học tốt ngữ văn lớp 6 tập 2

© Đoạn thứ ba miêu tả quang cảnh một vùng hồ, ao, đầm dâng ngập nước mưa có các loại chim kéo tới kiếm mỗi - Những đặc điểm nổi bật của sự vật, con người, và quang cảnh được miêu tả tron

Ta

Lt abi dé

Quyển sách này được biên soạn theo chương trình hiện hành và có nội dung được trình bày như saU:

« Hướng dẫn đọc hiểu văn bản

ø Hướng dẫn trả lời một số câu hỏi

Ñhằm giúp các em cũng cổ kiến thức cơ bản, rèn luyện

tư duy văn học và nâng cao dẫn khả năng đọc hiểu văn bản cũng như kĩ năng cảm thụ văn học của mình

Quý thầy cô và quý phụ huynh có thể xem quyển sách này như lài liệu tham khảo thêm

Chúng tôi xin chân thành đón nhận ý kiến xây dựng từ quý độc giả

NHÓM BIÊN SOẠN

NV5 tập 2 = Ö

4 — NV6 tập 2

À đến tận cuối cuộc đời, chỉ còn những trải nghiệm và

những cung bác cảm xúc của một đời người là những thứ đi cùng

với bạn Cũng vì TRÍ qua nhiều, mình mới biết thể gian nay rộng lớn

Vi chiêm NGHIỆM lại nhiều, tâm hẳn mình mới lớn lên cùng

nằm thang Những: con chữ không võ (tình mà đứng giần nhau, mà là vì

Hgười việt dữ mượn chúng mà nói ree cue tun xúc, cưa ae0 fe UE

lòng họ Bạn có thê bắt đầu đề ý đến mỗi cảm xúc gợi lên trong hạn trong mỖi phút giáp ngay lúc nấy của bạn Khoảnh khắc bạn hiểu được cảm XÚC Hơi minh, ban cting “bắt nhịn” với cảm xúc HƠI người viết Vậy ra, hiểu văn cũng là hiểu về con người mình, hiểu

về bao con người quanh bạn Cuẩn sách này không giip bạn có thêm vốn sống, cũng chẳng

có tham vọng biển bạn thành nhà văn Chúng tôi chỉ muốn giới thiệu, chia sẻ đến các bạn một số bình phẩm về những vấn bản các

bạn đang học trong nhà BrƯởng, Nếu HỖ có giúp gơi lên trong ban những cảm xúc, những suy ngâm về tác giả tác phẩm thì đỏ cũng

đã là một thành công lớn của cuỗn sách này ~ _ Một số gơi ÿ cho bạn để cuồn sách nay cd thé giúp bạn học và

hiểu văn:

« Viễt ra những câm nhận của riêng bạn? Điều đó không có

gì là đúng sai hi la trải nghiệm của mỗi người đều it nhiéu khác nhau Bạn cb thê đổi chiều, đặt câu hỏi, tìm hiểu về góo nhìn, và thử đi tìm cảm nhận của tác giả người bình giảng

* Chú ý kĩ về thời đại, quốc gia hay vùng miễn của tác giá Ít nhiều, hoàn cảnh sống đầu có tác động lớn đến tư tưởng và phong cách diễn đại của tác giả

+ Đi đến những nơi tác giả, tác phẩm để cập Ngoài ra bạn có thể tham khảo cuồn "Để thành nhà văn”

của cụ Nguyễn Duy Cần Với những bạn muốn dành nhiều tình cảm và thời gian cho văn học, chúng (ôi nghĩ đớ là một gơi j không tôi

Một ngôn ngữ đa dạng, giàu tình câm là một món quả quý gid

mà bao thê hệ đi trước để lại Học văn là học cải thuật dùng chữ

dùng lời mà khảo gợi edi ý trong lòng mình, học cải thuật lãng nghớ lời lẽ mà khảo hiểu nỗi lỏng nơi kẻ khác

Học văn đâu chỉ tập trình bày bao điều ta nghĩ hay cảm nhận Học văn đâu chỉ học thuật ghép vấn bao con chit

kế y Cho trò L Choi ,Choi ănn

Bac 18

Kết quả cần dat

ø Hiểu được nội dung, ý nghĩa của Bài học đường đời đầu tiên đối với Dế Mèn trong bài văn, những đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả, kể chuyện và sử dụng tử ngữ

øe Nắm được ý nghĩa và công cụ của phô tử,

e Nắm được những hiểu biết chung về văn miêu tả; những yêu cầu của văn tả cảnh, tả người

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN

Chủ thích: (Đọc kĩ Chú thích trong SGK Ngữ văn 6 tập hai)

Cường tráng: khỏe mạnh, dồi dào sức lực

Đi bách bộ: nghĩa đen là đi trăm bước, nghĩa thường dùng là đi dạo chơi

Hãnh điện: tỏ về kiêu ngạo, tự hào

Trịnh trọng: làm ra vẻ nghiêm trang, tự xem mình là quan trọng

Ngông cuồng: ngông nghênh, rõ dại

Ngụ ngoài đầu bở: ở ngoài đầu bở

Hống hách: nạt nộ, dọa dầm, ăn hiếp người khác

An han: tự trách mình, thấy đáng tiếc

Sống cẩu thả: sống bữa bãi, luộm thuộm, không cẩn thận, ngăn nắp

Không chút bận tâm: không nghĩ gì tới nữa

Vật lộn cật lực: vật lộn hết sức, rất cực nhọc, vất vả

Ích kÈ chỉ nghĩ đến và lo cho lợi ích của riêng mình

An năn' cảm thấy bị cần rứt, bị dày vò ở trong lòng „

£ ĐỌC - HIỂU BÀI VĂN

1 Kể tom tất đoạn trích: Dế Mèn ăn uống điểu độ và im việc có chừng

mực nên chóng lớn và trở thành một chàng dế thanh, niên đẹp đẽ, khỏe

mạnh, sức vốc hơn người Cũng vì thể mà Dế Mèn sinh ra kiêu căng ngạo

mạn luôn hung hăng hống hách đối với mọi người xung quanh, hay bắt nạt :

kế yếu và làm nhiều chuyện ngu đại, đáng chê trách Ví dự như thấy Dế

Chodt ốm yếu thì hay cười nhạo và tỏ ý khinh ghét Một hôm, Dể Mèn bày

trò trêu chọc chị Cốc khiến chị Cốc nổi giận nhưng chị lại lắm tưởng là Dế

Choắt đã đám hỗn xược với chị, chị đã thẳng tay trừng trị Dế Choắt, mổ

,ChoắẮt queo xương sống rồi chết, Trước cái chết của Dế Choắt, Dế Mèn thấy

ăn năn, hối hận vô cùng Đó cũng là bài học đường đời đầu tiên của Dé Man

NV6 tip 2-5

a) Truyện được kể bằng lời của nhân vat nao?

~ Truyện được kể bằng lời của Dế Mèn, tức là kể theo ngôi thứ nhất b) Bài uăn có thể chỉa lam may đoạn? Nội dung mỗi đoạn?

~ Bài văn có thể chia làm hai đoạn:

Đoạn thứ nhất: Từ đầu đến chỗ " Thế mới biết, có trói không suy tính, lỡ xây ra những uiệc dại đột, dù uề sau có hồi cũng không thể làm lại được” Đoạn này có nội dung chính là: Dế Mèn tự nói về vẻ mạnh mẽ cường tráng của mình Dế Mèn cũng kể những cử chỉ ngông cuồng của mình và thấy hối tiếc về sự ngông cuồng ngu đại đó

~ Đoạu Quá hai: Từ chỗ "Cáu chuyên ân hận đầu tién ." cho đến hết Đoạn này nói về chuyện Dé Man đã tỏ về khinh thường Dể Choát rỗi bay

ra một trò đùa độc ác khiển Dé Chodt "hết Cái chết này khiến Dế Mèn vô cùng ân hận và đã suy nghĩ nhiều về b¿¡ học đường đời đầu tiên của mình

2 Đọc kĩ đoạn vấn từ đầu đến "sắp đứ 1g dau thién ha rồi"

a) - Các chỉ tiết miêu tả ngoại hình của Dể Mèn: Tôi trở thành một chàng đế thanh niên cường tráng Đôi càng tôi bóng mẫm Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt, Đôi cánh tôi trước ngắn hủn hoắn, bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi Lúc đi bách bộ, cả người tôi rung rính một màu nâu bóng mỡ soi gương được Đầu tôi to và nổi từng tảng rất bướng Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như bai lưỡi liễm máy làm việc Sợi râu tôi dài và uốn cong một về rất đỗi hùng dũng

~ Những chỉ tiểt miêu tả hành động của Dễ Mèn: Thình thoảng tôi có chân lên, đạp phành phạch vào các ngọn cỏ, Những ngọn cổ gẫy rạp, y như

có nhát dao vừa lia qua Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe phành phạch giòn giã

Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu Tai đi đứng oai vệ Mỗi bước đi, tôi làm điệu nhún nhảy khoeo chân, rung lên rung xuống hai râu cho ra kiểu cách con nhà võ Tôi tớn lắm, dám cà khia với tất cả mọi bà con trong xóm "Tôi cho là tôi giỏi Tôi quát mấy chị Cao Cao khién các chị phải núp khuôn mặt trái xoan dưới nhánh cỏ, chỉ dám đưa mắt nhìn trộm Thỉnh thoảng tôi ngứa chân đá một cái, ghẹo anh Gong Vó

~ Nhận xét uễ trình tự uà cách miêu tả trong đoạn vdn:

ø Về mặt trình tự, đoạn văn này viết theo trình tự: tả hình dáng của Dấ Mèn trước rồi mới tả hành động của Dế Mèn sau

ø Cách miêu tả: Khi miêu tả hình dáng, tác giả miêu tả từng bộ phận trên thân thể Dế Mèn và dùng những hình ảnh so sánh để làm nổi bật lên

vẽ cường tráng của Dế Mèn Khi miêu tả hành động của Dế Mèn, táe giả xniêu tả rõ cách điễu võ dương oai đủa Dế Mèn và nêu ra những hành động

6 — NV6 tập 2

cụ thể như cà khia với tất cả bà con trong xóm, quát nat cdc chi Cag Cào, giơ chân đá ghẹo anh Gọng Vó, khiến cho hình ảnh và tính cách của Dế Mền càng thêm sinh động, tựa như đang hiện rõ trước mắt người đọc b) ~ Những tính từ miêu tả hình dáng uà tính cách của Dề Mèn trong đoạn uän: cường tráng, mẫm bóng, cứng, nhọn hoắt, phanh phách, ngắn hủn hoắn, phành phạch giòn giã, rung rinh, (màu) nâu bóng mỡ, rất bướng, đen nhánh, (nhai) ngoàm ngoạp, rất đỗi hùng dũng, hãnh điện, trịnh trọng, khoan thai, oai vệ, đún đẩy, cà khia, (tôi) tợn lắm, ho he, xốc nổi, ngông cuỗng, tài ba, ghê gớm

~ Thi thay thế một số từ trên bằng các từ gần nghĩa hoặc đồng nghĩa: Cưỡng tráng : rất khỏe mạnh

Ngông cuồng: rồ dại

Héng hach lao : hach dich bay

~ Nhận xét: Những từ mà tác giả đã đùng để miêu tả là những từ đã được chọn lọc kĩ càng, có khí là rất sáng tạo (như mẫm bóng, nhai ngoàm ngoap,

- ngdn hin hodn) và được đặt đúng chỗ nêu bật được hình đáng và bản tính nhân vật, nếu thay bằng từ khác sẽ làm cho lời văn kém hay

c) Nhận xét uễ tính cách của Dể Miền trong đoạn băn này:

— Trong đoạn văn này Dế Mèn đã lộ rõ tính cách: kiêu căng, tự phụ, tự cho là mình tài giỏi hơn người nên hay gây gổ với mọi người, hay trêu chọc

và ăn hiếp kẻ yếu hơn mình Tuy nhiên sau khi đã đi quá đà, gây ra cái chết cho Dé Chodt thì cũng tự nhận ra sai sót của mình và đã biết ăn năn hối lỗi

