Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm

Tài liệu cung cấp đầy đủ thông tin về tác giả, đề tài, nguồn gốc của bài thơ đất nước, giải thích đầy đủ và cụ thể về hình tượng đất nước và phân tích làm nổi bật được cái hay cái đẹp của bài thơ. Liên hệ với các bài thơ khác để tăng tính thuyết phục từ đó truyền cảm hứng yêu nước cho các thế hệ học sinh

T N C - NGUY N KHOA I M

18 Tháng 9 2015 lúc 17:02

NGU N : CÔ HÀ PH N G MINH - THPT CHUYÊN LÊ H N G PHONG Ồ Ư Ồ

I Tác gi : ả

Nguy n Khoa i m là m t trong nh ng nhà th tiêu bi u c a th h các nhà th tr th i ễ Đề ộ ữ ơ ể ủ ế ệ ơ ẻ ờ

ch ng M nh : Ph m Ti n Du t, B ng Vi t, Nguy n Duy, Lâm Th M D , Hòang Nhu n ố ỹ ư ạ ế ậ ằ ệ ễ ị ỹ ạ ậ

C m, Lê Anh Xuân â y là l p nhà th tr n g thành t gh nhà tr n g , không ch có ầ Đ ớ ơ ưở ừ ế ườ ỉ

trình độ v n hóa, ni m say mê lý t n g mà còn có m t tr c ti p trong cu c kháng chi n ă ề ưở ặ ự ế ộ ế

dân t c H ý th c cao v vai trò và trách nhi m c a tu i tr v t n c , nh ng trang ộ ọ ứ ề ể ủ ổ ẻ ề đấ ướ ữ

th c a h nóng b ng, nhi t tình yêu n c và hi n th c kháng chi n c a dân t c ơ ủ ọ ỏ ệ ướ ệ ự ế ủ ộ

Nguy n Khoa i m xu t thân t m t gia ình trí th c cách m ng Hu , b n thân ông ễ Đề ấ ừ ộ đ ứ ạ ở ế ả

tham gia tr c ti p vào phong trào u tranh sinh viên nên th Nguy n Khoa i m r t ự ế đấ ơ ễ Đề ấ

giàu ch t suy t , c m xúc d n nén mang tâm t c a ng i trí th c ấ ư ả ồ ư ủ ườ ứ

II Đ ề tài T qu c: ổ ố

T qu c là m t ổ ố ộ đề tài phong phú c a th ca Vi t Nam Tr c NK ã có nhi u bài th ủ ơ ệ ướ Đđ ề ơ

hay, nhi u tác gi thành công v ề ả ề đề tài này t n c anh hùng trong kháng chi n ch ngĐấ ướ ế ố

Pháp, mang h n thu Hà N i c a Nguy n ì n h Thi t n c c kính, dân gian, mang ồ ộ ủ ễ Đ Đấ ướ ổ

h n quê Kinh B c c a Hòang C m t n c hóa thân cho m t dòng sông xanh, y p ồ ắ ủ ầ Đấ ướ ộ đầ ắ

k ni m trong th T Hanh t n c hài hòa trong dáng hình quê h n g và tình yêu ô i ỉ ệ ơ ế Đấ ướ ươ đ

l a trong th Giang Nam Nh ng, NK ã tìm c m t cách nói riêng ứ ơ ư Đđ đ ộ để ch n g th m i ươ ơ ớ

c a ông ã mang l i cho b n c nh ng rung c m th m m m i v t n c : t n c ủ đ ạ ạ đọ ữ ả ẫ ĩ ớ ề đấ ướ Đấ ướ

c a nhân dân.ủ

III Ngu n g c a n trích: ồ ố đ ọ

t n c là ph n u ch n g V c a tr n g ca M t n g khát v ng, vi t n m 1971 t i

Đấ ứơ ầ đầ ươ ủ ườ ặ đườ ọ ế ă ạ

chi n khu Tr Thiên gi a lúc cu c kháng chi n ch ng M a ng h t s c kh c li t mà b n ế ị ữ ộ ế ố ĩ đ ế ứ ố ệ ả

thân nhà th tr c ti p có m tơ ự ế ặ

Ý ngh a a n tríchĩ đọ

a n trích thâu tóm ý ngh a c a tòan b ch n g V Ch n g th là s c m nh n v t

Đọ ĩ ủ ộ ươ ươ ơ ự ả ậ ề Đấ

n c m t cách c th , sâu s c mà c t lõi trong t t n g là: t n c c a Nhân dân T ướ ộ ụ ể ắ ố ư ưở Đấ ứơ ủ ừ

ó, nhà th b c l lòng yêu quý, ni m t hào, s g n bó và trách nhi m v i t n c

đ ơ ộ ộ ề ự ự ắ ệ ớ đấ ứơ

thân yêu T t n g ch o này c NK tri n khai nhi u bình di n: a lí, lch s , v n ư ưở ủ đạ đ Đ ể ở ề ệ Đị ị ử ă

hóa và th hi n b ng hình th c th tr tình chính lu n, gi ng th tâm tình, l i th d m ể ệ ằ ứ ơ ữ ậ ọ ơ ờ ơ ậ

