ThS. Phan Anh Thế: Bệnh đạo ôn hại lúa

Bệnh gây thối khô cổ lá, khiến lá lúa bị gãy gụcxuống.ĐẶC ĐIỂM TRIỆU CHỨNG CỦA BỆNH ĐẠO ÔN HẠI LÚA Triệu chứng trên cổ bông Triệu chứng trên cổ lá... ĐẶC ĐIỂM TRIỆU CHỨNG CỦA BỆNH ĐẠO ÔN

NỘI DUNG TRÌNH BÀY VỀ BỆNH ĐẠO ÔN HẠI LÚA

1 • GIỚI THIỆU CHUNG

2 • ĐẶC ĐIỂM TRIỆU CHỨNG

4 • QUY LUẬT PHÁT SINH PHÁT TRIỂN

3 • BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ

1 GIỚI THIỆU VỀ BỆNH ĐẠO ÔN HẠI LÚA

 Bệnh có từ lâu đời, bệnh được

phát hiện lần đầu tiên ở Italia

năm 1560, sau đó là Trung

Quốc vào năm 1637, ở Nhật

năm 1704

 Vùng phân bố bệnh gây hại ở

hầu hết các nước trồng lúa trên

thế giới.gây thiệt hại cho lúa rất

trầm trọng

 Ở nước ta bệnh được phát hiện

năm 1951 ở Bắc Bộ bởi Roger

 Đây là loại bệnh rất khó phát hiện và

việc phòng trị thường không kịp thời

làm ảnh hưởng đến năng suất lúa

GIỚI THIỆU VỀ BỆNH ĐẠO ÔN HẠI LÚA

Trên lá: Ban đầu là các vết chấm kim

nhỏ màu nâu, sau đó phát triển thành

vết mốc màu nâu xám >> sũng nước

Khi vết bệnh mãn tính có dạng hình

thoi (hình mắt én), ở giữa có màu nâu

sáng, xung quanh có quầng vàng

Các vết bệnh có thể liên kết với

nhau gây nên hiện tượng cháy lá lúa

ĐẶC ĐIỂM TRIỆU CHỨNG CỦA BỆNH ĐẠO ÔN HẠI LÚA

TRIỆU CHỨNG BỆNH ĐẠO ÔN GÂY HẠI TRÊN LÁ

• Trên cổ bông, cổ gié, cổ lá: Bệnh gây thối khô cổ bông, cổ gié, vếtbệnh có màu nâu xám, hơi teo thắt lại, bệnh khiến bông lúa bị khôtrắng trước khi chín Bệnh gây thối khô cổ lá, khiến lá lúa bị gãy gụcxuống.

ĐẶC ĐIỂM TRIỆU CHỨNG CỦA BỆNH ĐẠO ÔN HẠI LÚA

Triệu chứng trên cổ bông Triệu chứng trên cổ lá

ĐẶC ĐIỂM TRIỆU CHỨNG CỦA BỆNH ĐẠO ÔN HẠI LÚA

Trên thân và cổ gié, bệnh tấn công vào các mắt cổ gié và các mắt lóng củacây lúa và lây lan toàn thân, làm thối khô ở các mắt trước sau đó khô toànthân, khiến cây lúa bị đổ gãy

Triệu chứng trên cổ gié Triệu chứng trên thân cây lúa

ĐẶC ĐIỂM TRIỆU CHỨNG CỦA BỆNH ĐẠO ÔN HẠI LÚA

Triệu chứng trên cuống hạt

ĐẶC ĐIỂM TRIỆU CHỨNG CỦA BỆNH ĐẠO ÔN HẠI LÚA

Nấm xâm nhiễm và tiết ra độc tố Pyricularin và Pyriculone gây ức chếsinh trưởng và gây thối rễ lúa

Triệu chứng thối thân, gốc và cả rễ lúa

3 QUY LUẬT PHÁT SINH PHÁT TRIỂN CỦA BỆNH ĐẠO ÔN

● Bệnh đạo ôn gây hại trên cây lúa từ giai đoạn mạ cho đến trổ, chín

● Bệnh tấn công vào tất các các bộ phận trên mặt đất (nước) của cây lúa

● Tác nhân gây bệnh do nấm Pyricularia oryzae.

