Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn BÀI TẬP VỀ DI TRUYỀN Ở NGƯỜI Có các dạng chủ yếu: Đột biến thể dị bội Đột biến gen lặn nằm trên NST giới tính X ở dạng sơ đồ phổ hệ Gen nằm
Trang 1Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn BÀI TẬP VỀ DI TRUYỀN Ở NGƯỜI Có các dạng chủ yếu:
Đột biến thể dị bội
Đột biến gen lặn nằm trên NST giới tính X ở dạng sơ đồ phổ hệ
Gen nằm trên NST thường dạng sơ đồ phổ hệ
Đồng sinh
Trang 2Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn Bài 1 :
Ởû người bệnh mù màu gây ra do gen lặn nằm trên NST giới tính X Ởû một gia
đình; cha mẹ bình thường đã sinh ra một người con gái mắc hội chứng Tớc nơ và
bị mù màu
Hãy giải thích.
Trang 3Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Giải :
Nhận định bài toán :
Bài tập lai hai tính
Một tính trạng do đột biến gen
Một tính trạng do đột biến thể dị
bội
Trang 4Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn Bước 1 : qui ước gen
M : mắt bình thường
m : mù màu
Trang 5Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn Bước 2: Biện luận
- Cha bình thường KG X M Y
- Mẹ bình thường KG X M X
- Con gái Tớc nơ và mù màu KG X m O
Trang 6Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn Con gái phải nhận giao tử X m (n) từ
mẹ và giao tử O ( n-1) từ cha
Cha khi giảm phân cặp NST X M Y
không phân li 2 loại giao tử đột
biến
GT X M Y ( n + 1)
GT O ( n – 1)
Trang 7Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Mẹ KG X M X m giảm phân bình thường sinh giao tử X M và giao tử X m
Giao tử O (n – 1) của cha gặp giao tử X m
(n) của mẹ hợp tử X m O (2n – 1): con gái Tớc nơ và mù màu
Trang 8Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn Bước 3 :Sơ đồ lai kiểm chứng
P X M Y x X M X m
G X M Y,O x X M , X m
Con gái X m O (2n – 1) Tớc nơ và mù màu
Trang 9Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn Bài 2 :
Một bé trai có cổ ngắn, gáy rộng và dẹp, mắt xếch, cơ thể chậm phát triển, ngu
đần Làm tiêu bản NST thấy 2n = 47
Bé mắc bệnh gì ? Giải thích nguyên nhân sinh bệnh
Trang 10Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Giải:
Nhận định bài toán:
Bé trai mắc hội chứng Đao
Do có 3 NST số 21(2n + 1) = 47 NST
Trang 11Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
- Đa số trường hợp con mắc bệnh Đao
Trang 12Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
- Cha giảm phân bình thường sinh giao
Trang 13Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn Bài 3 :
Sơ đồ sau đây là một nhánh của phả hệ về một bệnh di truyền ở người Bệnh
này gây ra do gen trội hay lặn nằm trên NST nào ? Giải thích
Trang 14Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Nữ bệnh
3
4 5
Trang 15Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Giải
Nhận định bài toán :
Bài lai một tính
Sơ đồ phả hệ
Trang 16Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
- Bố và mẹ (1)& (2) không bệnh sinh ra con (3) bệnh
- Gen gây bệnh nằm trên NST thường vì không có hiện tượng di truyền chéo: mẹ (3) bệnh sinh ra con trai (5) không bệnh
Biện luận :
* Bệnh này gây ra do gen lặn vì :
Trang 17Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Qui uớc gen
A : Bình thường
a : Bệnh
(1),(2) bố mẹ bình thường A_ sinh con gái (3) bệnh
Trang 18Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
- Con gái (3) bệnh KG aa đã nhận đồng thời giao tử a từ bố và mẹ (1),(2) KG Aa
- (4) nam bình thường KG chưa xác
định AA hay Aa
- Con trai (5) bình thường A_ nhận từ
mẹ (3) giao tử a (5) KG Aa
Trang 19Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
b) Nếu con gái 5 lấy chồng bị bệnh thì
xác suất đẻ con trai bị bệnh là bao nhiêu
Trang 20Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Sơ đồ phả hệ:
Nam bình thường Nam bị bệnh
Nữ bình thường
Trang 21Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Nhận định bài toán :
Trước tiên phải tìm KG của mẹ (1)
Từ đó tìm KG của (4) và (5)
Như vậy mới xác định được
con trai của II 2 và II 3
Trang 22Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Bước1: Biện luận
Gen A : bình thường
a : bệnh Mẹ (I 1 ) bình thường X A X sinh con trai (6) bệnh X a Y
Trang 23Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
- Con trai (6)nhận GT X a từ mẹ (1)KG
Trang 24Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn a) 4 lấy chồng bình thường KG X A Y
TH1:
4 X A X A x X A Y
GT X A x X A ,Y Con X A X A : X A Y (con trai không bệnh)
Trang 25Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn TH2
Trang 26Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn b) 5 laáy choàng beänh X a Y
Trang 27Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn TH2
5 X A X a x X a Y
GT X A ,X a x X a ,Y
Con X A X a : X a X a : X A Y :X a Y
(25% con trai bệnh)
Con trai bệnh hay không bệnh hoàn toàn phụ thuộc vào mẹ
Trang 28Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn Bài 5 :
Bệnh máu khó đông ở người do gen lặn
a nằm trên NST giới tính X Máu đông bình thường do gen A.
