Sang kien kinh nghiem hoa 9

UBND HUYỆN CHIÊM HOÁ TRƯỜNG THCS BÌNH NHÂN CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc KINH NGHIỆM CÔNG TÁC “Sử dụng thiết bị đồ dùng dạy học có hiệu quả môn Hoá học

UBND HUYỆN CHIÊM HOÁ

TRƯỜNG THCS BÌNH NHÂN

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

KINH NGHIỆM CÔNG TÁC

“Sử dụng thiết bị đồ dùng dạy học có hiệu quả môn Hoá học cho học sinh lớp 9

trường trung học cơ sở ”

Họ và tên: Lục Thị Diện

Đơn vị công tác: Trường THCS Bình Nhân

Nhiệm vụ được giao: + Tổng phụ trách đội

+ Dạy môn Hoá học lớp 9AB

+ Tự chọn hoá 9AB

A- MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG

I Lí do chọn đề tài:

Trong thực tế hiện nay dạy học không chỉ chú trọng vào việc truyền thụ kiến thức cho người học Mà dạy học phải thông qua nguyên tắc “Học đi đôi với hành” Có nghĩa

là thông qua đồ dùng dạy học, học sinh thực hành, quan sát để tìm tòi, phát hiện kiến thức từ đó vận dụng giải thích vào bài học và thực tiễn đời sống hàng ngày

Qua thực tế trước đây ta thấy: Giáo viên thường sử dụng phương pháp dạy học đàm thoại, thuyết trình, giảng giải là chủ yếu Thầy đọc trò ghi chép, ít quan tâm đến rèn

kĩ năng tự học, thực hành, sử dụng đồ dùng dạy học trong giờ học Không phát huy được tính tich cực và khả năng tư duy lô gíc của người học sinh Thực tế đó là do tính chủ quan của người dạy, ngại mang đố dùng dạy học lên lớp vì cồng kềnh, thực hành mất nhiều thời gian, học sinh sử dụng hoá chất không cẩn thận, lo học sinh không làm được, cháy giáo án… Chính vì vậy đã tạo nên một trở ngại rất lớn trong việc đổi mới phương pháp dạy học Bên cạnh đó chất lượng của học sinh lại không đồng đều, học sinh lại e

dè, ý thức học tập chưa cao

Giải quyết và thoát ra khỏi tình trạng này riêng tôi là một giáo viên giảng dạy môn hoá học nói riêng và giáo viên dạy bộ môn khoa học khác nói chung cần phải

nhanh chóng đưa ra phương pháp “Rèn kĩ năng sử dụng có hiệu quả thiết bị, đồ dùng dạy học ở cả giáo viên và học sinh” đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục phù hợp với sự phát triển của xã hội

II Nhiệm vụ chọn đề tài:

Với thời gian vận dụng đề tài có hạn tôi giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài gồm những vấn đề sau:

1 Giúp học sinh đổi mới phương pháp học tập ở bộ môn hoá học

2 Rèn kĩ năng thực hành và sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị học tập của bộ môn hoá học

3 Nâng cao chất lượng dạy và học của bộ môn góp phần vào việc giúp học sinh tiếp

thu kiến thức, kinh nghiệm thực tế cuộc sống.

III Đối tượng nghiên cứu:

Rèn kĩ năng sử dụng thiết bị đồ dùng dạy học có hiệu quả môn Hoá học cho học sinh lớp 9 trường trung học cơ sở Bình Nhân

IV Thời gian thực hiện:

1 Giai đoạn 1: Từ 15/9/2009 đến 15/1/2010

1.1 Khảo sát chất lượng đầu năm

1.2 Rèn kĩ năng sử dụng đồ dùng và thiết bị học tập cho học sinh

2 Giai đoạn 2: Từ ngày 18/1/2010 đến 20/4/2010

Rèn kĩ năng, phương pháp khai thác thiết bị đồ dùng học tập

3 Giai đoạn 3: Từ ngày 22/4/2010 đến ngày 10/5/2010

Hoàn thành chuyên đề, viết báo cáo và bài học kinh nghiệm

B- NỘI DUNG

I Cơ sở khoa học của đề tài:

