Nếu khi ra viện rồi, 4-7 ngày mà rốn vẫn chưa rụng, người mẹ cần phải thay băng cho trẻ mỗi ngày một lần, lau quanh rốn bằng cồn 70o hoặc 90o , có thể dùng cồn pha iốt càng tốt sau đó đặ
Trang 1Chăm sóc trẻ mau lớn thông minh
Cũng như mọi sinh vật khác, cơ thể con người thật là kỳ diệu: Từ một ngoãn và tinh trùng, trong bụng mẹ, có thể tạo ra một cơ thể toàn vẹn không dư không thiếu và ăn uống lớn lên thành con người toàn vẹn Tuy nhiên, sự kỳ diệu này chỉ có được khi ta cung cấp cho thai phụ và trẻ con đầy đủ và cân bằng dưỡng chất để cơ thể tự phát triển Tuy nhiên, trong quá trình
mẹ chăm con, ta luôn gặp phải các phiền toái do con lười ăn, rối loạn tiêu hóa, suy dinh dưỡng… và con không phát triển như mình mong muốn Vậy khi đó cha mẹ cần phải xử lý như
Bí quyết có những đứa con khỏe mạnh: Không phải khi con ra đời ta mới bắt đầu chăm sóc,
để có những đứa con như ý, trước khi quyết định có con, cả hai vợ chồng phải biết ăn uống cân bằng dưỡng chất Không uống rượu, bia, không dùng các chất kích thích thì mới có thể tạo ra cái “mầm sống” lành lặn Trong ngày cưới mà cô dâu, chú rể cứ “thoải mái cụng ly chúc mừng” với thực khách… thì đêm động phòng nếu nhằm ngày rụng trứng thì khó tránh khỏi sinh con dị dạng Nếu ăn uống thiếu rau quả tươi, sẽ dẫn tới thiếu acid folic (sinh tố B9) trong vài tháng đầu của thai kỳ thì đứa bé sinh ra có thể bị nứt ống thần kinh tủy sống, một dị tật nghiêm trọng!
… Mang thai mà ăn uống thiếu chất hoặc không cân bằng dinh dưỡng thì bào thai sẽ bị suy dinh dưỡng, sau này trẻ sơ sinh bị nhẹ cân (dưới 2.500g) sẽ khó nuôi và yếu kém về thể chất cả tâm hồn dù có nuôi bù cũng không bình thường được!
Từ sơ sinh đến 12 tháng: Não và hệ thần kinh phát triển rất nhanh, cho bú sữa mẹ ngay trong vòng 3 giờ sau sinh và kéo dài ít nhất cho tới 6 tháng tuổi Bú tiếp sữa mẹ đến 1 tuổi hay hơn càng tốt Trong 4 tháng đầu, nếu người mẹ ăn uống cân bằng dưỡng chất thì bé chỉ cần sữa mẹ
là đủ, không cần bổ túc gì thêm cả Đầu tháng thứ năm trở đi, sữa mẹ không thể đáp ứng đủ cho nhu cầu phát triển của bé nữa Do đó từ tháng thứ 5 phải cho bé ăn dặm Thức ăn dặm tốt nhất cho bé giai đoạn này là sữa bò (sữa bột công thức, hoặc sữa tươi tiệt trùng…) Cần cho thêm vào mỗi bình sữa 1 muỗng cà phê dầu ăn (dầu mè hoặc dầu phộng, dầu nành, hướng dương) để
có thêm đủ các acid béo thiết yếu linoleic, linoleic (còn gọi là acid béo omega 3, omega 6) cho
sự phát triển trẻ con Để có đủ sinh tố, khoáng chất rất cần cho sự phát triển trẻ con: mỗi ngày lấy 5 – 7 lá rau bằng bàn tay sè của bé và 1 miếng quả bằng nắm tay bé, một ít thịt, cá… xay, giã nhuyễn, nấu chung với bột gạo lức, thành bột khuấy cho bé ăn Tập cho bé ăn thêm chuối chín tươi, nước cam…
Từ 1 -6 tuổi: Cũng cho ăn như trên nhưng số bình sữa bớt dần thì tăng thức ăn lên như thức ăn người lớn Tập cho bé ăn như người lớn, nghĩa là các món ăn lương thực, rau, cá, thịt, trứng, tôm, cua, nghêu, sò, ốc… tăng dần lên, còn sữa thì giảm dần xuống (nhưng vẫn giữ mức tối thiểu ngày 1 -2 ly cho tới tuổi thành niên) Cuối giai đoạn này não bộ và hệ thần kinh bé đã phát triển đầy đủ như người lớn nhưng hệ thống dây thần kinh chưa có bao myelin (chưa myelin hóa, nên tính tình còn bồng bột, chưa trưởng thành Càn đàm bảo đủ 1g chất đạm cho mỗi kg cơ thể/ ngày (1g chất đạm tương ứng với khoảng 7g thức ăn giàu đạm: thịt, cá, trứng, tôm, cua, sò, ốc… chỉ tính phần ăn được và 100cc sữa chứa 3g chất đạm) Cần đảm bảo chất béo cho bé theo tiêu chuẩn tối thiểu 1/2g dầu và 1/2g mỡ cho mỗi kg cơ thể Đặc biệt, cần bổ túc sinh tố, khoáng chất tối thiểu nằm trong 5 – 7 lá rau bằng bàn tay trẻ và 4 – 5 miếng quả bằng nắm tay
Trang 2của trẻ Tốt nhất là xay, giã nhuyễn nấu thành món xúp hay bột khuấy cho trẻ ăn hàng ngày.