Trong 1 gia đình, bố và con trai bênh
máu khó đông Mẹ và con gái máu
đông bình thường nhưng có gen gây
bệnh
Trang 29Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Nếu cho rằng gen gây bệnh đã truyền từ bố cho con trai và từ mẹ cho con gái có đúng không? Giải thích.
Trang 30Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn Giải
Biên luận
- Bố, con trai bệnh KG X a Y
- Con trai bệnh đã nhận giao tử Y từ bố và giao tử X a từ mẹ (X A X a )
Trang 31Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
- Mẹ, con gái bình thường có gen gây
Trang 32Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Sơ đồ lai :
P X A X a x X a Y
G X A ,X a x X a ,Y
Con gái X A X a X a Y Con trai
Trang 33Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn Bài 6 :
Một phụ nữ kể về gia đình bà ta như
sau:
“Ông ngoại tôi bị bệnh mù màu, còn
bà ngoại và bố mẹ tôi thì không Em
trai tôi bị mù màu còn chị cả và tôi thì không Chị tôi lấy chồng bình thường, sinh được 2 con gái bình thường và 1
con trai bị mù màu Chồng tôi và con
trai tôi thì không.
Trang 34Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
a) Hãy lập sơ đồ phả hệ của gia đình
này
b) Gen qui định bệnh mù màu là trội hay lặn? Có liên kết với giới tính hay không? c) Xác định kiểu gen của những người
trong gia đình nói trên
Trang 35Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn Giải :
a)Kí hiệu
Nam bình thường Nam bệnh
Nữ bình thường Nữ bệnh
Trang 36Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Vẽ sơ đồ phả hệ:
5 6
7 8
9
10 11
12 13
Trang 37Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn b) Gen gây bệnh mù màu là gen lặn vì:
- Mẹ và cha (3) và (4) không bệnh
- Sinh con (7) bị bệnh
- Gen gây bệnh mù màu nằm trên NST
X vì có hiện tượng di truyền chéo
Trang 38Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
- Ông ngoại (1) truyền gen bệnh cho mẹ (3)
- Mẹ (3) truyền gen bệnh cho con trai (7)
Qui ước gen
- m : mù màu
- M : bình thường
Trang 39Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Xác định kiểu gen của từng người
- (1), (7), (10): nam mù màu KG X m Y
- (4), (9), (5), (13): nam bình thường KG X M Y
- (3) nữ bình thường X M X phải nhận GT
X m từ bố (1) (3) KG X M X m
Trang 40Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
- (6) Nữ bình thường X M X sinh con trai (10) X m Y : nhận X m từ mẹ (6) (6) có
hay X M X m
Trang 41Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn Bài 7: Bệnh đái tháo đường trong 1 dòng họ
Trang 42Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
a) Bệnh do gen trội hay lặn? Gen bệnh nằm trên NST nào?
b) Xác định kiểu gen những người trong phả hệ
Trang 43Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn a) Bệnh gây ra do gen lặn vì:
- Bố và mẹ (1và 2) không bệnh sinh ra con (4) bị bệnh.
- Gen gây bệnh nằm trên NST thường
vì không có hiện tượng di truyền chéo
Giải
Trang 44Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
- Mẹ (4) bị bệnh sinh con trai (10)
không bệnh
b) Qui ước gen
- A bình thường
- a bệnh
Trang 45Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
- (4), (6), (10), (11) : bệnh KG aa
- (1), (2) : bình thường KG A_ sinh con (4) bệnh (aa) đã nhận đồng thời từ (1) và (2) giao tử a
(1), (2) KG : Aa
Trang 46Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
- (3) bình thường có KG A_ sinh con (9) bệnh (aa) nhận GT a từ (3)
KG (3) :Aa
- (7), (8) bình thường KG A_ sinh con
(11) bệnh (aa)
KG (7), (8) :Aa
Trang 47Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
- (10) Bình thường KG A_ nhận từ mẹ
(4) giao tử a
KG (10) Aa
- (12), (13), (5) bình thường KG A_ có bố mẹ mang gen bệnh
KG (12), (13), (5) AA hay Aa
Trang 48Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn Bài 8
Một người mắc bệnh máu khó đông có một người em trai sinh đôi bình thường Gen gây bệnh là gen lặn nằm trên NST giới tính X
Trang 49Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
a) Hai người này sinh đôi cùng trứng hay khác trứng
b) Người mắc bệnh này là gái hay
trai Giải thích, viết kiểu gen của cặp sinh đôi trên và của người mẹ về
bệnh này.
