Mạch kiến thức của chuyên đề: - Khái niệm về sinh sản hữu tính ở động vật - Phân biệt được các hình thức sinh sản hữu tính ở động vật đẻ trứng, đẻ con - Chiều hướng tiến hóa trong sinh s
Trang 1Chuyên đề:
Sinh sản hữu tính ở động vật – An toàn tình dục
I Nội dung chuyên đề:
1 Mô tả chuyên đề:
Chuyên đề này gồm các bài trong chương IV – Sinh sản – Sinh học 11 THPT
- Bài 45 Sinh sản hữu tính ở động vật
- Bài 46 Cơ chế điều hòa sinh sản
- Bài 47 Điều khiển sinh sản ở động vật và sinh đẻ có kế hoạch ở người
2 Mạch kiến thức của chuyên đề:
- Khái niệm về sinh sản hữu tính ở động vật
- Phân biệt được các hình thức sinh sản hữu tính ở động vật (đẻ trứng, đẻ con)
- Chiều hướng tiến hóa trong sinh sản hữu tính ở động vật (thụ tinh ngoài, thụ tinh trong,sinh trứng, sinh thai, sinh con)
- Cơ chế điều hòa sinh sản
- Khả năng tự điều tiết quá trình sinh sản ở động vật và người
- Hậu quả của tình dục không an toàn
- Các giải pháp an toàn tình dục
3 Thời lượng:
Số lượng tiết học trên lớp: 5 tiết
Thời lượng học ở nhà: 4 tuần
II Tổ chức dạy học chuyên đề
1 Mục tiêu chuyên đề
Sau khi học xong chuyên đề này HS có khả năng:
1.1 Kiến thức:
- Nêu được khái niệm về sinh sản hữu tính ở động vật
- Phân biệt được các hình thức sinh sản hữu tính ở động vật (sinh trứng, sinh thai,sinh con)
Trang 2- Nêu và phân biệt được chiều hướng tiến hóa trong sinh sản hữu tính ở động vật (thụ tinh ngoài, thụ tinh trong, sinh trứng, sinh thai,sinh con)
- Trình bày được cơ chế điều hòa sinh sản
- Nêu rõ những khả năng tự điều tiết quá trình sinh sản ở động vật và người
- Xác định hậu quả của tình dục không an toàn
- Đề xuất các giải pháp an toàn tình dục
1.2 Kỹ năng:
Rèn được các kỹ năng sau:
- Kỹ năng tư duy, kỹ năng giải quyết vấn đề
- Kỹ năng khoa học: quan sát, phân loại, định nghĩa
- Kỹ năng học tập: tự học, tự nghiên cứu, hợp tác, giao tiếp
1.3 Thái độ:
- Biết cách phòng tránh các bệnh lây qua đường tình dục
- Biết và tuyên truyền các biện pháp đảm bảo an toàn tình dục
1.4 Định hướng các năng lực được hình thành:
- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực tự học
- Năng lực hợp tác
- Năng lực giao tiếp
- Năng lực khoa học: quan sát, phân nhóm, định nghĩa, khảo sát…
2 Chuẩn bị của GV và HS:
II.1 Chuẩn bị của GV:
- Tạo kênh thông tin giữa GV và HS: facebook, điện thoại, email, groupmail, trường học kết nối …
- GV chia học sinh làm 7 nhóm (mỗi nhóm 3 – 6 HS):
+ Hoạt động 1 và 2: Nhóm trưởng bốc thăm
+ Hoạt động 3: cả 7 nhóm cùng làm dự án
Trang 3- Hình 45.1, 45.2, 45.3, 46.1,46.2, bảng 47 SGK sinh học 11.
