giới thiệu Nhiệm vụ: bảo quản dầu, lọc sạch dầu khỏi các tạp chất cơ học, cung cấp dầu tới các bề mặt làm việc để bôi trơn làm giảm tổn thất do ma sát, làm mát bề mặt làm việc.. Phân l
Trang 1Hệ thống bôi trơn
1 giới thiệu
Nhiệm vụ: bảo quản dầu, lọc sạch dầu khỏi các tạp chất cơ học, cung cấp dầu tới các bề mặt làm
việc để bôi trơn làm giảm tổn thất do ma sát, làm mát bề mặt làm việc
Phân loại:
- Theo phương pháp cung cấp dầu tới bề mặt làm việc: hệ thống bôi trơn bằng dầu vung té, hệ
thống bôi trơn cưỡng bức và hệ thống bôi trơn hỗn hợp
+ Hệ thống bôi trơn bằng dầu vung té: dùng trên những động cơ có kết cấu đơn giản, thường các ổ
trục của trục khuỷu, trục cam là ổ lăn Vấu múc dầu trên đầu to thanh truyền bị nhúng hẳn vào dầu khi pít tông ở vị trí ĐCD Khi thanh truyền chuyển động, dầu nhờn sẽ được vung té lên để bôi trơn cho bề mặt gương xy lanh, ổ lăn, chốt pít tông, con đội của cơ cấu phối khí Cò mổ của cơ cấu phối khí, bộ
điều tốc và các bộ phận khác được bôi trơn bằng các vú mỡ riêng biệt
ở động cơ hai kỳ dùng khoang bên trong hộp trục khuỷu để trao đổi khí, dầu được pha với nhiên liệu theo tỷ lệ 1:20 ữ 1:50 để bôi trơn
+ Hệ thống bôi trơn cưỡng bức: sử dụng trên động cơ có cường độ làm việc lớn Dầu được tuần
hoàn nhờ bơm dầu không chỉ qua các ổ trục của trục khuỷu mà còn qua các cặp lắp ghép của chốt pít tông, trục cam, trục truyền động, két làm dầu và bầu lọc dầu Ngoài ra dầu còn có thể được cung cấp để làm mát cho đỉnh pít tông, tới các cơ cấu và thiết bị điều khiển động cơ
- Theo vị trí chứa dầu bôi trơn: hệ thống bôi trơn cacte ướt (dầu bôi trơn được chứa trong cacte) và
hệ thống bôi trơn cacte khô (dầu được chứa trong các thùng nằm ngoài động cơ)
Trang 2Hệ thống bôi trơn cacte khô có −u điểm: Động cơ có thể làm việc trong một thời gian dài ở độ dốc và
độ nghiêng lớn Chiều cao động cơ, làm giảm tiêu hao dầu nhờn do dầu nhờn không bị vung té quá nhiều lên thành xy lanh Dầu nhờn ít bị lão hóa
Sơ đồ bôi trơn các te −ớt Sơ đồ bôi trơn các te khô
Trang 3Mạch dầu hệ thống bôi trơn động cơ Toyota
Trang 42 Cấu tạo:
Các thiết bị chính trong hệ thống bôi trơn là: bơm dầu, bầu lọc thô, bầu lọc tinh dầu nhờn, két làm mát dầu và các thiết bị kiẻm tra, đồng hồ đo áp suất và đồng hồ đo nhiệt độ dầu
Trang 52.1 B¬m dÇu nhên
B¬m b¸nh r¨ng víi c¸c b¸nh r¨ng ¨n khíp ngoµi: chÕ t¹o, cã kÝch th−íc vµ khèi l−îng nhá vµ lµm
viÖc rÊt tin cËy
Trang 6
Bơm bánh răng ăn khớp trong (trên các xe cõ nhỏ: Toyota, Isuzu )
• Bơm dầu hút dầu từ các-te và cung cấp dầu đến từng bộ phận của động cơ
• Rôto bị động quay cùng với rôto chủ động, nh−ng vì rôto bị động là lệch tâm nên khoảng không gian giữa hai rôto bị thay đổi Chính sự thay đổi không gian này đ−ợc sử dụng để hút và bơm dầu
• Van an toàn đ−ợc lắp trong bơm dầu, nó sẽ xả dầu khi áp suất đạt
đến giá trị đã định, để kiểm soát áp suất dầu cực đại
Trang 72.2 Bầu lọc dầu
Bầu lọc dầu dùng để lọc sạch dầu khỏi các tạp chất cơ học và các sản phẩm của sự oxi hóa
Có hai loại bầu lọc: bầu lọc thô và bầu lọc tinh
Bầu lọc thô: lõi lọc thường dùng loại tấm ghép có khe hở, dải ghép có khe hở
Bầu lọc tinh: lõi lọc thường dùng các tông, giấy hoặc các chất hấp thụ khác
Ngoài ra còn có bầu lọc tổ hợp Trong vỏ của bầu lọc lắp lõi lọc của cả bầu lọc thô lẫn bầu lọc tinh