à s c thái dân gian, nh ng c bi t, g i c m, l i n t n g sâu s c cho b n c

đ ắ ư đặ ệ ợ ả để ạ ấ ượ ắ ạ đọ

IV L ch s t n c ị ửđ ấ ư

1 t n c có t bao gi ? Đ ấ ứ ừ ờ

M u khúc ca, nhà th a ng c tr v v i c i ngu n of t n c : t n c có t ở đầ ơ đư đọ ở ề ớ ộ ồ đấ ướ Đấ ướ ừ

bao gi ?ờ

“Khi ta l n lên… t n c có t ngày ó” ớ đấ ứ ừ đ

“Ta” v a là nhân v t tr tình, v a là m i chúng ta – nh ng ng dân t Vi t ú ng là, khi ừ ậ ữ ừ ỗ ữ đấ ệ Đ

m i chúng ta l n lên, t n c ã có r i Dù ch a ỗ ớ đấ ướ đ ồ ư đủ trí tu e hi u t n c v i ệ để ể đấ ứơ ớ

nh ng khái ni m tr u t n g nh c n g v c, lãnh th , ch quy n, nh ng m i chúng ta ữ ệ ừ ượ ư ươ ự ổ ủ ề ư ỗ

c ng ã c m nh n c t n c là m t cái gì ó r t g n g i, qua nh ng câu chuy n ũ đ ả ậ đ đấ ứơ ộ đ ấ ầ ũ ữ ệ

truy n thuy t, c tích m th n g k t thu n m nôi L i thề ế ổ ẹ ườ ể ừ ở ằ ờ ơ “ngày x a ngày x a” ử ư mang

i u h c a nh ng câu chuy n huy n th ai, a ta v m t thu r t xa, khi t n c phôi

đệ ồ ủ ữ ệ ề ọ đư ề ộ ở ấ đấ ướ

thai Nh ng tữ ừ “b t u , l n lên” ắ đầ ớ tuy ko xác n h time c th nh ng l i kh ng n h quá trình đị ụ ể ư ạ ẳ đị

hình thành lâu i c a t n c đờ ủ đấ ướ

T phong t c t p quán: ừ ụ ậ

t n c c hình thành t nh n g truy n th ng cao p nh truy n th ng yêu n c , lao

Đấ ướ đ ừ ữ ề ố đẹ ư ề ố ướ

n g , v n hóa Tr c h t là truy n th ng v n hóa phong t c lâu i c a nhân dân T

mi ng tr u dung d c a bà, mái tóc b i hi n hòa c a m , cách g i tênế ầ ị ủ ớ ề ủ ẹ ọ “cái kèo, cái c t” ộ dân

dã n tình yêu g n bó th y chung qua g ng cay mu i m n c a cha m T t c nh ng đế ắ ủ ừ ố ặ ủ ẹ ấ ả ữ

i u t n g ch ng nh bình th n g y ã tr thành n p s ng, thành ph m ch t t t p ,

đề ưở ừ ư ườ ấ đ ở ế ố ẩ ấ ố đẹ

thành thu n phong m t c m à b n s c Vi t Nam.ầ ĩ ụ đậ đ ả ắ ệ

T truy n th ng yêu n c : ừ ề ố ướ

Câu thơ “ t n c l n lên khi dân mình bi t tr ng tre mà ánh gi c” Đấ ứơ ớ ế ồ đ ặ g i nh truy n thuy t Thánh ợ ớ ề ế

Gióng nh tre làng á nh gi c Ân thu xa x a Truy n th ng yêu n c , b n b kiên ổ đ ặ ở ư ề ố ướ ề ỉ

c n g gi n c luôn c kh i d y qua nh ng l i k m à c a m và tr thành h n ườ ữ ướ đ ơ ậ ữ ờ ể đậ đ ủ ẹ ở ồ

thiêng dân t c.ộ

T truy n th ng lao ng: ừ ề ố độ

Ông bà, cha m chúng ta ã ph i tr i qua bao gian nan m t n ng hai s n g , ã ẹ đ ả ả ộ ắ ươ đ đổ bao

m hôi v i bao công vi c nhà nông nh c nh nồ ớ ệ ọ ằ “xây giã gi n sàng” ầ m i làm ra h t g o d o ớ ạ ạ ẻ

th m H t g o là v t ch t, nh ng c ng là s s ng, là c i ngu n v n hóa c a dân t c ơ ạ ạ ậ ấ ư ũ ự ố ộ ồ ă ủ ộ

Truy n th ng lao n g c n cù t bao i c a nhân dân c ng là m t ph n c a h n n c ề ố độ ầ ừ đờ ủ ũ ộ ầ ủ ồ ứơ

Ti u k t: ể ế

Chín dòng th u là c m nh n c a nhà th v s hình thành và phát tri n lâu i c a ơ đầ ả ậ ủ ơ ề ự ể đờ ủ

t n c t n c c c m nh n c th trong nh ng cái h ng ngày nh

g o” ạ , trong nh ng g n g m t dung d, i th n g c a nhân dân, trong m i quan h ru t ữ ươ ặ ị đờ ườ ủ ố ệ ộ

th t thân th n g nhị ươ ư “ông – bà”, “cha – m ”, ẹ ngay trong mái nhà c a m i chúng ta c ng hi n ủ ỗ ũ ệ

di n dáng hình t n c n trong ó là tình yêu n c thi t tha, ni m t hào v t ệ đấ ướ Ẩ đ ứơ ế ề ự ề đấ

n c thân th n g , g n g i Hình n h th hàm súc, giàu ch t li u v n hóa, v n h c dân ướ ươ ầ ũ ả ơ ấ ệ ă ă ọ