3 Thái độ của Dế Mèn đối với Dế Choắt: Dế Mèn coi thường Dế Choắt vì

thấy Choắt ếm yếu, bẩn thiu, xấu xí Dế Mèn tô vẻ trịch thượng, bễ trên nên gọi Dể Choắt là "chú mày", Dể Mèn đã lớn tiếng phê phán, chê bai cách ăn

ở của Dế Choắt với mục đích nói cho sướng miệng chứ không có ý giúp đỡ

Dé Chodt

4 Diễn biến tâm lí va thái độ của Dế Mèn trong việc trêu chị Cốc dẫn đến cái

chết của Dế Choắt: Lúc đầu Dế Mèn muốn đùa vui và cũng muốn lôi Dế

Choắt vào trò đùa vui của mình Thấy Dế Choắt tổ vẻ sợ hãi thì lên giọng

"anh hùng" coi trời bằng vung rỗi hát ghẹo chị Cốc bằng những câu ca xấc xược Khi thấy chị Cốc tức giận đi lò dò về phía cửa hang thì Mèn ta chui tạt vào hang khiến Dế Choắt bị trừng phạt oan Khi thấy Dế Choắt nằm hấp

NV6 tập 2 —

hối thì Mèn hoảng hết và tô ý rất hối hận vì trò đùa ngu đại của mình Khi

Dế Choắt tất thở thì Mèn rất thương tảm và an nan Chôn cất Dế Choắt xong, Mèn bắt đầu suy nghĩ về bài học đầu đời của mình

Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn: "GO đời chớ có ngông nghênh cậy tòi cậy giải gây ra những chuyện làm hại người khde uà có thé dem tai va dén cho chinh minh"

5 Những con vật trong truyện không giống với chúng tron

chúng đã được nhân hóa, đã được gán nhiều đặc điểm của con người như kiêu căng, tự phụ, gây gổ, thích trêu chọc người khác, khinh kế yếu hơn mình

Có nhiêu tác phẩm viết vẻ các loài vật, tuuêg để các cóc vật trở thành nhân vật chính hoặc phụ và chúng cũng có những cách suy nghĩ, nói năng, hành động như người ví dụ như truyện Con hổ có nghĩa, Cóc kiện trời, Trê- Các

g thực tế vì

Ghi nhớ

ø Bài văn miều tả Dế Mèn có vẻ đẹp cường trắng của tuổi trẻ nhưng tính nết còn kiêu căng, xốc nổi, Do bày trò trêu chọc Cốc nên đã gây ra Gái chết thầm thương cho Dế Choắt, Dế Mèn hối hận và rút ra được bài học đường đời cho mình

« Nghệ thuật miêu tả loài vật của Tô Hoài rất sinh động, cách kể chuyện theo ngôi thứ tự nhiên, hấp dẫn, ngôn ngữ chính xác, giàu tính

tạo hình

1 Hình dung tâm trạng của Dế Mèn khi đứng trước nấm

Choắt: Việc chôn cất Dế Choát đã xong, tôi đứng lặng trước nẩm mổ mới đấp và suy nghĩ lại việc đã làm Tôi thấy mình đã quá mức ngông nghênh Tôi nghĩ lại cả những chuyện trước đây như chuyện quát nạt mấy chị Cào Cào Ôi! Các chị Cào Cào nhút nhát và hay e thẹn, chẳng chị nào dám ra đường một mình, chẳng chị nào dám bén mảng tới chỗ những người lạ mặt, chang chi nào đám ho he cãi vã với ai Các chị luôn lặng lẽ và lẩn tránh Ấy vậy mà tôi đã tìm đến chỗ các chị rồi vô cớ lớn tiếng mắng nhiếc các chị Các chị nhìn tôi bằng những cặp mắt sợ sệt rồi cúi mặt bay đi Còn mãẩy gã Gọng Vó nữa, gã nào cũng mình gấy như que củi, chân cẳng đài lêu nghêu Các gã gầy và nhẹ cân tới mức là bò trên mặt nước cũng chẳng bị chìm Các

ga Gong Vé yếu ớt này còn dám trêu chọc ai, nhưng tôi cũng chẳng tha Tôi nhìn mấy gã Gọng Vó khẳng khiu đó mà thấy ngứa mắt thế nào ấy, thế là tôi đá họ, có anh chàng Gọng Vó đã bị gẫy cẳng Những chuyện đó là đáng trách lắm nhưng cũng còn có thể tha thứ được Nhưng đến cái vụ Dế Choắt

bị tử thương này thì tội ác mà tôi gây ra đã quá lớn, Chỉ vì đùa cợt mà tôi

đã trở thành kê giết người Nếu tôi không hát gheo chi Cốc bằng những lời

mồ của Dế

8 — Nì `, tập 2

wee

lẽ quá hỗn xược thì chị đâu có nổi giận, Dế Choát đầu có bị đòn oan! Chao ơi! Lúc này tôi tự trách mình và ăn năn hối hận vô cùng nhưng người bạn

Dể Choắt ốm yếu đáng thương đã nằm yên trong đấu Nước trong H đã đổ ra rồi, hốt lại sao đây?

9 Muốn diễn được câu chuyện trên thì chúng ta cần phải dựa vào truyện

mà biên soạn một kịch bản nhỏ, trong đó cần đặc biệt chú ý tới lời đổi thoại giữa các nhân vật thì điễn mới thành công, wood

Hộc tỏi mgt Vom

PHO TU

L PHO TU LA Gi?

1 a) C&c từ in nghiêng bổ sung ý nghĩa cho các từ trong câu:

- đã bổ sung ý nghĩa cho từ đi

~ cững bổ sung ý nghĩa cho từ rư

- uẫn chưa bổ sung ý nghĩa cho từ ;hấy

~ thật bổ sung ý nghĩa cho từ lỗi Lac

Các từ được bổ sung ý nghĩa gồm có: đi, ra, thấy là những động tử và lỗi lạc là tính từ

b) — được bổ sung ý nghĩa cho động từ soi (gương)

- rất bổ sung ý nghĩa cho động từ ưa nhìn

~ ra bổ sung ý nghĩa cho tính từ (o

~ rất bổ sung ý nghĩa cho tính từ bướng

9 Các từ in nghiêng đó đứng ở trước hoặc sau các động từ hoặc tính từ

1 Tìm các phó từ bổ sung ý nghĩa cho động từ, tính từ trong câu:

a) Bởi tôi ăn uống điểu độ và làm việc có chừng mực nên chóng lớn lắm Phó từ /ẩm bổ sung ý nghĩa cho tính từ chóng

b) Em xin vái cả sáu tay Anh đừng trêu vào

Phó từ uào bổ sung ý nghĩa cho động từ trêu

c) Không trông thấy tôi, nhưng chị Cốc đã trông thấy Dế Choắt đang loay hoay trong cửa hạng

NV lập 2 — Ð

Phó từ không bổ sung ý nghĩa cho động từ trông thấy

Phó từ đã bổ sung ý nghĩa cho động từ trồng thấy

Phó từ đang bổ sung ý nghĩa cho tính từ loay hoay

3 Điển các phó tử đã tìm được ở phần I và II vào bảng phân loại sau

3 Kể thêm những phó từ mà em biết thuộc mỗi loại trên:

— Phó từ chỉ quan hệ thời gian: sẽ

~ Phó từ chỉ mức độ: quá

~ Phó từ chỉ sự tiếp diễn tương tự: còn

~ Phó từ chỉ sự phủ định: chẳng

~ Phó từ chỉ cầu khiến: đi (ăn đi); nào (mau lên nào)

~ Phó từ chỉ kết quả và hướng: lại (nhỏ lại)

ø Phó tử đứng trước động tứ, tính tử: Những phó tử này thường bổ

sung một số ý nghĩa liên quan đến hành động, trạng thái, đặc điểm, tính

chất nêu ở động tứ hoặc tính từ như;

g phó tử này thường bổ sung

Mùa xuân xinh đẹp đã về! Thế ]à các bạn chim đi tránh rét cũng sắp về!

~ Câu a có các phó từ sau:

ø đã bổ nghĩa cho động từ đến về quan hệ thời gian

s không còn bổ nghĩa cho động từ ngửi với ý nghĩa phủ định

ø đã bổ nghĩa cho động từ cởi bỏ về quan hệ thời gian

e đến bổ nghĩa cho tính từ lểm tấm với ý nghĩa mức độ

s đương bổ nghĩa cho động từ (rổ với ý nghĩa tiếp diễn tương tự

e sếp bổ nghĩa cho động từ buông tỏa về quan hệ thời gian

+ sốp bổ nghĩa cho động từ có về quan hệ thời gian

+ đã bổ nghĩa cho dong tit vé (về quan hệ thời gian)

ø sếp bổ nghĩa cho động từ vé (vé quan hệ thai gian)

b) Quá nhiên con kiến càng đã xâu được sợi chỉ xuyên qua đường ruột ốc

hộ cho nhà vua trước con mắt thần phục của sứ giả nước láng giếng

~ Cau b có các phó từ sau:

Phó từ đã bổ nghĩa cho động từ xáu về quan hệ thời gian

Phó từ được bổ nghĩa cho động từ xáu với ý nghĩa khả năng

8 Thuật lại sự việc Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết thầm thương của Dế Choắt bằng đoạn văn ngắn Chỉ ra một phó từ được dùng dang đó:

"Thấy chị Cốc đến đứng gần đó rĩa lông, ria cánh và chùi mép, Dế Mèn

đã hát trêu chọc chị bằng những lời lẽ hỗn xược có nội dung khiêu khích Chị Cốc tức lắm Chị tìm xem kế đã trêu chọc mình là ai và chị chỉ nhìn thấy Dế Choắt Thế là chị đã tiến đến mổ cho anh chàng Choắt gây gò ốm yếu mấy nhát! Choắt bị đòn oan rỗi lát sau đã qua đời."

~ Phó từ được dùng trong đoạn văn là:

đã bổ sung ý nghĩa cho động từ hát về quan hệ thời gian

đã còn bổ sung ý nghĩa cho các động từ trêu chọc và qua đời

NV6 tập2 — 11

TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN MIÊU TẢ

† Thể nào là văn miéu ta?

~ Tình huồng 1: Muốn giúp người khách có thể nhận ra nhà em, em cần miêu tả cảnh nhà em:

Nhà em ở cuối con đường này, cách đây chừng năm trăm mét Xung quanh nhà có hàng đậu râm bụt xanh tốt được cắt xén đều và đẹp Hai cột cổng là hai trụ xi măng cốt sắt, Cánh cổng có khung sắt hàn lưới B40 Ngay

ở mỗi bên cổng, phía trong sân, có một cây nhãn cành lá xanh tốt Lõi đi vào nhà rải sỏi Nhà quét vôi mâu hồng cửa kính có khung sơn màu xanh

xám

— Tình huéng 2: Cần miêu tả đặc điểm chiếc áo: áo màu xanh dương có

nhiều chấm trắng, tay áo ngắn, cổ áo có viễn đăng-ten màu hồng

~ Tình huồng 3: Một hạc sinh lớp 3 hỏi: Người lực sĩ là người như thể nào?