● Trong quá trình gây bệnh nấm sản sinh ra độc tố Pyricularin và Pyriculollàm vàng lá lúa, ức chế sinh trưởng cây lúa

● Cây lúa bị bệnh nặng, rễ thường bị hỏng do các độc tố nấm bệnh tiết ra

● Bệnh lây lan chủ yếu bằng bào tử nấm, bệnh còn lan truyền qua rơm rạ

và hạt bị nhiễm bệnh

3 QUY LUẬT PHÁT SINH PHÁT TRIỂN CỦA BỆNH ĐẠO ÔN

ẢNH HƯỞNG CỦA KHÍ HẬU

- Nấm phát triển ưa nhiệt độ thấp từ 20-28 o C, độ ẩm không khí bão hòa Tôt nhất là 24-28 o C.

- Điều kiện khô hạn hoặc ngập úng bệnh phát triển mạnh, ẩm độ cao vết bệnh phát triển nhanh.

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẤT ĐAI, PHÂN BÓN

- Những chân ruộng nhiều mùn, trũng, ẩm, khó thoát nước, những vùng đất mới vỡ hoang, đất nhẹ, giữ nước kém, khô hạn phù hợp cho bệnh phát triển.

- Phân đạm: Ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của bệnh

- Phân Lân và Kali ít ảnh hưởng

- Phân chứa Silic có tác dụng làm giảm sự phát triển của bệnh.

BÓN NHIỀU ĐẠM, GIEO CẤY DÀY, ẨM ĐỘ CAO

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN BỆNH ĐẠO ÔN

 Phân đạm: Việc bón đạm cao làm tế bào ít được silic hóa làm thành vách trở nên mềm nấm bệnh dễ xâm nhập và gây hại ruộng bón nhiều đạm, bón tập trung gặp điều kiện thời tiết thích hợp tạo điều kiện cho bệnh phát sinh và phát triển.

 Phân lân: ảnh hưởng của lân không lớn tuy nhiên phân lân cũng có một vài tác dụng sau: Đất thiếu lân, bón lân có tác dụng giảm bệnh Trong quá trình sinh trưởng của cây lúa có hiện tượng thiếu lân, bón thêm lân cũng làm giảm bệnh.

 Phân Kali: tác dụng của phân kali không rõ, tuy nhiên việc bón nhiều phân kali trên nền đạm cao không làm giảm bệnh.

 Kích thích tố và các nguyên tố vi lượng: sự hiện diện của các chất kích thích như Biotin, Thiamin và các nguyên tố vi lượng như kẽm, mangan, molipden giúp cho cây lúa phát triển tốt và cũng tạo điều kiện cho bệnh phát triển.

CHU TRÌNH PHÁT TRIỂN BỆNH

Xâm nhiễm

Bào tử trên lá

Hình thành ống mút

Nấm bệnh phát triển Thấy vết bệnh 4 –

Phát tán bào

tử

Phóng thích bào tử

QUY LUẬT PHÁT SINH PHÁT TRIỂN CỦA BỆNH ĐẠO ÔN

Lá lúa Pyricularia oryzae

QUY LUẬT PHÁT SINH PHÁT TRIỂN CỦA BỆNH ĐẠO ÔN

 Chu kỳ gây bệnh được tính từ khi bào tử nẩy mầm, xâm nhiễm vào bêntrong tế bào lá lúa, gây hại sau đó thể hiện vết bệnh ra ngoài và saucùng là phóng thích bào tử trở lại hoàn thành một chu kỳ gây bệnh

