Phân tích mùa xuân nho nhỏ

Phân tích Mùa xuân nho nhỏ I. Nhà thơ Thanh Hải ( 1930 – 1980) Thanh Hải tên thật là Phạm Bá Ngoãn quê ở Phong Điền, Thừa Thiên – Huế. Hoạt động văn nghệ từ cuối năm kháng chiến chống Pháp. Tham gia hai cuộc kháng chiến, bám trụ quê hương trong những năm kháng chiến ác liệt nhất của cách mạng. Là nhà thơ có công xây dựng nền văn nghệ cách mạng miền Nam từ những ngày đầu. Thơ Thanh Hải nhỏ nhẹ, chân thành, đằm thắm, giàu nhạc điệu, hình ảnh ngôn ngữ chọn lọc, bình dị. Bị bệnh hiểm nghèo, ông vẫn sống lạc quan. II. Tác phẩm: 1. Hoàn cảnh sáng tác : Bài thơ được sáng tác vào tháng 11 – 1980, trong hoàn cảnh đất nước thống nhất, đang xây dựng cs mới với vô vàn khó khăn, thử thách. Khi đó nhà thơ đang ốm nặng trên giường bệnh. Ngày 15121980, ông qua đời. 2. Giá trị nghệ thuật: Thể thơ 5 chữ, gần với âm hưởng thơ ca, tạo âm hưởng nhẹ nhàng tha thiết Cách gieo vần liền, tạo sự liền mạch về cảm xúc. Kết hợp các hình ảnh giản dị của tự nhiên với các hình ảnh mang ý nghĩa biểu trưng tạo nên sự phát triển, nâng cao và đổi mới ( Hình tượng mùa xuân ) Cấu từ thơ chặt chẽ, từ hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên đất trời đến mùa xuân của đất nước, của cách mạng và mùa xuân do con người tạo ra. Giọng điệu bài thơ phù hợp với cảm xúc của tác giả: Ở đoạn đầu vui, say sưa với vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên, rồi phấn chấn, hối hả trước khí thế lao động của đất nước. Và cuối cùng là trầm lắng, hơi trang nghiêm mà thiết tha bộc bạch, tâm niệm. 3. Giá trị nội dung :

Phân tích Mùa xuân nho nhỏ

I Nh à th ơ Thanh Hải ( 1930 – 1980)

- Thanh Hải tên thật là Phạm Bá Ngoãn quê ở Phong Điền, Thừa Thiên – Huế

- Hoạt động văn nghệ từ cuối năm kháng chiến chống Pháp

-Tham gia hai cuộc kháng chiến, bám trụ quê hương trong những năm kháng chiến ác liệt nhất của cách mạng

- Là nhà thơ có công xây dựng nền văn nghệ cách mạng miền Nam từ những ngày đầu

- Thơ Thanh Hải nhỏ nhẹ, chân thành, đằm thắm, giàu nhạc điệu, hình ảnh ngôn ngữ chọn lọc, bình dị

- Bị bệnh hiểm nghèo, ông vẫn sống lạc quan

II Tác phẩm:

1 Hoàn cảnh sáng tác : Bài thơ được sáng tác vào tháng 11 – 1980,

trong hoàn cảnh đất nước thống nhất, đang xây dựng c/s mới với vô vàn khó khăn, thử thách Khi đó nhà thơ đang ốm nặng trên giường bệnh Ngày 15/12/1980, ông qua đời

2 Giá trị nghệ thuật:

- Thể thơ 5 chữ, gần với âm hưởng thơ ca, tạo âm hưởng nhẹ nhàng tha thiết

- Cách gieo vần liền, tạo sự liền mạch về cảm xúc

- Kết hợp các hình ảnh giản dị của tự nhiên với các hình ảnh mang ý nghĩa biểu trưng tạo nên sự phát triển, nâng cao và đổi mới ( Hình tượng mùa xuân )

- Cấu từ thơ chặt chẽ, từ hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên đất trời đến mùa xuân của đất nước, của cách mạng và mùa xuân do con người tạo ra

- Giọng điệu bài thơ phù hợp với cảm xúc của tác giả: Ở đoạn đầu vui, say sưa với vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên, rồi phấn chấn, hối hả

trước khí thế lao động của đất nước Và cuối cùng là trầm lắng, hơi trang nghiêm mà thiết tha bộc bạch, tâm niệm