Ta cần miêu tả rõ: người lực sĩ là một người do tập luyện nhiều nên thân

thể rất cường tráng, ngực nở, bụng thon, các bắp thịt ở ngực, ở bụng, ở vai, ở

lung, ở tay, ở chân nổi cuồn cuộn Người lực sĩ có sức xạnh có thể nâng được

những quả tạ lớn hoặc có thể đẩy một chiếc xe tải lớn di một quãng dài

~ Một số tình huống khác cần vận dụng văn miêu tả:

s Một người mẹ nhờ một người khác không quen biết đi ra sân ga đón con

giúp bà ta Người mẹ đó phải miêu tả về diện mạo, hình dáng của đứa con

cho người đi đón biết

* Trong lệnh truy nã những tên tội phạm đang trổn chạy, nếu không có

ảnh, người ta cũng phải miêu tả đặc điểm về nhân đạng của tên tội phạm

giúp cho việc truy bắt được thuận lợi

2 Đoạn văn miêu tả Dể Mèn: "Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng

myc nén tôi chóng lớn lắm Chẳng bao lâu, tôi đã trở thành một chàng để

thanh niên cường tráng Đôi càng tôi mắm bóng Những cái vuốt ở chân, ở

khoeo cứ cứng dân và nhọn hoắt Thỉnh thoảng muốn thử sự lợi hại của

những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phành phạch vào các ngọn cỏ Những

ngọn cô gẫy rạp, y như có nhát đao vừa lia qua Đôi cánh tôi, trước kia ngàn

han hoắn, bảy giờ thành cái áo đài kin xuống tận chấm đuôi Mỗi khi tôi vũ

lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi

rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và-rất ưa nhìn, Đầu tôi to

và nổi từng tảng, rất bướng Hai cái răng đen nhành-lúc nào cũng nhai

ngoàm ngoạp như hai lưỡi liểm mdy làm việc Sợi râu tôi đài và uốn cong

một vẻ rất đỗi hùng đũng Tôi lấy làm hãnh diện với bà con về cặp râu ấy

lắm Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt

Tôi đi đứng oai vệ Mỗi bước đi, tôi làm điệu nhún nhảy khoeo chân, rung

lên rung xuống hai chiếc râu cho ra kiểu cách con nhà võ Tôi tợn lắm Dám

Võ lấm láp vừa ngơ ngác dưới đảm lên Tôi càng tưởng tôi là tay ghê gớm,

có thể sắp đứng đầu thiên hạ rồi”

~ Đoạn văn miêu tả Dế Choắt: "Cái chàng Dế Choắt, người gây gò và dài lêu nghêu như một gã nghiền thuốc phiện Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lung, hở cả mạng sườn như người cởi trần mặc áo Bì -lê Đôi càng bè bè, nặng nể, trông đến xấu Râu ria gì mà cụt có một mẩu và mặt mũi thì lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ Đã vậy, tánh nết lại ăn xổi ở thì (thật thì chỉ vì ốm đau luôn, không làm được), có một cái hang ở cũng chỉ bới nông sát mặt đất không biết đào sâu rồi khoét ra nhiều ngách như hang tôi"

a) Hai đoạn văn giúp em hình dung được đặc điểm nổi bật của hai chú đế:

Dé Man thi béo khỏe, lực lưỡng, thân thể phát triển cân đối Tính tinh Dé Men thì kiêu căng, ngạo mạn, cậy mình là kẻ mạnh hay gây gổ với mọi người xung quanh, hay hiếp đáp kẻ yếu hơn mình, tự coi mình là tài giỏi nhất thiên hạ

~ Dế Choắt thì gầy gò, ốm yếu, thân hình xấu xí, nét mặt ngơ ngác, ăn ở

@ LUYEN TAP

1 Doc ki ba doan van, tho da cho

9 Mỗi đoạn miêu tả cái gì?

e Đoạn thứ nhất miêu tả hình ảnh Dế Mèn

® Đoạn thử hai miêu tả hình ảnh của Lượm

© Đoạn thứ ba miêu tả quang cảnh một vùng hồ, ao, đầm dâng ngập nước mưa có các loại chim kéo tới kiếm mỗi

- Những đặc điểm nổi bật của sự vật, con người, và quang cảnh được miêu tả trong ba đoạn văn, thơ trên:

NV6.tập2 — 13

ø Đoạn thứ nhất làm nổi bật đặc điểm của con Dế Mèn: thân thể cường

xáng, càng mập, vuốt sắc, cử chỉ mạnh mẽ

ø Đoạn thứ hai làm nổi bật đặc điểm của Lượm, một chú bé liên lạc trong

xuân đội: người nhỏ, vai deo xác, đầu đội lệch mũ ca lô; dáng điệu hồn nhiên

rui về: miệng huýt sáo, chân vừa bước nhanh vừa nhảy nhót

e Đoạn thứ ba làm nổi bật đặc điểm của một vùng ao, hổ đảm nước dang

ên mênh mông sau những ngày mưa Tôm cá xuôi ngược mừng mưa, đón

aước; các loại chim trời cũng ổn ào kéo tới kiếm mỗi

8 Nếu phải viết một đoạn văn raiêu tả mùa đông đến, ta cần nêu lên các -

đặu điển sau:

e Gió bấc thổi ào ào kèm theo mưa lạnh rơi

ø Bầu trời u ám mây đen

ø Cảnh vật có vẻ buồn bã '

s Nhiều loài cây đã rụng hết lá như cây xoan, cây bàng Nhiều cây khác :

sàn lá úa vàng

ø Nhiều người lấy áo lạnh ra mặc Các bà trùm khăn vuông kín đầu

ø Buổi tối ở nông thôn mọi người thường đi ngủ sớm Ở thành phố, phố /

phường cũng ít người qua lại

4 Nếu phải tả khuôn mặt của rnẹ em, ©fa sẽ làm nổi bật những đặc điểm

sau đây:

a Mái tóc đã có vài sợi bạc

ø Đôi mắt nhìn hiển hậu

ø Nụ cười âu yếm

a Nước da nâu màu nắng gió sau bao năm tháng làm việc ruộng đồng v.v

sông nước trong bài văn của tác giả

ø Củng cố, nâng cao kiến thức về pháp tu tử so sánh đã học ở bậc Tiểu học

e Thay được vai trò, tác dụng của quan sát, tưởng tugng, so sánh và nhận xét trong văn miêu lâ Biết cách vận dụng các yếu

tố này trong khi viết bài văn miêu tả

Màu sắc độc đáo: màu sắc rất riêng biệt, không nơi nào cỏ

1 - Bài văn miêu tả cảnh thiên nhiên sông nước vùng Ca Mau Tác giả miêu tế theo trình tự: Tả cảnh thiên nhiên rồi sau là cảnh sinh hoạt của con người Dựa vào trình tự miêu tả ta chia bài văn làm 2 đoạn:

+ Đoạn thứ nhất từ đầu đến " lòa nhòa ẩn hiện trong sương mù và khói sóng ban mai" Đoạn này miêu tả quang cảnh thiên nhiên của vùng sông nước Cà Mau

ø Đoạn thứ hai là phần còn lại tả cảnh sinh hoạt của con người ở vùng Cà Mau =

~ Vị trí quan sát của người miêu tả trong bài văn này là: Người miêu tả ngồi trên thuyển xuôi từ phía xa về hướng mũi Cà Mau rỗi đi vào giữa vùng sông nước Cà Mau theo chiều nước đổ ra biển

~ Vị trí ấy có thuận lợi cho việc quan sát và miêu tả vì đó là một vị trí di động giúp cho người miêu tả thấy rõ sự đổi thay của cảnh vật

9 Trong đoạn văn (từ đầu đến lặng lẽ mật màu xank đơn điệu) tác giả đã diễn ra ấn tượng ban đầu bao trùm về sông nước Cà Mau Ấn tượng đó là: sông ngồi, kênh rạch chỉ chít như mạng nhện Trên thì trời xanh, dưới thì nước xanh, chung quanh cũng chỉ toàn một sắc xanh cây lá Cái âm thanh đơn điệu triển miên của tiếng sóng biển dội vào

Ấn tượng này được diễn tả qua thị giác và thính giác (qua mắt thấy và tai nghe)

8 Oách đặt tên cho các đồng sông, con kênh ở vùng Ca Mau là một cách nói nôm na, giản đị, không chuộng những danh từ hoa mĩ mà chỉ căn cứ vào những đặc điểm ở từng nơi, từng đoạn mà gọi

Những địa danh này gợi ra đặc điểm của vùng Cà Mau là: quang cảnh của vùng Cà Mau thật lắm về riêng, mỗi chỗ một khác, thật phong phú, đa dang

4 Đọc lại đoạn văn từ "Thuyên chúng tôi ." đến " khói sóng ban mai"

để thấy:

- NVẽ tập # ~ lỗ

a) Bông Năm Căn được miêu tả thật là đẹp, một vẻ đẹp kHác thường mà nhiều con sông khác, chảy ở nơi khác không thể có

Những chỉ tiết đã thể hiện rõ sự rộng lớn, hùng vĩ của dòng sông và rừng - dước như: "Dòng sông Năm Căn mênh mông, nước Ẩm ẩm đổ ra biển ngày đâm như thác " " con sông rộng hơn ngàn thước, hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao ngất như hai đãy trường thành vô tận Cây đước mọc dài theo bãi ngọn bằng tăm tấp, lớp này chồng lên lớp kia ôm lấy đòng sông, đắp từng bậc màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ

b) Những động từ chỉ cùng một hoạt động của con thuyền trong câu đã cho là: chèo (thoát qua), đổ (ra) xuôi (về)

Không thể thay đổi trình tự những động từ ấy trong câu vì tác giả đang nói về con thuyển của mình đi từ phía trong ra hướng biển, từ con kênh nhỏ

đi ra con sông Cửa Lớn và tiến về Năm Căn theo chiều nước chảy Đây là một cách dùng từ chính xác, tỉnh tế có chọn lọc

c) Những từ trong đoạn văn trên dùng để miêu tả màu sắc của rừng dude: màu lá xanh mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ

Nhận xét: Vì đước có nhiều lớp mọc chẳng lân nhau, có lớp đước già, có lớp đước non nên màu lá xanh của chúng mỗi chỗ mỗi khác Tác giả đã tìm

ra nhiều hình ảnh để so sánh, để gọi tên các sắc thái khác nhau của màu lá,

Đó là những hình ảnh, những từ ngữ thật sáng tạo thật đặc sắc miêu tả được sự sinh động của cảnh vật

5 Cho Nam Can đã được miêu tả như sau:

Chợ Năm Căn nằm sát bên sông, én do, đông uui, tấp nập với những

túp lêu thô sơ kiểu cổ xưa nằm bên cạnh những ngôi nha gach vin minh hai

tầng những cột đáy thuyển chài, thuyền lưới, thuyền buôn dập dệnh trên

sóng Những bển vậu à nhộn nhịp dọc dài theo sông, những lò than hằm

gỗ đước những ngôi nhà bè ban đêm dan măng sông chiếu rực trên mật

nước như những khu phổ nổi Những người con gái Hoa kiểu bán vải xởi lới,

những người Chà Châu Giang bán vải, những bà cụ già người Miên bán

rượu, với đủ các giọng nói líu lo, đủ kiểu ăn uận sặc sỡ "

Đó là những hình ảnh, những chỉ tiết được dùng để miêu tả cảnh chợ

Năm Căn tấp nập, náo nhiệt, trù phú và độc đáo

6 Qua bài văn này, em cảm nhận được vẻ đẹp của vùng sông nước CÀ

Mau: thiên nhiên thì rộng lớn, hing vi, trù phú, đây sức sống và con người

thì có những sinh hoạt thật náo nhiệt, đông vui, độc đáo

Ghi nhớ

s Cảnh sông nước Cà Mau có vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống

hoang dã Chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, độc đáo

ở vùng đất tận củng phía nam Tổ quốc

16 — NVẽ tập 2

®

Ng

Diệ phy

ởg

sôn

lần

nhi trê:

xuê

làn ngu

sử đán dén

@ LUYỆN TẬP

1 Viết một đoạn văn trình bày cảm nhận của em về vùng Cà Mau qua bài Sông nước Có Mau đã học:

“Dau chua được tới Cà Mau, nhưng đọc bài viết của nhà văn Đoàn Giỏi, ta

đã có thể hình dung ra quang cảnh chằng chịt sông nước và màu đước xanh ngút ngàn của vùng địa đầu Tổ quốc này Cũng qua việc đọc bài văn đặc sẮc này, ta như được lắng nghe bản hồỗa tấu triển miên của sóng nước đại dương

và như được hòa mình vào những phiên chợ Năm Căn đông vui như đang

Ta càng cảm thấy yêu mến vùng đất Cà Mau, vùng đất mà nhà văn Nguyễn Tuân đã ví như ngón chân cái đính bùn vạn dám và nhà thơ Xuân Diệu thì lại ví như một mũi thuyền đang tiến ra biển Đông với ý chí chỉnh phục thiên nhiên mở rộng bãi bờ: "Mai thuyén ta dé mii Ca Mau"

9 Kế tên một vài con sông ở quê hương em hoặc địa phương mà em đang

ở giới thiệu vấn tắt về một trong những dòng sông ấy:

~ Thành phố tôi nằm sát bờ Tiên Giang Một nhánh của sông Tiển là sông Hão Định thì chảy vào giữa lòng thành phổ Sông Bảo Định không lớn lắm nhưng sông Tiển thì thật đường bệ mênh mang Giữa sông Tiên có nhiều cồn nổi lên như cên Phụng, côn Tân Long, cốn Thới Sơn Cảnh sống ở trên côn cũng rất phong phú Trên cên nhà xây mọc san sát, vườn tược xum xuê, trên bến, dưới thuyển Có côn đã trở thành một khu du lịch vườn trong lành, mát mẽ, hàng ngày vẫn đón nhiều khách du lịch tới thăm, chơi Nếu đi ngược sông Tiên lên hơn mười kilômét, ta sẽ tới một nơi mang cái tên lịch

sử Rạch Gảm, Xoài Mút vì đây chính là nơi vua Quang Trung đã phục kích đánh tan một đội thủy binh lớn của vua Xiêm sang gây chiến với ta Có lẽ đến bây giờ xác thuyển bè và vũ khí của chúng còn nằm dưới đáy sông sâu!