Cần thay đổi món theo mùa Hàng lâm viện khoa học Mỹ khuyên: Trẻ con cũng như người lớn, mỗi ngày cần ăn ít nhất là 5 thứ rau quả khác nhau, mới đảm bảo sức khỏe.
Bí quyết khắc phục các biến cố của con: Tất cả các bậc làm cha làm mẹ đều luôn luôn mong
muốn con mình phát triển khỏe mạnh và đã chăm con một cách tốt nhất, nhưng trong quá trình phát triển trẻ vẫn có thể gặp phải các vấn đề nghiêm trọng gây ảnh hưởng đến sức khỏe và một trong các vấn đề nghiêm trọng đó là tình trạng loạn khuẩn đường ruột Đặc biệt, khi trẻ chuyển
từ chế độ bú mẹ sang ăn dặm Nguyên nhân là do hệ thống men tiêu hóa chưa hoàn chỉnh, nên nhiều khi thức ăn không được hấp thụ hết gây tình trạng rối loạn tiêu hóa: Phân sống, tiêu chảy… Hệ thống tiêu hóa là một cỗ máy hoàn chỉnh, các cơ quan, bộ phận phối hợp với nhau một cáchc nhịp nhàng Khi trẻ em bị bệnh tại đường tiêu hóa (tiêu chảy…) hoặc ngoài đường tiêu hóa (viêm phổi, chấn thương…) thì hệ thống tiêu hóa bị ảnh hưởng, các men tiết ra ít hơn, quá trình tiêu hóa thức ăn bị chậm lại, gây tình trạng chán ăn ở trẻ Khi trẻ bị suy dinh dưỡng lại càng dễ bị rối loạn tiêu hóa hơn, các men tiêu hóa tiết ra không đều, hậu quả là trẻ biếng ăn Vòng xoắn bệnh lý này cứ luẩn quẩn như vậy, nếu ta không có biện pháp cắt đứt nó Ở lứa tuổi
2 -3, tỷ lệ biếng ăn lên đến 30 – 40% Vậy nếu các bà mẹ không biết cách, con mình sẽ suy dinh dưỡng và không phát triển toàn diện được Bí quyết của các chuyên gia và các bà mẹ trẻ là – dùng men tiêu hóa – một trong những “vũ khí” lợi hại để phá vỡ vòng xoắn này
Trên thị trường có nhiều loại men tiêu hóa, nhưng theo các chuyên gia, Bio-acimin được đánh giá là một trong những sản phẩm cung cấp loại men tốt nhất Không chỉ thế Men vi sinh tổng hợp Bio-acimin giúp bé yêu giải quyết tận gốc chứng rối loạn tiêu hóa với 3 tác động vượt trội:
Bổ sung hàng triệu men vi sinh với 3 chủng vi khuẩn có ích giúp trẻ ngăn ngừa và khắc phục các triệu chứng trướng bụng, đầy hơi, tiêu chảy, phân sống, táo bón… Cung cấp Kẽm và acid folic có khả năng khôi phục vị giác, giúp bé ăn uống ngon miệng Đồng thời còn hỗ trợ các nhóm vitamin B (B1, B2, B5, B6, B9…), các acid amin giúp cơ thể bé hấp thụ được tối đa dưỡng chất Với Bio-acimin không còn lo trẻ bị rối loạn tiêu hóa, tiêu hóa khỏe – trẻ ăn ngon, chóng lớn, cơ thể và trí não sẽ phát triển khỏe mạnh
(Sưu tầm)
Trang 3Bài viết cùng danh mục : Chăm sóc trẻ nhỏ
Khi còn là bào thai, trẻ được nuôi dưỡng và nhận các chất bổ, kể cả oxy, từ người mẹ qua nhau thai, theo đường tĩnh mạch rốn vào đứa trẻ Rốn gồm có hai động mạch rốn và tĩnh mạch Sau khi trẻ lọt lòng, người ta cắt đây rốn và buộc rốn cho trẻ Từ đó đứa trẻ tách rời sự nuôi dưỡng của mẹ, phổi bắt đầu hoạt động và oxy sẽ nhận qua phổi trẻ phải thích nghi với môi trường bên ngoài tử cung Máu trong tĩnh mạch chủ dưới được hút về tim và áp lực tinh mạch rốn giảm xuống, tĩnh mạch sẽ tự xẹp dần do áp lực gần như âm tính, còn động mạch rốn cũng vậy sẽ co hẹp lại cản trở dòng máu lưu thông Tuy nhiên cũng cần rất thận trọng vì nếu trẻ thở yếu sẽ dễ gây chảy máu, hơn nữa, phải buộc lại và cắt cẩn thận, sát trùng bằng cồn iốt, vì rốn là nơi tập trung mạch máu rất dễ nhiễm trùng nguy hiểm cho trẻ Sau khi cắt rốn, sát trùng bằng