3 Giá trị nội dung :

Bài thơ đã vẽ lên bức tranh thiên nhiên, đất trời xứ Huế thơ mộng ngập tràn sức sống Đồng thời là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời, thể hiện ước nguyện chân thành được hoà nhập, được cống hiến cho đất nước, góp một mùa xuân nho nhỏ vào mùa xuân lớn của dân tộc

4 Mạch cảm xúc và bố cục:

* Mạch cảm xúc: được khơi nguồn, nảy nở từ sức sống, vẻ đẹp của

mùa xuân thiên nhiên, mở rộng ra với mùa xuân đất nước, cách mạng Cảm xúc lắng đọng dần vào suy tư và ước nguyện: nhà thơ muốn nhập vào bản hoà ca vĩ đại của cuộc đời bằng một nốt trầm xao xuyến của

riêng mình, góp vào mùa xuân chung lớn lao “một mùa xuân nho nhỏ”

Bài thơ khép lại với những cảm xúc thiết tha, tự hào về quê hương, đất nước qua điệu dân ca xứ Huế

* Bố cục: Gồm 4 phần:

- Khổ 1: Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên, đất trời

- Khổ 2+3: Cảm xúc về mùa xuân của đất nước

- Khổ 4+5: Suy nghĩ và ước nguyện của tác giả trước mùa xuân đất nước

- Khổ cuối: Lời ngợi ca quê hương, đất nước qua điệu dân ca xứ Huế

III Phân tích bài thơ.

* Đề 1 Phân tích khổ thơ thứ nhất của bài

1 Mở bài :- Giới thiệu tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác

- Giới thiệu khái quát bài thơ, đoạn thơ : “ Mùa xuân nho nhỏ” là bài thơ tiêu biểu cho phong cách sáng

tác của ông Với giọng thơ trầm lắng và những nét chấm phá đặc sắc, bài thơ đã dựng lên bức tranh mùa

xuân tươi đẹp, thơ mộng và ngập tràn sức sống: ( Chép lại khổ thơ)

1. Thân bài :

*Phân tích : Bức tranh mùa xuân ấy mở đầu bằng hình ảnh:

Mọc giữa dòng sông xanh

- Tác giả đã khéo léo khi đảo động từ “mọc” lên đầu câu Nó không chỉ

tạo người đọc ấn tượng đột ngột, bất ngờ mà còn làm cho sự vật sống động như đang diễn ra trước mắt Tưởng như bông hoa kia đang từ từ, lồ

lộ mọc, vươn lên, xoè nở trên mặt nước xanh biếc của dòng sông xuân

- Ba tiếng “dòng sông xanh” đưa người đọc liên tưởng đến dòng sông

Hương Giang – con sông huyền thoại của xứ Huế, con sông với màu nước quanh năm xanh biếc Con sông ấy như biểu tưởng của sức sống mùa xuân tươi trẻ Dòng sông chảy đến đâu, sức xuân lan toả đến đó

Hình ảnh bông “hoa tím biếc” “mọc giữa dòng sông xanh” gợi liên

tưởng đến sức sống mãnh liệt của mùa xuân đang từ từ trỗi dậy

- Hai câu thơ đã bộc lộ cảm nhận tinh tế và sự phối hợp màu khéo léo

của tác giả Dòng sông xanh – hoa tím biếc, hai gam màu vừa tương

phản lại vừa hài hoà khiến cho bức tranh xuân hiện với sắc màu tươi tắn Ánh sáng mùa xuân chiếu qua sắc hoa tím nhẹ nhàng, màu tím của hoa phản chiếu trên mặt nước xanh biếc qua tạo nên bảy sắc cầu vồng rực rỡ

Đó là vẻ đẹp dịu dàng, thanh mát và đằm thắm của thiên nhiên đất trời

xứ Huế mộng mơ

- Cách lựa chọn gam màu của tác giả cũng rất tinh tế Nói đến mùa xuân

là người ta thường nói đến sắc vàng của hoa mai và sắc hồng của hoa đào, còn mùa xuân trong thơ Thanh Hải lại là sắc tím nhẹ nhàng, thanh nhã Đây là một sự lựa chọn tinh tế mang dụng ý nghệ thuật Bởi màu tím là màu đặc trưng của người dân xứ Huế Chỉ có màu tím mới diễn tả hết được vẻ đẹp kín đáo, đằm thắm của con người mà đặc biệt là các cô gái Huế