Đặc trưng của phương pháp dạy học là hướng tới dạy các em kĩ năng biết cách làm việc độc lập, vận dụng kiến thức đã học để áp dụng giải thích thực tiễn cuộc sống những hiện tượng hoá học mà các em gặp phải Làm được điều đó mỗi giáo viên phải hiểu rằng nguyên tắc học tập là “ Học đi đôi với hành” học ở mọi nơi, mọi chỗ có thể tạo được cho học sinh sự hứng thú trong học tập thông qua bài giảng sinh động “ Học mà chơi, chơi mà học” giúp học sinh dần làm quen với kiến thức trong đời sống hàng ngày, chính vì thế việc sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học là cơ sở giúp học sinh nắm bắt kiến thức tốt hơn Đặc biệt nếu bản thân học sinh trực tiếp tiến hành thí nghiệm, nhìn thấy, tự thao tác thực hành Nhưng để thực hiện được điều đó cần sự nỗ lực rất lớn của thầy và trò

II Quá trình thực hiện:

Để đánh giá đúng thực tế chất lượng trước hết phải tiến hành khảo sát chất lượng

và năng lực học tập của học sinh từ đó làm cơ sở cho việc xây dựng kế hoạch thực hiện

Kết quả khảo sát lần 1:

Thời gian

khảo sát Lớp Tổng số học

Kết quả

15/9/2009 9AB 48 0 = 0% 8 = 16,7% 17=35,3% 15=31,3% 8=16,7% Đối chiếu với kết quả thì ta có thể thấy tỉ lệ số học sinh từ trung bình trở lên chiếm 83,3% Trong đó số học sinh giỏi không có Học sinh khá chiếm có 8 em chưa đạt

so với chỉ tiêu đã đề ra Qua đây ta có thể nhận thấy rất rõ tỉ lệ số học sinhcó kĩ năng học tập yếu,kém chiếm khá cao Tại sao lại có chất lượng thấp như vậy xin đưa ra môt số điểm hạn chế cơ bản như sau:

1 Nguyên nhân:

1.1 Đối với giáo viên:

Chưa có ý thức cải tiến phương pháp giảng dạy phù hợp với đặc trưng của trường

và đặc trưng bộ môn.

Công tác chuẩn bị đồ dùng dạy học chưa chu đáo, chưa phù hợp và đảm bảo tính khoa học và tính lôgic cao

Chưa có thói quen rèn cho học sinh kĩ năng thao tác sử dụng thiết bị đồ dùng dạy học Cụ thể như cách vận hành đồ dùng dạy học cách làm thí nghiệm các thao tác thực hành, cách trình bày thí nghiệm, cách học bài làm bài

Một số giáo viên kĩ năng sử dụng thiết bị đồ dùng dạy học còn hạn chế, sử dụng chưa đúng lúc, khai thác chưa hiệu quả còn nặng về thuyết trình và sử dụng đồ dùng mới

từ một phía ở giáo viên

Một số giáo viên còn lúng túng trong khi hướng dẫn cho học sinh thao tác thí

nghiệm và lo mất thời gian lên lớp, lo học sinh làm hỏng vỡ thiết bị

Kết hợp các phương pháp dạy học chưa linh hoạt chưa phù hợp với đối tượng học sinh dẫn đến không khí lớp học còn trầm, không sôi nổi Mặt khác một số giáo viên chưa

có kinh nghiệm dạy học tạo tình huống có vấn đề, liên hệ thực tế, chưa quan tâm được nhiều đối tượng học sinh

1.2 Đối với học sinh:

Chưa có ý thức tự giác trong học tập, tiếp thu kiến thức một cách thụ động theo cách học thuộc lòng, kiến thức cơ bản ở lớp dưới thì bị rỗng Năng lực tư duy, tổng hợp vận dụng còn yếu

Đa số học sinh là dân tộc thiểu số ngôn ngữ phổ thông còn hạn chế, chưa hiểu được hầu hết các thuật ngữ khoa học của bộ môn.nên học sinh còn yếu về kĩ năng trình bày, diễn đạt

Nhiều học sinh còn nhút nhát chưa mạnh dạn chưa sôi nổi trong các hoạt động học tập

Hạn chế về kĩ năng sử dụng đồ dùng dạy học và lúng túng trong khi thực hành Do

đó khả năng vận dụng kiến thức vào thức vào thực nghiệm, thí nghiệm làm bài còn yếu Chưa có kĩ năng viết công thức cấu tạo và viết phương trình hoá học, ảnh hưởng rất nhiều đến hoạt động học tập, đây cũng là lí do tại sao lớp học chưa sôi nổi chưa có chất lượng

