạt động tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm của lực lượng cảnh sát giao thông, cảnh sát trật tự còn những tồn tại, thiếu xót

chưa thường xuyên, xử lý không triệt để Bên cạnh đó, hệ thống đèn, biển báo hiệu còn thiếu, đáng chú ý nhất là ở các đoạn đường, điểm đầu mối có lưu lượng và mật độ giao thông lớn Việc phân luồng, phân tuyến đường chưa hợp lý

+ Xử phạt không hiệu quả: do sự dễ dãi trong việc quản lý giao thông đường bộ như xe máy có thể dừng, đỗ trên bất kì vỉa hè nào và rất nhiều lòng đường được đỗ ô tô khiến cho người dân mất ý thức cân nhắc phương tiện cá nhân và phương tiện công cộng

+ Tiêu cực: Nhiều cảnh sát giao thông còn nhận tiền đút lót của người

vi phạm rồi để cho họ đi Điều đó càng làm cho người dẫn được nước lấn tới, lần sau lại tiếp tục vi phạm

2.4.Những nguyên nhân liên quan đến công tác tuyên truyền phô

biến, giáo dục pháp luật.

Các hạn chế trong công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và an toàn giao thông phải được kể đến trước hết là nội dung tuyên truyền giáo dục còn nghèo nàn, chưa sâu sắc, hình thưc tuyên truyền của nhiều đơn vị, địa phương còn đơn điệu, thiếu sinh động, kém hấp dẫn; cách thức làm thường mang tính chất chiến dịch, thiếu thường xuyên nên hiệu quả không cao

2.5.Những nguyên nhân liên quan đên kết cấu hạ tầng giao thông

Thứ nhất, chất lượng đường đa phần chưa đạt chuẩn, mặt đường đa phần là hẹp, chưa được sửa chữa, bảo dưỡng kịp thời

Thứ hai, tình trạng đô thị hóa, mở rộng các khu dân xư với tốc độ quá nhanh và không theo quy hoạch, đã gây ra sự quá tải trong các hoạt động giao thông vận tải đường bộ Hệ thống giao thông các tĩnh cũng chưa được phát triển và quan tâm đúng mức

Thứ ba, hệ thống báo hiệu, tín hiệu, biển chỉ dẫn còn thiếu, đèn chiếu sang ban đêm trên các tuyến đường chưa đủ độ sang rọi

2.6.Những nguyên nhân liên quan đến phương tiện giao thông

đường bộ.

Cơ cấu bất hợp lý giữa các loại phương tiện cũng như sự phát triển quá nhanh của các phương tiện giao thông so với thực trạng hệ thống đường sá và hệ thống tổ chức điều hành giao thông đường bộ đã gây nên

với tính chất càng nghiêm trọng Nhiều phương tiện không đảm bảo điều kiện an toàn (cũ nát, không đảm bảo tính năng kĩ thuật), chở quá trọng tải xảy ra khá bổ biến cũng là nguyên nhân và điều kiện dẫn đến tai nạn giao thông và tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ

2.7.Những nguyên nhân liên quan đên thời tiết, môi trường.

Những nguyên nhân và điều kiện liên quan đến thời tiết nếu cùng tác động với các nguyên nhân và điều kiện khác, nhất là nhóm nguyên nhân

và điều kiện tâm lý xã hội, sẽ dân đên tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ và trong nhiều trường hợp đã gây ra hậu quả nghiêm trọng

III.Các biện pháp đấu tranh phòng ngừa.

1.Các biện pháp về chính sách, pháp luật.

Cần có sự điều chỉnh về chính sách cũng như có sự sửa đổi bổ sung pháp luật như sau:

Về chính sách, Nhà nước ta cần có chiến lược phát triển giao thông dài hạn trong phạm vi toàn quốc và các tỉnh nói riêng; có chính sách lâu dài, ổn định về sản xuất và nhập khẩu phương tiện giao thông vận tải Nhà nước cũng cần có chính sách cụ thể về cơ cấu phương tiện giao thông theo hướng ưu tiên phát triển giao thông công cộng và giảm thiểu mạnh các phương tiện giao thông cá nhân

Về pháp luật, Hoàn thiện hệ thống pháp luật Đây là việc rất cần thiết và nhanh chóng, bởi cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm về tai nạn giao thông đường bộ không thể đạt kết quả tốt nếu không có hệ thống chính sách pháp luật phù hợp Vậy việc điều chỉnh chính sách như sửa đổi, bổ sung pháp luật phù hợp với thực tiễn là một biện pháp quan trọng, góp phần đấu tranh tích cực trong cong tác đấu tranh đối với tội phạm này.

2.Các biện pháp liên quan đến trách nhiệm và hoạt động của cơ quan quản lý và các cơ quan bảo vệ pháp luật trong đấu tranh phòng ngừa tội phạm trực tự giao thông đường bộ.

2.1.Biện pháp liên quan tới các cơ quan quản lý.

Sở Giao thông công chính phủ giúp UBND các cấp xây dựng chiến lược và kế hoạch tổng thể, dài hạn về phát triển mạng lưới giao thông bằng nguồn vốn và nhiều dự án khác nhau Đồng thời chỉ đạo lực lượng thanh tra giao thông công chính cần tăng cường kiểm tra, xử lý và giải tỏa