ĐỀ CưƠNG MÔN HỌC Khảo cổ học Đông Nam Á

Môn học cung cấp những vấn đề chính trong nghiên cứu khảo cổ học ở Đông Nam Á qua các thời kỳ khác nhau từ thế kỷ XIX cho đến nay. Phân kỳ và nội dung của các giai đoạn hay văn hóa khảo cổ ở Đông Nam Á lục địa và Đông Nam Á hải đảo. Một số phát hiện khảo cổ đáng quan tâm và mối quan hệ giữa KCH Đông Nam Á và KCH Việt Nam. Một số vấn đề về niên đại của khảo cổ học Đông Nam Á và vị trí của KCH Đông Nam Á trên thế giới.

Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Khoa Lịch sử

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC Khảo cổ học Đông Nam Á

Archaeology of South East Asia

1 Thông tin về giảng viên

Giảng viên 1:

- Họ và tên: Lâm Thị Mỹ Dung

Chức danh, học hàm, học vị: GVC, PGS.TS

Thời gian, địa điểm làm việc: T.2 và T.5 tại Bảo tàng Nhân học

Địa chỉ liên hệ: Bảo tàng Nhân học, T 3, 4 nhà D, Trường ĐHKHXH & NV, 336 Nguyễn Trãi Thanh Xuân, Hà Nội

Điện thoại: 0912239853, 045589744

E-mail: lam_mydzung@yahoo.com

Các hướng nghiên cứu chính:

- Thời đại kim khí Việt Nam

- Sự hình thành Nhà nước sớm ở Miền Trung Việt Nam

- Văn hoá giai đoạn Tiền Sơ sử Việt Nam

- Lý thuyết và Phương pháp nghiên cứu Khảo cổ học

Giảng viên 2:

- Họ và tên: Ngô Thế Phong

Chức danh, học hàm, học vị: TS

Thời gian, địa điểm làm việc: Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam

Địa chỉ liên hệ: số 1 Phạm Ngũ Lão, Hà Nội

Điện thoại:

E-mail:

Các hướng nghiên cứu chính:

- Khảo cổ học Đông Nam Á

- Văn hoá giai đoạn Tiền Sơ sử Việt Nam

2 Thông tin chung về môn học

- Mã môn học: HIS 6060

- Số tín chỉ: 02

- Môn học: Bắt buộc

- Yêu cầu đối với môn học: Máy chiếu

- Môn học tiên quyết: HIS 6009

- Địa chỉ Khoa/ Bộ môn phụ trách môn học: Khoa Lịch sử, Trường Đại học KHXH & NV Tầng 3 nhà B 336 Nguyến Trãi Thanh Xuân Hà Nội

3 Mục tiêu của môn học

- Mục tiêu kiến thức: Những giai đoạn nghiên cứu và xu hướng nghiên cứu khảo cổ học Đông Nam Á Những đặc trưng tự nhiên-xã hội Đông Nam Á liên quan đến sự hình thành

và phát triển những giai đoạn và văn hoá khảo cổ từ thời Tiền, Sơ sử đến thời phát triển nhà nước Đông Nam Á như một không gian văn hoá vừa riêng biệt, vừa đa dạng, vừa thống nhất

- Mục tiêu kỹ năng: Cung cấp cho người học các kỹ năng cần thiết trong khai thác và xử lý

tư liệu về các vấn đề của khảo cổ học Đông Nam Á Người học có kỹ năng sử dụng tư liệu khai thác được để so sánh và tìm thấy những điểm giống và khác nhau giữa các văn hóa khảo cổ trong khu vực Đông Nam Á

4 Tóm tắt nội dung môn học

Môn học cung cấp những vấn đề chính trong nghiên cứu khảo cổ học ở Đông Nam

Á qua các thời kỳ khác nhau từ thế kỷ XIX cho đến nay Phân kỳ và nội dung của các giai đoạn hay văn hóa khảo cổ ở Đông Nam Á lục địa và Đông Nam Á hải đảo Một số phát hiện khảo cổ đáng quan tâm và mối quan hệ giữa KCH Đông Nam Á và KCH Việt Nam Một số vấn đề về niên đại của khảo cổ học Đông Nam Á và vị trí của KCH Đông Nam Á trên thế giới