SO SANH

’ I, SO SANH LA Gi?

1 Tìm những tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh trong các cầu sau:

a) Trả em như búp trên cành

Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan

~ Tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh: như búp trên cành

NV0 lặp 2 ~ 17

b) Trong hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận

~ Tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh: như hai đây trường thành vô tận

2 Trong mỗi phép so sánh trên, những sự vật, sự việc nàc duds so sdah val

nhau? Vì sao có thể so sánh như vậy? So sánh các sự vật, sự việc với nhau như vậy dể làm gì?

~ Trong ví dụ a: trẻ em được so sánh với búp trên cảnh

~ Người ta eo thể sánh nhủ vậy vì yide ire ein

tương đồng đó là sự non tơ; giữa rừng đước dựng lên hai bên bờ sông với đãy trường thành có nết tương đồng là chúng đầu có chiéu cic dung dting va chiều dài vô tận

~ 8o sánh các sự vật, sự việc với nhau như vậy để làm cho câu văn miêu

tả thêm giàu sức gợi tình, gợi cảm

3 Sự so sánh trong những câu trên cd gi khde voi sy so sánh trong câu sau? Con mèo vằn vào tranh, to hơn cả con hổ nhưng nét mặt lại vô cùng dễ mến

~ Trong hai câu a và b trên, giữa hai sự vật có từ như ding để nêu rõ sự tương đồng của chúng,

~ Trong cầu 3, giữa hai sự vật không cé tu như mà có từ hơn để chỉ

so sánh về hình thức

Ghi nhớ

$o sánh là đối chiếu sự vậi, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cam cho sự diễn dạt

II CẤU TẠO CỦA PHÉP SO SANE

1, Điền những tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh trong các câu đã đẫn ở phần Ï vào mô hình phép so sánh dưới đây:

ra sự

ị ø Trong thực tế, mê hình cấu iạo nói trên có thể biến đổi ít nhiều:

‡ — Cáo từ ngữ chỉ phương điện so sánh và chỉ ý so sảnh có thể được

ô giáo như mẹ hiển

chung của dân tộc

lại, cây gạo sừng sững như một tháp

ø lề

như raột chiếc đù màu

*/WV8, lập # = 19

~ 8o sánh cái cụ thể uới cái trữu Lượng:

Trường Sơn: chí lớn ông cha Cửu Long: lòng mẹ bao lao sóng trào

+ Ví dụ tìm thêm: Lòng yêu nước của nhân dân ta (cái trữu tượng) như những làn sóng lớn trào lên nhấn chìm mọi kẻ thù cướp nước (cái cụ thể)

Một ví dụ khác: — Áo con: lòng mẹ thương yêu

Gửi trên sợi vải, chia đều đường khâu

Công cha như núi Thái Sơn Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra + Ví dụ tìm thêm: Lòng mẹ bao Ìa như biến Thái Bình (ời bài haU

8 Dựa vào những thành ngữ đã biết, hãy viết tiếp vế B8 vào những chỗ trổng dưới đây để tạo thành phép so sá thị

—~ khỏe như voi

~ đen như than

~ trắng như vôi

- cao như núi

8 Hãy tìm những câu văn có sử dụng phép s0 sánh trong các bài Bài học đường đời đầu tiên và Sông nước Cà Mau

¬ Đó là các câu:

e Những ngọn cô gẫy rạp, y như có nhát đao vừa lia qua

e Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp, như hai lưỡi liểm máy làm việc

ø Cái chàng Dế Choắt, người gây gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng, hở cả mạng sườn như người cởi tran mac gi-lé

e Chú mày hôi như cú mèo

ø Càng đổ dẫn về hướng môi Oà Mau thì sông ngòi, kênh rạch càng bủa giảng chỉ chít như mạng nhện

ø ,không biết cơ man nào là bọ mắt đen, đen như hạt vừng, chúng cứ bay theo thuyền từng bảy như những đám mây nhỏ

+ Dòng sông Năm Căn mệnh mông, nước ẩm ẩm đổ ra biển ngày đêm như thác, cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng

s rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận

ø những ngôi nhà bè ban đêm ánh đèn măng sông chiếu rực trên mặt nước như những khu phố nổi

20 ~ M8 tập 2

hư

bu

3

QUAN SAT, TUGNG TUONG, SO SANH

VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ

1 QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ

1 Đọc kĩ các đoạn văn đã cho trong SGK

% Suy nghĩ va trả lời các câu hỏi:

a) Mỗi đoạn văn giúp ta hình dung được những đặc điểm nổi bật gì của sự vật và phong cảnh được miêu tả? -

~ Đoạn thứ nhất giúp ta hình dung ra các thân hình ốm o, gẩy còm, xấu

xỉ mất cân đối của Dé Chodt

~ Đoạn thứ hai giúp ta hình dung ra cảnh thiên nhiên hoang dã, giàu sức sống của vùng Cà Mau nhiều kênh rạch, sông ngồi, luôn rì rào tiếng rừng, tiếng biển, và ngút ngàn một màu xanh của nước, của trời, của cây lá

~ Đoạn thứ ba giúp ta hình dung ra hình ảnh cây gạo đang trổ hoa, lá vào mùa xuân và là nơi hội tụ đông vui của rất nhiều loài chim như chào mào, sáo sậu, sáo đen

b) Những đặc điểm đó nổi bật qua nhiều từ ngữ và hình ảnh:

~ Ở đoạn thử nhất: gẩy gò, dài lêu nghêu, như một gã nghiện thuốc phiện, cánh ngắn củn, hở sườn như người cởi trần, mặc áo gi-lê, càng bè bè, nặng nề, râu cụt có một mẩu, mặt mũi ngẩn ngẩn ngơ ngơ

-6 đoạn thứ hai: bủa giăng chỉ chít như mạng nhện, trên thì trời xanh, đưới thì nước xanh, toàn sắc xanh cây lá, tiếng rì rào bất tận của rừng, tiếng

rì rào của biển vọng về, mênh mông ẩm ẩm, đổ ra biển như thác, cá hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch, rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận

~ Ở đoạn thứ ba: gọi-đến, ríu rít, sừng sững như một tháp đèn khổng lễ, hàng ngàn ngọn lửa hồng, hàng ngàn ánh nến trong xanh, long lanh, lung linh, đàn đàn lũ lũ bay tới bay về, lượn lên lượn xuống, trò chuyện, trêu ghẹo, tranh cãi, ổn ào, ngày hội mùa xuân

ø Để viết được các đoạn văn trên người viết phải biết quan sát, nhận xét, liên tưởng, tưởng tượng, so sánh, ví von và biết dùng những từ ngữ thật chính xác, thật tính tế

e) Những câu văn có sự liên tưởng và so sánh trong ba đoạn trên:

- sông ngòi, kênh rạch bủa giăng chỉ chít như mạng nhện

~ nước ẩm ẩm đổ ra biển, ngày đêm như thác

NVẽ tập 2 — 31

~ cá nước bơi hà

giữa đâu sóng trắng

~ rừng được đựng lên cao ngất như hai đây trườ

~ cây gạo sừng sững như mot thap dén không 16

~ ngày hội mùa xuân đây

ø Sự so sánh và liên tưởng có phiểu vẻ độc đác:

Wi dur Goch so sánh mang kênh rach sông ngồi giống như mạng nhện

Hình ảnh mạng nhện đủ gợi cho ta thấy sự chẳng chịt, sự + đạn chen củ b

nhánh kênh rạch, sông ngồi

Cách so sánh cây gạo sừng sững như miệt

lửa, búp non là nến xanh cũng là một cách

bị lược đi các chữ: ám ẩm, như thác, nhô

3 Doan van của Đoàn Gidi da

lên hụp xuống như người bơi ếch, như hai dãy trường th aah vé tan

Những chữ bị bê đi đó làm cho cảnh vật được miệu tả trở nên kém cụ Chay

thể, kém sinh động, kém sức hấp dẫn, kém sức gợi cải

Ghi nhớ

Muốn miêu tả được, trước hết ngư

nhận xét, liên tưởng, tưởng tượng, Ví von, SỐ sánh

những đặc điểm tiêu biểu của sự vật

H LUYỆN TẬP

1 Đoạn văn sau đây miêu tả hỗ Gươm

những bình ảnh đặc sắc và tiểu biểu nào?

~ Cho các từ ngữ sau đây: gương bầu dục, guánh kinh, cong cong, tốn, lấp

ló xám xịt, cổ kinh, xanh um, xanh biếc Hã chon nam us: gữ thích hợp

để điển vào các ô trống tà 1 đến 5 trong ngoặc

"Nhà tôi cách Hồ ươm không

một chiếc (1 ) lớn, sáng long lạnh

Câu Thê Húc màu san, (2 ) như con tôza, d Ngọc Son Mai déa (3 ) bén gốc da gid, ;ễ lá xuaa xuê Zã một chút là Tháp Rùa, tường rêu (4 ,), xây trên gò đất giữa a bầ, cô mọc (5,.)

