Điện Đại Cương

Tài liệu về phần Điện đại cương, câu hỏi và câu trả lời. Điện năng, dòng điện, hiệu điện thế, điện trường, từ trường.....cảm kháng, dung kháng, điện trở, công suất , hệ số công suất, tụ điện, đảo pha trong truyền tải điện, máy phát điện,sản xuất truyền tải phân phối điện, tổn thất..........................

3 Hii;u dii;n the'li gi '?

Hil?U dil?n the' giua hai die'm A va B cua dil?n truong, v-e tr~ s6' b"tlng cong cua l\fcdil?n truong khi chuye'n d~ch 1 don v~ dil?n tich duong tu A de'n B

Hi~u di~n the'trong h~ don vi SI tinh b~ng Yon (Y) m(>t Yon la hi~u di~n the' giuahai dil-m A, B khi dich chuyl-n di~n tich dttong 1 Culong (+1 C) t~ A de'n B thl.fc hi~n

cong dich chuyl-n la 1 Jun

.

1

nhu: pin ac quy

-T';10 ra b'ttng : suc gi6, suc nudc , nhi~t (d'au,than), nang Il.!lJng khac ( nguyen tu, nang

11.!lJng m~t trai, gas )

-Ra't nguy hi~m ne'u su dQng dQng khong dung quy d1nh an toan

-T6'c dQ dfin truy-en nang lulJng nhanh

-Bifftn tr\iong la mQt d~ng di;\c bifftt cua vi;it cha-t t'on t~i xung quanh difftn tich vatrong d6 c6 di;\c die'm la lac d\;1ng ll.ic difftn len difftn tich ba-t ky di;\t trong d6.

-Cuong dQ di~n truong t~i mQt di6'm la d~i luQng v~t 19 d{lc trung cho di~n truongv~ phudng di~n tac d';1ng Nc, duQc do b~ng thudng s6' cua Nc di~n truong tac d';1ng lenmot dien tlch thtl' diit tai di6'm d6 va do Ion cua dien tich thtl' d6

.' Cuong dO di~n truong la ~ luQng vcctu Vectd E d mOt di6'm trong di~n truongcung phudng , cung chi~u voi Nc I~ lac d\;ing vao di~n tich dudng d{lt d di6'm d6 Cuong

dQ di~n truong do mQt di~n tich gay ra t~i mQt di6'm

7 Chu ky dong di~n xoay chi~u (hlnh sin) 18 gl ? Tan s6 dong di~n xoay chi~u (hlnh sin) la gl ? Thai gian di th\ic hieD mQt chu ky cua dong di~n (hlnh sin) rnn s6 c6ng nghiep ?

-Chu ky dong di?n (hmh sin):

La thai gian giua 2 l'fln l{ip ll;li lien tie'p ffiQt trl;lng thai gi6ng nhau cua dong di~n.(thai gian dong di~n di theo 1 hmh sin)

Ky hi~u :T, ddn vi : gidy (s)

0

-Tl'in sff dong di?n xoay chi-eu :

La s6 chu ky dong di~n trong mQt don vi thai gian (giay)

.

Thai gian de' thlfC hi~n 1 chu ky dong di~n t'an so' cong ngi~p ( f=50 hz )

TtY cong thuc :

9 Dii;n trli phi tuYe'n Iii gi ?

Di~n trd phi tuYe'n la di~n trd thay d(),i theo diGn ap di;\t vao n6: (H 4)

-Di~n ap blnh thliong (di~n ap dinh m((c) R Idn

-Di~n ap tang cao R giam

.

3

R: E>i~n trd, ddn vi tinh ohm (0)

I : Chi-eu dai day d~n (m) ( Day d~n cang dai thl dit$n trd cang Ion)5: Titt dit$n day d~n (m2) ( Titt dit$n cang Ion thl dit$n trd cang nho )p: E>it$n trd sua't cua day d~n (O.m) (Tfnh cha't cua kim lo~i lam nenday d~n, dit$n trd sUa't cang nho thl dit$n trd cang nho )

Cac cha't di~n m6i c6 di~n tro sua't ra't Ion, c6 th~ toi 108 n.m Kim lo~i co di~n trosua't nho trong khoang 10-8 de-n 10-6 nom

DltN TR(] SUAT I vAl VAT LltU ( (] 200 C) :

D

.