 Thời kỳ bào tử nẩy mầm, xâm nhiễm vào bên trong tế bào đến khi thểhiện vết bệnh ra ngoài người ta gọi là thời gian ủ bệnh

 Thời kỳ ủ bệnh tùy theo nhiệt độ không khí mà nó thể hiện vết bệnh rangoài nhanh hay chậm

 9 - 10oC, thời gian ủ bệnh 13 - 18 ngày

 17 - 18oC, thời gian ủ bệnh 7 - 9 ngày

 20 - 25oC, thời gian ủ bệnh 5 - 6 ngày

 26 - 28oC, thời gian ủ bệnh 4 - 5 ngày

QUY LUẬT PHÁT SINH PHÁT TRIỂN CỦA BỆNH ĐẠO ÔN

 Một vết bệnh có khả năng phóng thích từ 2.000 - 6.000 bào tử trong 1đêm, kéo dài 15 đêm

 Bào tử phát tán theo gió, bào tử có thể bay cao trên 2000 mét, thậm chí

ở độ cao 10.000 mét cũng có bào tử

Quan sát bào tử nấm bệnh đạo ôn dưới kính hiển vi

BÀO TỬ PHÁT TÁN

Mỗi vết bệnhmãn tính, phĩng thích từ

2000 đến

6000 bảo tửvào khơng khítrong 1 ngàyđêm, và kéodài đến 15 ngày

QUY LUẬT PHÁT SINH PHÁT TRIỂN CỦA BỆNH ĐẠO ÔN

BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ BỆNH ĐẠO ÔN HẠI LÚA

● Gieo, cấy với mật độ hợp lý

● Bón phân cân đối, đặc biệt lưu ý khi bón phân đạm

● Thu dọn sạch tàn dư cây lúa bị bệnh vụ trước, đốt tiêu hủy nguồn bệnh

● Sử dụng giống sạch bệnh, hạn chế gieo trồng các loại giống mẫn cảm

● Đảm bảo ruộng có nước khi cây lúa bị nhiễm bệnh đạo ôn

● Không sử dụng các loại phân bón lá vào thời điểm cây lúa bị nhiễm

bệnh

● Phun phòng trừ ở giai đoạn vết bệnh cấp tính bằng các loại thuốc đặc trị

● Nếu phát hiện bệnh muộn, khi vết bệnh đã dạng hình thoi là lúc vết bệnh chuyển sang giai đoạn mãn tính, cần xử lý kép các loại thuốc đặc trị, 2 lần phun cách nhau 5 - 7 ngày

 Phun thuốc vào giai đoạn vết bệnh cấp tính, nếu vết bệnh đã mãn tính (vết bệnh hình thoi) thì cần phun lại sau 5-7 ngày.

Vết bệnh đạo ôn giai đoạn cấp tính (chưa phát sinh bào tử)

BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ BỆNH ĐẠO ÔN HẠI LÚA

Vết bệnh đạo ôn giai đoạn mãn tính (vết bệnh hình thoi)

BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ BỆNH ĐẠO ÔN HẠI LÚA

 Phun thuốc vào giai đoạn vết bệnh cấp tính, nếu vết bệnh đã mãn tính (vết bệnh hình thoi) thì cần phun lại sau 5-7 ngày

Cần phun thời điểm vết bệnh cấp tính bằng thuốc đặc trị

Vết bệnh cấp tính

Vết bệnh cấp tính

- Nếu phun muộn, khi vết bệnh mãn tính thì cần

Phun khi thấy vết bệnh cấp tính

BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ BỆNH ĐẠO ÔN HẠI LÚA

Phun trước khi lúa trỗ hoặc khi lá đòng có vết bệnh cấp tính

Đạo ôn

cổ bông Bạo ôn lá

Phun khi thấy Vết bệnh

Phun thuốc Trước và sau trổ

Phun đủ lượng nước - phun tới gốc lúa: 320-480 L/ha

Chúc bà con nông dân được mùa, trúng giá