gian nên có s c l ng n g sâu s c Nh ng ch t li u dân gian y ã t o nên m t th gi i ứ ắ đọ ắ ữ ấ ệ ấ đ ạ ộ ế ớ

ngh thu t v a g n g i, quen thu c, v a sâu xa, kì di u, ệ ậ ừ ầ ũ ộ ừ ệ đủ ự ợ s g i lên m t h n thiêng ộ ồ

sông núi i u ó ko n thu n ch là th pháp ngh thu t, c ng ko ph i là m t môtúyp Đề đ đơ ầ ỉ ủ ệ ậ ũ ả ộ

sáng t o v n h c dân gian Có th nói, t t n gạ ă ọ ể ư ưở “ t n c c a nhân dân” đấ ứơ ủ – t t n g ch ư ưở ủ

o c a trang th ã th m nhu n t quan i m n c m xúc, t hình t n g n chi ti t

đạ ủ ơ đ ấ ầ ừ để đế ả ừ ượ đế ế

ngh thu t c a tác ph m.ệ ậ ủ ẩ

2 t n c là gì? Đấ ứơ

t n c là nh ng gì g n g i, thân th ng:

M n hình th c trò chuy n, tâm tình v i m t ng con gái yêu th n g , nhà th ã n h ượ ứ ệ ớ ộ ươ ơ đ đị

ngh a t n c theo cách riêng c a mình, theo cách c bi t c a th Và a n th ti pĩ đấ ướ ủ đặ ệ ủ ơ ở đọ ơ ế

theo, v n d ng tính n l p c a ti ng Vi t, NK ã tách t “ t n c ” thành hai thành ậ ụ đơ ậ ủ ế ệ Đđ ừ Đấ ướ

tố “ t” đấ và “n c ” ướ để có th i sâu vào khái ni m, bi n khái ni mể đ ệ ế ệ “ t n c ” đấ ướ tr u t n g ừ ượ

thành c th , g i c m:ụ ể ợ ả

“ t là n i anh n tr ng…n i nh th m” Đấ ơ đế ườ ỗ ớ ầ

Ý th r t m i m , c th t n c tr thành nh n g g n g i, thân th n g , g n bó v i ơ ấ ớ ẻ ụ ể Đấ ứơ ở ữ ầ ũ ươ ắ ớ

m i ng Thân th n g nh mái tr n g ta h c, nh dòng sông em t m, nh góc ph , ình ỗ ươ ư ườ ọ ư ắ ư ố đ

làng, ao sen, l y tre, cây a , b n n c – n i l a ôi hò h n M t không gian nh , ch hai ũ đ ế ướ ơ ứ đ ẹ ộ ỏ ỉ

ng bi t, hai ng hay r t riêng t nh ng c ng m à h n quê h n g x s t n c cònế ấ ư ư ũ đậ đ ồ ươ ứ ở Đấ ướ

thân th n g nh câu ca dao tình yêu quen thu c c t lên t m i xóm làng:ươ ư ộ ấ ừ ỗ

“Kh n th ng nh ai kh n r i xu ng t ă ươ ớ ă ơ ố đấ

Kh ng th n g nh ai kh n v t lên vai” ă ươ ớ ă ắ

t n c mênh mông không ph i t nhiên mà có:

V n m ch c m xúc thi t tha, nhà th say s a lí gi i:ẫ ạ ả ế ơ ư ả

“ Đấ t là n i con chim ph ơ ượ ng hòang… t n đấ ứơ c là n i dân mình òan t ” ơ đ ụ

L y ý t nh ng câu dân ca Hu mấ ừ ữ ế ượt mà, câu th ơ đưa ng đọc v v i không gian thân ề ớ

thương Nh ng tữ ừ “núi b c, bi n kh i” ạ ể ơ mang âm hưởng thành ng dân gian, g i ra m t ữ ợ ộ đất

nước mênh mông, giàu đẹp S mênh mông, giàu ự đẹ đp ó ko t nhiên mà có c, nó g n ự đ ắ

v i th i gian ớ ờ đằng đẵng, dài lâu, liên t c, b n b mà nhân dân ta ã ụ ề ỉ đ đổ bao m hôi, nồ ước

m t và c máu n a, ắ ả ữ để xây d ng b cõi ự ờ đấ ướt n c thành d i ả đất ch S thân thu ng, ữ ơ

cho “dân mình òan t ” đ ụ trong yêu thương t hào b i:ự ở

t n c là n i chim v , r ng :

“ Đấ t là n i chim v …b c tr ng” ơ ề ọ ứ

Nh ng hình tữ ượng quen thu c trong th n th ai, truy n thuy t nhộ ầ ọ ề ế ư “chim, r ng, L c Long ồ ạ Quân, Âu C , b c tr m tr ng” ơ ọ ă ứ cùng t v trong trụ ề ường liên tưởng c a nhà th S h i t y ủ ơ ự ộ ụ ấ

làm b t lên ý th có t m khái quát cao: dân t c ta làậ ơ ầ ộ “con r ng cháu tiên, trai tài gái s c” ồ ắ , đất

nứơc ta là “ đấ t lành chim v , ề đấ t thiêng r ng ”, ồ ở dân t c Vi t là anh em m t nhà, cùng c sinh ộ ệ ộ đ

ra t b c tr m tr ng c a cha L c Long Quân và m Âu C M t ừ ọ ă ứ ủ ạ ẹ ơ ộ đấ ướt n c có c i ngu n ộ ồ