- Hình cấu tạo cơ quan sinh dục nam và nữ của người
- Video quá trình thụ tinh
- Phiếu học tập, số liệu, phiếu điều tra, phiếu đánh giá hoạt động
II.2 Chuẩn bị của HS:
- Các phương tiện để thực hiện dự án tìm hiểu “sinh sản hữu tính ở động vật – an toàn tình
dục”: Máy ảnh, máy tính, phiếu điều tra, phiếu học tập, clip…
3 Tiến trình tổ chức hoạt động học tập:
Tuần 1 Triển khai chuyên đề: (1 tiết)
-Tài liệu photo, email…
- Giới thiệu chuyên đề + Mục tiêu
+ Kế hoạch hoạt động: phân công…
Nhận nhiệm vụ
Tự phân công trong nhóm
Lập kế hoạch cho nhóm thực hiện hoạt động 1, 2, 3 theo phân công
Tuần 2 Nhận xét và đánh giá hoạt động 1 (1 tiết) Chia sẻ kết quả hoạt động 1
Nhận xét và góp ý Lưu ý: Thực hiện và hoàn thành hoạt động khảo sát
Tuần 3 Nhận xét và đánh giá hoạt động 2 (1 tiết) Chia sẻ kết quả hoạt động 2
Nhận xét và góp ý Lưu ý: Thiết kế poster cho hoạt động 3
Tuần 4 Nhận xét và đánh giá hoạt động 3 (1 tiết):
- Kết quả khảo sát
- Hậu quả của tình dục không an toàn
- Giải pháp tình dục an toàn
Chia sẻ kết quả hoạt động 2 Nhận xét và góp ý
Lưu ý: Thiết kế poster cho hoạt động 3
Tuần 5 Nhận xét và đánh giá hoạt động 3
Nhận xét và đánh giá chung thông qua bộ câu hỏi kiểm tra đánh giá
Báo cáo hoạt động tuyên truyền an toàn tình dục
HS làm bài kiểm tra
Hoạt động 1:Khái quát về sinh sản hữu tính ở động vật
Nội dung 1:
*Giáo viên lưu ý khái niệm thụ tinh : là sự hòa hợp nhân của tinh trùng và nhân của trứng.
GV yêu cầu HS sưu tầm hình ảnh và Clip để trình bày khái niệm và quá trình sinh sản hữu tính ở động vật
GV yêu cầu HS giải quyết các câu hỏi lệnh SGK trang 175 bài 45 chương 4 sinh sản ở động vật
Trang 4GV kết hợp với HS tổng hợp lại những điều HS đã biết về khái niệm và quá trình SS hữu tính ở động vật
Nội dung 2:
GV yêu cầu HS sưu tầm hình ảnh và Clip về thụ tinh ở lưỡng cư và một loài thú để hoàn thành phiếu học tập:
Môi trường
Diễn biến
Hiệu quả thụ tinh
Đại diện
Khái niệm
Trang 5GV nhận xét để hoàn thiện kiến thức.
Nội dung 3:
GV đưa ra mười loài sinh vật: cá chép, rùa, bồ câu, gà, trâu, bò, rắn lục đuôi đỏ, cá mập, ếch, mèo Yêu cầu HS tra cứu thông tin về các hình thức sinh sản của các loài theo mẫu điều tra:
chiều hướng tiến hóa trong sinh sản hữu tính ở động vật
Hoạt động 2:Cơ chế điều hòa sinh sản ở người
Trang 6Hoạt động 3:An toàn tình dục
GIÁO VIÊN LẬP KẾ HOẠCH GIẢNG DẠY DỰ ÁN
Họ tên Sóc Trăng & TP.HCM Môn Sinh 11
TỔNG QUAN VỀ BÀI DỰ ÁN
Tiêu đề dự án
An toàn tình dục vị thành niên – thanh niên
hiện
Tìm hiểu về cấu tạo cơ
quan sinh sản
HS sử dụng tranh ảnh, mô hình, film….để trình bày khái quát về cấu tạo cơ quan sinh sản nam và nữ
Nhóm 4
Giải thích cơ chế điều
hòa sinh tinh
HS sử dụng H.46.1 để trả lời các câu hỏi sau:
- Cho biết tên các hoocmon kích thích sản sinh tinh trùng ở tinh hoàn
- Từng hoocmon đó ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh như thế nào?
- Giải thích cơ chế điều hòa sinh tinh
- Rối loạn hoocmon FSH, LH và testosteron có ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh hay không? Tại sao?
Nhóm 5
Giải thích cơ chế điều
hòa sinh trứng
HS sử dụng H.46.2 để trả lời các câu hỏi sau:
- Cho biết tên các hoocmon ảnh hưởng đến quá trình phát triển, chín và rụng trứng
- Từng hoocmon đó ảnh hưởng đến quá trình phát triển, chín và rụng trứng như thế nào?
- Giải thích cơ chế điều hòa sinh trứng
- Quá trình sản xuất hoocmon FSH, LH và oestrogen
và progesteron bị rối loạn có ảnh hưởng đến quá trình sinh trứng hay không? Tại sao?
Nhóm 6
Phân tích ảnh hưởng
của thần kinh và môi
trường sống đến quá
trình sinh tinh và sinh
trứng
- Hằng ngày, phụ nữ uống viên thuốc tránh thai (chứa progesteron hoặc progesteron + oestrogen) có thể tránh được mang thai, tại sao?