cồn iốt, bóp thử xem chỗ buộc có rỉ máu không, rồi gói cuống rốn vào một miếng gạc sạch lót thêm bông khô thấm nước, hoặc dùng một miếng gạc chập đôi cho thoáng, rốn chóng khô Băng rộn vừa phải không chặt quá, bảo đảm cho trẻ thở, vì chủ yếu trẻ thở bằng bụng Nếu khi ra viện rồi, 4-7 ngày mà rốn vẫn chưa rụng, người mẹ cần phải thay băng cho trẻ mỗi ngày một lần, lau quanh rốn bằng cồn 70o hoặc 90o , có thể dùng cồn pha iốt càng tốt sau đó đặt gạc và băng lại bằng băng vô trùng Trường hợp ở nhà không có điều kiện thay luôn, mà rốn khô có thể 2 ngày thay băng một lần cũng được, miễn là không để nước hoặc bé tiểu ướt băng rốn Nếu ướt băng rốn phải thay ngay
- Trẻ đủ tháng, rốn khô tốt, thay băng thường xuyên, chỉ khoảng 6-8 ngày là rụng rốn, nhưng cũng có thể chậm tới 10 ngày Rốn khô có thể rụng tự nhiên, quanh rốn sạch, noi rụng khô, các
tổ chức hạt sẽ phát triển và chuẩn bị thành lập da bao phủ, giai đoạn này cần phải giữ thật sạch
sẽ, băng rốn thêm l – 2 tuần lễ để tránh nhiễm trùng vào chỗ rốn mới rụng ở trẻ non tháng, giây rốn chấm rụng hơn, thời gian rụng có thể kéo dài vài tuần Nếu rốn vẫn khô, sạch thì không có
gì đáng ngại, vì rốn sẽ tự rụng
- Có trường hợp sau khi trẻ ra khỏi bệnh viện hoặc nhà hộ sinh rồi, nhưng rốn chậm rụng mở ra thấy có mùi hôi, rỉ một ít máu, hoặc quanh rốn có thể nổi mẩn đỏ, ướt Trường hợp này có thể lau cồn 70o hoặc 90o sau đó rắc bột sunfamit hoặc penixilin hay streptomyxin vài lần là khỏi
Trang 4- Nếu thấy có loét quanh rốn, không nên lau rửa bằng cồn mà nên dùng nước oxy già, hoặc nước muối sinh lý rửa sạch lau khô bằng gạc và cũng cần phải rắc bột kháng sinh
- Trường hợp rốn đã rụng, nhưng còn sót lại lõi rốn đó là cái mầm sần sùi ở giữa rốn và từ cạnh mầm này nước vàng rỉ ra thường xuyên, làm trẻ bứt rứt khó chịu Nếu không chăm sóc cẩn thận, rất dễ gây loét quanh rốn Tốt nhất là dùng nitrat bạc, dung dịch 5%, hoặc loại nitrat bạc hình thỏi l0%, chấm rất gọn vào lõi rốn vài lần, sau khi đã lau sạch rốn bằng cồn Nếu không có điều kiện thì nên đưa tới y tế hoặc bệnh viện để điều trị vì trường hợp nặng có gây nhiễm trùng huyết, ảnh hưởng tới sinh mạng trẻ Thương tổn ở rốn thường xảy ra ở động mạch sau khi buộc rốn, máu động mạch không chảy nữa một phần ứ đọng lại, nơi đó sẽ là một môi trường dinh dưỡng tốt cho vi trùng xâm nhập
- Trường hợp có lỗ dò rốn, do những cầu trúc không bình thường của mạch máu rốn, hoặc những ô viêm nhiễm quanh rốn làm tổn thương phần cắt khi rụng rốn, vết thương không liền rỉ nước vàng liên tục Có trường hợp cần phải điều trị ngoại khoa Vì những tai biến có thể xảy ra như trên đây, do không có điều kiện, hoặc không biết cách chăm sóc rốn trẻ cẩn thận, chúng tôi cần lưu ý các bà mẹ một số điều sau :
1 Nếu rốn chưa rụng thì phải thay hàng ngày, lau cồn
2 Nếu rốn mới rụng vẫn phải lau cồn sau 2-3 ngày và tiếp tục băng rốn l-2 tuần lễ
3 Nếu rốn hôi, lau cồn ngày 2 lần, rắc bột kháng sinh và băng gạc mỏng cho thoáng
4 Nếu rốn có rỉ ít máu, cũng lau bằng cồn cho sạch rồi băng lại:
5 Nếu rốn có mủ hôi, viêm tấy quanh rốn, đó là đã nhiễm trùng nặng Cần đưa đi khám tại các
cơ sở chuyên khoa để điều trị tại chỗ và toàn thân, tránh biến chứng nhiễm trùng huyết
