Bài giảng bài mắt vật lý 9 (12)

Nó dễ dàng phồng lên hoặc dẹt xuống khi cơ vòng cơ thể mi đỡ nó bóp lại hay giãn ra làm cho tiêu cự của nó thay đổi Màng lưới ở đáy mắt, tại đó ảnh của vật mà ta nhìn thấy sẽ h

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 1: Nêu cấu tạo của máy ảnh? Tính chất của ảnh tạo bởi máy ảnh?

Máy ảnh gồm hai bộ phận chính là vật kính và buồng tối Vật kính là thấu kính hội tụ Ngoài ra, để ghi ảnh còn có phim và chỗ đăt phim

- Ảnh của vật tạo bởi máy ảnh là ảnh thật, ngược chiều với vật và nhỏ hơn vật

Câu 2: Dùng máy ảnh để chụp ảnh của một vật cao 80cm, đặt cách máy 2m Sau khi tráng phim thì thấy ảnh cao 2cm Hãy tính khoảng cách

từ phim đến vật kính khi chụp ảnh

Đổi 2m = 200cm

Xét  A’B’O ~  ABO

5( ) 80

Câu hỏi

Đáp án

O

A

B

A’ B’

ĐẶT VẤN ĐỀ

* Bạn Bình: Cậu có biết mỗi người đều có hai cái thấu kính hội tụ hay không ?

* Bạn Hòa: Mình có đâu ?

* Bạn Bình: Cậu cũng có đấy !

* Bạn Hòa: À ! Mình biết rồi !

Theo em, bạn Bình và bạn Hòa đang nói đến gì ?

Biết cách kiểm tra thị lực và bảo vệ mắt

Tiết 54 - Bài 48: MẮT

I CẤU TẠO CỦA MẮT:

Các em hãy quan

sát tranh, đọc SGK

để tìm hiểu cấu tạo

và cơ chế hoạt động

của mắt

1 Cấu tạo:

Hai bộ phận

quan trọng của

mắt là gì?

 Hai bộ phận quan trọng của mắt là thể thủy

tinh và màng lưới (võng mạc)

Thể thủy tinh

là một TKHT

bằng chất

trong suốt và

mềm Nó dễ

dàng phồng

lên hoặc dẹt

xuống khi cơ

vòng (cơ thể

mi) đỡ nó bóp

lại hay giãn ra

làm cho tiêu cự

của nó thay đổi

Màng lưới ở đáy mắt, tại

đó ảnh của vật mà ta nhìn thấy sẽ hiện lên rõ nét Ảnh này được các dây thần kinh thị giác tiếp nhận và đưa thông tin về ảnh lên não

Hai bộ phận quan trọng của mắt

I CẤU TẠO CỦA MẮT:

1 Cấu tạo:

2 So sánh mắt và máy ảnh:

C1 Thể thủy tinh đóng vai trò như bộ phận nào trong máy ảnh?

 Thể thủy tinh đóng vai trò như vật kính, còn màng lưới đóng vai trò như phim Ảnh của vật

mà ta nhìn thấy hiện trên màng lưới

Màng lưới đóng vai trò như bộ phận nào trong máy ảnh?

Tiết 54 - Bài 48: MẮT

I CẤU TẠO CỦA MẮT:

1 Cấu tạo:

2 So sánh mắt và máy ảnh:

II SỰ ĐIỀU TIẾT:

Để nhìn rõ một vật thì ảnh của vật đó phải hiện

rõ nét trên màng lưới Thực ra, lúc đó cơ vòng đỡ thể thủy tinh đã phải co giãn một chút, làm thay đổi tiêu cự của thể thủy tinh sao cho ảnh hiện rõ nét trên màng lưới Quá trình này gọi là sự điều tiết của mắt Sự điều tiết xảy ra hoàn toàn tự nhiên

Các em hãy đọc nội dung C2

Tiết 54-bài 48: MẮT

Để trả lời câu C2, các em hãy quan sát các hình

vẽ và trả lời các câu hỏi sau đây:

F

F

F

Ở vị trí này, ta đang nhìn thấy vật Vì

sao?

Dịch chuyển vật lại gần mắt Nếu không điều

tiết, ta có nhìn thấy vật không? Vì sao?

Vậy để ảnh hiện lên màng lưới thì ảnh

phải dịch chuyển như thế nào? Tiêu điểm

F phải dịch chuyển về phía nào?

Vậy để ảnh hiện lên màng lưới thì ảnh

phải dịch chuyển như thế nào? Tiêu điểm

F phải dịch chuyển về phía nào?