v n hóa và truy n th ng lâu ă ề ố đờ ấ đỗi r t i thân thương và t hào nh th , chính làự ư ế “ Đấ ướ t n c

c a nhân dân” ủ

3 Trách nhi m v i ệ ớ đấ t n ướ c:

t n c qua cách c m nh n c a NK không khô khan, tr u t ng mà t i rói c m

xúc Đấ ướt n c g n li n v i ắ ề ớ đờ ối s ng, s ph n c a t ng cá nhân m i phố ậ ủ ừ ở ọ ương di n: l ch ệ ị

s , a lí, v n hóa ử đị ă Đấ ứơt n c còn là s k t tinh sâu s c nh ng giá tr tinh th n t quá ự ế ắ ữ ị ầ ừ

khứ “nh ng ai ã khu t”, ữ đ ấ đến hi nệ t i “nh ng ai bây gi ” ạ ữ ờ và tương lai “yêu nhau và sinh con đẻ cái” Đặc bi t, m i th h , m i cá nhân, ệ ỗ ế ệ ỗ đều g n bó v i ắ ớ đấ ướt n c, nh t là trách nhi m c a ấ ệ ủ

th h hôm nay vô cùng n ng n nh ng vinh quang: Chúng ta v a ph i gánh vác nh ng ế ệ ặ ề ư ừ ả ữ

công vi c nh c nh n mà ông cha giao l i, v a ph iệ ọ ằ ạ ừ ả “d n dò con cháu chuy n mai sau” ặ ệ m t ộ

cách ân c n, chu áo, ầ đ để các th h sau s ti p t c ế ệ ẽ ế ụ đư đấ ứơ đa t n c i xa, đến m t chân ộ

tr i hòa bình, h nh phúc, m no, giàu m nh ó là m m ng, là khát v ng c a th i ờ ạ ấ ạ Đ ơ ộ ọ ủ ờ đại nhà th nh ng là hi n th c t t y u c a tơ ư ệ ự ấ ế ủ ương lai Ước m y, ngày nay ã thành s ơ ấ đ ự

th t L i th trong sáng, p ni m tin gi a nh ng ngày ánh M c a nhà th th t cao ậ ờ ơ ấ ủ ề ữ ữ đ ĩ ủ ơ ậ

p và áng quý

đẹ đ

Vì s m u sinh, m i ng có th làm n và l p nghi p b t c n i âu, nh ng trong th m ự ư ỗ ể ă ậ ệ ở ấ ứ ơ đ ư ẫ

sâu tâm h n, m i chung ta ồ ỗ đều mang trong ng dòng máu L c H ng Nh ng gi kh c ạ ồ ữ ờ ắ

thiêng liêng nh t, ni m t hào ấ ề ự đố ới v i truy n th ng dân t c l i tr i d y mãnh li t:ề ố ộ ạ ỗ ậ ệ

“H ng n m n âu làm âu…gi T ” ằ ă ă đ đ ỗ ổ

Hai chữ “cúi đầ u”đầy yêu thương thành kính v i ớ đấ ướ Ở đt n c ây, nhà th ã phát hi n ơ đ ệ

ra m t chân lí gi n d mà sâu s cộ ả ị ắ

“Trong anh và em hôm nay…m t ph n ộ ầ đấ ướ t n c”

Gi ng th tâm tình, v i l i x ng hô anh – em tha thi t, nhà th nh nh n nh : ọ ơ ớ ố ư ế ơ ư ắ ủ đấ ướt n c

ko ch t n t i khách th , mà ã hóa thân trong máu xỉ ồ ạ ể đ ương m i ng, tr thành m t ph n ỗ ở ộ ầ

tâm h n trí tu c aồ ệ ủ “anh và em” S g n bó máu th t gi a s ph n cá nhân v i v n m nh ự ắ ị ữ ố ậ ớ ậ ệ

c ng ộ đồng là t tư ưởng chung c a th i ủ ờ đại. “Khi hai đứ ầ a c m tay’ tình yêu l a ôi riêng t ã ứ đ ư đ

t mang trong nó v ự ẻ đẹp hài hòa n ng th m c a tâm h n dân t cồ ắ ủ ồ ộ “Khi chúng ta c m tay m i ầ ọ ng”, tình yêu c a hai ủ đứa g n bó v i cái chung c a tình yêu ắ ớ ủ đấ ướt n c M i chúng ta ã ỗ đ

n i vòng tay l n vào c ng ố ớ ộ đồng, t o nên m t kh i ạ ộ ố đạ đi òan k t dân t c, làm cho ế ộ đất

nước “v n tròn to l n”, ẹ ớ trường t n và phát tri n.ồ ể

Trách nhi m v i ệ ớ đấ ướt n c, c ng chính là trách nhi m v i chính b n thân mình b iũ ệ ớ ả ở

“ Đấ ướ t n c là máu x ươ ng of mình”

