Câu 1 (2 điểm): Phân tích tính biểu tượng của hình ảnh : Đầu súng trăng treo (Đồng chí Chính Hữu) và hình ảnh trăng (ánh trăng Nguyễn Duy). Câu 2: VÒ chuÈn bÞ hµnh trang vµo thÕ kØ míi, «ng Vò Khoan viÕt: “Sù chuÈn bÞ b¶n th©n con ngêi lµ quan träng nhÊt.” (S¸ch Ng÷ v¨n líp 9, tËp haiNXB Gi¸o dôc, 2006, tr.27) ViÕt mét bµi v¨n ng¾n tr×nh bµy ý kiÕn cña em vÒ vÊn ®Ò trªn. Câu 3: Phân tích hình ảnh bếp lửa trong bài thơ Bếp lửa Gợi ý: Câu 1: Hình ảnh “Đầu súng trăng treo” của Chính Hữu. Đầu súng trăng treo là câu kết bài thơ Đồng chí, cũng là một biểu tượng đẹp về người chiến sĩ thời kì đầu kháng chiến chống Pháp. Trong đêm phục kích giữa rừng, bên cạnh hình ảnh thực là súng, là nhiệm vụ chiến đấu tạo nên con người chiến sĩ thì cái mộng, cái trữ tình là trăng. Hình ảnh trăng tạo nên con người thi sĩ. Hình ảnh chiến sĩ, thi sĩ hài hòa với nhau trong cuộc đời người lính cách mạng. Hai hình ảnh tưởng là đối lập đặt cạnh nhau tạo ra ý nghĩa hoà hợp vô cùng độc đáo
Trang 1Cõu 1 (2 điểm): Phõn tớch tớnh biểu tượng của hỡnh ảnh : "Đầu sỳng trăng treo"
(Đồng chớ - Chớnh Hữu) và hỡnh ảnh "trăng" (ỏnh trăng - Nguyễn Duy).
Cõu 2: Về chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới, ông Vũ Khoan viết:
“Sự chuẩn bị bản thân con ngời là quan trọng nhất.”
(Sách Ngữ văn lớp 9, tập hai-NXB Giáo dục, 2006, tr.27) Viết một bài văn ngắn trình bày ý kiến của em về vấn đề trên
Cõu 3: Phõn tớch hỡnh ảnh "bếp lửa" trong bài thơ "Bếp lửa"
Gợi ý:
Cõu 1:
* Hỡnh ảnh “Đầu sỳng trăng treo” của Chớnh Hữu.
Đầu sỳng trăng treo là cõu kết bài thơ Đồng chớ, cũng là một biểu tượng đẹp
về người chiến sĩ thời kỡ đầu khỏng chiến chống Phỏp Trong đờm phục kớch giữa rừng, bờn cạnh hỡnh ảnh thực là sỳng, là nhiệm vụ chiến đấu tạo nờn con người chiến sĩ thỡ cỏi mộng, cỏi trữ tỡnh là trăng Hỡnh ảnh trăng tạo nờn con người thi sĩ Hỡnh ảnh chiến sĩ, thi sĩ hài hũa với nhau trong cuộc đời người lớnh cỏch mạng Hai hỡnh ảnh tưởng là đối lập đặt cạnh nhau tạo ra ý nghĩa hoà hợp vụ cựng độc đỏo Sỳng là chiến đấu, gian khổ, hi sinh là hiện thực Cũn trăng là tượng trưng cho hũa bỡnh, gợi lờn sự đẹp đẽ, thơ mộng, dịu dàng là lóng mạn Người lớnh cầm sỳng để bảo vệ hũa bỡnh, khỏt khao hũa bỡnh, khụng ngại gian khổ, hi sinh nhưng xột về
Trang 2phương diện tinh thần, tình cảm thì đây chính là cuộc chiến mang vẻ đẹp của chính nghĩa, của lòng yêu nước Súng và trăng : cứng rắn và dịu hiền, chiến sĩ và thi sĩ,
có người còn gọi đây là một cặp đồng chí.