Chú ý: Không để trẻ tiêu, tiểu ướt rốn Không làm xây xát rốn, không làm rốn rụng do va chạm mạnh nhất là ở trẻ non tháng Không nên bôi thuốc đỏ vì khó phát hiện viêm nhiễm
Tắm và bảo vệ da trẻ mới đẻ: Nên tắm cho trẻ vào lúc nào? Việc bảo vệ da đối với trẻ mới đẻ
rất quan trọng, vì da của trẻ mới đẻ chứa đựng nhiều nước mọng mềm mịn như nhung Rất dễ
bị xây sát Ngay khi lọt lòng mẹ, da dẻ được che phủ bởi một chất nhầy màu trắng xám ta gọi là
chất gây Chất gây này thấy nhiều ở trẻ non tháng, ứ đọng nhiều ở các khe như nách, bẹn,
Trang 5khuỷu, cổ Thành phần của chất gây gồm 50%-75% chất mỡ nhầy là một phần của lớp thượng
bì bong ra Trước đây người ta thường đem rửa sạch chất gây ở trẻ mới đẻ, nhưng ngày nay người ta không lau sạch ngay mà chỉ lau bớt bằng gạc hoặc khăn ẩm và nếu có nhiều chất gây thì có thể dùng vaselin để lau những chỗ ứ đọng nhiều như lưng, cổ, cánh tay ngực và bộ phận sinh dục Các nhà y học đã chứng minh được rằng chất gây bảo vệ da đứa trẻ, làm cho trẻ đỡ mất nhiệt độ Ngoài ra, chất gây còn có tác dụng như một chất dinh dưỡng nuôi da Do đó, hiện nay ở các nhà hộ sinh, sau khi sinh 24-36 giờ người ta mới lau kỹ các chất gây đó Tuy nhiên không nên để ứ đọng chất gây đó trong khe kẽ quá 36 giờ, vì chất gây ứ đọng trong các nếp nhăn của da, sẽ kích thích da, làm hăm đỏ nứt nẻ nách, bẹn, hậu môn… Việc tắm cho trẻ khi rốn chưa rụng có thể thực hiện dễ dàng tại bệnh viện hoặc nhà hộ sinh, vì có đủ phương tiện để chăm sóc rốn trẻ tránh nhiễm trùng Tốt hơn hết trong thời gian chưa rụng rốn, nên tắm từng phần cơ thể, chủ yếu là các khe kẽ, cổ nách bẹn và bộ phận sinh dục, không nên tắm toàn thân bằng cách nhúng thẳng đứa trẻ vào chậu nước Chỉ có thể tắm trẻ thoải mái khi rốn trẻ đã rụng
và khô hoàn toàn, đã có da bao phủ vùng rốn rụng khoảng ngày thứ 10 sau sinh Ðối với trẻ thiếu tháng khi ra viện, thường đã rụng rốn vì thời gian nuôi dưỡng trong bệnh viện tương đối lâu Có khi hàng tháng Một điều quan trọng cần chú ý là thoát vị rốn: rốn trẻ sau khi rụng một vài lần lại thấy rốn lồi lên bằng quả quýt; khi trẻ nằm thì rốn xẹp xuống, khi trẻ khóc rốn lại căng phồng lên, đó là thoát vị rốn do ruột bị đầy qua lỗ rốn ra phía ngoài, cần phát hiện sớm và
xử trí bằng cách băng lại bằng băng dính để đè ruột xuống dưới lỗ rốn Sau vài tuần khi các lớp
cơ ở thành bụng phát triển sẽ ngăn cản ruột lại Trường hợp này hay xảy ra ở trẻ non tháng Ngoài ra còn có thể thấy hiện tượng thoát vị ở bẹn, nghĩa là khúc ruột sa xuống bên bẹn đứa trẻ Nếu sa ruột bẹn bị nghẹn thì phải giải quyết bằng phẫu thuật
Cần chuẩn bị những gì trước khi tắm cho bé ? Tuỳ theo hoàn cảnh từng gia đình, cần chuẩn
bị những thứ sau đây : 1 Bông để lau mắt – Băng rốn và gạc
2 áo, vải lót, tã, khăn lau, tất cả đều phải thật khô, chăn mỏng mùa hè, chăn ấm mùa đông
3 Xà phòng thơm và cồn 70o hoặc 90o (nếu rốn mới rụng)
4 Thuốc nhỏ mắt, nhiệt kế, phấn rôm
5 Chậu nước ấm khoảng 36-37oC Mọi thứ trên cần được chuẩn bi sẵn để cạnh nơi tắm
Trang 6Ngoài ra các bà mẹ nên chú ý thêm:
- Mùa đông nên tắm cho trẻ ở chỗ ấm, ít gió,mùa hè tránh tắm chỗ có gió lùa Trước khi tắm nếu có điều kiện nên cặp nhiệt độ cho trẻ ở hậu môn Nhiệt độ của trẻ trên 36o mới tắm