- Bức trah mùa xuân không chỉ có hình ảnh, màu sắc mà còn có cả âm thanh:

Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang lừng

- Chim chiện là loài chim nhỏ bé đến thân thương của đồng quê Việt

Nam Tiếng chim vang lên báo hiệu mùa xuân về Hai tiếng “ơi” và “hót

chi” cất lên vừa ngọt ngào, vừa mang giọng điệu thân thương của người

dân xứ Huế Tiếng chim ngân vang, rung động đất trời, đem đến bao niềm vui, làm cho trái tim nhà thơ rung động Ngắm dòng sông xanh, hoa tím biếc, lắng nghe chim hót, nhà thơ bồi hồi cảm giác bâng khuâng, xao xuyến:

Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng

- Hình ảnh thơ đẹp, giàu chất tạo hình góp phần bộc lộ cảm xúc vui tươi,

hồn nhiên, trong trẻo của nhà thơ trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời Trong sự cảm nhận của nhà thơ, tiếng chim vô hình được cảm nhận bằng thính giác trở nên có hình khối có ánh sáng và màu sắc mà nhà thơ

có thể cảm nhận bằng thị giác rồi xúc giác qua bàn tay đưa hứng của

mình Hình ảnh “giọt long lanh” là hình ảnh liên tưởng đầy chất thơ

Những “giọt long lanh” ấy có thể là giọt tiếng chim, giọt sương, giọt mưa xuân, giọt nắng, giọt hạnh phúc mà thiên nhiên ban tặng cho con người Hình ảnh thơ trở nên lung linh, đa nghĩa Thơ vừa là nhạc, vừa lạ họa Tiếng chim ấy hay là những nốt nhạc, trong trẻo vang ngân của bàn hòa ca đất trời, c/s vào xuân Và nhà thơ đã đón nhận tất cả vẻ đẹp của

mùa xuân ấy bằng thái độ trân trọng, nâng niu qua bàn tay “ đưa hứng”

của mình Nghệ thuật chuyển đổi cảm giác góp phần diễn tả tâm trạng say sưa, ngây ngất của nhà thơ trước mùa xuân tươi đẹp của thiên nhiên, đất trời

c Đánh giá, nâng cao: Chỉ vài ba nét chấm phá đơn sơ, giản dị,

Thanh Hải đã vẻ lên bức tranh xứ Huế với không gian cao rộng, màu sắc tươi tắn, âm thanh rộn rã, tươi vui Đó là bức tranh mùa xuân tươi đẹp, trang nhã, thơ mộng và ngập tràn sức sống Bức tranh ấy có dòng sông, có hoa cỏ, có tiếng chim hót, có bầu trời, có sương mai và con người ngập tràn niềm vui Một niềm vui ấm áp dạt dào

Điều đáng nói khi tác giả viết bài thơ mùa xuân còn chưa đến nhưng lời thơ đã tràn đầy xuân sắc Trước bức tranh thơ này, người đọc khó hình dung nổi, tác giả những vần thơ vui tươi, rộn rã ấy lại nằm trên giường bệnh, sống những ngày cuối cùng của cuộc đời Phải yêu đời thiết tha và lạc quan lắm mới mở lòng viết được những vần thơ dạt dào cảm hứng xuân như vậy Có thế thấy Thanh Hải đã cảm nhận mùa xuân bằng chính trái tim yêu đời thiết tha của mình

3 Kết bài : Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” là tiếng lòng tha thiết và yêu

mến, gắn bó với con người và cuộc đời “Mùa xuân nho nhỏ” mà

không nhỏ chút nào Nó đã giúp ta cảm nhận được vẻ đẹp trong trẻo, tinh khôi của thiên nhiên, đất trời để từ đó bồi đắp thêm cho chúng ta t/y thiên nhiên, yêu mùa xuân và mở rộng ra là t/y quê hương, đát nước

………