4

2 I Theo dinh lu(it ohm ta co :

Hinh -5

.

h~ 51) : U : Hi~u di~n the' (Y)

I : Cuong d(> dong di~n (A)

,

Rl -{~ - ~

12 Cho bi6t stf ph thuQc cua dic;n trll vi,it dftn vao nhic;t dQ 1 Hic;n tlif/ng sieu dftn ?

nhng thi nghi~m nguoi ta nh~n tha'Y rhng : Khi nhi~t dQ tang di~n trd cua ba't kykim lo~i nao cling tang, con d6i vdi cha't di~n ph an th) hi~n tuQng se nguQc l~i, di~n trdcua dung dich di~n phan giam khi nhi~t dQ tang

Cong thuc bi6'u thi sl! ph1;l thuQc cua di~n trd V80 nhi~t dQ :

Ro : f)i~n trd v~t clAn d DoC

<X : H~ s6nhi~t cua di~n trd l/oC

t : Nhi~t d() cua v~t t~i thai die'm ta tinh (0 C)

II

cua kim lo~i ( hay hQp kim) d6 giam dQt ngQt de-n gia tri bhng khong Hi9n tl1Qng don gQi

la hie;n tl1Qng ~icu d~n Khi d6 kim lo~i ho{1c hQp kim u() trd thanh ~ieu d~n

13 Khi nao c~n di~n trllion ? Khi nao c~n dii;n trll nho ?

.

Nhung ch~ c-an cach dit$n thi dit$n tro cang l(Jn cang t6t.

VI dQ: s(( cach dit$n, YO day d~n, \lng, g~ng tay, sao cach dit;?n C-an dit$n tro nho t~i nhung di~m tie'p xuc, m6i n6i, ht;? th6ng n6i da't.

,;

Ddn vi tinh cua co: (rad Is ) (ll=3.14)

16 Dung khang la gi?

Ddn vi : 0

ki hi~u :Rc hay Xc Dung khang

LL9onI! (hac (heo dinh nI!h.l~

E:~:~J

()

-Xc = Rc: Dung khang (.Q)-co = 2m: Tan s6'g6c (rad/s)

JL.Nach thu'an dunJ! kh4~

.Tdng trd la mQt d~i l\iQng v~t 19 d~c tr\ing cho m~ch dit?n xoay chi-eu, thl!- hit?nm6i quan ht? gil1a dit?n ap d~t Jen m~ch va dong dit?n ch'i;lY qua m'i;lch ( st! can trd d6i vdidong dit?n xoay chi-eu ).

ddn v~ : (.0.)

Ky hil$u : Z()

Ta c6 theo dlnh lu~t ohm: Z = u Ii-u : Hit$u dit$n the' xoay chi-eu d~t len m~ch ( V)

-i : dong dit$n xoay chi-eu ch~y trong m~ch (A)

Trong d6

.

-R : dit?n trd thu'an (0)-RL = XL : Cam khang (0)-Rc = Xc : Dung khang (0)

CACOS (j)

E

BQ

Tgo

(J)

P'1

.

f)i~n apDong di~nf)i~n troCong sua't tac d~ngCong sua't bi8'u kitnCong sua't phan khans

TA ,ong trdCam khangDung khang

T~ '"

an so

Chu ky

f)i~n camf)i~n dungf)i~n Dang

t( so cong suatCuong d(> di~n tniongCam (tng tu

Dung lu<;1ng ~c quyGoc t6n hao di~n moi

nn so' gocf)i~n tr(j sua't

20 cae d~ng cong su!it '1

Ky hit?u : SDon vi tinh: VA, kVA, MVA

Vdi:

S : Cong sua-t bilJu kie'n (V A)

P : Cong sua-t lac dl.ing (W)

Q : Cong sua-t phan khang (V AR)

P : Cong sua't tac d\lng.

S: Cong sua't bi~u ki~n.

P : Cong sua't lac dQng

Q : Cong sua't phan khang

S : Cong sua't bie'u kie'n

10

Vdi:

o'ong bQ, gQi la bu quay (bu oQng)

2/ Tu cong thuc : tg</> = ~ => </> = arctg(~)

I -Gia tri hi~u d~ng cua dong dit?n (A)

U -Gia tri hit?u d~ng cua dit?n ap (V)'

Jkt : M~t dQ dong kinh te' (A/mm1 : 1 3 m~t d~ dong di~n qua day d§noem Ic;ii stf t6'i uu v'6 kinh t6' khi so v6'n o-au tu ( mua, ]~p d~t, bao trl oliong day) vdi thi~thc;ii do tf>n tha't oi~n nang qua di~n trd day d§n.