~ Trả lời Trong đoạn văn liên tác giả đã quan sát son những

đục lớn, sáng long lanh; cầu Đúc An sor co ; như con tôm; mái đền cổ kinh bện gốc ổa giả rễ lá xuzn xuê; Tháp Rùa, tường rêu rêu xám xi xây trên gò đất giữa b , sổ mộc xanh tất

ø phải biết quan sát, rồi tử đó

để lâm nổi bật lên

ình đẹp, cường tráng của Dể Miền:

Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rỉnh một m

gương được và rất ta nhìn Hai răng ta đen nhánh

~ Tính tình ương bướng kiêu căng:

Đầu tôi to và nổi từng tang, rất bướng Sợi râu tôi dài một về rất đỗi

hùng tráng Tôi lấy làm hãnh diện về cập vấn ấy lắm Cử chốc chốc tôi lại

à khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu trịnh trọng và

8, Quan sát và ghỉ chép lại những đặc điểm ngôi nhà đang ở: (vài nét

Ngôi nhà xây : tường gạch, mái lựp tôn

s Tường quết vỗi màu vàng

+ Chiều ngang chứng bến mét, chiểu đài chưng mười sáu mét

+ Cửa ra vào và cửa sổ đều có khung sit lap kính nên căn nhà luôn sáng

ủa

+ Nên nha lat gach men mau nau, luôn sạch bóng

ø Can aba chia iim ba phòng Phòng ngoài cũng là phòng khách có kê

một cái tủ H, một cái tủ nhỏ để tì ví, một bộ xa lông bọc vai gid da mau den

Phía đưới trần có treo một quạt trân ba cánh sơn màu xanh non Phòng trong là phòng ngũ có kê một tủ lớn đựng quần áo và hai chiếc giường gỗ

Căn trong cùng có bàn an, chgn đựng bát đĩa, bếp nấu ăn, sàn nước rửa chân và buồng tắm, nhà vệ sinh

4, Khi tả quang cảnh một buổi sáng trên quê hương ta có thể liên tưởng

và so sánh:

~ Mặt trời mới lên to về đó như một mâm son

~ Bầu trời rộng thành thang, phía chân trời đồng đông rực lên những đám rnây hằng

~ Những hàng cây ngọn lá xanh mướt ¡ung inh trong gió sớm

ng đầu tiên, rỗi nắng cử dẫn

tiếng gà gáy, tiếng heo kêu, tiếng trẻ kì

Một ngày mới bắt đầu

5 Đề luyện tập : Từ bài Sảng nước Cô ñieu của Đoàn Giỏi, hãy viết một

đoạn văn tả lại quang cảnh một đồng sông hay một khu rừng

› văn than khảo

“Trong ánh nắng mặt rùi vắng ống, rừng khô hiện lên với tất cả vẻ uy

i ø lệ Những thân cây trâm vườn thẳng lên trời chẳng khác gì

như bững tính giác sau một đêm ngủ say, đang rộn lần

hóc và tiếng người lớn chuyện trà

NVẽ tập 8 — 23

những cây nến khổng lẻ Đầu lá rủ phất phơ như những đầu lá Hễu bạt ngàn Từ trong biển lá xanh rờn đã ngả sang mâu da, ngất dậy một mùi hương lá tràm bị hun nóng đưới mặt trời Tiếng chim không ngét vang xa,’ vọng mãi lên trời cao xanh thắm không cùng Trên các trảng rộng và chung, quanh những làm bụi thấp, ta nghe thấy tiếng vù vù bất tận của hàng nghìn: loại côn trùng có cánh, Chúng không ngot bay di, bay lại trên những bông hoa nhiệt đới sặc sỡ

Mùi hương ngòn ngọt, nhức đầu của những loài hoa rừng không tên đấm mình vào ánh nắng ban trưa Mùi hương ấy khiến con người dễ sinh buồn, ngủ Người ta có thể sẵn sàng ngả lưng dưới bóng một cây nào đó rồi lơ mơ, dưa minh vao mọt giác ngủ chẳng dợi chờ

(Trich mét doan van cla Doan Giả

Uae 20-

Kết quả cần đạt

a Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện Nắm được nghệ thuật kể chuyện và miều tả tâm lí nhân vật trong tác phẩm

« Biết trình bày bằng miệng một cách trôi chảy một số nội dung i

về quan sát, nhận xét, tưởng tượng, liên tưởng, so sánh khí miễu I

Bại lộ: bị lộ ra, cô nhiều người biết, không côn giữ kín được nữa

Thiên tài : người có tãi năng đặc biệt như là bẩm sinh mà có

Bãi ngờ: không ngờ tới

Phát huy tài năng: lầm cho tài năng thêm nẩy nỡ

Đất tài: không cỏ tài

Năng khiếu: khả năng đặc biệt

Nhập tâm: ghi sâu vào trí nhớ

Em gái tôi tên là Kiểu Phương, nhưng tôi hay gọi nó là Mèo Mèo bí mật

tự chế ra những lọ phẩm màu để vẽ Chủ Tiến Lê, một họa sĩ, đến chơi phát hiện ra tranh của Mèo vẽ rất đẹp Cả nhà cùng vui mừng và tạo điểu kiện cho Mèo phát triển tài năng, chỉ có tôi là thẩm ganh tị với nó

Chủ Tiến Lê giới thiệu cho Mèo tham gia trại vẽ quốc tế, Mèo đoạt giải nhất Tôi lại càng kém vui Nó rũ tôi cùng tới lãnh thưởng Khi xem bức tranh

nó vẽ và đạt giải cao tôi mới giật mình: nó đã vẽ tôi với một gương mặt thật hoàn hảo, thật đáng yêu Tôi xấu hổ về sự ghen tị nhỏ nhen của mình Tôi không dám nhận mình là người trong tranh vì người trong tranh không phải

là tôi mà chính là lòng nhân hậu, là tâm hẳn trong sáng của em tôi

8 Suy nghĩ và thảo luận:

a) Nhân vật chính trong truyện là ai?

~ Nhân vật chính trong truyện này là người anh 209A

~ Đó là nhân vật chính vì tác giả đã tập trung miêu tả sự diễn biển tâm trạng và thái độ của nhân vật này qua nhiều sự việc

b) Truyện được kể theo lời và ý nghĩ của người anh Việc lựa chọn cách kể này rất thuận lợi cho việc biểu lộ tâm trạng và việc bay tô thái độ của nhân vật chính v

8, Đọc kĩ truyện và chú ý đến tâm trạng người anh

a) Diễn biến tâm trạng của người anh:

~ Từ trước cho đến lúc thấy em gái tự chế màu vẽ: người anh có ¥ coi thường cô em gái mặt luôn bị bôi bẩn và hay lục lọi các đồ vật 4

~ Khi tài năng hội họa ở cô em gái được phát hiện: người anh cảm thấy mình bất tài nên bị đẩy ra ngoài, những lúc ngồi bên bàn học, chỉ muốn gục xuống khóc

~ Khi lén xem những bức tranh em gái đã vẽ: người anh khi xem xong tranh, thì trút ra một tiếng thở dài, sau đó hay quát nạt em và nhìn em luôn thấy như nó đang chọc tức mình

- Khi đứng trước bức tranh được giải nhất trong phòng trưng bày: người anh giật sững người, phải bám chặt vào tay mẹ Thoạt tiên là ngỡ ngàng, rồi đến hãnh điện, sau đó là xấu hổ, khi mẹ hỏi thì muốn khóc

b) Khi tài năng hội họa của em gái được phát hiện, người anh có tâm trạng không thể thân với em gái như trước kia được nữa vì anh ta đã quá ghen tức, đố kị

c) Sở đi người anh có tâm trạng "thoạt tiên là ngỡ ngàng, rồi đến hãnh điện, sau đó là xấu hổ" khi đứng trước bức tranh được giải của cô em gái vì:

AVE tip 2 — 2B

“Bị

ø Anh ta đâu cô ngc síi gái

„ Anh ta hãnh diện vi rr

ø Anh ta xấu hổ vi mình dối ä# với em

một tấm lòng yêu thương, trìu mến

4, Đoạn kết của truyện viết thật ngắn mà rất hay:

ởi vì nếu nói được với mẹ,

“Tái không trả lời mẹ vì tôi muốn khóc quá B

tôi sẽ nói rằng: "Không phải con đâu Day la tam hén va long nhân hậu của

em con day”

Người anh không trả lời mẹ được vì anh ta đang muốn hật khóc Anh ta muốn bật khóc vì đã thấy xẩu hể về sự ghen tị nhỏ nhen hẹp hòi của mình Ảnh ta không muốn nhận mình 1a nhân vật Lrung anh vì an5 12 thấy mình không xứng dáng Ảnh ta hiểu được tấm làng dứa em gái: nó biết anh ta không ưa gì nó nhưng nó vẫn yêu mến anh mình, vẫn lấy người anh làm nhân vật trong tranh, vẫn vẽ người anh với một khuôn mặt suy tư mơ mộng

rất dễ thương Nó còn để tên cho bức tranh là "Anh trai tôi" Tất cả những : điểu đó chứng tổ nó là một cô bé hến nhiên, tốt bụng, đễ tha thứ và vẫn rất yêu mến người anh ruột thịt của mình Bởi thế người anh mới có ý nghi bức tranh là tâm hồn và lòng nhân hậu của nó

Người anh trong truyện, đến lúc này, đã xúc động trước tấm lòng khoan dung, nhân hậu của đứa em gái mà thấy rõ thói ghen tị hẹp hồi, xẩu xi cia | mình Ảnh ta rất ân hận về điều này Chúng ta tin chấc rằng anh ta sẽ từ j

bỏ được tính xấu đó và trở nên một người anh thật đáng yêu

5 Về cô em gái trong truyện:

Đó là một cô gai ¿ật hồn nhiên, độ lượng, nhân hậu và thật sự có lài năng Bm gai na At tim tai sáng chế ra màu vẽ cho mình, biết người anh không ưa gì : ;hưng khi vẽ tranh vẫn chọn anh làm nhân vật chính

và khi vẽ đã làm n2: - :t lên những nát đẹp của nhân vật chỉnh

"Tất cả những ở: ày đã làm ta cảm mến nhân vật Mèo họa sĩ

Ghi nhớ

i Qua câu chuyện về người anh va cô em gái cô tài hội họa, truyện Bue

tranh của em gái tôi cho thấy: tình cảm trong sáng hồn nhiên và lòng nhân

¡ hậu của người em đã giúp cho người anh nhận ra phần hạn chế ở chính mình Truyện đã miêu tả tỉnh tế tâm lí nhân vật qua các kể theo ngôi thư

nhất

@ LUYEN TAP

Một thành viên trong idp dat thans tics

nên phan ứng kháo nhau Hãy thuật lại gian

hệ củi

tue

in

vì

gi WV

văn của Minh cho cả lớp

của Minh về người mẹ của mình

ai Van kiểm tra Học kì Ì điểm 10 và cô hết sức khen Minh trước lớp Cô đọc to bài nghe và phân tích cách viết chân thực, đầy xúc cảm

« Nhiều bạn trong lớp cũng hết sức đồng tình với cô giáo Có bạn tự liên

bài viết của mình và thấy rõ sự hời hợt, nêng cạn

ô cho chấp lại bài văn đó và đán lên báo

hém

hệ bài viết của Minh với

của mình Nhiều bạn để nghị œ

tường của lớp để mọi người cùng tham khảo t

ø Nhưng cũng có vài bạn tô ý không tán thành ý kiến của cô giáo Có bạn cậy mình con nhà giàu đã nói: “Bà mẹ Minh là một bà bán xôi chè rung

trên phố thì có gì đáng nói Thật là đáng ghét Có bạn lại bỏ nhỏ vào tai người

ngôi cạnh: "Bài của tớ viết cũng hay chẳng kém nhưng cô giáo đã thiên vị con Minh nên cho nó điểm cao hơn” Mấy anh chàng lười nhác thì chặc lưỡi: "Chả bạn này chỉ cần đã năm điểm để được lên lớp là tết rồi, cố gắng làm chỉ cho mệt”

ø Nghe các bạn xì xào bàn tán tôi đã thấy rõ thái độ ghét ghen dé ki cia một số người Tôi cũng chẽ trách mấy bạn lười nhác không chịu phấn

đấu vươn lên Riêng tôi, tôi rat thích bài viết của Minh Tôi thấy mình cần phải gắng sức nhiều hơn nữa để không chỉ giỗi toán mà còn giỏi cả văn như bạn Minh để cô giáo và cha mẹ tôi được vui lòng

LOVEN Nói VỀ QUAN SAT,

NGAN KEP TRONG VĂN MIÊU TA

‡ Lập dân ý để trình bày trước lớp:

Một vài nết gợi ý: (lập dàn ý)

a) Niều Phương là người như thể nào?

s Kiểu Phương là một cô bé tỉnh nghịch, hiếu động nên ha

o Kiéu Phuong có đầu óc sáng tạo nhưng không thích kh

mình làm nên đã bí mật chế biến màu vẽ

» Kiểu Phương có tài năng đặc biệt về hội

sĩ Tiến Lê bết sức khen ngợi

» Hiểu Phương biết ông anh trai không ưa mình nên hay quát nạt em nhưng Kiểu Phương không giận ghét anh Em vẫn hồn nhiên đối xử tốt với anh