Vì th , m i chúng ta ế ỗ đề ựu t nhiên g n bó v i ắ ớ đấ ướt n c b ng tình yêu thi t tha, san s v iằ ế ẻ ớ

c ng ộ đồng b ng ý th c trách nhi m và khi c n có thằ ứ ệ ầ ế “hóa thân”b ng hành ằ động hi sinh cho đấ ứơ Đột n c ng từ “hóa thân” c nhà th s d ng ko ch phù h p v i màu s c dân đ ơ ử ụ ỉ ợ ớ ắ

gian c a chủ ương th mà còn di n ta sâu s c s t nguyên dâng hi n tr n v n cho ơ ễ ắ ự ự ế ọ ẹ đất

nướ để ấ ửc b t t hóa cùng non sông c a m i ng dân i p ngủ ỗ Đ ệ ữ “ph i bi t” ả ế v a nh m t ừ ư ộ

m nh l nh, v a là ti ng nói thúc gi c c a con tim, t o thành ch t tr tình chính lu n sâu ệ ệ ừ ế ụ ủ ạ ấ ữ ậ

s cắ

Ti u k t: ể ế

c bao b c trong ko khí c a v n h c dân gian, hình t ng t n c trên trang th c a

NK th m ng, tr tình nh t xa x a v ng v , bình d mà thân thĐ ơ ộ ữ ư ừ ư ọ ề ị ương g n bó thi t tha ắ ế

v i m i ng dân C m nh n v ớ ỗ ả ậ ề đấ ứơ ảt n c t n m n mà th ng nh t, sâu s c Hai ch “ạ ố ấ ắ ữ đất

nứơc” c vi t hoa và i m l i nhi u l n nh m t con m t th đ ế đ ể ạ ề ầ ư ộ ắ ơ đầy kính yêu, t hào Nhà ự

th nh ngh a v ơ đị ĩ ề đấ ướt n c b ng th , l i th l p lánh màu s c c a huy n th ai dân gian,ằ ơ ờ ơ ấ ắ ủ ề ọ

v a lung linh v ừ ẻ đẹp trí tu , v a thi t tha c m xúc, t o nhi u âm vang trong lòng ng ệ ừ ế ả ạ ề đọc

So sánh:

N uế “ Đấ ướ t n c” c a Nguy n ình Thi mang ủ ễ Đ đậm s c thái hi n ắ ệ đại, g n li n v i cu c ắ ề ớ ộ

kháng chi n ch ng Pháp au thế ố đ ương nh ng anh d ng và kiên cư ũ ường thì“ Đấ ướ t n c” c a ủ

NK l i Đ ạ đậ đm à phong v dân gian, g n v i c i ngu n v n hóa c a dân t c Cùng t a ị ắ ớ ộ ồ ă ủ ộ ỏ

sáng tình yêu và ni m t hào ề ự đố ớ đấ ứơi v i t n c, nh ng m i bài th có m t v ư ỗ ơ ộ ẻ đẹp riêng, khi n cho c m h ng v quê hế ả ứ ề ương tr nên a d ng, h p d n.ở đ ạ ấ ẫ

V Đấ ướt n c c a nhân dân – t tủ ư ưởng c t lõi:ố

N u nh ph n ế ư ầ đầu khúc ca, tác gi nói v l ch s cùng v i nh ngh a ả ề ị ử ớ đị ĩ đấ ướt n c b ng thằ ơ

theo cách riêng c a mình.ủ Thì b n mố ươ ải b y dòng th ti p theo nhà th i sâu vào t ơ ế ơ đ ư

tưởng đấ ướt n c c a nhân dân b ng cách nhìn tòan di n không gian a lí và th i gian ủ ằ ệ đị ờ

l ch s ị ử

1 Ph ươ ng di n a lí: ệ đị

“Nh ng ng v nh ch ng…Bà en, Bà i m” ữ ợ ớ ồ Đ Đ ể

T tư ưởng đấ ướt n c c a nhân dân d n nhà th ủ ẫ ơ đến m t cách nhìn m i m , có chi u sâu ộ ớ ẻ ề

v a lý B ng th pháp li t kê ề đị ằ ủ ệ độ đc áo, ng đọ được c ti p nh n m t phát hi n m i r t thúế ậ ộ ệ ớ ấ

v : nh ng danh lam th ng c nh trên ị ữ ắ ả đấ ướt n c ta nh V nh H Long, nh ng di tích v n ư ị ạ ữ ă

hóa nh Hòn V ng Phu, Núi Bút, Non Nghiên, nh ng di tích l ch s nh Làng Gióng, ư ọ ữ ị ử ư Đất

T tr i dài trên kh p ổ ả ắ đấ ướt n c ta T t c không ch là a hình núi sông thu n túy mà t o ấ ả ỉ đị ầ ạ

hóa ã ban t ng, mà còn c c m nh n nh m t s óng góp c a nhân dân, s hóa thân đ ặ đ ả ậ ư ộ ự đ ủ ự

c a nh ng c nh ng , s ph n c a nhân dân và th m ủ ữ ả ộ ố ậ ủ ấ đẫm v ẻ đẹp tâm h n c a nhân dân:ồ ủ

th y chung, yêu nủ ước, hi u h c ế ọ

N u ko có nh ng ng v VN chung th y ế ữ ợ ủ đợi ch ng, mòn m i qua bao cu c chi n tranh vàồ ỏ ộ ế

li tán thì ko th có c m nh n Núi V ng Phu, Hòn Tr ng Mái Ph i ch ng truy n thuy t ể ả ậ ọ ố ả ă ề ế

Thánh Gióng cưỡi ng a s t, nh tre làng ánh gi c Ân ã khi n ao ự ắ ổ đ ặ đ ế đầm làng gióng l p ấ

lánh v ẻ đẹp c a tinh th n yêu nủ ầ ước? M t truy n thuýet Hùng Vộ ề ương nên a hình núi đị

sông hùng v quanh ĩ đền Hùng m i c g i làớ đ ọ “Chín m ươ i chín… t t HV” đấ ổ Ni m t hào v ề ự ề

m nh ả đất thiêng, v x s thanh bình d t dào sông nề ứ ở ạ ướ đc ã hóa thành tên g i C u Longọ ử