b Kiflm Ira Iheo di'eu kien vhdl nonJ! [au diii

S : Tie't dit'$n day d~n (mm2)

C : Ti nhit'$t cua v~t lit'$u lam day d~n (w.s I gO c)

Bn : xung lllQng nhit'$t cua dong ng.1n m~ch (A 2 s )

Gia tri C thuong du<;fc tmh s~n va ghi trong sf, tra cUu, nhu: Ccu = 171 w.s I gOc,CAI =79 w.s I gOc

d.Kiim Ira tkeD di-eu kien vtlnJ! Quang

~;~~~J

Trong d6: Uvq -di~n ap tdi h~n c6 the' ph at sinh v-ang quang

Unm -di~n ap djnh m((c cua h~ th6ngNlu day d.qn 3 pha b6 tri tren cac dinh cua tam giac d'eu thl gia trj Uvq trong di'euki~n th(ji tilt kh6 rao va sang, ap sUa't kh6ng khi la 760 mmHg, nhi~t dQ m6i tr\fcJng xungquanh 25°C, c6 the' xac djnh theo c6ng th((c sail :

0

trong do r: ban kinh ngoai ctia day d~n, (cm)

a : khoang cach gii1a cac trl.Ic day d~n, (cm)

m : hl$ 56' xet de'n dQ xu Xl b'e m~t day d~n f)6'i vdi day mQt SQi va thanhd~n de' lau ngay trong khong khf m = 0.93 -0.98 va d6'i vdi day nhi-eu sQi xo~n m =

0.83 -0.87

.

12

27 T\1 di~n la gl ? Ca'u t~o va d~c di~m cua t\1 di~n ?

+ Tu dien : La 2 v~t dAn ma gil1'a chung c6 mQt ui~n moi

+cdu taD : Thl!ang thl lo~i ti.I gia'Y ngam trong d'au d{lc bi~t g"tjm 2 ban Ct;tC la cac lanhom dai dl!Q'c cach di~n bAng cac lop gia'Y Toan bQ dl!Q'c co' dinh trong 1 thung dl!<;1cban kin 2 d'au ban cl!c dl!Q'c dl!a ra ngoai nha 2 sit xuyen

0

+ BaG diflm :

+ Trong tl} dit?n, dit?n tich d cac ct!c ctia tl} dit?n b~ng nhau v'C gia trj nhung nguQc

dliu nhau.

+ Tl} dit?n chd Ye'u tich lay (va giai ph6ng) nang luQng dit?n truong

+ T6'n hao do dit?n trd nhit?t d tl} rlit nho

+ Tl} dit?n cho dong xoay chi-eu (AC ) di qua nhung chi n~p va ph6ng (xa) dit$ntich trong m~ch m(}t chi-eu (DC)

0

28 Cac cong thuc lien quan de'n tQ di~n ?

~

E>i~n dung cua t{;1 di~n b~ng di~n tlch tren 1 ctfc chia cho hi~u so' di9n ap giila chung

Di~n dung Gila t~ di~n phdng :

[3

.

S : di~n tich mQt Cl,tc

d : khoang cach gil1'a chung

E : hhng so' di~n moi cua vc;it lit;u gil1'a 2 Cl,tC cua tl;i di~n

361f 10(Eo: Hling so'di?n mlJi cila chan khong)

Di?n dung cila t~ di?n hmh tr~ :

* Di~n dung cila ti;l di~n hinh CI1U

d : khoang cach tam 2 day d~n song song:

a : ban kinh day.e : chi'Bu dai day

30 Hii;n tlicjng cam dng dii;n tit ?

T1l' thong qua di~n tich gidi h~n bdi 1 khung day (vong day)

cp = B.S.Cos</>

B :Tir tru(jng xuyen qua yang day (T )

S : Di~n tich khung day (vnt.)

<p : G6c hcJp bdi vec td! va vec td"fj (vcc td ~ c6 phudng vuong g6c vdi

Dong oit$n cam lfng c6 chi8u sao cho ttY trttong do n6 gay ra c6 xu httdng bli trtY sl{bie-n thien cua ttY thong gay ra dong dit$n cam lfng 06

Djnh lucJt culong (coulomb) : L\fc tudng lac giua hai diff:n tich di6'm dung yen trongchan khong ty Iff: thucJn v{1i tich d() l{1n cac diff:n tich va ty Iff: nghjch v{1i blnh phuongkhoang cach giua chung L\fc tudng lac c6 phudng trung v{1i duang th?tng n6i hai diff:n

S : tie't di~n m~t c.1t ngang cua cuQn cam.