ø Hiểu Phương còn tô rõ linh cảm yêu mến anh trai ở chỗ nó chọn ani trai làm nhân vật trong tranh và vẽ với một thái độ hết sức trìu mến, trái một trọng Kiểu Phương đúng là có tấm lòng nhân hậu như người anh đã nói -

b) Người anh của Kiểu Phương là người thể nào? ¡ són‡

ø Người anh của Kiểu Phương lúc đầu thì tổ vẻ coi thường em gái

e Khi đã phát hiện ra tài năng của em gái thì thấy mình thành kẻ ngoài ria, bi bd rơi, thấy xa cách với em gái, không thể thân với nó được nữa, hay một cáu gắt đổi với nó, Anh ta là một người hay ghen ghét, đố kị Ẽ

s Anh ta lên xem trộm tranh của em gái và thấy nó vẽ thật ngộ nghĩnh thec nhưng rất sinh động, rất vú bổn thì aah ta t t tiếng thả đài Tiếng — Y thở đài thể hiện sự chán nản của anh ta khi phải tự nhận mình là kế kém côi,

ø Khi xem bức tranh đoạt giải của em thì anh ta giật sững người phải đẹp bám chặt lấy mẹ (có thể anh ta cảm thay choáng váng) Anh ta ngỡ ngàng, mọi réi hãnh diện, rồi xấu hổ vì biểu ra điều này: dưới mắt anh ta thì Mèo vốn đôi chỉ là một con bé đáng ghét, nhưng ngược lại Mèo vẫn coi anh ta là một nar người anh thân thiết nên đã vẽ anh ta với một vẻ mặt thật trong sáng, có bar nét mơ mộng đáng yêu Bộ mặt trong tranh với con người thực của anh ta

ø Anh ta là một kẻ có tính xấu đó là lòng ghát ghen dé ki nhỏ nhẹn, về nhưng ở anh ta cũng có điểm tốt là đã kịp nhận ra cái xấu của mình và thấy nài xấu hổ, thấy ăn năn Lời nói mà anh ta chưa nói ra dược với mẹ đã cho tả hậi

| kh

2 Các em tự làm theo sự gợi ý trong SGK Ngữ văn 6 tập hai tưc

3 Lập dàn ý cho bài văn miêu tả một đêm trăng nơi em ở theo gợi ý

Đó là đêm mười bốn âm lịch nên trăng mọc sớm và rất sáng hé

- Đêm trăng có gì đặc sắc, tiêu biểu?

ø Bầu trời trong trẻo và đường như xa hơn, rộng hơn = c

s Đêm của làng quê thật yên ả thanh bình

e Vắng trăng mọc ngay từ chập tối và đã khá tròn Trăng như một chiếc gương soi tỏa ra ánh sáng dịu mát,

e Cây cối rung rỉnh trong gió và lấp lánh ánh trăng

e Nhà cửa như đã ngủ yên trong một giấc ngủ thanh than mo mang

ø Con đường làng đát ánh trăng vàng nhìn cũng thơ mộng hơn

ø Càng về đêm trăng càng lên cao và ánh sáng chiếu xuống càng có về lung lĩnh huyền điệu

4 Lập đàn ý và nói trước lớp về quang cảnh một buổi sáng trên biển;

— Mặt trời như chui từ đưới nước lên

98 — NV6 tập 2

yon ant ~ Bầu trời như đang rộng thêm và cao lên Chân trời đằng đông ứng lên

én, trải một quảng sáng màu hồng

nói ~ Mặt biển tựa như ngủ yên trong đêm, đang thức đậy và bắt đầu nổi

, sông Ánh nắng hồng lấp lánh như dang đùa nghịch trên đầu sóng

~ Bãi cát chuyển dẫn từ màu xám sẫm sang màu vàng sáng

~ Những con thuyển bắt đầu ra khơi với một về náo nức mừng vui trước

một ngày mới tốt đẹp đang bắt đầu

ø Từ một truyện cổ đã học, hãy miêu tả hình ảnh công chúa và hoàng tử

nghĩnh theo trí tưởng tượng:

Tiến — Vài nét gợi ý về dàn ý:

ém cỏi _ Công chúa Mị Nương trong truyện Sơn Tỉnh, Thủy Tỉnh là một cô gái

3i phải đẹp Gương mặt nàng thùy mị, đoan trang Đôi mắt tọ và đen thường nhìn

ngàng, mọi người xung quanh với một vẻ ngây thơ Da nàng thật trắng làm nổi rõ

èo vốn đôi môi nhỏ luôn đỗ thắm Mái tóc dài đen buông xöa sau lưng Vóc người

là một nàng nhỏ nhắn Nàng bước di uyển chuyển, thướt tha trong bộ xiêm y may

ing, có bằng những thử lụa tốt và có hoa văn, màu sắc đẹp nhất

anh t2 Nàng hiển dịu nên tiếng nói thường nhỏ nhẹ Nàng là người con hiểu thảo

- nên sẵn sàng tuân theo lời dạy bảo của vua cha Nàng lên kiệu theo Sơn Tình

: nhẹn về núi với tâm trạng quyến luyến cha già và nỗi nhớ đất Phong Châu, nơi

-à thấy nàng đã sinh ra và lớn lên trong vòng tay thương mến của vua cha và hoàng

cầm

~ Vẻ nhân vật hoàng tử, các em có thể dựa vào chuyện Tấm Cam để

tưởng tượng ra một hoàng tử khôi ngõ tuấn tú, ăn mặc trang nhã, đi đứng khoan thai, tính tình điểm đạm, sau khi đã gặp Tấm và lượm được chiếc hai

của Tấm bị rót lại thì ngẩn ngơ thương nhớ và khi đã tim thấy nàng thì

sung sướng sai quân rước về cung rồi truyền cho triểu thần mỡ hội ăn mừng hết sức tưng bừng, rộn rã

ø Nắm được nghệ thuật phối hợp miêu tả khung cảnh thiên

‘6 về nhiên và hoạt động của con người,

s Nắm được các kiểu so sánh và tác dụng của phép so sánh

ø Biết cách viết một bài văn, đoạn văn tả cảnh theo một thứ ty nhất định

chiếc

NV§ tập 8 — 29

Chú thích:

Bãi dâu: bãi đất trắng cây dâu để lầy lá nuôi tam

Đứng trầm ngâm: đứng lặng lề như đang suy nghĩ

Đột ngột hiện ra: hiện ra quả bất ngờ

Lay thé trụ lại lầy thế để đứng vững lại không bị nước cuốn đi

£ ĐỌC ~ HIỂU BÀI VĂN

1 Bố cục bài văn:

~ Đoạn thứ nhất: Từ đấu đến "Thuyên chuẩn bị uượt nhiêu thác nước." Đoạn này kể việc con thuyền chạy trên đoạn sông bằng phẳng trước khi đến chân thác

~ Đoạn thứ hai: Tứ chỗ "Đến Phường Rạnh, dượng tưng sai nữu cơm én" dén “ thuyén uượi qua khỏi thác Cổ Cò." Doan nay kể việc con thuyền vượt

~ Đoạn thứ ba là phần còn lại của bài Đoạn này kể việc con thuyển đi

8 Vị trí quan sát của người kể chuyện là: đứng trên thuyền cùng vượt thác với con thuyển, Vị trí quan sát này thật thuận lợi cho việc miêu tả vì

Cảnh dòng sông hai bên sông, qua sự miêu tả, đã luôn thay đổi: i + Ở ngã ba sông là những bãi đâu trải re bạt ngàn đến những làng xa tit + Càng về ngược vườn tược cảng tm tùm Dọc sông, những chèm cổ thụ đáng mãnh liệt đứng trầm ngâm lặng nhìn xuổng nước Núi cao đột ngột

hiện ra chấn ngang trude mac

+ Nước từ trên cao phóng giữa bai vách đá dựng đứng chấy đút đuôi rắn

ø Dòng sông sứ chẩy quanh co dọc những núi cao sửng sững Dọc sườn múi, những cây ta mọc giữa nhưng bụi lúp xúp nơmi xa như những cụ giả vung tay hộ đám con cháu tiến về phía trước Qua nhiều lớp núi, đồng ruộng lại

ne te

4 ~ Cảnh con thuyền vượt thác được miêu tả như sau:

Chiếc sào của đượng Hương Thư dưới sức chống bị cong

Fm

hai ham rang cin chật, quai bam bank ra, mắt nấy lửa, gÌả trên ngẹn

Ga Trường Son eai link hung vi ứ: Dượng Hương Thư co người phóng chiếc xuống lòng sông nghe một tiếng "soạc! Thép đã cắm vào sôi Dượng ơng Thư ghì chặt trên đầu sào, lấy thể trụ lại Những động tác thả sào, sào nhanh như cắt

- Các bình ảnh so sánh:

› Dượng Hương Thư như mệt pho tugng dang duc,

Prường Sơn oai linh hùng vi Những động tác thả sào rút sào nhanh như cắt

» Hình ảnh so sánh: TDượng Hương Thư như một hiệp sĩ của Trường Sơn „

¡nh hùng vĩ" có ý nghĩa để cao vẻ đẹp và sức mạnh của một người lao quả cảm, hiên ngang dám đối chọi với thiên nhiên Cách so sánh này cho hình ảnh đượng Hương Thư cế về kì bí và mang tính huyển thoại một nhân vật anh hùng trong một bản trường ca của đồng bào miễn nủi

h miêu tả những cây cổ thy

cuộn

sào giống như một hiệp sĩ €

~ Động tác của dượng Hương Th

ọc sườn núi, những cây to mọc giữa những bụi lúp

¿ cụ già vung tay hô đám con cháu tiển về phía trước

Ở mỗi hình ảnh ấy tác giả đã sử dụng cách chuyển nighia Trong hình ảnh thứ nhất, nhóm từ: "dáng mãnh liệt đứng trắm n xuống nước" là để nói về con người nhưng đã dùng để nói về cây

ø Trong hình ảnh thử hai tác giả dã so sánh các cây cổ thụ như những cụ già vung tay hô đám con cháu tiến về phía trước Hình ảnh này có ý nghĩa: thiên nhiên cũng đồng tình với con người và cũng cổ vũ, động viên con người hang hai tiển lên

Trong hai hình ảnh này, ngoài phép so sánh, tác giả còn dùng phép nhân

động, cây cổ, cảnh vật như cũng có tấm hồn

5 Qua bài văn em thấy rõ cảnh thiên nhiên thật oai linh, hùng vi và chứa đựng một sức mạnh lớn lao, còn con người thì nhỏ bé hơn nhưng vẫn dõng cam kiên cường vượt lên sức mạnh của thiên nhiên

xúp nom xe như

gam lang nhin

hóa để việc miêu tả thêm sinh

i

| Ghinhữ

f

Ì ø Bài văn miều tã cảnh vượt thác của con thuyền

i lam néi bal vé hing ding va suc manh eda con người lao động

@ LUYEN TAP

Hai bài Sông nước Cà Mau và Vượt thác đều miêu tả cảnh sông nước Öm hãy nêu những nét đặc sắc của phong cảnh thiên nhiên được miêu tả ở mỗi bài và nghệ thuật miêu tả của mỗi tác giả

~ Hai bài văn trên đều miêu tá cảnh sông nước nhưng mỗi bài có một đặc | điểm riêng:

ø Bài Sông nước Cả Mau thiên về miêu tả cảnh chăng chịt của sông nước,

vẽ đẹp phong phú của vùng sông nước Cà Mau và cảnh sinh hoạt đông vui nhộn nhịp của nhân dân sống ở đây

+ Bài Vượt thác lại thiên về miêu tả cảnh tượng hùng vĩ và địa thé hiểm trở của một đoạn sông Thu Bến để từ đó làm bật lân sức mạnh lao dong,

~ Ở bài văn thứ nhất tác giả vừa miêu tả cảnh vật vừa giải thích cách đặt tên cho đất đai nên bài văn vừa có giá trị văn học vừa có giá trị lịch sử