– tên m t dòng sông xanh th m ộ ẫ đất phương Nam Truy n th ng hi u h c c a nh ng ng ề ố ế ọ ủ ữ

h c trò nghèo VN bao ọ đờ đ đ ại ã c t c ghi trong tên g i “ọ Núi Bút, Non Nghiên” Cu c s ng bình ộ ố

d và s óng góp th m l ng, khai kh n ị ự đ ầ ặ ẩ đất hoan c a nh ng ng dân ã ủ ữ đ đặt tên cho non

núi “Ông Đố c, Ông Trang, Bà en, Bà i m” Đ Đ ể Đến cả “con cóc, con gà quê h ươ ng” c ngũ “góp cho H ạ Long thành th ng c nh”, ắ ả thành đấ ướt n c dung d mà tị ươ đẹi p

Hình nh núi sông h i t l p lánh qua nh ng v ng th , soi bóng tâm h n c a nh ng ả ộ ụ ấ ữ ầ ơ ồ ủ ữ

cu c ộ đời vô danh, càng th m thía m t i u bình d : ấ ộ đ ề ị Đấ ướt n c c a nhân dân, ủ đấ ướt n c mang màu s c dân gian, dân dã, thiêng liêng, g n g i…ắ ầ ũ

“Và âu…núi sông ta” ở đ

Ý th c nâng lên t m khái quát, s hóa thân bóng hình c a nhân dân vào ơ đ ầ ự ủ đấ ướ đt n c ã

lý gi i chính nhân dân là ng t o d ng, ã ả ạ ự đ đặt tên, ghi d u n cu c ấ ấ ộ đời mình lên m i ng nỗ ọ

núi, dòng sông, mi n ề đất

2 Ph ươ ng di n l ch s : ệ ị ử

ó là nhìn ph ng di n ko gian a lí, còn nhìn ph ng di n l ch s - th i gian, nhà

Đ ở ươ ệ đị ở ươ ệ ị ử ờ

th c ng ã kh ng nh t tơ ũ đ ẳ đị ư ưởng Đấ ướt n c c a nhân dân Chính t tủ ư ưởng này ã chi đ

ph i toàn b suy ngh of nhà th khi nhìn vào l ch s b n ngàn n m ố ộ ĩ ơ ị ử ố ă đấ ướt n c:

“Em i em…nuôi cái cùng con” ơ

Khi nói v l ch s of ề ị ử đấ ướt n c, NK ko nh c Đ ắ đến các tri u ề đại tên tu i nh inh, Lý, ổ ư Đ

Tr n, Lê, c ng ko nh c ầ ũ ắ đến nh ng anh hùng ã t ng c kh c tên trong s sách, nhà thữ đ ừ đ ắ ử ơ

ch t p trung nói v nh ng con ng vô danh, bình thỉ ậ ề ữ ường óĐ là “h ”, ọ là “l p l p, con gái, con ớ ớ trai” ã lao đ động chi n ế đấu su t b n nghìn n m ố ố ă để ự d ng nứơc và gi nữ ước H là Nhân ọ

dân Tên tu i h ch a m t l n c kh c ghi trong s vàng dân t cổ ọ ư ộ ầ đ ắ ử ộ “không ai nh m t ớ ặ đặ t tên” nh ng cu c ư ộ đời th m l ng of m i ng ãầ ặ ỗ đ “hóa núi sông ta” C nh s c núi sông g n li n ả ắ ắ ề

v i tâm h n dân t c, khí phách of gi ng nòi.ớ ồ ộ ố

Cái bình d t n t i quanh ta, hòa quy n v i cái cao c , thiêng liêng, cho th y v ị ồ ạ ệ ớ ả ấ ẻ đẹp v nh ĩ

h ng of ằ đấ ướt n c và s trự ường t n of dân t c g n li n v i muôn tri u nhân dân of m i ồ ộ ắ ề ớ ệ ọ

th h , trôi theo dòng ch y v n hóa ế ệ ả ă đấ ướt n c:

“Có bi t bao ng con gái con trai…làm ra ế Đấ ướ t N c”

3 Ph ươ ng di n v n hóa: ệ ă

Khi nhìn vào phương di n v n hóa, nhà th c ng kh ng nh vai trò of nhân dân:ệ ă ơ ũ ẳ đị

“H gi và truy n cho ta….m i chuy n di dân” ọ ữ ề ỗ ế

t n c of nhân dân ko ch hi n di n b r ng of ko gian a lí, chi u dài of th i gian

Đấ ướ ỉ ệ ệ ở ề ộ đị ở ề ờ

l ch s mà còn th m sâu c a tâm h n, t m cao of lí trí gi ng nòi, b dày of v n hóa, ị ử ở ẳ ủ ồ ầ ố ề ă

phong t c Nhân dân ko ch lao ụ ỉ động, chi n ế đấu, mà con là nh ng ng sáng t o ra v n ữ ạ ă

hóa dân t c Hàng l at nh ng ộ ọ ữ động t c li t kêừ đ ệ “gi , truy n, chuy n, ữ ề ề đắ p, be, tr ng cây, hái ồ trái” th hi n s c n cù, siêng n ng, tinh th n ch m lo lao ể ệ ự ầ ă ầ ă động c a bao th h VN ủ ế ệ