Cấu tạo bầu lọc tổ hợp
- Toàn bộ lượng dầu được bơm lên đều đi qua bộ lọc dầu,
ở đây các mạt kim loại và muội than được lọc ra
- Dầu đi qua van một chiều, vào phần xung quanh của các phần tử lọc, ở đây dầu được lọc, sau đó dầu vào phần trung tâm của phần tử lọc và chảy ra ngoài
- Van một chiều lắp ở cửa của bầu lọc để ngăn không cho các chất bẩn tích tụ ở phần ngoại vi của phần tử lọc quay trở về động cơ, khi động cơ dừng lại
- Nếu phần tử lọc bị cáu két, chênh lệch áp suất giữa phần bên ngoài và phần bên trong sẽ tăng lên Khi mức chênh lệch đạt đến mức định trước, van an toàn sẽ mở, và nhờ thế dầu sẽ không đi qua phần tử lọc mà đi tới các bộ phận bôi trơn Điều này cho phép tránh được hiện tượng thiếu bôi trơn khi phần tử lọc bị bẩn Tuy nhiên, các phần tử lọc cần được thay thế theo định kỳ để tránh bôi trơn bằng dầu bẩn
Trang 82.3 Vòi phun dầu: được sử dụng trên các loại động cơ diesel (Toyota, Isuzu )
• Nhiều động cơ điesen có vòi phun dầu ở thân máy để làm mát các pít tông
• Một phần dầu bôi trơn bơm từ đường
• dầu chính vào thân máy qua van một chiều và
đưa
• vào từ vòi phun dầu để làm mát bên trong pít tông
• Van một chiều sẽ đóng đường dầu bằng lực lò
xo khi áp suất dầu giảm xuống xấp xỉ 140 kPa (1,4 kgf/cm2)
• Điều này ngăn ngừa hiện tượng áp suất dầu trong mạch bôi trơn bị giảm xuống quá thấp
Trang 9Ngoài ra:
• Do sức cản của bầu lọc thô không lớn nên bầu lọc thô được mắc trực tiếp (nối tiếp) trên đường dầu chính Toàn bộ dầu trước khi đi bôi trơn đều được lọc sạch nhờ bầu lọc thô Để động cơ không bị dừng do thiếu dầu khi tiến hành sấy nóng động cơ hoặc khi bầu lọc bị bẩn, tắc trên nắp bầu lọc thô bao giờ cũng có van thông, cho phép dầu nhờn không đi qua bầu lọc Lò xo van thông được điều chỉnh ở áp suất (0,08 ữ 0,12) MPa
• Bầu lọc tinh dùng để lọc sạch các tạp chất có kích thước lớn hơn 0,01 mm Do sức cản của bầu lọc tinh rất lớn nên nó thường chỉ được mắc trên mạch nhánh (mắc song song với đường dầu chính) và chỉ có khoảng 10% lượng dầu lưu thông đi qua Trong trường hợp này, dầu sau khi đi qua bầu lọc tinh sẽ được dẫn trở về cacte
• Trên một số động cơ (ЗИЛ-130, ГАЗ-66, ЯМЗ-238 ) người ta sử dụng bầu lọc tinh kiểu ly tâm Ưu điểm cơ bản của loại bầu lọc này là làm giảm rất đáng kể sự mài mòn của các bề mặt làm việc do chất lượng lọc của bầu lọc rất cao (cấu tạo bầu lọc ly tâm được giớit thiệu tại phòng học Trang bị ĐCĐT)
Trang 102.4 Két làm mát dầu nhờn
Cấu tạo két làm mát dầu động cơ Toyota
• Két làm mát dầu nhờn dùng để truyền nhiệt, hạ thấp nhiệt độ dầu sau khi đi bôi trơn cho động cơ
• Có hai loại két làm mát, két làm mát dầu bằng nước, trong đó dầu được làm mát bằng nước làm mát của động cơ và két dầu làm mát bằng không khí
• Để tránh phá hỏng đường ống của két làm mát khi dầu quá đặc (khi sấy nóng động cơ hoặc khi động cơ làm việc ở vùng có nhiệt độ môi trường thấp) người ta đặt van thông trong két làm mát Lò xo van thường được điều chỉnh với áp suất từ (0,15 ữ 0,20) MPa Khi độ chênh áp quá lớn, van thông sẽ
mở ra và dầu chảy trực tiếp về thùng mà không đi qua két làm mát
• Theo mức độ sấy nóng của dầu, độ nhớt của dầu giảm dần và van sẽ tự động đóng lại
• Trên các động cơ diesel cỡ TB và lớn, két làm mát dầu nhờn thường bố trí riêng như két nước làm mát
