Bài 13. Dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm

Bổ sung thêm năm sinh và năm mất của nhà thơ Bổ sung thông tin Miên Châu thuộc tỉnh Tứ Xuyên -=> Dấu ngoặc đơn dùng đánh dấu phần chú thích cho nội dung chínhgiải thích, thuyết minh,

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 1 : Kể tên các quan hệ ý nghĩa

thường gặp ở câu ghép ?

Trả lời : Quan hệ nguyên nhân,

quan hệ điều kiện (giả thiết), quan hệ mục đích,…

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 2 : Cho biết quan hệ ý nghĩa giữa

các vế trong câu ghép sau :

a.Vì tôi lười biếng nên tôi bị điểm kém.

b “Nếu người quay lại ấy là người khác thì thật là một trò cười tức bụng cho lũ bạn tôi ” ( Nguyên Hồng )

Tiết 49 - Tiếng Việt

a Đùng một cái, họ (những người bản xứ) được

phong cho cái danh hiệu tối cao là “chiến sĩ bảo vệ công lý và tự do”

b Gọi là kênh Ba Khía vì ở đó hai bên bờ tập trung toàn những con ba khía, chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây (ba khía là một loại còng biển lai cua,

càng sắc tím đỏ, làm mắm xé ra trộn tỏi ớt ăn rất

ngon)

c Lí Bạch (701-762), nhà thơ nổi tiếng của Trung

Quốc đời Đường, tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên

cư sĩ, quê ở Cam Túc ; lúc mới năm tuổi, gia đình

về định cư ở làng Thanh Liên, huyện Xương Long thuộc Miên Châu (Tứ Xuyên)

* Ví dụ sgk/134

1 Dấu ngoặc đơn

THẢO LUẬN THEO CẶP 1 PHÚT

Bộ phận trong dấu ngoặc đơn chú thích điều gi ?

a Đùng một cái, họ

được phong cho cái danh hiệu tối cao là

“chiến sĩ bảo vệ công lý và tự do”

b Gọi là kênh Ba Khía vì ở đó hai bên bờ tập trung toàn những con ba khía, chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây (ba khía là một loại còng biển

c Lí Bạch , nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc đời Đường,

tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên cư

sĩ, quê ở Cam Túc ; lúc mới năm tuổi, gia đình về định cư ở làng Thanh Liên, huyện Xương Long thuộc Miên Châu

(701-762)

(Tứ Xuyên) .

Bổ sung thêm năm

sinh và năm mất của

nhà thơ

Bổ sung thông tin Miên Châu thuộc tỉnh Tứ Xuyên

-=> Dấu ngoặc đơn dùng đánh dấu phần chú

thích cho nội dung chính(giải thích, thuyết minh,

bổ sung thêm)

a Đùng một cái, họ (những người bản xứ) được phong cho cái danh hiệu tối cao là “chiến sĩ bảo vệ công lý và tự do”.

b.Gọi là kênh Ba Khía vì ở đó hai bên bờ tập trung toàn

những con ba khía, chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây

(ba khía là một loại còng biển lai cua, càng sắc tím đỏ, làm

mắm xé ra trộn tỏi ớt ăn rất ngon)

c Lí Bạch (701-762), nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc đời Đường, tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên cư sĩ, quê ở Cam Túc; lúc mới năm tuổi, gia đình về định cư ở làng Thanh Liên, huyện Xương Long thuộc

Miên Châu (Tứ Xuyên)

=>Nếu bỏ nội dung trong dấu ngoặc đơn thì ý

* Ghi nhí 1sgk/134

Dấu ngoặc đơn dùng để đánh dấu phần chú thích (giải thích, thuyết minh, bổ sung thêm).

Bài tập củng cố : Giải thích công dụng của dấu ngoặc đơn

trong các đoạn trích sau :

a, Qua các cụm từ “tiệt nhiên” a, Qua các cụm từ “tiệt nhiên” (rõ ràng, dứt khoát như (rõ ràng, dứt khoát như

thế, không thể khác), “định phận tại thiên thư” , “định phận tại thiên thư” (định (định

phận tại sách trời), “hành khan thủ bại hư” , “hành khan thủ bại hư” (chắc chắn (chắc chắn

sẽ nhận lấy thất bại), hãy nhận xét về giọng điệu của bài thơ.

A Đánh dấu phần giải thích

B Đánh dấu phần thuyết minh

C Đánh dấu lời dẫn trực tiếp

D Đánh dấu phần bổ sung thêm thông tin

A

Bài tập củng cố : Giải thích công dụng của

dấu ngoặc đơn trong các đoạn trích sau :

b) Chiều dài của cầu là 2290 m (kể cả phần cầu với chín nhịp dài và mười nhịp ngắn)

A Đánh dấu phần giải thích

B Đánh dấu phần thuyết minh

C Đánh dấu lời dẫn trực tiếp

D Đánh dấu phần bổ sung thêm thông tin

B

a.Rồi Dế Choắt loanh quanh, băn khoăn Tôi phải bảo :

- Được, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào.