Nh ngữ “h t lúa, hòn than, ti ng nói” ạ ế đều r t gi n d nh ng l i chính là s s ng of m i cá nhân,ấ ả ị ư ạ ự ố ỗ

s s ng of c dân t c, là n n v n hóa, là h n thiêng sông núi mà chính nhân dân ã ự ố ả ộ ề ă ồ đ

sáng t o, gi gìn, truy n qua muôn ạ ữ ề đờ ại, t o thành b n s c v n hóa VN.ả ắ ă

M ch c m xúc này dâng lên thành cao trào, ạ ả để nhà th kh ng nh m t chân lí:ơ ẳ đị ộ

“ Để đấ ứơ t n c này là…ca dao th n th ai” ầ ọ

“ Đấ ướ t n c of nhân dân” c ng chínhũ là “ đấ ướ t n c of ca dao th n th ai”, ầ ọ b i nói ở đến nhân dân là nói

n nh ng nét p bình d mà tinh túy, nh ng nét p này v n l p lánh trong ca dao,

th n th ai Hay nói cách khácầ ọ “ca dao th n th ai” ầ ọ chính là sáng tác of nhân dân, ph n ánh ả

i s ng, tâm t , tình c m of nhân dân

đờ ố ư ả

N u Lí Thế ường Ki t v i Nam Qu c S n Hà ã ph i dùng “ệ ớ ố ơ đ ả đế ư c , thiên th ” ư để trang tr ng ọ

hóa đấ ướt n c, n u Nguy n ình Chi u v i V n t ngh a s C n Giu c, ph i nh ế ễ Đ ể ớ ă ế ĩ ĩ ầ ộ ả ờ đến “M t ộ

m i gia th ố ư đồ ộ s , hai v ng nh t nguy t chói lòa” ầ ậ ệ để thiêng liêng hóa đấ ướt n c, thì v i h th ng ớ ệ ố

t ng gi n d , mang ừ ữ ả ị đậm v n hóa dân gian, NK ã bình d hóa ă Đ đ ị đấ ướt n c, làm cho đất

nước hóa thân trong tâm h n và c ôc s ng c a m i ng dân trong ồ ụ ố ủ ỗ đấ ướt n c này

“D y anh bi t yêu em…ko s dài lâu…sông xuôi” ạ ế ợ

an th này, nhà th ã v n d ng và chuy n ý sáng t o nh ng câu ca dao thành l i

th ơ đằm th m, ca ng i nhân dân, ca ng i b n s c dân t c Trong c kho tàng ca dao ắ ợ ợ ả ắ ộ ả

dân ca phong phú c a dân t c, nhà th ã ch n l c ba câu ủ ộ ơ đ ọ ọ đểe nói v ba phề ương di n ệ

truy n th ng c a nhân dân ó là s say ề ố ủ Đ ự đắm trong tình yêu nhân v n –ă “d y anh bi t yêu ạ ế

em t thu trong nôi”, ừ ở ó là quý tr ng l i s ng tình ngh a -đ ọ ố ố ĩ “bi t quý công c m vàng nh ng ngày ế ầ ữ

l n l i” ặ ộ và m t ph m ch t n a là b n b kiên cộ ẩ ấ ữ ề ỉ ường trong chi n ế đấu gi nữ ước - “bi t tr ng ế ồ tre…dài lâu”

V n là ý và hình nh c a nh ng câu ca dao, v n g i ý t c a ca dao nh ng ã tr thànhẫ ả ủ ữ ẫ ợ ứ ủ ư đ ở

m t câu th , g n bó v i toàn m ch c m xúc c a chộ ơ ắ ớ ạ ả ủ ương V ó chính là nét Đ đặc bi t of ệ

chương th ơ Đấ ướt n c Cái gì ã làm cho nđ ước VN t n t i mà ko xóa nhòa b n s c of ồ ạ ả ắ

mình? Cái gì ã làm cho con ng VN có m t truy n th ng v n hi n r c r ? Chính là nhân đ ộ ề ố ă ế ự ỡ

dân VN ã s ng r t ôn h u, nhi t tình, đ ố ấ đ ậ ệ đời thường, ngay c nh ng khi hòan c nh l ch ả ữ ả ị

s phá v ko khí ử ỡ đời thường ó đ Đọan th khép l i b ng hình nhơ ạ ằ ả “dòng sông” và “câu hát” em l i c m nh n: đ ạ ả ậ đấ ứơt n c ta đẹp hi n hoà và v nh c u nh m t dòng sông vô t n, ề ĩ ử ư ộ ậ

ch y t quá kh ả ừ ứ đến hi n t i và v nh h ng v i tệ ạ ĩ ằ ớ ương lai

Trên dòng sông đấ ướt n c, âm vang nh ng s c màu và giai i u v n hóa VN, ph m ch t ữ ắ đ ệ ă ẩ ấ

tâm h n VN vô cùng t hào và yêu quý Thán tồ ự ừ “ôi” mang m t c m xúc v òa gi dòng ộ ả ỡ ữ

ch y v n hóa “ả ă G i tr m màu” ợ ă là m t cách hình tộ ượng hóa ngôn ng , nh ng ữ ư đồng th i ờ

c ng là s kì v ng v tinh th n h i nh p nh ng bi t gi gìn v n hóa ũ ự ọ ề ầ ộ ậ ư ế ữ ă đố ới v i th h mai ế ệ

sau ây chính là n i dung tri t lí sâu s c, m t c u trúc quy n p Đ ộ ế ắ ộ ấ ạ đấm ch t tr tình ấ ữ đầy sáng t o c a nhà th ạ ủ ơ