- Tìm những ví dụ chứng minh ảnh hưởng của thần kinh và môi trường sống đến quá trình sinh tinh và sinh trứng
Nhóm 7
Trang 7Tóm tắt bài dự án (Yêu cầu của bài dự án)
- Khảo sát thực trạng nhận thức của HS về tình dục an toàn tại trường
- Hậu quả của tình dục không an toàn tuổi vị thành niên – thanh niên
- Giải pháp tình dục an toàn
- Tuyên truyền an toàn tình dục
Lĩnh vực bài dự án
- Sinh lý động vật
- Xã hội học
Đối tượng thực hiện dự án
Học sinh lớp 11
Thời gian thực hiện dự án
2 tuần
Thời gian tổng kết, báo cáo kết quả dự án
1 tuần
MỤC TIÊU DỰ ÁN
Mục tiêu kiến thức, kỹ năng cần đạt theo chuẩn nội dung
- Xác định hậu quả của tình dục không an toàn
- Đề xuất các giải pháp an toàn tình dục
- Kỹ năng tư duy, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng thu thập số liệu
- Kỹ năng học tập: tự học, tự nghiên cứu, hợp tác, giao tiếp
- Biết cách phòng tránh các bệnh lây qua đường tình dục
- Biết và tuyên truyền các biện pháp đảm bảo an toàn tình dục
Mục tiêu kiến thức, kỹ năng liên môn cần đạt (nếu có)
- Học sinh biết cách đặt một câu hỏi để nhận được câu trả lời theo mục đích nghiên cứu
- Học sinh sử dụng kiến thức về IT để trình bày nội dung báo cáo (Powerpoint, soạn thảo văn bản, poster…)
- Học sinh dựa vào những kiến thức xã hộiđể đưa ra giải pháp và kiến nghị
Mục tiêu về sản phẩm học sinh cần đạt được
- Bài báo cáo powerpoint
- Bảng thống kê số liệu khảo sát
- Poster, website… tuyên truyền
BỘ CÂU HỎI ĐỊNH HƯỚNG
Trang 8Câu hỏi khái
quát
Câu hỏi bài
học
Câu hỏi nội
dung
KẾ HOẠCH ĐÁNH GIÁ
Lộ trình đánh giá
Trước khi
tiến hành dự
án
- Đề tài nghiên cứu thiết thực với học sinh và phù hợp với nội dung môn học (GV đánh giá để học sinh điều chỉnh nếu có để định hướng dự án đạt hiệu quả cao nhất, không đánh giá bằng điểm)
Trong quá
trình tiến
hành dự án
- Phân chia công việc của các thành viên
- Tiến độ thực hiện dự án
- Lập kế hoạch thực hiện dự án: Đánh giá điểm hệ số 1 Sau khi hoàn
thành dự án
Bảng điểm đánh giá đã được công bố cho học sinh trước khi làm dự án Đánh giá: bài báo cáo ppt., word
- Quá trình thực hiện: 12 điểm
- Bài báo cáo: 8 điểm
Hình thức đánh giá
Giáo viên đánh giá - Bằng điểm
- Thang điểm 10 Nhóm trưởng đánh
giá thành viên (nếu
có)
Các thành viên tự đánh giá lẫn nhau
Các nhóm đánh giá
chéo (nếu có)
Thông qua phiếu đánh giá bài thuyết trình của nhóm (Phụ lục 4)
Tiêu chí đánh giá (sử dụng file đính kèm)
Phụ lục
CHI TIẾT BÀI DỰ ÁN
Kiến thức và kĩ năng tiên quyết
- Học sinh biết lập kế hoạch cho nhóm, khảo sát, thống kê và báo cáo số liệu
- Học sinh phân tích được hậu quả của tình dục khônng an toàn
- Học sinh phân biệt được các hành vi an toàn tình dục và hành vi không an toàn tình dục
Kế hoạch tiến hành dự án
Trang 9Tuần 1 (tiết 1)
Từ ngày… đến…
- HS lập kế hoạch cho nhóm theo phân công:
+ Khảo sát, thống kê và báo cáo số liệu: 3 nhóm + Tìm và báo cáo hậu quả của tình dục không an toàn: 1 nhóm + Tìm và báo cáo giải pháp tình dục an toàn: 1 nhóm
+ Tuyên truyền an toàn tình dục: 2 nhóm
- Báo cáo:
+ Khảo sát, thống kê và báo cáo số liệu: 3 nhóm + Tìm và báo cáo hậu quả của tình dục không an toàn: 1 nhóm + Tìm và báo cáo giải pháp tình dục an toàn: 1 nhóm
- Báo cáo:
+ Tuyên truyền an toàn tình dục: 2 nhóm