1: c ICU al cuQn caffi.h"'" d" A

K : h~ so' phQ thuQc vao ty I~ chi-eu dai cua cuQn cam va du"ong kinhday Tr1 so' K tra bang 107- s6 lay v(it 19 cd sd cua Lien Xo

*D(J tlf cam cila cap di?n kink tr(l dai 1 :

1 : chi-eu dai cua mQt do~n day dAD (WI)

r : Khoang cach cua cac day dAn(m)It.l2 : Cuong dQ dong di~n (A)

trong do :

L : d() tv cam.

* Dfj tlf cam cila day dJn 1 va tie't di~n day ddn co ban kinh r.

3 pha co cling Vl tn tu'o'ng do'i nhu' nhau Cong d\;ing :

0

* can b~ng di~n ap () cu6i dliong day tcii di~n

* Can b~ng dit%n dung tlidng h6 giua cac pha

May phat dit?n 1 chi-eu :

a/ Cd'u tao: O'om mQt khung day co thi, quay xung quanh tr\)c d6i xung ctia no trong 1 tit trtfong d'Cu (Tr\)c vuong goc v(Ji tiT trtfong ),

-MQt hQ gop di~n g'om 2 vanh ban khuyen va 2 ch6i quet d6 llJy di~n ra m(lch ngoai,

!?/ Boat d{jng : Dtfa tren hi~n tuQ'ng cam ung dit?n tu Khi tu thong qua khung day' bie-nthien di-eu hoa tht1am phat sinh trong khung day m(Jt suc dit?n d(Jng cam ung cling bie-nthien di-eu hoa Dong di~n trong khung la dong xoay chi-eu, nhung do b6 tn 2 vanh bankhuyen nen khi dong di~n trong khung ddi chi-eu tht vanh ban khuyen ddi chdi quet, nen

0 chdi a 1uon 1uon co dong di~n di qua m~ch ngoai va 0 chdi b 1uon 1uon co dong di~n tu

.

18

m~ch ngoai di vao V~y ch(,i a chfnh la ctfc dlfdng va ch(,i b chfnh la ctfc am cua may

ph at di9n 1 chi'Bu nay Dong di9n phat ra la dong 1 chi'Bu

19

Nhl1 v~y, suc di<$n dQng trong khung bitn thien di'eu hOB.

Ne-u n6i 2 d-au cua khung vdi m~ch ngoai thi trong m~ch c6 dong di<$n bitn thiendi'eu hoa, gQi la dong dit$n xoay chi'eu

u Uo.

i = -= -sm(OJt+ll/2)

R, L(l}

* Thul:ln dung .\ t'

i = ~ = Uo.Cro sin (rot -ll/2)

* Mach R L C mdc n{j'i tiffv : (illnh -20)

*Hien tll(/n~ c{jn~ hllan~( Khi R1=R~k

39 Cach t~o ra hi; th6ng dii;n xoay chi~u 3 pha, m~ng xoay chi~u 3 pha 4 day?

d~ nhm trong tir tnt'i:Jng do m~t nam cham di~n d'ong trQC hen trong (ph!n quay hay congQi la roto, ph!n cam) Khi roto quay tir trtt'i:Jng do nam cham di~n sinh ra se quet qua caccu~n day stato, theo dinh lu~t cam lfng di~n tir, trong 3 cu~n day sinh ra slfc di~n d~ngcam lfng b~ng nhau v-e d~ Idn va l~ch pha nhau 120 d~ (v-e pha)

6 diu day cua 3 cu~n cam ne-u da'u lc;ii vdi nhau theo ki~u h}nh sao th} ta c6 mc;ingxoay chi-eu 3 pha 4 day ki~u sao

6 diu day cua 3 cu~n cam n~u da'u lc;ii vdi nhau theo ki~u h}nh tam giac th} ta c6mc;ing xoay chi-eu 3 pha 3 day ki~u tam giac

I, 2, 3 : Cac cuQn day 1, 2, 3

(ph~n li'ng dli'ng yen -Stato)

M~ng xoay chi'eu 3 pha 4 day la m~ng trong d6 c6 3 day pha va 1 day trung tinh

J:)i~n ap day (U day) la di~n ap dliQ"C 15'y ra tit 2 day pha Ta c6 : UdAyAB, UdAyAC, UdAyBCJ:)i~n ap pha ( U pha ) la di~n ap dliQ"c 15'y ra tit 1 day pha va day trung tinh Ta c6 : UAN,UBN, UCN