Chính Hữu đã thành công với hình ảnh Đầu súng trăng treo - một biểu tượng thơ giàu sức gợi cảm Tác giả đã từng nói : "Trong chiến dịch nhiều đêm có trăng đi phục kích giặc trong đêm trước mắt tôi chỉ có ba nhân vật : Khẩu súng, vầng trăng
và người bạn chiến đấu Ba nhân vật quện với nhau tạo ra hình ảnh đầu súng trăng treo"
Đầu súng trăng treo, đã trở thành một biểu tượng đẹp của người lính cách mạng
Việt Nam : Hiện thực và lãng mạn, chiến sĩ và thi sĩ
* Hình ảnh trăng của Nguyễn Duy
ánh trăng của Nguyễn Duy với hình ảnh trăng không chỉ là vẻ đẹp thiên
nhiên đất nước mà còn gắn bó với tuổi thơ, với những ngày kháng chiến gian khổ Vầng trăng mà mỗi chúng ta không bao giờ có thể quên và đừng vô tình lãng quên
Hình ảnh trăng bắt đầu gắn với cuộc sống bình thường của con người và vầng trăng thời chiến tranh Đầy ắp những kỉ niệm về vầng trăng trải rộng trên một
thiên nhiên bao la với sông, với đồng, với bể Thời chiến tranh máu lửa vầng trăng
đã thành tri kỉ với người lính Vầng trăng là biểu tượng đẹp của những năm tháng nghĩa tình ngỡ không bao giờ có thể quên
Trang 3Thật đáng sợ là sự thay đổi của lòng người Từ ở rừng, sau chiến thắng về
thành phố, được sống cuộc sống tiện nghi : ở buyn đinh, quen ánh điện, cửa gương Và vầng trăng tri kỉ, nghĩa tình đã bị người tri kỉ xưa lãng quên, dửng dưng Trăng được nhân hóa, lặng lẽ đi qua đường, như người dưng, chẳng còn ai
nhớ, chẳng ai hay
Bất ngờăngời gặpmột tình huống của nhịp sống thị thành : thình lình đèn điện tắt Vầng trăng xưa xuất hiện, vẫn tròn, vẫn đẹp, vẫn thủy chung với người Nước mắt rưng rưng của ngưòi lính, cái giật mình của người lính trước sự im lặng
của trăng xưa hiện về nơi thành phố hôm nay là một biểu tượng nghệ thuật mang tính hàm nghĩa độc đáo Đó là sự bao dung, độ lượng, nghĩa tình, thủy chung của nhân dân, sự trong sáng mà không hề đòi hỏi được đền đáp Đây chính là phẩm chất cao đẹp của nhân dân mà tác giả muốn ngợi ca, tự hào
Cũng là thông điệp hãy biết nhớ về quá khứ tốt đẹp, không nên sống vô tình
Đó chính là ý nghĩa sâu sắc của hình ảnh trăng trong bài thơ của Nguyễn Duy tự
nhắc nhủ mình và muốn gửi gắm
Câu 2:
1 Yêu cầu: Học sinh biết viết một bài văn Nghị luận xã hội ngắn trình bày suy nghĩ của mình về một vấn đề trong cuộc sống Các ý cần có:
a/ Giải thích:
Trang 4Giới thiệu xuất xứ: câu nói trích trong bài báo “Chuẩn bị hành trang vào thế
kỉ mới” của Vũ Khoan Đối tượng đối thoại của tác giả là lớp trẻ Việt Nam, chủ nhân của đất nước ta trong thế kỉ XXI
Sự chuẩn bị bản thân con người (hành trang vào thế kỉ mới) ở đây được dùng với nghĩa là hành trang tinh thần như tri thức, kĩ năng, nhân cách, thói quen lối sống để đi vào một thế kỉ mới
b Tại sao bước vào thế kỉ mới, hành trang quan trọng nhất là sự chuẩn bị bản thân con người?
Vì con người là động lực phát triển của lịch sử
Vai trò con người càng nổi trội trong thế kỉ XXI, khi nền kinh tế tri thức sẽ phát triển mạnh mẽ, sự hội nhập kinh tế, văn hoá toàn cầu diễn ra là cơ hội, thách thức sự khẳng định mỗi cá nhân, dân tộc
c Làm gì cho việc chuẩn bị bản thân con người trong thế kỉ mới:
Tích cực học tập tiếp thu tri thức
Rèn luyện đạo đức, lối sống đẹp, có nhân cách, kĩ năng sống chuẩn mực Phát huy điểm mạnh, từ bỏ thói xấu, điểm yếu
Thấy được trách nhiệm, bổn phận của cá nhân đối với việc chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới
Câu 3: Phân tích hình ảnh "bếp lửa" trong bài thơ "Bếp lửa"
Trang 5I Mở bài
- Thời gian, tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác
- Qua hồi tưởng và suy ngẫm của người cháu đã trưởng thành, bài thơ đã thể hiện lòng kính yêu trân trọng và biết ơn của cháu đối với bà Hình ảnh bà luôn gắn bó hình ảnh bếp lửa "Bếp lửa" đã trở thành hình ảnh xuyên suốt, là linh hồn của bài thơ đã tạo nên ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc
II Thân bài
1 Khái quát: "Bếp lửa" là bài thơ thành công về tình bà cháu Đặc biệt thể hiện
trong chi tiết bình dị "bếp lửa"
2 Phân tích
* Nhớ về bếp lửa, nhà thơ nhớ về người bà lam lũ, tần tảo khi xưa Có thể
nói bếp lửa gắn bó máu thịt với cuộc đời của bà Vì thế khi nhăncs đến "bếp lửa" là cháu nghĩ đến bà Cũng như khi cháu nhớ về bà là cháu nghĩ về "bếp lửa" Bởi vì chính từ bếp lửa ấy, cháu đã được sưởi ấm trong lòng bà, được sống trong tình bà cháu thiêng liêng Cũng chính từ "bếp lửa" ấy, bà đã nhóm lên cho cháu bao nhiêu niềm yêu thương, bao ước mơ hoài bão và khát vọng về tương lai Hình ảnh "bếp lửa" - người bà đã trở thành nguồn sáng thiêng liêng, nâng đỡ cháu trên suốt bước đường đời
Cả cuộc đời bà gắn bó máu thịt với bếp lửa:
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Trang 6Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Không chỉ gắn bó máu thịt, không chỉ là hiện thân của người bà mà "bếp lửa" đã trở thành một tứ thơ hay và mang ý nghĩa sâu sắc Trong cảm xúc, trong kỉ niệm của đứa cháu xa quê, hình ảnh bà và bếp lửa luôn hòa quyện, đồng nhất Tuy
1 mà 2, tuy 2 mà 1 Để còn lại hiện lên trong tâm tưởng cháu một cái gì đó thật ấp
iu, thật nồng đượm
* Bếp lửa là hình ảnh tượng trưng cho tình bà cháu Cả tuổi thơ của cháu
được sống bên bà, được gắn bó với bếp lửa, được chứng kiến cảnh:
Rồi sớm chiều lại bếp lửa bà nhen Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng
Cứ mỗi sơm mỗi chiều bà lại nhóm lên ngọn lửa Ngọ lửa đó tượng trưng cho tình cảm của bà cho cháu Cả một quãng thời gian dài của tuổi thơ, cháu ống trong cảnh:
Mẹ cha công tác bận chưa về Tình cảm của bà được tượng trưng hóa với "ngọn lửa" "Ngọn lửa" ấy phải chăng
là quyết tâm nhiệt tình, là tình yêu thương bà dành cho cháu Để rồi mỗi khi nhớ về
Trang 7bà, cháu nhớ về bếp lửa và nhắc đến bếp lửa cháu lại thấy thấp thoáng bóng bà đang hiển hiện Có thể nói bếp lửa chính là hiện thân của bà
* Bếp lửa tượng trưng cho hồn quê VN, cho đất nước, dân tộc VN.
Đối với người VN, bếp lửa vốn là hình ảnh bình dị, quen thuộc "Bếp lửa" biểu hiện trong mỗi gia đình Người con nào khi đi xa cũng khó có thể quên được hình ảnh làng quê với những sợi khói lam chiều vấn vít trên mái nhà Hình ảnh đó trở nên quen thuộc, thân quen, đến nao lòng "Bếp lửa" còn gắn với sự tích "Ông đầu rau" kể về tình vợ chồng yêu thương sâu sắc "Bếp lửa" không chỉ là hình ảnh bình dị àm còn được nâng lên mang hồn quê VN, đất nước VN và dân tộc VN Chính vì thế, "bếp lửa" trở nên hình ảnh vừa gần gũi, vừa quen thuộc, vừa kì lạ, thiêng liêng
Bếp lửa còn tượng trưng cho tình yêu thương, sự ấm cúng và niềm tin trong mỗi gia đình trong những năm tháng gian khổ ác liệt của chiến tranh Vượt lên trên mọi mưa bom bão đạn, "bếp lửa" vẫn luôn bập bùng cháy sáng "Bếp lửa" chính là nơi hội tụ của biết bao tình cảm thiêng liêng Đó chính là điểm tựa tinh thần, là tình cảm của mỗi con người trong cuộc sống
* Đánh giá nâng cao:
Hình ảnh "Bếp lửa" trong bài thơ vừa mang ý nghĩa tả thực, vừa mang ý nghĩa tượng trưng Bởi đó đâu chỉ là ngọn lửa cụ thể được nhóm lên bằng rơm, bằng rạ mà nó là ngọn lửa kì lạ, thiêng liêng, được nhóm lên từ tình yêu thương, từ
Trang 8niềm tin, từ sức sống thầm lặng và mãnh liệt của con người Bởi vậy dù có đi bất
cứ đâu, dù có "lửa trăm nhà", "niềm vui trăm ngả" thì cháu vẫn luôn nhớ về "bếp lửa" Nơi ấy có người bà luôn chăm sóc, nâng đỡ suốt những ngày ấu thơ
III Kết bài:
- Giọng thơ chân thành, sâu lắng
- Bài thơ là tiếng lòng của đứa cháu xa bà
- Cảm ơn bằng Việt cho ta bài thơ hay viết về tình cảm con người
- Giáo dục chúng ta chân trọng tình cảm gia đình, quê hương, đất nước
* Bài tập về nhà: Hoàn thiện các đề bài trên.
………