Dế Choắt nhìn tôi mà rằng :

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho

em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang

b Như tre mọc thẳng, con người không chịu khuất Người xưa có câu : “Trúc dẫu cháy, đốt ngay vẫn thẳng” Tre là thẳng thắn, bất khuất !

c Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính

lòng tôi đang có sự thay đổi lớn : hôm nay tôi đi học

2 Dấu hai chấm

* Ví dụ sgk/135

Dấu hai chấm dùng để :

- Đánh dấu (báo trước) phần giải thích,

thuyết minh cho một phần trước đó.

- Đánh dấu (báo trước) lời dẫn trực tiếp

(dùng với dấu ngoặc kép) hay lời đối

thoại (dùng với dấu gạch ngang).

* Ghi nhớ 2 sgk/135

Bài tập củng cố : Giải thích công dụng của dấu hai chấm

một trăm đồng bạc, lại còn cau, còn rượu… cả cưới nữa

b) Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu như thế này :

- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được Nhưng trước

khi nhắm mắt, tôi khuyên anh : ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi

cũng mang họa vào mình đấy.

=> Đánh dấu phần giải thích cho ý họ thách cưới nặng

=> Đánh dấu lời đối thoại, và phần thuyết minh.

c) Nêu công dụng của dấu hai chấm trong câu sau:

Rồi một ngày m a rào M a giăng giăng bốn phía Có quãng nắng xuyên xuống biển, óng ánh đủ màu:

Xanh lá mạ, tím phớt, hồng, xanh biếc,…

A Đánh dấu phần bổ sung cho phần tr ớc đó.

B Đánh dấu phần giải thích cho phần tr ớc đó.

C Đánh dấu lời đối thoại

D Đánh dấu phần thuyết minh cho phần tr ớc.

D

Bài 1 : Giải thích công dụng của dấu ngoặc đơn :

a) Qua các cụm từ “tiệt nhiên” (rõ ràng, dứt khoát như thế, không thể khác), “định phận tại thiên thư” (định phận tại sách trời), “hành khan thủ bại hư” (chắc chắn sẽ nhận lấy thất bại), hãy nhận xét về giọng điệu của bài thơ

=> Đánh dấu phần giải thích ý nghĩa của từ.

=> Đánh dấu phần thuyết minh

II LUYỆN TẬP

Đánh dấu phần bổ sung

Đánh dấu phần thuyết minh

Bài 2 : Giải thích công dụng của dấu hai chấm :

(Về nhà hoàn thiện vào vở)

Bài 4 :

Phong Nha gồm có hai bộ phận : Động khô và Động

nước

=>Không thể thay dấu hai chấm bằng dấu ngoặc

đơn Vì vế Động khô và Động nước không thể

xem là thành phần chú thích.

Thay dấu ngoặc đơn :

Phong Nha gồm có hai bộ phận (Động khô và Động nước).

Giải thích đi kèm.

Bài 5 : Một HS chép đoạn văn của

Thanh Tịnh như sau :

Sau khi đọc xong mấy mươi tên đã viết sẵn trên mảnh giấy lớn, ông đốc nhìn chúng tôi nói sẽ :

học để thầy mẹ được vui lòng và để thầy dạy các em được sung sướng Các em đã nghe chưa?

được sung sướng Các em đã nghe chưa? ( ( Các em

đều nghe nhưng không em nào dám trả lời Cũng

may đã có một tiếng dạ ran của phụ huynh đáp lại

)

Bài tập củng cố : Thêm dấu ngoặc đơn, dấu

hai chấm vào các câu sau :

lập.

b Tức nước vỡ bờ Trích Tắt đèn

c Cha ông ta có câu “Tôn sư trọng đạo”

d Tôi liền đuổi theo, gọi bối rối

- Mợ ơi ! Mợ ơi ! Mợ ơi !

( ) ( )

:

:

Bài tập củng cố

Đoạn văn sau còn thiếu dấu gì ? Em hãy đặt dấu đó vào vị trí thích hợp?

Trong thư gửi học sinh nhân ngày khai trường, Bác viết

“Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc

Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các

cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”.

:

Đáp án: Dấu hai chấm

Néi dung bµi häc:

• Dấu ngoặc đơn :

+ Lời dẫn trực tiếp + Lời đối thoại

-> Thuộc phần nghĩa cơ bản

C¸c ThÇy c« gi¸o