VI Ch ủ đề ư ưở t t ng và đặ đ ể c i m ngh thu t: ệ ậ

1 Ngh thu t: ệ ậ

an th trích trong ch ng V, giàu ch t tr tình chính lu n, v a c vi t b ng chi u sâu

trí tu , chi u cao v n hóa, v a c vi t b ng nh ng rung ệ ề ă ừ đ ế ằ ữ động mãnh li t of c m xúc nên ệ ả

r t d i vào lòng ng L i th ấ ễ đ ờ ơ đậ đm à ch t li u v n hóa v n h c dân gian, c l y c m ấ ệ ă ă ọ đ ấ ả

h ng t ca dao, dân ca, c tích, truy n thuuy t nên ứ ừ ổ ề ế đậ đm à s c thái dân t c, m ra m t ắ ộ ở ộ

t n oc th m ng tr tình t xa x a v ng v g n g i, thân th ng c bi t, ch ng

đấ ứ ơ ộ ữ ừ ư ọ ề ầ ũ ươ Đặ ệ ươ

th r t ít v n, nó có ch t th là nh vào vi c xây d ng hình nh, gi ng i u th tr m ơ ấ ầ ấ ơ ờ ệ ự ả ọ đ ệ ơ ầ

b ng thi t tha, mang âm hổ ế ưởng of ca dao, dân ca

2 N i dung – ch ộ ủ đề - so sánh:

T tư ưởng đấ ướt n c of nhân dân ko ph i ả đến NK m i có T tĐ ớ ư ưởng này ã có m t quá đ ộ

trình dài để kh ng nh trong l ch s v n h c dân t c, t nh ng tác ph m v n h c trugn ẳ đị ị ử ă ọ ộ ừ ữ ẩ ă ọ

i nh Bình ngô i cáo of Nguy n Trãi, V n t ngh a s C n Giu c c a Nguy n ình

đạ ư đạ ễ ă ế ĩ ĩ ầ ộ ủ ể Đ

Chi u Trong Bình ngô, Nguy n Trãi vi t:ể ễ ế

“Vi c nhân ngh a c t yên dân ệ ĩ ố ở

Quân i u ph t tr đ ế ạ ướ c lo tr b o” ừ ạ

ó chính là s cao vai trò of nhân dân trong cu c kháng chi n ch ng ng ai xâm Còn

trong V n t c a Nguy n ình Chi u, ca ng i ng anh hùng gi nă ế ủ ễ Đ ể ợ ữ ước là ng chíen s ĩ

ngu n g c nông dân ó là hình nh ng nông dân lam l , côi cút bồ ố Đ ả ũ ứơc vào cu c chi n ộ ế

u, h hi sinh nh ng là hi sinh bi tráng vì quê h ng t n c

n th v n hi n i nh t n c c a Nguy n ình Thi, Tre Vi t Nam c a Nguy n

Đế ơ ă ệ đạ ư Đấ ướ ủ ễ Đ ệ ủ ễ

Duy, L a èn c a Ph m Ti n Du t, vai trò of nhân dân v i ử đ ủ ạ ế ậ ớ Đấ ướt n c c ng ã ti p t c c ũ đ ế ụ đ

cao

đề

Trong Đấ ướt n c, Nguy n ình Thi vi t:ễ Đ ế

“Ôm đấ ướ t n c nh ng ng áo v i ữ ả

ã ng lên thành nh ng anh hùng”

Còn trong bài Tre VN, nhà th ã mơ đ ượn hình tượng cây tre để nói đến nh ng ph m ch tữ ẩ ấ

bình d of nhân dân trong lao ị động và chi n ế đấ đểu xây d ng và b o v T qu c:ự ả ệ ổ ố

“Thân g y gu c, lá mong manh ầ ộ

Mà sao nên l y nên thành tre i” ũ ơ

Nh v y, ư ậ đề cao vai trò nhân dân v i ớ đấ ứơt n c là c m t truy n th ng lâu dài trong l ch ả ộ ề ố ị

s v n h c dân t c Tuy nhiên, ử ă ọ ộ để ư ơở t tu ng ó tr thành c m h ng ch đ ở ả ứ ủ đạo, xuyên

th m m i bi u hi n tinh t nh t of hình tấ ọ ể ệ ế ấ ượng đấ ứt n oc, l i c c m nh n m t cách toàn ạ đ ả ậ ộ

di n, sâu s c trên nhi u bình di n thì ó là m t óng góp ệ ắ ề ệ đ ộ đ đặc s c of NK chắ Đ ở ương th ơ

này Tác ph m ã t o nên nh ng rung ẩ đ ạ ữ động âm vang trong lòng ng đọc chính là nh ờ

nh ng c m xúc chân thành t s tr i nghi m of b n thân mà nói lên nh ng suy ngh ữ ả ừ ự ả ệ ả ữ ĩ

chung of c th h ả ể ệ đố ớ đấ ưới v i t n c Góp thêm m t thành công cho dòng thi ca v ộ ề đất

nước, làm sâu s c thêm nh ng nh n th c v ắ ữ ậ ứ ề đấ ướt n c và nhân dân b ng ti ng nói ngh ằ ế ệ

thu t ậ đậ đm ã ch t dân gian là v ấ ẻ đẹp riêng of chương th ơ Đấ ướt n c of NK Đ