Tuần 4 (tiết 4)
Từ ngày… đến…
Tuần 5 (tiết 5)
Từ ngày… đến…
Điều chỉnh để dạy học phân hoá đối tượng
Học sinh tiếp thu chậm Theo bảng ma trận 4 mức độ kiểm tra, đánh giá
Học sinh tiếp thu nhanh
Học sinh có kỹ năng
ngoại ngữ, tin học … tốt
Theo các bảng tiêu chí đánh giá từng nội dung
THIẾT BỊ VÀ NGUỒN TÀI LIỆU THAM KHẢO
Công nghệ - thiết bị phần cứng
- Máy vi tính
- Máy quay film
Phần mềm và công cụ internet
- Phần mềm vẽ biểu đồ/đồ thị (ví dụ excel)
- Internet tìm nguồn thông tin
- Phần mềm dùng để hỗ trợ báo cáo (powerpoint…)
- Phần mềm viết báo cáo (word)
Tài liệu in
Trang 10- Sách giáo khoa sinh 11
- Tài liệu tư vấn sức khỏe sinh sản vị thành niên – thanh niên
Nguồn tài liệu khác
- Trên báo chí, phương tiện truyền thông…
- Website tham khảo :
http://www.gioitinhtuoiteen.org.vn/
ĐỀ NGHỊ HỖ TRỢ TỪ PHÍA CÁC BỘ PHẬN
Nhà trường
- Ban giám hiệu cho phép HS thực hiện hoạt động khảo sát và giới thiệu HS liên hệ với các bộ phận ngoài trường
- Cha mẹ HS tạo điều kiện về thời gian và phương tiện để HS thực hiện dự án
- Giáo viên phối hợp với bộ phận tư vấn tâm lý, y tế, đoàn thanh niên của trường để cung cấp số liệu, thực trạng trong trường
- Trung tâm y tế quận hỗ trợ cung cấp số liệu, tài kiệu, kiến thức liên quan
Phụ huynh HS
Bộ phận khác
III KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ:
1 Bảng ma trận kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực
tới Hoạt động 1:Khái quát về sinh sản hữu tính ở động vật
ND1: Khái niệm
và quá trình sinh
sản hữu tính ở
động vật
- Nêu được khái niệm và quá trình sinh sản hữu tính ở động vật.(1.1)
- Phân biệt được k/n sinh sản hữu tính
và vô tính ở động vật
(1.2)
- Giải thích được các hiện tượng liên quan đến sinh sản hữu tính ở động vật (1.3)
- Áp dụng được các hình thức sinh sản hữu tính ở động vật
- KN quan sát, so sánh
- KN Phân loại, phân nhóm
- KN định nghĩa
- Năng lực giải quyết vấn đề ND2: Phân biệt
được các hình
thức thụ tinh - Nêu được k/n thụ tinh ngoài và
thụ tinh trong
- Phân biệt được thụ tinh ngoài và thụ tinh trong
- Vận dụng được kiến thức thụ tinh ngoài
và thụ tinh trong
- Phân tích được các yếu
tố ảnh hưởng đến thụ tinh ngoài và thụ tinh trong
- NL sử dụng công ngệ thông tin và truyền thông
ND3: Chiều
hướng tiến hóa
trong sinh sản
hữu tính ở động
vật
- Nêu được các hình thức ss hữu tính ở động vật
(2.1)
- Phân biệt các hình thức
ss hữu tính ở động vật.(2.2)
- Rút ra chiều hướng tiến hóa trong sinh sản hữu tính ở động vật.(2.3)
- Cho ví dụ mới tương ứng với các hình thức ss.(2.4)
- NL hợp tác
- NL giao tiếp
- NL ngôn ngữ
Trang 11Hoạt động 2: Cơ chế điều hòa sinh sản ở động vật
- ND1: Tìm hiểu
về cấu tạo cơ
quan sinh sản
- Liệt kê các bộ phận trong cơ quan sinh sản
Hiểu rõ chức năng của từng
bộ phận
Phân biệt được chức năng của từng bộ phận
Giải thích được mối liên
hệ về chức năng giữa các
bộ phận
- KN quan sát, so sánh
- ND2: Cơ chế
điều hòa sinh
tinh - Kể tên các hoocmon kích
thích sản sinh tinh trùng ở tinh hoàn
- Hiểu rõ vai trò từng hoocmon ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh
- Giải thích mối liên hệ giữa các hoocmon trong quá trình sinh tinh
Giải thích được ảnh hưởng của rối loạn hoocmon FSH, LH và testosteron đến quá trình sinh tinh ?