40 Quan hi; git1a Ud,Ura khi ngu'on d(u tai Y, L\,c6ng sua't m~rig 3 pha ?

Trong tr\t(Jng hQp nay ta xet de'n tlnh tr<;\ng m<;\ng dit$n 3 pha cach dit$n d{fi vdi da't :

a Tinh trang lam viec bffih thliong : Hinh -26A

,0,-M6i pha cua m~ng di~n do'i vdi da't c6 m('jt di~n dung ph an bo'rai dQc theo chi-eudai duong day Nhung dS" ddn gian coi rhng di~n dung nay t~p trung d giua duong day vado'i xung giua cac pha Gicra cac pha vdi nhau cung c6 di~n dung, nhung d day khong xet

VI chung khong anh hudng de'n phan tlch finh tr~ng lam vi~c cua diS"m tmng tlnh

Theo ph an tich d'o thi vec td cua dit$n ap va dong dit$n dung ( Giao trlnh Nha maydit$n va trC;lffi bie'n ap -ph'fln dit$n -trang 21 -NXB khoa hQC va ky thu~t 1991) nh~n tha'Yriing, tt,ng dong dit$n dung chC;lY trong da't va dit$n ap cua di/;m trung tinh d'eu biing

kh6ng.

0

0

~

* GiA s~ pha C ch~m da't :

Theo phan tich d'6 thi vec td cua dic$n ap va dong dic$n dung da nit ra ke't lu~n nh\!sau : ( Giao trlnh Nha may dic$n va tr~m bie'n ap -ph-an dic$n -trang 22 -NXB khoa hQc

va ky thu~t 1991)

0

Vi dif:;n ap day khong thay d6i va dong dif:;n dung ch~m da't ra't nho so vdi dongdif:;n pht,l tai nen m~ng dif:;n lam vif:;C blnh thuong khi 1 pha ch~m da't Thy v~y d6i vdim~ng dif:;n nay khong cho phep lam viec lau dai khi 1 pha ch~m da't VI nhl1ng 19 do sau

day:

0

b Dong di~n dung se sinh h'o quang, c6 the' d6t chay cach di~n tl;ii chl> chl;iffi da't

va d§n de'n ng~n ffil;ich gi\1a cac pha

23

c Vdi m()t tq s6' dong di~n dung nhl£t dinh, h'o quang' c6 the' chay l~p loe Dom~ng dil%n Ia m()t m~ch vong daD d()ng R -L -C, hil%n tlfQ"ng chay I~p Ioe d6 se dIn dEnqua di~n ap, c6 th~ tdi 2,5 -3 l-an di~n ap dinh mt'ic Do d6 cach di~n pha khong ch~m da'td~ dang bi chQC thung, dIn de-n ng~n m~ch giita cac pha, m~c du cach di~n da duQ"c chEt~o theo dil%n ap day Vi v~y, khi m~ng di~n khong c6 baa v~ rdle c~t ch~m da't mQt phathl phai c6 thie-t bi ki~m tra cach di~n de' phat hi~n ch~m da't m()t pha va kip th'<Ji stta

Cac m~ng di4$n tcr 110 KV trd 1en d-eu c6 trung tinh trrfc tie'p n6i da't vi cac 19 do

sau day:

a Dong dil$n dung cua chung r'it Ion do dil$n ap cao va chi'eu dai dliong day 1dn

b Cach dil$n pha phai thiEt kE theo dil$n ap day nEu trung tinh cach dil$n I:)(fi vdi cachdil$n 110 KV trd len, tang cliong cach dil$n nhli thE se khong kinh tE Khi trung tinh trt!ctiEp n6i da't, cach diQn chi c-an thilS't klS'theo dil$n ap pha VI d ba't ky chIS' dQ nao ( blnhthliong hay ch~m da't) dil$n ap cac day d§n khong vliQt qua dil$n ap pha Nhli V~Y d-au tlicho cach dil$n se giam di

Tren duong day truy-en tai st.! ma't can d6i giua cac pha ra't nho, Den dong trongday trung tmh (ne'u c6) se ra't nho.

d may phat di~n va tr~m bie'n ap ng\toi ta da thie't ke'trung tinh c6 n6i da't Den c6the' hi~u r~ng da't la day trung tinh cho h~ th6ng truy'en tai