Dịch chuyển vật ra xa mắt Nếu không điều

tiết, ta không nhìn thấy vật Vì ảnh hiện lên

phía trước màng lưới

Hãy cho biết sự khác nhau về tiêu cự của

thể thủy tinh khi mắt nhìn vật ở xa, nhìn

vật ở gần

Ta nhìn thấy vật vì ảnh của vật hiện lên

trên màng lưới

Để ảnh hiện lên màng lưới thì ảnh phải

dịch chuyển về phía màng lưới Tiêu điểm

F phải dịch chuyển sang phải

Dịch chuyển vật lại gần mắt Nếu không điều

tiết, ta không nhìn thấy vật Vì ảnh hiện lên

phía sau màng lưới

Để ảnh hiện lên màng lưới thì ảnh phải

dịch chuyển về phía màng lưới Tiêu điểm

F phải dịch chuyển về phía trái

Dịch chuyển vật ra xa mắt Nếu không điều

tiết, ta có nhìn thấy vật không? Vì sao?

Tiêu cự của thể thủy tinh khi mắt nhìn vật

ở xa dài hơn tiêu cự của thể thủy tinh khi

nhìn vật ở gần

Tiết 54-bài 48: MẮT

 Vậy sự điều tiết là gì?

I CẤU TẠO CỦA MẮT:

1 Cấu tạo:

2 So sánh mắt và máy ảnh:

II SỰ ĐIỀU TIẾT:

III ĐIỂM CỰC CẬN VÀ ĐIỂM CỰC VIỄN:

Các nhóm hãy đọc thông tin SGK, hoàn thành bản

đồ tư duy - Tìm hiểu về điểm cực cận và điểm cực viễn, kết hợp với việc tìm hiểu bảng thử thị lực để biết cách kiểm tra mắt

 Điều tiết là quá trình thể thủy tinh co giãn,

phồng lên hoặc dẹt xuống, thay đổi tiêu cự để cho

ảnh hiện rõ nét trên màng lưới Hoạt động nhóm (5 phút)

Gợi ý

C C

C v

O

 - Điểm xa mắt nhất mà ta

có thể nhìn rõ được khi không

điều tiết gọi là điểm cực viễn

- Khoảng cách từ mắt đến

điểm cực viễn gọi là khoảng

cực viễn (OCv)

 - Khi nhìn vật ở điểm cực

viễn, mắt không điều tiết, thể

thuỷ tinh dẹt xuống, tiêu cự

dài nhất

- Điểm gần mắt nhất mà

ta có thể nhìn rõ được gọi là điểm cực cận

 - Khoảng cách từ mắt đến điểm cực cận gọi là khoảng cực cận (OCc)

 - Khi nhìn vật ở điểm cực cận, mắt điều tiết mạnh nhất, thể thuỷ tinh phồng nhất, tiêu cự ngắn nhất

Vật đặt trong khoảng từ điểm cực

cận đến điểm cực viễn thì mắt nhìn

rõ vật

Điểm cực viễn là gì?

Khoảng cực viễn là gì?

Quan sát vật ở điểm cực viễn

mắt có phải điều tiết không?

thể thuỷ tinh thay đổi như

thế nào?

Điểm cực cận là gì?

Khoảng cực cận là gì?

Quan sát vật ở điểm cực cận mắt có phải điều tiết không? thể thuỷ tinh thay đổi như thế nào?

Ta chỉ nhìn rõ vật trong khoảng nào?

1 Điểm cực viễn (Cv) 2 Điểm cực cận (Cc)

Kiểm tra mắt bằng Bảng thử thị lực

1/10

2/10 3/10 4/10 5/10 6/10 7/10 8/10 9/10 10/10 11/10 12/10

Bảng thử thị lực đặt cách

mắt 5m

Mắt tốt: Nhìn thấy tất cả các

chữ C ở mức độ 10/10

CỦNG CỐ - VẬN DỤNG

Thể thủy tinh đóng vai trò như vật kính, còn màng lưới đóng vai trò như phim Ảnh của vật mà ta nhìn thấy hiện trên màng lưới

Hai bộ phận quan trọng của mắt là thể thủy tinh và màng lưới (võng mạc)

Điều tiết là quá trình thể thủy tinh co giãn, phồng lên hoặc dẹt xuống, thay đổi tiêu cự để cho ảnh hiện rõ nét trên màng lưới

Điểm xa mắt nhất mà ta có thể nhìn rõ được khi không điều tiết gọi là điểm cực viễn

Điểm gần mắt nhất mà ta nhìn rõ được gọi là điểm cực cận



C5 Cho d = 20m, h = 8m, d’ = 2cm Tính h’