~ Ở bài văn thứ hai tác giả dùng bút pháp khắc họa để tạo dựng một hình tượng nhân vật mạnh mẽ, lớn lao giữa một khung cảnh thiên nhiên | hing vi

SO SANH

1 CAC KIEU SO SANH

1 Tìm phép so sánh trong khổ thơ sau:

Những ngôi sao thức ngoài hía Chẳng bằng me dé thie vi chung con Dém nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời

~ Những ngôi sao thức ngoài kia - được so sánh với: mẹ đã thức vì chúng con

~ Mẹ được so sánh như ngọn gió

9 Từ ngữ chỉ ý so sánh trong các phép so sánh trên có khác nhau:

UW TAC DUNG CUA SO SANH

1 Tìm phép so sánh trong đoạn văn đã cho:

~ Có chiếc tựa mũi tên nhọn

~ C6 chide 14 nhu con chim bj ldo đảo mấy vòng trên không

~ Có chiếc lá như sợ hãi, ngắn ngại, rụt rè

3, Trong đoạn văn trên, phép so sánh có tác dụng:

- Đối với việc,miêu tả sự vật, sự việc: phép so sánh làm cho sự vật, sự việc trở nên sinh động hơn, mỗi chiếc lá rơi theo một cách riêng, mỗi chiếc

lá cũng có hồn riêng

~ Đối với việc thể hiện tư tưởng, tình cảm của người viết: qua các hình ảnh so sánh người viết đã thể hiện rõö tình cảm vưi buồn và còn gửi vào đó những suy nghĩ về cuộc đời, về lẽ tử sinh

Ghi nhớ

So sánh vừa có tác dụng gợi hình, giúp cho việc miêu tả sự vật, sự việc được cụ thể, sinh động, vừa có tác dụng biểu hiện tư tưởng, tình cảm

sâu sắc, 1H LUYỆN TAP

1 Chỉ ra các phép so sánh Phân tích tác dụng gợi hình, gợi cảm của một phép sở sánh

a) Quê hương tôi có eon sông xanh biếc

Nước gương trong soi tóc những hàng tre Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè , Tỏa bóng xuống dong sông lấp loáng

~ Tâm hến tôi được go sánh với một buổi trưa hè Đây là kiểu so sánh ngang bằng

Trong đoạn thơ còn có hai hình ảnh: nước gương trong và tóc những hàng tre nhưng đó không phải so sánh mà là ẩn dụ)

b) Con đi trăm núi ngàn khe

Chưa bằng muôn nỗi tái tê long bdm Can đi đánh giác, mười năm

Chua bằng khó nhọc đời bằm sáu mươi,

~ Tram nui ngàn khe con đã đi được so sánh với muôn nỗi tái tệ lòng bẩm (Đây là kiểu so sánh không ngang bằng)

~ Mười năm con đi đánh giặc được so sánh với sáu mươi năm đời bẩm khó nhọc (so sánh không ngang bằng)

ÑVð, tập 2 —¬ 33

6) Ảnh đội uiên mơ màng

Như nằm trong giếc mộng

Bóng Bác cao lông lộng

Ẩm hơn ngọn lửa hồng

- Trang thai mo mang của anh đội viên được so sánh với trạng thái trong

giấc mộng (so sánh ngang bằng)

~ Bóng Bác được so sánh với ngọn lửa hồng (so sánh không ngang bằng)

+ Phân tích hình ảnh so sánh: Con đi đánh giặc mười năm

Chưa bằng khó nhọc doi bdm sáu mươi

Hình ảnh so sánh này gợi rã những nău: dài tiườnế tà đánh giặc cứu

nước của nhân đân ta Trong cuộc chiến đấu gian khổ đó, các anh bộ đội là

những người đã phải chịu gian nan vất vả nhiễu nhất Oác anh đã đeo ba lô,

vác súng đạn hành quân qua nhiêu miễn của đất nước Chân các anh đã

băng rừng, lội suối, vượt đèo Các anh dã từng sống những ngày đói cơm,

thiếu muối, phải hái rau rừng thay gẠo, đốt củi thay chăn chống lại cái lạnh

của sương đêm Các anh còn bị bệnh tật dày vò mà không đủ thuốc dùng

nhưng những gian nan vất vá đó so với công lao của các mẹ già đã hai sương

một nắng cày cẩy trên đồng, để mô hôi sôi nước mắt làm ra hạt lúa củ khoai

để nuôi chẳng, nuôi con, lo toan cho cuộc sống gia đình thì chẳng thấm vào

đâu! Các anh di đánh giặc mười năm còn các mẹ thì âm thẩm tần tảo lo

toan đã sáu, bảy chục năm, hay nói đúng hơn là cả một đời người Dùng

hình ảnh so sánh, hai câu thơ ngắn gọn đã có sức khơi gợi sầu sắc và chan

chứa tình cảm yêu thương, biết on đối với các mẹ già, những người mẹ quần

đen, áo nâu, những người re chiến sĩ đã sẵn sàng cho con đi bộ đội

9 Những câu văn trong bài Vượt thác có sử dụng phép sỐ sánh:

s Nhữcg động tác thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt

ø Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc như một hiệp sĩ của

"Trường Sơn oai linh hùng v1

ø Dạc sườn núi, những cây to mọc giữa những bụi lúp xúp nom xa như

những cụ già vung tay hô đám con cháu tiến về phía trước

3 Viết mật đoạn năm câu tả đượng Hương Thư (có sử dụng so sánh):

Nhu mt ding si vào trận đánh, dượng Hương Thư đứng vững chãi trên

thuyền, Hai tay của Dugng nổi bắp cuỗn cuộn cầm chắc cây sào tre đài đầu

bịt sắt nhọn Dòng thác dit ao ào tuôa xuống như muốn day thuyén lùi trở

lại, nhưng con sào của Đượng đã nhanh chóng cắm phập xuống lòng sâu Cứ

thế con thuyền trụ lại được giữa dòng rỗi nhích lên: sức người đã mạnh hơn

ngt

tối

cực con 2: nổi

Cử:

am bér

gid

th: (để

J PHƯƠNG PHÁP VIẾT VĂN TẢ CANH

J Boe ki ba vin ban da cho trong BGK

9 Trả lời câu hỏi:

a) Qua hình ảnh dugng Hương Thư được miêu tả trong một chặng đường vượt thác ta có thể hình dung ra những nét tiêu biểu của cảnh sắc ở khúc

_ sông có nhiều thác dif vi:

Con người phải dũng cảm, nhanh nhẹn, mạnh mẽ, và thạo việc, quen nghề, phải huy động trí lực của đầu óc và sức lực của toàn bộ cơ thể đến mức tối đa như đượng Hương Thư khi vượt thác chứng tỏ rằng việc vượt thác là cực kì khó khăn nguy hiểm: sức nước chảy rất mạnh dễ dàng hất văng cả con thuyển xuống; dòng chảy thường hẹp và nông, thuyển rất dễ va vào đá nổi, đá chìm Đó là cảnh sắc tiêu biểu của con sông có nhiều thác nước, b) Văn bản thứ hai tả quang cảnh sông Năm Căn

Người viết miêu tả cảnh vật theo thứ tự: từ kênh Bọ Mắt, đổ vào sông

` ữa Lớn rồi xuôi về Năm Căn Sau đó là cảnh sông Năm Căn mênh mông,

âm ẩm đổ ra biển, cá bơi hàng đàn Sau nữa là cảnh rừng đước day đặc hai bên sông như hai đãy trường thành vô tận

~ Phần thứ ba từ "Dưới gốc tre " (đến) "tình mẫu tử?" nói lên cảm nghĩ

của tác giả vệ sức sống bất điệt của lũy tre làng :

e Tác giả đã miêu tả lũy tre làng theo thứ tự từ ngoài vào trong, từ khái quát đến cụ thể „

NV6 tập 2 — 35

Ghi nhớ

ø Muốn tả cảnh cần:

~ Xác định được đối tượng miêu tả;

~ Quan sát, lựa chọn được những hình ảnh tiêu biểu;

~ Trinh bày những điều quan sát được theo một thứ tự

e Bố cục bài tả cảnh thưởng có ba phần:

~ Mỡ bài: giới thiệu cảnh được tả;

~ Thân bài: tập trung tả cảnh vật chỉ tiết theo một thứ tự;

~ Kết bài: thường phát biểu cảm tưởng về cảnh vật đó

BAI TA CANH

1, Nếu phải tả quang cảnh lớp học trong giờ vỉ

sẽ miêu tả thể nào?

a) Cần lựa chọn những hình ảnh cụ thể, tiêu biểu sau:

~ Cảnh thầy vào lớp, học sinh đứng dậy chào

~ Cảnh thầy viết để bài lên bảng, cả lớp chép để vào giấy làm bài

~ Cảnh cả lớp im lặng: chăm chú đọc để

bài rồi cặm cụi viết bài

~ Thầy ngồi trên bục theo dõi các em làm việc

~-Cảnh thầy thu bài vào cuối giờ

b) Bài văn như vậy là được viết theo thứ tự thời gian

e) Hãy viết mở bài và kết bài cho bài văn này:

~ Mở bài: Äẽng báa giờ đã vang lên Chúng e

phòng xếp hàng vào lớp Chúng em vừa vào xong thì thầy giáo cũng bước vào Cả lớp đứng nghiêm theo lời hô của bạn lớp trưởi

cho chúng em ngồi xuống réi nói: "các em lấy giấy ra, hôm nay chúng ta viết bài tập làm văn tại lớp" Chúng em da mang san giấy làm bài và moi người cùng đặt giấy lên bàn Thầy vừa đọc vừa chép để lên bảng Chúng em cùng viết theo Việc làm bài bắt đầu trong im lặng

~ Kết bai: Khi kang bdo hét gid, cả lớp đã lam xong Nhiéu ban dang tranh thủ xem lại bài viết Thầy bắt đầu thu bài theo từng bàn Khi cả lớp

đã nộp bài đầy đủ, chúng em lại cùng đứng lên chao thay Thay da ra khải lớp Lớp ổn lên và kéo nhau ra cửa Chúng em vừa đi về vừa trao đổi thêm với nhau về một số ý trong bài văn mới làm, Chưa biết kết quả sẽ ra sao, tất

cả còn phải chờ thầy chấm xong và trả bài trong tuần tới

9 Nếu phải tả quang cảnh sân trường trong giờ ra chơi ta có thể miêu tả theo thứ tự thời gian:

~ Sân trường vắng vẻ, lặng lẽ trước giờ ra chai

~ Sân trường trở nên ồn ào, náo động trong giờ ra chơi

~ Sân lại trở lại ira ắng sau gid ra chơi

86 ~ NVẽ tập 2

ất bài tập làm văn thì em :

- suy nghĩ để tìm ra hướng viết |

m từ sân chơi ùa về cửa ;

ng để chào thầy Thay |

tá

vit ga

Một cảnh trong bức tranh của sân trường trong giờ ra chơi:

Học sinh ở các lớp như chim vỡ tổ ùa ra sân trường Cái sân trường rộng

và đang lặng lẽ bỗng náo nhiệt hẳn lên Tiếng cười nói râm ran, rộn rã, én

ào Hàng trăm học sinh hiếu động dang vui về chơi đùa Ở một gốc sân có nhiều bóng cây xanh, nhiều học sinh gái đang tụ tập lại và hình thành ba đám nhảy dây Những sợi dây được tung lên quay thành hình cánh cung Những người vào nhảy có động tác thật nhịp nhàng, nhanh nhẹn Nhiều bạn gái nhảy làm mái tóc dài cũng dung đưa, lắc lư theo Ở khoảng giữa sân, các bạn trai đang hò hét chạy theo một trái bóng Họ rượt đuổi nhau, chen lấn nhau để tranh giành trái bóng Nhiều bạn tỏ rõ một thái độ say mê cuồng nhiệt, đường như ở trên đời chỉ còn có trái bóng là đáng quan tâm nhất và được chơi bóng là một niềm vui lớn nhất