-Nên tắm cho trẻ như thế nào ? Da trẻ tuy mịn mỏng, dễ bị sây sát nhưng vẫn phải tắm bằng xà phòng mới sạch được Tốt nhất là dùng xà phòng thơm hoà tan với một ít nước để thoa vào da cho trẻ hoặc bà mẹ thoa vào tay mình rồi mới xoa tay có xà phòng lên trẻ, chứ không nên cầm thằng bánh xà phòng sát lên người trẻ Trước khi tắm cần kiểm tra mắt trẻ, lau từng mắt một bằng bông hoặc gạc thấm dung dịch muối loãng hoặc nước đun sôi để nguội Tránh để chất bẩn
từ mắt này chảy sang mắt kia, nhất là khi trẻ đau mắt Nếu không có điều kiện làm như vậy ngay, thì có thể lau bằng khăn hai bên má, trán trẻ và chừa lại hai con mắt sẽ lau sau khi tắm xong và đồng thời làm vệ sinh luôn cả lỗ mũi và, hai tay trẻ
Sau khi lau mặt, bắt đầu gội đầu cho trẻ bằng cách dùng khăn mỏng nhúng vào nước xà phòng thơm Khi gội chú ý cuộn bọc trẻ vào một khăn vải, đưa cánh tay trái giữ toàn bộ thân trẻ, tránh
để nước vào lỗ tai bằng cách dùng bàn tay trái giữ gáy và đầu, đồng thời dùng hai ngón tay cái
và giữa bịt kín hai lỗ tai trẻ, còn bàn tay phải thì dùng để gội đầu trẻ… gội đầu xong ta dặt trẻ vào chậu tắm và tắm từng phía một, thoa nước xà phòng vào ngực, cánh tay, nách, sườn từng bên một, sau đó tới vùng lưng, mông và bộ phận sinh dục:
Tắm xong đặt trẻ lên một chiếc khăn khô lau ngực nhe nhẹ rồi lau tới cánh tay, lưng, bụng và
bộ phận sinh dục Nên chú ý kiểm tra các vùng khớp và các khe kẽ như nách, bẹn cỏ Nhớ lau thật khô và rắc bột phấn rôm Nếu rốn mới rụng không được để ướt rốn, lau rốn bằng cồn sạch
và băng lại
Khi mặc áo cho trẻ, nên mặc 2 chiếc: chiếc mỏng ở trong, chiếc dày ở ngoài áo nên may rộng, cài cúc bên cạnh phía trước hoặc bắt chéo vạt sau lưng không cần cài cúc Trường hợp chỉ mặc một áo thì phía ngoài nên mặc một yếm dãi rộng che phủ thấp quá rốn bé Khi quấn tã cần chú
ý, không quấn lỏng dễ tuột nhưng quấn chặt quá sẽ ảnh hưởng đến việc ăn uống của trẻ Một số chị em do sơ ý, quấn rốn hoặc mặc áo quân tã cho con quá chặt làm cho trẻ dễ nôn trớ sau khi
ăn Khi tắm xong, mặc áo quấn tã rồi cần xem lại nhiệt độ cơ thể trẻ Nếu nhiệt độ giảm xuống dưới 36oC thì nên ủ ấm cho trẻ bằng túi chườm, nước nóng ủ phía ngoài chăn, nếu nhiệt độ của
Trang 7trẻ hơn 36oC thì thôi Ðối với các cháu mới đẻ nhất là các cháu thiếu tháng trung tâm điều hoà nhiệt độ cơ thể chưa hoàn chỉnh, do đó cơ thể trẻ nóng lạnh thay đổi thất thường, có khi người
ấm, nhưng chân tay rất lạnh, cần phải chú ý theo dõi để xử lý kịp thời
Nhớ nhỏ mắt cho trẻ bằng acgyrol l%-2% hoặc nhỏ cloramphenicol 0,2%, nhất là khi trẻ bị đau mắt Cũng cần chú ý thông mũi cho trẻ bằng cách dùng bông sạch vê nhỏ lại và lựa chiều lỗ mũi lấy dần các chất dịch tiết ra từ niêm mạc mũi đã khô, bám vào thành lỗ mũi làm cản trở hô hấp của trẻ Lấy bông lau ngoáy sạch hai lỗ tai và đừng quên cắt móng tay cho trẻ Sau khi tắm xong, nhiệt độ của trẻ được ổn định, cho trẻ ăn bữa sáng là thích hợp
Tưa miệng và cách chống tưa: Do một loại nấm sống dưới hình thức ký sinh trong miệng và
có thể gặp ở những trẻ bình thường Trẻ nhỏ dưới l-2 tháng Nhất là trẻ sơ sinh yếu, non tháng