- KN Phân loại,
- Kỹ năng giải quyết vấn đề thực tế
- ND3: Giải
thích cơ chế
điều hòa sinh
trứng
- Kể tên các hoocmon kích thích sản sinh trứng ở buồng trứng
- Hiểu rõ vai trò từng hoocmon ảnh hưởng đến quá trình sinh trứng
- Giải thích mối liên hệ giữa các hoocmon trong quá trình sinh trứng
Giải thích được ảnh hưởng của rối loạn hoocmon FSH, LH và testosteron đến quá trình sinh trứng?
- KN Phân loại,
- Kỹ năng giải quyết vấn đề thực tế
- ND4: Phân
tích ảnh hưởng
của thần kinh và
môi trường sống
đến quá trình
sinh tinh và sinh
trứng
Liệt kê tên các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh và sinh trứng
Hiểu rõ ảnh hưởng của từng nhân tố
Giải thích được mối liên hệ giữa các nhân
tố đến quá trình sinh tinh và sinh trứng
Giải thích được cơ chế ảnh hưởng của một nhân tố đại diện đến quá trình sinh tinh và sinh trứng
- KN Phân loại,
so sánh
- Kỹ năng giải quyết vấn đềthực tế
Hoạt động 3: An toàn tình dục
- Khảo sát thực
trạng nhận thức
của HS về tình
dục an toàn tại
trường
Nêu được khái niệm an toàn tình dục
Hiểu được khái niệm an toàn tình dục
Phân biệt được các hành vi tình dục an toàn
Phân tích được hành vi nào là
an toàn tình dục
Năng lực định nghĩa
Hậu quả của
tình dục không
an toàn tuổi vị
thành niên –
thanh niên
Liệt kê hậu quả của tình dục không an toàn
Dự đoán được hậu quả của hành vi tình dục không an toàn
Tuyên truyền hậu quả của hành vi tình dục không an toàn
Giải thích được hậu quả của tình dục không an toàn
Năng lực phân tích
Giải pháp tình
dục an toàn pháp tình dục anLiệt kê các giải
toàn
Giải thích các giải pháp tình dục an toàn
Tuyên truyền các giải pháp tình dục an toàn
Đề xuất các giải pháp mới
Năng lực sáng tạo, phát hiện và giải quyết vấn đề
2 Câu hỏi kiểm tra đánh giá
Hoạt động 1:Khái quát về sinh sản hữu tính ở động vật
1 HI SINH ĐỜI BỐ CỦNG CỐ ĐỜI CON
Trang 12Ở một số loài nhện, vào thời kì sinh sản, nhện đực rón rén bò đến gần nhện cái Nếu nhện cái phát hiện thấy thì
sẽ tóm cổ ngay nhện đực và chén thịt luôn Nếu nhện đực nào may mắn giao phối được với nhện cái thì ngay sau khi giao phối cũng phải ba chân bốn cẳng chạy trốn thật nhanh vì nếu chậm chân 1 chút có thể sẽ trở thành bữa ăn tươi của nhện cái
Hãy đọc đoạn thông tin về tập tính ss của loài nhện nói trên và trả lời các câu hỏi sau:
1.1 Thế nào là ss hữu tính ở loài nhện?
1.2 Sinh sản ở loài nhện có gì khác so với loài ong mật?
1.3 Giải thích vì sao sau khi giao phối nhện cái thường ăn thịt nhện được?
2 Thời gian gần đây một số vùng ở tỉnh Cần Thơ, Quảng Ngãi,… xảy ra tình trạng người dân bị rắn lục đuôi đỏ tấn công với số lượng tăng cao bất thường, một số trường hợp đã tử vong Vậy rắn lục đuôi đỏ có đặc điểm như thế nào? Theo Wikipedia, đây là loài rắn co mình xanh, đuôi màu đỏ nâu, rắn cái đẻ con, chúng sống trong các bui rậm, thức ăn là côn trùng, ếch nhái,… có nọc độc
1 Đặc điểm sinh sản của loài rắn lục đuôi đỏ?
2 Hình thức sinh sản của rắn lục đuôi đỏ khác với rùa ở điểm nào?
3 Cho một số loài sau đây: rùa, rắn luc đuôi đỏ, nhện, ếch, bướm, thỏ, người.Hãy sắp xếp theo chiều hướng tiến tăng dần về mặt sinh sản hữu tính
4 Nguyên nhân chủ yếu làm số lượng rắn tăng bất thường ở những vùng kể trên?
Hoạt động 2: Cơ chế điều hòa sinh sản ở động vật