Trang 50Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Trang 51Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
- Con trai bình thường KG X H Y
- Người mắc bệnh KG X h _
- 2 người này có KG khác nhau
- Đây là cặp sinh đôi khác
trứng
Bước 2 : Biện luận
Trang 52Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
b)
- Sinh đôi khác trứng thường khác giới tính
- Người mắc bệnh là gái (đa số trường hợp)
- Tuy nhiên một số ít trường hợp họ cùng giới tính
Trang 53Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
TH1 : Người mắc bệnh là gái
- Chị gái KG X h X h : nhận X h từ mẹ
- Em trai KG X H Y : nhận X H từ mẹ
- Người mẹ KG X H X h
Trang 54Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
TH2 Người mắc bệnh là trai
- Anh trai KG X h Y : nhận X h từ mẹ
- Em trai KG X H Y : nhận X H từ mẹ
- Người mẹ KG X H X h
Trang 55Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Sơ đồ sau đây mô tả một bệnh di truyền
Trang 56Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
a Bệnh này do gen trội hay lặn ?
Nằm trên nhiễm sắc thể nào ?
Giải thích ?
b Hãy tìm kiểu gen của từng nhân
vật có ghi nhóm máu ?
Biết A, B, AB,O là các nhóm máu ?
Trang 57Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Bố (III 2) , mẹ ( III 3)không bệnh sinh
ra con gái (IV 1) bệnh
bệnh gây ra do gen lặn
Con gái ( IV 1) bệnh mà bố (III 2 )
không bệnh:không có di truyềnchéo gen gây bệnh nằm trên nhiễm sắc thể
thường
a/ Bước 1:
Trang 58Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Bước 2: Qui ước gen:
Gen D qui định tính trạng bình thường
Gen d qui định tính trạng bệnh
Trang 59Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn b/ Bước 3:
Con có nhóm máu A không
bệnh
Tất cả con có nhóm máu B
đều bị bệnh
Gen gây bệnh phải liên kết
với gen nhóm máu trên cùng
một nhiễm sắc thể
Trang 60Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Mẹ (III 6) có nhóm máu O và bệnh có kiểu gen IdId
tất cả con ( từ IV2 đến IV 7) đều nhận giao tử I d từ mẹ
o oo
Trang 61Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Tất cả con có nhóm máu B đều
bị bệnh , chứng tỏ chúng phải nhận giao tử I d B
Trang 62Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Mà bố ( III 5 ) không bệnh
kiểu gen bố I D I d
A B
Trang 63Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Sơ đồ lai kiểm chứng :
F2 (III 5 ) ID I d (III 6 ) Id Id
GF2
I D I d I d
F3 : ( IV )
I D I d : có nhóm máu A, không bệnh
Id Id : có nhóm máu B, bệnh
A O
B O
Trang 64Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn Bài 10
Một bác sĩ đang phấn khởi vì đứa con đầu lòng mới sinh là một bé trai kháu khỉnh, nhưng khi xét nghiệm máu thấy con có
máu AB giống mình thì người bác sĩ thở dài buồn bã.
Trang 65Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Hãy giải thích tiếng thở dài của
người bác sĩ Biết rằng vợ bác sĩ có máu O
Giải
Nhận định:
Bài tập di truyền nhóm máu
Đột biến nhiễm sắc thể
Trang 66Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
*Bước 1: Biện luận
- Người mẹ máu O KG I O I O sinh ra giao tử
I O
- Đứa con phải nhận giao tử này từ mẹ.
- Bé trai máu AB KG I A I B I O (2n+1)
Trang 67Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
-Bé trai bị đột biến thể dị bội (2n+1=47) :
dạng tam nhiễm
- Đột biến thể dị bội ở người gây hậu quả rất tai hại
Trang 68Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Bước 2:
Cơ chế gây đột biến ở bé trai:
- Do cha (Bác sĩ) khi giảm phân cặp
NST I A I B Không phân ly tạo 2 lọai gt
đột biến
- Gt ( n+1) I A I B và giao tử (n-1) không
có NST này.
Trang 69Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
- Giao tử của cha I A I B (n+1) gặp gt của mẹ I O (n)
- Tạo hợp tử I A I B I O (2n+1=47)
- Hợp tử này phát triển tạo bé trai
Trang 70Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Sơ đồ lai :
P I A I B x I o I o
G I A I B , 0 x I o (n+1) (n-1) (n)
Con trai I A I B I o (2n+1)
Trang 71Tài liệu chia sẻ tại: wWw.SinhHoc.edu.vn
Bước 3:
- Bé trai bị đột biến sẽ phát triển
không bình thường ( tai hại )
- Bé trai bị đột biến là do cha (Bác sĩ)
gây ra.
- Nên ông bác sĩ thở dài buồn bã.