dễ bị tưa do khô miệng vì ít bài tiết nước bọt và độ PH niêm mạc miệng có tính chất toan do cặn sữa mẹ ứ đọng lại lên men Bình thường trẻ bú mẹ hoặc ăn sữa bò, sau khi ăn, nếu không cho uống nước sẽ thấy có cặn sữa bám vào lưỡi Nếu không thường xuyên lau sạch miệng trẻ, cũng dễ thành tưa Bệnh có thể lây truyền do tay người phục vụ sờ mó: vào các dụng cụ cho ăn như cốc, thìa, bình sữa, đầu vú, hoặc có thể lây do người mẹ bị nấm ở âm đạo
Hiện nay, nhiều nhà khoa học nhấn mạnh đến ảnh hưởng của điều trị kháng sinh kéo dài trong việc phát triển bệnh tưa Nếu cho trẻ uống kháng sinh chống vi trùng rộng rãi như aureomyxin, cloramphenicol, terramyxin vv liều lượng cao sẽ gây ra loạn khuẩn đường ruột, làm tăng phát triển một số loại ký sinh trùng trong đó nấm rất dễ mọc lan tràn
Lâm sàng: trên niêm mạc miệng trẻ ta thấy lưỡi đỏ có những chấm nổi gai cạnh đó có các nốt
chấm trắng xuất hiện dần dần thành đám trắng dính thẳng vào niêm mạc quanh miệng Dùng gạc lau sạch một lúc, lại thấy xuất hiện những nốt trắng dày hơn Các đám trắng có thề lan tràn đến ngã tư hầu họng và xuống đường tiêu hoá, gây tiêu chảy do nấm thì chữa trị rất khó khăn Nếu không điều trị và giữ vệ sinh miệng tốt cho trẻ, nấm bệnh có thể lan xuống khí quản, thực quản gây tiêu chảy kéo dài Nếu lại cô thêm biến chứng nhiễm trùng thì bệnh càng khó trị Việc điều trị dự phòng bước đầu không có gì khó khăn Bôi miệng bằng dung dịch glyxerin borat 10%-15% hoặc dùng môi trường kiềm để trung hoà độ PH toan trong miệng, bằng cách bôi natri bicacbonat 5% Nếu dùng hai loại thuốc trên mà không thấy giảm trẻ vẫn đau miệng, rát
Trang 8lưỡi, không chịu bú thì có thể dùng loại thuốc kháng sinh nấm lnycostatin 100.000 hoà thành dung dịch(3-5 ml nước)thoa vào niêm mạc miệng hoặc cho uống mycostatin 100.000đvqt/kg/thể trọng trong 24 giờ Ðiều trị trong vòng 4-7 ngày, nếu trường hợp nặng
phòng bệnh: vì bệnh tưa gây tác hại quan trọng cho trẻ sơ sinh và cũng là một bệnh phổ biến thường xảy ra ở trẻ nhỏ, nhẹ cân vì vậy phòng bệnh rất cần thiết Chú ý giữ vệ sinh khi ăn uống bảo đảm đồ dùng pha sữa cho trẻ thật sạch sẽ Tránh sử dụng kháng sinh liều cao, nhất là cho uống Khi dùng kháng sinh kéo dài cho các bệnh đường ruột cần phải có chỉ dẫn của thầy thuốc Ðề phòng cơ bản nhất là sau khi trẻ bú xong, nên cho tráng miệng 2,3 thìa nước đun sôi
để nguội, hoặc dùng gạc sạch thấm nước lau sạch cặn sữa đọng quanh niêm mạc miệng trẻ
Ngoài ra một số chị em thường dùng mật ong để rà tưa cho bé có tác dụng tốt làm bong các màng đóng trong miệng nhanh Trong mật ong có đường invectoza một số chất hữu cơ và men
và một số chất có tác dụng sát trùng nhẹ vì vậy có thể rà sạch tưa cho bé Nhưng điều quan trọng cần chú ý là sau khi dùng mật ong, phải lau lại 2 lần bằng gạc thấm nước đun sôi để nguội hoặc dùng gạc sạch chất đường còn ứ đọng trong miệng nếu không chất đường đó sẽ phối hợp với axít hữu cơ gây lên men rất mạnh làm tưa lại càng mọc nhanh hơn và có thể gây biến chứng viêm miệng rất nguy hiểm cho trẻ Các bà mẹ dùng nước lá rau ngót chúng tôi không phản đối nhưng cần nhất là phải thật sạch sẽ vì có thể làm bẩn thêm miệng /
Chăm sóc trẻ nhỏ
Hiện nay, các trường hợp nhiễm khuẩn rốn nặng ngày càng ít, uốn ván rốn thì thật sự hiếm gặp Tuy nhiên, việc chăm sóc rốn cho trẻ sơ sinh tại gia đình nhất là các kỹ năng, biện pháp xử lý với các trường hợp rốn không khô, có mùi hôi, rốn rỉ máu vẫn chưa được quan tâm tư vấn đầy đủ.
