Cấu trúc trung thể

Cấu trúc trung thể

Cấu trúc trung thể

Trung thể bao gồm trung cầu và hai trung tử Thường trung thể nằm gần nhân tế

bào, và đôi khi kề với bộ golgi; ở một số tế bào biểu

mô, trung thể không nằm cạnh

nhân và bộ golgi mà nằm mãi phía sát màng tế bào

Ở hình hiển vi điện tử, mỗi trung tử có hình như một mẫu bút chì đường kính

khoảng 150 nm, và dài từ 300 đến 500 nm, một đầu kín và một đầu hở Thường thì

trong lòng của mẫu hình ống của trung tử ấy có chứa dịch, trong dịch có nhiều hạt lấm

tấm màu đậm Thành ống làm bằng 9 tấïm sườn, mỗi tấm sườn là một cấu trúc sợi dọc

62

xếp song song; gồm 3 ống vi thể xếp liền nhau, trên lát cắt ngang thấy có 3 ống khoanh

tròn xếp thành một hàng Ống vi thể gần tâm trung tử nhất gọi là sợi a, hai ống kia gọi là

sợi b và sợi c Các tấm sườn không nối nhau để tạo thành một diện tích liền bao quanh

hình trục của trung tử mà xếp cách đều nhau sao cho các sợi a đều nằm trên một vòng

tròn ( hình cắt ngang) và mặt tấm sườn làm cùng mặt phẳng tiếp tuyến với vòng tròn ấy

một góc bằng 300 Sợi a tấm sườn này nối với sợi c tấm sường cạnh nó bằng một nhóm

sợi xen kẽ Nhìn trên lát cắt các tấm sườn xếp theo hình cánh quạt 9 cánh Cấu trúc 9

tấm sườn và ruột rỗng gọi là cấu trúc 9 + 0 Hai trung

tử thấy bao giờ cũng vuông góc

với nhau

Sự hình thành trung thể

Ở những tế bào mà sự phân bào cần đến trung thể thì

ở kỳ đầu phân bào, trước

khi xuất hiện thoi vô sắc thấy xuất hiện thêm một trung thể mới bên cạnh trung thể cũ

Mới đầu khi bắt đầu xuất hiện thấy tiền thân các

trung tử, từ ngắn đến dài dần ra, các

ống vi thể cũng hiện rõ dần ra, kiểu như được tổng hợp dần Hiện tượng trung thể mới

sinh ra ngay cạnh trung thể cũ làm cho người ta

tưởng nhầm là trung thể có ADN riêng

nhưng không phải như vậy

Sau khi đã hình thành xong trung thể mới di chuyển

về cực đối diện với cực tế

bào mà trung thể cũ đang đứng Liền sau đó là sự xuất hiện các sợi vô sắc từ khu vực

quanh trung tử tạo thành một hệ thống sợi hình thoi làm cơ sở cho sự chia đôi số lượng

các nhiễm sắc thể lúc phân bào Quanh trung tử có các sợi ngắn gọi là sợi sao Tế bào

thực vật không có sợi sao

Chức năng của trung thể

Ở những sinh vật mà tế bào có trung thể thì trung thể

có vẻ như rất quan trọng

trong việc làm mốc cho thoi vô sắc để đảm bảo sự chia đôi bộ nhiễm sắc thể đúng số

lượng và đúng hướng Song ở thực vật bậc cao nơi

mà hạt phấn thụ tinh nhờ gió đã thay

cho tinh trùng phải bơi lội để thụ tinh thì không có trung thể Và thoi vô sắc vẫn làm

chức năng một cách chính xác

63

Ở các loài nguyên sinh vật không có loài nào dùng trung thể để phân bào cho dù

tế bào vẫn có trung thể Ở các loài đó trung thể có vai trò như thể gốc của các loài có

lông hay roi để bơi lội Phải chăng ở đây trung thể chính là thể gốc Thể gốc của nguyên

sinh vật và cả của tinh trùng có công thức cấu trúc cơ bản giống công thức 9 + 0 Ở giữa

trung tử của thể gốc có thêm hai thể sợi dọc theo lòng trung tử; và công thức cấu trúc là

9 + 2 Cũng vì lẽ trên đây mà nhiều tác giả cho rằng trung thể là một bào quan có liên

quan đến sự vận động kể cả khi nó có vai trò trong sự phân bào

6.10 Không bào

Nếu lấy tiêu chuẩn là một cấu trúc trong bào tương được giới hạn bằng màng

sinh chất nội bào thì có thể coi không bào như một bào quan

Ở một số động vật đơn bào, không bào là bào quan thực sự như không bào tiêu

hóa, không bào bài tiết điều tiết nước cho tế bào Ở thực vật không bào chứa chất dự trữ

Nói chung chúng đều chứa đầy dịch