5 Nội dung môn học, hình thức tổ chức dạy và học

30

Lý thuyết

7

Bài tập

5

Thảo luận

8

hành, điền dã

tự nghiên cứu

10 Chương 1 Điều kiện tự nhiên-xã

hội và con người Đông Nam Á

1.1 Đông Nam Á -một vùng địa

lý-văn hoá đặc thù

1.2 Điều kiện tự nhiên - sinh thái -

và không gian địa-văn hoá ĐNA

1.3 Đông Nam Á lục địa

1.4 Đông Nam Á hải đảo

Chương 2 Những giai đoạn và

xu hướng nghiên cứu KCH ĐNA

2.1 Lịch sử nghiên cứu KCHĐNA:

Giai đoạn, tác giả, tác phẩm và

cách tiếp cận vấn đề nghiên cứu

2.2 Phân kỳ KCH ĐNA của một

số học giả phương Tây và học giả

địa phương Các tiêu chí áp dụng

2.3 Quan điểm về vấn đề Nam

Đảo và những xu hướng chính

trong nghiên cứu KCH ĐNA hải

đảo

2.4 Một số xu hướng tiếp cận

KCH ĐNA

Chương 3 Những vấn đề KCH

ĐNA Lục địa

3.1 Vị trí của Đông Nam Á trong

nghiên cứu nguồn gốc loài người

Một số ý kién tranh luận về sơ kỳ

đá cũ ĐNA

3.2 Hai truyền thống chế tác đá ở

3.3 Văn hoá Hoà Bình ở Đông

Nam Á: vấn đề và tranh luận

3.4 Một số vấn đề về niên đại và

tính chất của luyện kim ở ĐNA

Những đặc trưng cơ bản của thời

đại kim khí qua những phát hiện ở

Việt Nam, Thái Lan

3.5 Vai trò của các nhóm yếu tố

nội sinh và ngoại sinh trong quá

trình chuyển biến từ lãnh địa sang

nhà nước Mandala

Chương 4 KCH ĐNA Hải đảo

4.1 Những con đường lan toả của

nghề trồng lúa nước và quan điểm

của Solheim, Bellwood về nhóm cư

dân nói tiếng Mã Lai Đa đảo

4.2 Truyền thống mộ chum và

phức hệ gốm Sa Huỳnh-Kalanay

qua những nghiên cứu so sánh

giữa ĐNA hải đảo với Miền Trung

Việt Nam

4.3 Quá trình nam tiến của trống

đồng Đông Sơn với sự hình thành

nhà nước sớm ở Đông Nam Á

6 Học liệu

6.1 Giáo trình môn học

1 Hà Văn Tấn: Khảo cổ học Đông Nam Á - Những phát hiện đáng quan tâm, Giáo

trình đào tạo Sau đại học chuyên ngành Khảo cổ học, 1996, Hà Nội, Tư liệu Bảo tàng Nhân học, Trường ĐHKHXH & NV, Hà Nội

2 Lâm Thị Mỹ Dung: Chương 1 Bối cảnh Đông Nam Á và Đông Nam Á thời Tiền

sử, Trong Đề tài NCKHTĐ cấp ĐHQG Hà Nội “Sự hình thành, phát triển của một

6.2 Danh mục tài liệu tham khảo

6.2.1 Danh mục tài liệu tham khảo bắt buộc

1 Viện Đông Nam Á: Về Khảo cổ học Tiền sử Đông Nam Á, Viện Đông Nam Á xuất

bản, Hà Nội, 1983, Tư liệu Khoa Lịch sử, Trường ĐHKHXH & NV, Hà Nội

2 Hà Văn Tấn: Theo dấu các văn hoá cổ, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1993, Tư

liệu Khoa Lịch sử và Tư liệu Bảo tàng Nhân học,Trường ĐHKHXH & NV, Hà Nội

3 Bellwood, P: Prehistory of the Indo-Malaysian Archipelago, Academic Press, New

York, 1985, Tư liệu Bảo tàng Nhân học, Trường ĐHKHXH & NV, Hà Nội

4 Higham, C.F.W: Early cultures of Mainland Southeast Asia, River Books, 2002,

Tư liệu Viện Khảo cổ học, Hà Nội

6.2.1 Danh mục tài liệu tham khảo thêm

5 Smith, R.B., Watson, W., (Ed): Early South East Asia-essays in Archaeology, History and Historical Geography, Oxford University Press, Oxford, 1979, Tư liệu

Viện Khảo cổ học, Hà Nội

6 Bellwood, P: Austronesian Prehistory in Southeast Asia: Homeland, Expansion and Transformation, Html

7 Bellwood, P: Ancient seafarers, Archaeology, Volume 50, number 2 March/April,

1997, Html

8 Chang Kwang-chih: The Archaeology of Ancient China (Fourth edition Revised

and Enlarged), Yale University Press, New haven and London, 1986, Tư liệu Viện Khảo cổ học và Tư liệu Bảo tàng Nhân học, Trường ĐHKHXH & NV, Hà Nội

9 Higham, C.F.W: The Bronze Age of Southeast Asia, The Cambridge University

Press, Cambridge, 1996, Tư liệu Viện Khảo cổ học và Tư liệu Bảo tàng Nhân học, Trường ĐHKHXH & NV, Hà Nội

10 Sakurai Yumio: The Dry Areas in the History of Southeast Asia, In Fukui Hayao (chủ biên): The Dry Areas in Southeast Asia: Harsh or Benign Environment,

CSEAS, Kyoto University, 1999, Tư liệu Bảo tàng Nhân học, Trường ĐHKHXH &

NV, Hà Nội

11 Trần Quốc Trị: Các văn hóa trước Hòa Bình và Hòa Bình ở Bắc Đông Dương, Hà

Nội, 1994, Tư liệu Bảo tàng Nhân học, Trường ĐHKHXH & NV, Hà Nội

12 Tạp chí Khảo cổ học và Những phát hiện mới về khảo cổ học hàng năm từ

1980-7 Phương pháp, hình thức kiểm tra - đánh giá kết quả học tập môn học

7.1 Kiểm tra - đánh giá thường xuyên

* Hình thức: tham gia lớp học, làm bài tự học

* Tỷ trọng: 10%

7.2 Kiểm tra - đánh giá định kỳ

- Kiểm tra đánh giá giữa kỳ:

* Hình thức: Vấn đáp

* Điểm và tỉ trọng: 30%

- Kiểm tra đánh giá cuối kỳ:

* Hình thức: Tiểu luận

* Điểm và tỉ trọng: 60%

Phê duyệt của Trường Chủ nhiệm khoa

PGS.TSKH Nguyễn Hải Kế

Người biên soạn

PGS.TS Lâm Thị Mỹ Dung