Sau khi thai nhi được đưa ra khỏi bụng mẹ, các thầy thuốc sẽ cắt, buộc và băng rốn trẻ lại Nếu người mẹ vẫn ở các cơ sở y tế thì việc chăm sóc rốn chủ yếu do các thầy thuốc, điều dưỡng viên Nếu là đẻ thường, không có các nguy cơ, sản phụ được thầy thuốc cho về nhà tự theo dõi tiếp, hoặc sản phụ được đẻ tại nhà do các bà đỡ thôn, bản đỡ đẻ thì việc chăm sóc rốn, theo dõi phát hiện các bất thường của rốn lại do chính các sản phụ (hoặc người nhà) thực hiện
Nguyên tắc của chăm sóc rốn : Chăm sóc rốn là một quá trình liên tục, phải làm từ ngay sau
đẻ tới khi rụng lên sẹo khô Phải bảo đảm vô khuẩn khi cắt rốn và làm rốn
Việc chăm sóc rốn phải có sự hướng dẫn của thầy thuốc chỉ thực hiện những gì đã được thầy thuốc hướng dẫn, không rắc bột kháng sinh, không bôi thuốc đỏ vào rốn; chỉ dùng các thuốc đã được các bác sĩ chỉ định; rốn phải bảo đảm được khô (không để nước tiểu, nước tắm làm ướt
Trang 9rốn); rốn phải được cố định, băng lại bằng gạc sạch để không bị cọ sát khi trẻ cử động, nhưng phải bảo đảm thoáng; rốn phải được tự rụng
Các trường hợp bình thường có thể tự chăm sóc : Nếu rốn khô, dùng glutaraldehyd lau cuốn
rốn hằng ngày (thuốc này được bác sĩ kê đơn và mua tại các nhà thuốc), sau đó đặt gạc sạch và băng lại Cuống rốn sẽ rụng tự nhiên sau 6 - 8 ngày Khi rốn mới rụng vẫn phải giữ khô, sạch, lau bằng glutaraldehyd (sau khoảng 2 3 ngày) và băng gạc sạch cho tới khi lên sẹo (khoảng 1
-2 tuần)
Các trường hợp cần thận trọng : Trường hợp rốn có mùi hôi, quanh rốn nổi mẩn hay ẩm ướt,
chậm rụng: Dùng i-ốt để chấm ngày hai lần, băng rốn bằng gạc mỏng, thoáng, tuyệt đối không rắc bột kháng sinh vào rốn (những năm trước đây đã thực hiện như vậy, nhưng qua thực tế theo dõi thấy không tốt cho rốn)
Nếu rốn khô trở lại thì tiếp tục dùng glutaraldehyd lau cuống rốn hằng ngày cho tới khi rốn rụng tự nhiên; tiếp tục giữ khô, sạch cho tới khi lên sẹo (như các trường hợp tự chăm sóc đã nêu ở trên) Nếu qua 1 ngày, rốn vẫn không khô trở lại cần đưa đến cơ sở y tế
Nếu thấy loét quanh rốn, rửa nhẹ bằng nước muối sinh lý, ngày 2 lần, băng bằng gạc thật mỏng,
để thoáng Nếu sau 1 ngày thấy vết loét giảm, tiến triển tốt lên, tiếp tục rửa nhẹ bằng nước muối sinh lý đến khi hết loét, rốn khô Sau đó tiến hành chăm sóc rốn như các trường hợp tự chăm sóc đã nêu ở trên Nếu thấy vết loét không giảm hoặc lan rộng và sâu hơn, cần đưa trẻ tới cơ sở
y tế
Các trường hợp cần đưa đến cơ sở y tế : Là các trường hợp đẻ rơi hoặc đẻ tại nhà nhưng do
những bà đỡ chưa được huấn luyện Các trường hợp này điều kiện vô khuẩn không được bảo đảm nên cần đưa ngay tới cơ sở y tế, không tự chăm sóc rốn ở nhà Tại cơ sở y tế, nếu có điều kiện trẻ còn được tiêm một liều huyết thanh chống uốn ván (SAT 1500 đơn vị)
Nếu trong quá trình chăm sóc, thấy rốn rỉ máu, chảy máu (cả khi rốn chưa rụng hoặc khi rốn đã rụng); rốn hôi, chảy nước mầu vàng; rốn sưng đỏ, có mủ; rốn có u hạt to, ướt rốn; không khô và trẻ sốt cần đưa ngay trẻ tới cơ sở y tế
Tại các cơ sở y tế, thầy thuốc sẽ có sự chăm sóc và theo dõi sát sao, tùy từng trường hợp mà trẻ
sơ sinh sẽ được khâu buộc lại rốn, dùng vitamin K chống chảy máu, kháng sinh chống nhiễm khuẩn Có như vậy mới tránh được các biến chứng không đáng có cho trẻ sơ sinh
Chăm sóc trẻ nhỏ
Chúng ta đã biết rằng chỉ số BMI (chỉ số khối lượng chung của cơ thể) mà cao quá mức bình thường có thể sẽ là một dấu hiệu của bệnh tim mạch và tiểu đường Gần đây một dấu hiệu khác cũng được quan tâm, đó chính là số đo vòng eo.