Ở một góc sân khác một đám dang chơi trò bịt mắt bắt dê Người đứng

xem cũng khá đông Tiếng cười cứ rộ lên từng hồi mỗi khi người bị bịt mắt quơ tay bắt hụt và mất đà tế nhào trên đất Lại có những bạn không thích

nô đùa, ngồi rũ ri trò chuyện trên những chiếc ghế đá kê sát lối ra vào Chỉ mươi phút ra chơi nhưng mỗi bạn học sinh da tan hưởng sự nghỉ ngơi theo mỗi cách khác nhau và dường như ai cũng thấy để chịu

8 Lập dàn ý cho bài văn "Biển đẹp”:

~ Cảnh biển vào buổi sớm có nắng hồng

~ Cảnh biển vào một buổi chiều, gió mùa đông bắc vừa dừng

~ Cảnh biển vào một ngày mưa rào

~ Cảnh biển vào một buổi sáng nắng yếu

~ Cảnh biển vào một buổi chiều lạnh, nắng tắt sớm

~ Cảnh biển vào một buổi chiều dịu mát, nắng đã tàn

~ Cảnh biển vào một buổi trưa

~ Biển luôn đổi màu theo sắc mây trời

VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 5 - VĂN TẢ CẢNH

Dé 1: Em da từng chứng kiến cảnh bão lụt ở quê mình, hãy viết bài văn miễu : tả cảnh bão lụt khủng khiếp đó

Bài tham khảo

Mở bài: Tháng mười năm ngoái, một cơn bão lớn đã kéo đến tân phá vùng quê em Cho đến bây giờ, sự dữ đội và hậu quả ghê gớm đo cơn bão này gây ra còn làm em nhớ mãi

NW8, tập 2 — 37

Than bài: Khi trên màn hình nhỏ, tin sắp có bão được lan truyén thi bau trời dường như vẫn còn rất bình yên Tuy nhiên một sự nóng nực khác thường đã làm cho bầu không khí trở nên ngột ngạt, khó thở Cha em ngắm ráng mây vàng hiện lên vào buổi chiều và nói: "vàng gió, đỏ rnưa, nhất định

là bão sẽ kéo tới" Sau đó cha em đi xem lại cửa ngõ, buộc lại dây chẳng mái nhà và chống mấy cây chuối đang đeo buồng để chúng khôi bị gió bẻ pay | Buổi tối khi em đã ngủ được một giấc say và chợt tỉnh giấc thì đã nghe tiếng gió thổi ào ào ở bên ngoài, Thế là cơn bão đã đến rồi Sau đó em lại ngủ thiếp đi Sáng hôm sau, khi em đậy và ra khỏi giường thì cơn bão có lẽ đương vào lúc trổ hết sức mạnh của nó, Em nhìn qua cửa kính thấy những cây bạch đàn thân cong xuống như muốu gẫy, nga lÁ xanh rũ rượi đĩa đi đưa lại, những tàu chuối run lên và rách tả tơi Hàng rào tre có dây bìm bìm leo lên xanh ưm đã bị ngã xuống nằm rạp trên đường Em ngước nhìn bau trời thì thấy từng tảng mây đen trôi đi vùn vụt, có lúc chúng bị xé ra thành nhiều mảnh nhồ, có lúc chúng lại cuộn lại thành một khối lớn Và mưa rơi Những hạt mưa đan chen vào nhau làm thành một màn mưa màu trắng đục

bị gió thổi nghiêng đi Cả đất trời như đang rung giật trong một cơn cuỗng

nộ của gió mưa Những tấm tôn trên mái đã được chằng kĩ vẫn xmuốn giật: đứt đây để bay tung lên giữa bầu trời bão tố Dưới mặt vườn thì những quả, bưởi non rụng đẩy nằm rải rác cùng với lá xanh bị gió bứt ha cành Nước mưa tìm những khe rãnh để chảy thành đồng cùng nhiều thứ rác rưởi i Giữa lúc đó bỗng có người chạy ngoài đường và la lớn: "Nước sông lên to,

đê bao đã vỡ, nước lụt đang tràn vào, bà con khẩn cấp tìm mọi cách phòng

Nhà em, cũng như mọi nhà khác vội vàng tìm cách kê sạp rồi xếp đặt các: thứ lên cao Bố mẹ em chú trọng nhất đến việc bảo vệ lúa gạo vì nếu lúa gạo

bị nước lũ làm hư hỏng thì sẽ chẳng có cái gì ăn Khi việc phòng lụt đã tạm

ẩn thì em thấy nước đã ào ào phóng vào đường làng và chẳng mấy chốc con đường làng đã thành một dòng sông nước băng băng chảy Dòng nước đục; ngấu màu đất kéo theo nào bèo, nào lá cây, rơm rạ Cũng may mà nhà em ỡ vào một vạt đất cao nhất làng, lại để nên cao nên nước chỉ láng vào trong nhà một lớp mỏng chừng năm phân Ngày hôm sau, khi cơn bão đã tan, em theo cha, ngồi xuống đi sang xã bên thăm bà ngoại thì thấy chỗ nào cũng chỉ có nước Nước làm ngập các vườn cây Những cây nhãn, cây xoài, cây chuối chỉ còn phần ngọn là ở trên cao còn phần nửa thân dưới đã chìm sâu trong nước, Các ao nuôi cá bị tràn bờ từ đêm Hôm qua, cá tha hé theo nước bơi đi Cánh đồng lúa thì đã thành một biển nước mênh mông chỉ thỉnh: thoảng mới thấy một bụi cây nhô lên như đang kêu cứu Có những ngôi nhà ›: nước lên chấm mái, Một vài người còn ngồi trên mái tôn chờ xuống cứu hộ : tới chở đi Ngôi trường của xã cũng ngập nước Nước ùa vảo các phòng học › Bàn ghế phải xếp chẳng lên cao cho khỏi bị ngâm nước Học sinh đành phải

38 — NW6 tập 2

6£ ~ # #8! SẠN

‘Bugs yue Aep Up!) UEA BUB11 - 'upu oẹ ueÁnu 'uou Buộp Bugs nyu yea OW] ~

‘wap Buons jo16 yugy Bug} wey yuy Bun Buen yuy ~

ˆeỊ uươu Ágø tượo Buộp Ági Bượu su o1 Bugit —

Bugs) 1onp yey Ina nyu op Aep Bs ps Bundy tọo Buội| —

“Bue dpp go Buen 'Buẹo Bung tuội Buạn "quẹi bug] 08 20nN ~

“Bue up u/ệp LIEU ¡2 Juex Ágo BỊ tọnA BU01], ~

“Buen nyu aba Bupa Bues ovo Buri) -

:uiệp u01}

'Tp quịp

ven Abu ua} Suey Suga vop oyo Buew weySu nyu wy Buổi BA yUuRD —

'3EA Buon ueiB Bugyy ~

:uiệp OEA ED lộ11, 'Z

‘neo udBu eyyd 9 ovo uợi 1 j1 BU8/1 ~

“Uap ud} BP BYU BUN —~

YEA yuRo Us| Lng nụd Buọnx Bugng wep URW ~

119) Buoys deyo BNA (Atl *b

eq ueyL 1!

‘Buen weiu ep

upna e2 18 we ‘oA Bugs Sues Bugsy Gueyy epi ‘6; Bunty NUN Jeg BA}

1eq ued

‘op Buen wep 12; gt Aen ‘ob Buea Bues Bugsy 'Buew en wep iow -Z eG

“gytl eno ‘Bugns wena Nyy yout RA tạn8u woo Susur 07) ga 0ÿQ “18 HộTQ3

eno yopud yud puqd pq eyo uby ‘ny oeq Sugys Sugyd oa1a eno dudéaz uenb

wy} ol APY} we dni Suno A uọiqu vay} eyo Os Bugp yueur ons or Agyt

we oy ep op denpy Sunyy ah] đỊ 01) 02) tại ti 08q 802 1PO +709 7237 `no

rẻ[ spq '8UOnp Ti øns S[ ocư tgo tạnH "Giợ† TạnH O8 Tơi đựp Sị 0U :ƯẠA 30011 3012

Ágo 8ungu rẻ[ 8u01 of §ị eợu :202 @Q tơi BAY eps ‘udp yenb ey ogu :Agu gnb

nộ ôqd 2g ẹp oqA 8un1‡ đệ rpyd 18] tnu tơut go †gj, 8ưưi) Uiọig8u0 3ÈN)

enb ney your rey ap EP Of wo Bunyu rp yr gy 20nu t} nes Ágđu tonur 800)

'H0Ị 181 tÈu )érgì '8ugq đế8u †q gp 2uộng HQnA 9A UIỌ) tọnH 0S B2 Suny *squ 8003 nữ

tơu! oƠnp 8A OG BP UgU YORY ey dby ep wa ngo ogo eur Ae dugm) Buny desu

tp Øun2 opnu tị !ÉoØu eq RYU 19} Fues we woo BY MY ‘keaa enb tọp dẹp

ap ÿ2 “Hợi wery Neo PUI LRT Suyys rp ‘ugip ueip Sueq ty Ip quep oH “wey

ẹp ĐộIA go dupyo Agu ony tA 08 £908 ga I} Ágđu Buny obs wygry upnut Urey

IP Uednys ‘oaysu tyurp si os yur ‘Agu yn] desu qug2 ượo suozy, ‘ody 8u

‘Ja nup BL Bur yoeq YueUY BOY [EO] uipƯu uUdu 901G —

yonBu jou Oyo NIYo gp (Ou ueoyy opi wigs UgU NB} BQ) Wey UES BuonH ~

:uas ò go Buđp oợL + ive que doy Buput sou dội 2#2„ :UEX U9S dng ‘Gugay Ug09 E2 fị I0 goU '9QX 0U BOH — “eB wg ‘But

ops new doy ey As uw quẹU 0i Buen Anyu ‘Bugy Bugg ‘yuex FT

“Sugg yug wor vas fu Bunun —

syenb aeq yuRD

“req uRUL

“we Bug] nep Q weu dep uas OY -1"q ow 1g ued

‘op ues 08 jê| g1 ÁBU 193 «dap ues o8 youl 02 Wa Buel ned “6

oénp re Apia yore Ít 6 "01 gu 34 TÊA NUẸO 'đếp 9Ị 1ê) 3ug1) 0

'8uộp tqưu renb gui yop YOY 8unqu nữ 8uoz1 gu 80nẠ 09^ duog :ọo s2 {UEX RẸEUL wnđ 8ug1) ugyd 39A +6 nựu 10s (g2) 8ugnp Ọ

ˆ "sq trọng °

pp 8t, '£g9 quy2 8uộp £ø[ uray enb 3upo) Aeq †gnui +pQ 0142 02 3

“ney Ipa wadnyS 100 V1 (1 ngữ T2nG 601 “RT BOT ‘nt

duony #np H Ép so “enD 8ugot 0 doa 3601 ‘opna q#u: ứọ1) Bugs YO! 8ưngu tugt 022 “tĩq đợp go woo your !303) (0p [PC “63 ep yupy 3a

Suons 7013 16A 'ÿ[ 091L, 'O(D ÿỊ 20142 Ấg0r tỏi WQ9 H9 nữ HINUI H98 1

'og gui tot 8uons yay} wep Zuons 19a doy eqy sym 103 W§{ jour ow Pyur wer} TUT

ay ‘Ago dun} enb 19] WaT guy} quy 'qu4 nak BL YI dana 8004 wa T “eny t

đặt nụa #ưọnx ogryo opiyo ABI “QP AT ga opnu Jueq ‘98q YOR IP A

URL opnu yRUL Bugnx {os suysy yuy “QnA 8ưoz tọa Ago Buys fos “o¿gq tg7) uạu te1 01, 8ưn[ 8ug2) đuÿA '099 uội ÉP Bugsy yur '19 SP '

0urg8U BA PRUE Sugy PP UQHA Bi We ‘Buys %A Q1) 3uW11 UIt 4g3u u

Oguị Utet Uuệi V8

"ưou quiuu Buonu gnb ug nek we we Buẹo đếp Bugs Guan weg 129 18,