2000

h d h d OAB OA B h cm

h d d

CỦNG CỐ - VẬN DỤNG

F’

A

B

A’

B ’

d = 20m

h = 8m

d ’ = 2cm

h’

O

Đọc và tóm tắt nội dung câu C5

Vật đặt ở điểm cực cận

Vật đặt ở điểm cực viễn

F’

C c

F’

C v

Vật đặt ở điểm cực viễn thì tiêu cự của thể thủy

Vật đặt ở điểm cực cận thì tiêu cự của thể thủy

C 6

Điền từ thích hợp vào chỗ trống

Dài nhất

Ngắn nhất

 Hai bộ phận quan trọng nhất của mắt là thể thuỷ tinh và

màng lưới

 Thể thuỷ tinh đóng vai trò như vật kính trong máy ảnh,

còn màng lưới như phim ảnh của vật mà ta nhìn thấy hiện trên màng lưới

 Trong quá trình điều tiết thì thể thuỷ tinh co giãn, phồng

lên hoặc dẹt xuống, thay đổi tiờu cự để cho ảnh hiện lên màng lưới rõ nét

 Điểm xa mắt nhất mà ta có thể nhìn rõ được khi không

điều tiết gọi là điểm cực viễn

Điểm gần mắt nhất mà ta nhìn rõ được gọi là điểm cực cận

GHI NHỚ

 Các nguyên nhân dẫn đến suy giảm thị lực và các bệnh về mắt:

Không khí bị ô nhiễm, làm việc tại nơi thiếu ánh sáng quá mức, làm việc trong tình trạng kém tập trung (do ô nhiễm tiếng ồn), làm việc gần nguồn sóng điện từ mạnh, thói quen làm việc không đúng cách như tư thế ngồi viết, đặt mắt quá gần sách khi đọc …

hại cho mắt

- Làm việc tại nơi đủ ánh sáng, không nhìn trực tiếp vào nơi ánh

sáng quá mạnh

mắt

- Kết hợp giữa hoạt động học tập và lao động nghỉ ngơi, vui chơi

để bảo vệ mắt

BẢO VỆ MẮT

- Nghỉ ngơi thị giác: Cứ mỗi 20 phút làm việc với máy tính,

đọc sách… nên dừng lại, nhắm mắt và thư giãn hoặc nhìn xa một khoảng cách 6m

sáng

- Chú ý tới khoảng cách khi đọc sách, báo

đòi hỏi thị giác xa hơn là thị giác gần

- Tập thể dục cho mắt thường xuyên: Chuyển động tròng mắt

lên, xuống, sang trái, sang phải… Đây là cách tốt nhất để duy trì độ linh hoạt và độ trong của mắt

phẩm giàu vitamin C, vitamin A

- Đeo kính râm khi đi nắng

vá, vẽ tranh hay làm máy tính./

 Một vài bệnh, tật về mắt

Tia sáng muốn lọt vào võng mạc, phải lần lượt đi qua giác mạc, thủy dịch, thể dịch, thể thủy tinh và thể pha lê Giác mạc và thể thủy tinh hợp thành hệ thống khúc xạ của mắt Nếu hệ thống này giảm sự trong suốt thì cường độ ánh sáng qua hệ thống bị giảm, ảnh của vật hiện lên màng lưới bị mờ

Khi khả năng co giãn của thể thủy tinh bị hạn chế (cơ thể mi yếu, thể thủy tinh bị xơ cứng…) thì khả năng điều tiết của mắt không còn bình thường, dẫn đến các tật cận thi, viễn thị, lão thị

Trên võng mạc, chỉ có vùng hoàng điểm (điểm vàng) mới có khả năng phân tích và nhìn thấy rõ nhất các vật Tại đây tập trung hầu hết các đầu dây thần kinh thị giác liên kết với các tế bào hình que

não bị hạn chế hoặc mất hoàn toàn, dẫn đến bị mù

Học sinh thường mắc tật cận thị mà người ta thường gọi là tật khúc xạ học đường Cận thị học đường gia tăng mà nguyên nhân chủ yếu do điều kiện học tập và chế độ dinh dưỡng chưa phù hợp./

Tư thế ngồi học không hợp lý dẫn đến tật cận thị

Ngồi đúng tư thế tránh được tật cận thị

* Nội dung cần nắm:

- Cấu tạo của mắt

- Sự điều tiết của mắt

- Điểm cực cận, điểm cực viễn

* Bài tập:

Bài 48.1 – 48.4/55 – SBT

* Đọc thêm: “Có thể em chưa biết” tr 130 SGK

* Chuẩn bị bài tiếp theo:

Bài 49 – Mắt cận và mắt lão

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