Trước tiên bạn hãy đứng ở tư thế thẳng rồi dùng một chiếc thước dây đo số đo phần bụng (phía dưới xương sườn cuối cùng) và phần hông (phần xương hông trên cùng) Sau đó hãy xem thông tin dưới đây để biết số đo đó nói lên điều gì: Nếu bạn có số đo vòng eo cao hơn hoặc bằng 91cm thì rất có thể bạn bị thừa cân và đang có nguy cơ bị bệnh tim hoặc bệnh tiểu đường
Tỉ lệ giữa số đo của vòng eo và hông càng nhỏ thì càng tốt Ví dụ, nếu bạn có số của vòng eo là 70cm và của hông là 80cm thì tỉ lệ giữa số đo của vòng eo và hông là 0,8 Nếu số đo của vòng
eo là 81cm và của hông là 79cm thì tỉ lệ này sẽ là 1,02 Với tỉ lệ là 1,02 thì nguy cơ bị bệnh của bạn là rất lớn
Trang 10Chăm sóc trẻ nhỏ
Tập cho trẻ làm quen với thức ăn của người lớn không phải lúc nào cũng dễ Có bé háo hức đòi ăn, có bé nhất quyết không chấp nhận thức ăn mới Vì vậy, trong giai đoạn tập cho trẻ
ăn dặm có rất nhiều bà mẹ lúng túng không biết phải bắt đầu như thế nào Những lời khuyên sau đây sẽ giúp các bà mẹ thực hành cho trẻ ăn dặm tốt hơn.
Thời điểm cho trẻ ăn dặm bột : Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam, thời điểm ăn dặm tốt nhất là khi trẻ được 6 tháng tuổi Ở tháng tuổi này, hệ men tiêu hóa của bé đã hoàn chỉnh, và nguồn sữa mẹ lúc này tuy vẫn còn khá nhiều nhưng không còn đáp ứng đủ cho sự tăng trưởng của trẻ.
Các nguyên tắc cần lưu ý khi cho trẻ ăn dặm bột: Nên rửa tay thật sạch và lau khô bằng khăn
sạch trước khi pha bột cho trẻ Chỉ nên cho trẻ ăn 1 bữa trong ngày, nếu mẹ phải đi làm hoặc trẻ quá thích ăn bột thì cho trẻ ăn tối đa là 2 bữa, nhưng 2 bữa này phải cách thật xa nhau để bé có thể tiêu hóa một cách dễ dàng
Lúc này trẻ chỉ tiêu hóa tốt bột loãng 5%; có nghĩa là trong 100ml nước chỉ pha 5g bột (5g bột tương đương với 2 muỗng canh nhỏ bột gạt ngang), sau đó độ đậm đặc của bột sẽ được tăng dần mỗi tuần Cho trẻ ăn từ ít đến nhiều, không cố ép trẻ ăn hết phần bột đã pha ra, nếu trẻ ăn được ít, thì cho trẻ bú mẹ liền ngay sau ăn cho trọn bữa
Thời điểm cho trẻ ăn dặm trong ngày phụ thuộc vào trẻ, không nhất thiết phải là buổi sáng, lúc vui vẻ trẻ sẽ dễ chấp nhận bữa ăn hơn Khi cho trẻ ăn, mẹ cũng cần sắp xếp công việc để có một khoảng thời gian dài thoải mái dành cho trẻ Có như vậy, bữa ăn sẽ diễn ra như một trò chơi, trẻ
sẽ thích thú đón nhận Chọn bột ăn dặm có vị ngọt để mùi vị bột sẽ gần giống vị sữa mẹ, trẻ sẽ
dễ chấp nhận hơn Nếu trẻ không chịu ăn dặm, mẹ hãy ngưng cho ăn trong 3-5 ngày, sau đó cho trẻ tập ăn lại Một số trẻ không thích ăn bột có vị ngọt, mẹ hãy chọn một loại bột có vị mặn bán sẵn trên thị trường cho trẻ ăn, hoặc nếu có thời gian hãy thử chế biến 1 chén bột (200ml) cho trẻ
ăn tại gia đình như sau: - Bột (sử dụng bột gạo xay khô hoặc bột ngũ cốc có bán sẵn trên thị trường): từ 10g tăng dần đến 20g, tương đương 3-6 muỗng canh nhỏ bột gạt ngang
- Thịt, cá, tép… (bằm thật nhuyễn): 20g tương đương với 2 muỗng canh nhỏ đong vun vừa
- Rau, củ, trái bằm nhuyễn hoặc tán nhuyễn sau khi luộc chín: 15-20g tương đương với 1,5-2 muỗng canh nhỏ đong vun vừa
- Dầu tinh luyện (dầu nành, dầu mè, dầu gấc…): 5g tương đương với 1 muỗng canh nhỏ
- Nêm nếm : có thể sử dụng muối iod hoặc nước mắm ngon, nhưng bao giờ cũng nêm lạc hơn khẩu vị của người lớn Khi tiếp xúc với món ăn mới, trẻ cần thời gian từ 3-5 ngày để làm quen, sau khi trẻ đã làm quen với nhiều món, mẹ bắt đầu thay đổi món mỗi ngày để tạo sự ngon miệng cho trẻ