Để giải quyết những thực trạng trên xin được nêu lên một số biện pháp thưc hiện như sau:

2 Giải pháp thực hiện:

Trước hết giáo viên phải thường xuyên đổi mới phương pháp soạn đến phương pháp dạy, sử dụng phương pháp lấy học sinh làm trung tâm Thông qua thí nghiệm thực hành,

đồ dùng, tranh ảnh, mẫu vật thật để xây dựng phương pháp dạy học tạo tình huống có vấn đề ở từng đơn vị kiến thức, từng bài rồi tổng hợp kiến thức ở từng chương

Trong các giờ dạy chú ý quan tâm tới nhiều đối tượng học sinh đặc biệt cần mở rộng kiến thức cho những đối tượng học sinh khá, giỏi

Tổ chức giờ dạy gắn với ứng dụng công nghệ thông tin, trình chiếu powpoint để tổ chức chơi trò chơi, tiến hành làm thí nghiệm vui

Tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo cho học sinh yếu, kém ngoài giờ, chú trọng việc rèn kĩ năng viết công thức hoá học và phương trình hoá học cho học sinh

Thường xuyên kiểm tra đôn đốc học sinh học ở lớp cũng như ở gia đình, hướng dẫn

cách ghi bài, học bài của từng đối tượng học sinh trong các giờ học.

Tham gia dạy các giờ dạy thao giảng, thể nghiệm, các cuộc thi sử dụng thiết bị đồ dùng dạy học để học hỏi, trau dồi, rút kinh nghiệm để có phương pháp khai thác sử dụng

đồ dùng có hiệu quả nhất

Bên cạnh đó học sinh cần phải tích cực chủ động sôi nổi trong các hoạt động học tập Tham gia đầy đủ các buổi học phụ đạo học sinh yếu và bồi dưỡng học sinh giỏi để nâng cao kiến thức bộ môn

Luôn có ý thức tự giác rèn luyện các bộ môn về cách trình bày, cách sử dụng khai thác đồ dùng, cách trình bày bảng phụ Ngoài ra phải tham gia tích cực các hoạt động học tập như hoạt động nhóm, hoạt động tập thể, các cuộc thi

Trên thực tế vận dụng đề tài đã thấy có những hiệu quả nhất định, dần được nâng cao chất lượng dạy và học xin được nêu ra một ví dụ minh hoạ

Bài 45: AXIT AXETIC

Muốn học sinh nắm được axit axetic có đầy đủ tính chất của 1axit trước hết học sinh phải hiểu được axit axetic mang đầy đủ tính chất hoá học của một axit, là axit hữu

cơ yếu thông qua các thí nghiệm học sinh tự thực hiện và quan sát dưới sự chỉ đạo của giáo viên

- Yêu cầu học sinh láp mô hình phân tử

axit axetic theo nhóm bàn

- Yêu cầu chỉ định các nhóm nhận xét giữa

nhóm lắp đúng và nhóm lắp chưa đúng

- Nêu bật nhóm COOH -> Tính axit

=> Vậy nó có tính chất của axit Không?

- Chia lớp làm 4 nhóm yêu cầu các nhóm

tư phân công nhóm trưởng,thư kí

- Phát dụng cụ hoá chất cho các nhóm;

Trình chiếu những dụng cụ hoá chất cần

thiết cho thí nghiệm, quy định thời gian thí

nghiệm

Hướng dẫn các thí nghiệm:

- Lần lượt nhỏ dd axit axetic vào các ống

nghiếm sau,quan sát hiện tượng ,viết

phương trình phản ứng sảy ra nếu có

+ Ống nghiệm 1: đựng mẩu giấy quỳ tím

+ Ống nghiệm 2: đựng dd NaOH có

fenoltalein

+ Ống nghiệm 3: đựng CuO

+ Ống nghiệm 4: đựng Na

+ Ống nghiệm 5: đựng dd Na2CO

- GV: yêu cầu các nhóm gắn bảng phụ lên

bảng ,gọi các đại diện cácnhóm nhận xét

- Lắp mô hình phân tử theo nhóm bàn

- Nhận xét chéo nêu được điểm khác biệt

so với nhóm chức của rượu

- Các nhóm nhận dụng cụ phân nhóm trưởng, thư kí

- Nghe hướng dẫn của giáo viên ,nhóm trưởng phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm

- Tiến hành thí nghiệm theo nhóm, ghi lại hiện tượng quan sát được,và viết các phương trình phản ứng sảy ra

- Các nhóm nhận xét chéo

- GV: nhận xét cách tiến hành thí nghiệm

các nhóm cho điểm các nhóm sắp 1bảng

nhóm làm tốt và một bảng nhóm chưa tốt

trên bảng

- GV: Tổ chức chơi trò chơi:Yêu cầu 2 học

sinh đại diện cho hai đội chơi tham gia

chơi,2 học sinh làm trọng tài

Nội dung trò chơi hoàn thành phương trình

hoá học

- Thời gian chơi 60 giây

chuẩn bị mỗi học sinh cầm 8 thẻ bìa có các

nội dung sau:

+ HS1

CH3COOH + NaOH 

2CH3COOH + CuO 

2CH3COOH +2Na 

2CH3COOH + Na2CO3 

+ HS:2

CH3COONa + H2O

(CH3COO)2Cu + H2O

2CH3COONa + H2

2CH3COONa + CO2 + H2O

- Khi giáo viên hô trò chơi bắt đầu thì 2

học sinh chạy lên bảng hoàn thành 4

Phương trình phản ứng thể hiện 4 tính chất

hoá học của axit axetic Nếu trong 60 giây

học sinh n o à gắn đúng sẽ thắng

- GV nhận xét cách chơi của 2 đội chơi và

cho điểm 2 đội chơi

- GV: Tổng kết và nêu bật 5 tính chất hoá

học của axit axetic

- HS: 2 đội cử 2bạn tham gia chơi và 2bạn làm trọng tài

- Học sinh tham gia chơi nhanh chóng hoàn thành đúng các phương trình hoá học như sau:

Phương trình 1: axit axetic tác dụng với bazơ:

CH3COOH + NaOH  CH3COONa +

H2O

Phương trình 2: axit axetic tác dụng với oxit bazơ:

2CH3COOH + CuO (CH3COO)2Cu +

H2O Phương trình 3: axit axetic tác dụng với kim loại:

2CH3COOH +2Na 2CH3COONa + H2

Phương trình 4: axit axetic tác dụng với muối:

2CH3COOH + Na2CO3 2CH3COONa + CO2 + H2O

- Học sinh làm trọng tài nhận xét về cách chơi của 2đội và tuyên bố đôị thắng

Qua một thời gian vận dụng đề tài “ Sử dụng có hiệu quả thiết bị đồ dùng dạy học

ở môn hoá học” bằng cách thông qua thiết bị đồ dùng dạy học sẵn có và đồ dùng tự làm

từ thực hành thực tế kết hợp với phương pháp dạy học nêu vấn đề liên hệ với thực tế cuộc sống đã đạt được những kết quả khá tốt

Kết quả khảo sát lần2

Thời gian

khảo sát

Lớp Tổng

số học

Kết quả

So sánh kết quả khảo sát lần 1 với lần 2 nhận thấy rằng số học sinh khá giỏi tăng tới 10 em chiếm tới 20,8% Bên cạnh đó đã giảm được số học sinh yếu kém xuống 15

em Ngoài ra trong quá trình thực hiện chuyên đề đã hạn chế được rất nhiều những sai sót mắc phải cụ thể:

* Đối với giáo viên:

- Việc chuẩn bị bài trước khi lên lớp chu đáo hơn

- Tích cực trong việc cải tiến phương pháp dạy học phù hợp với học sinh, mạnh dạn

áp dụng nhiều phương pháp sáng tạo

- Thường xuyên quan tâm tới mọi đối tượng học sinh và rèn cho các em kĩ năng sử dụng và khai thác đồ dùng day học, kĩ năng trình bày diễn đạt, cách học Thường

xuyên nâng cao và mở rộng kiến thức cho những học sinh khá giỏi

- Trong các giờ dạy chú ý rèn luyện cho học sinh cách viết phương trình hoá học và công thức hoá học được thường xuyên hơn

- Việc kết hợp các phương pháp dạy học phần nào chủ động và linh hoạt hơn, có liên hệ thực tế, cởi mở và sôi nổi hơn nhất là dạy học gắn với ứng dụng công nghệ thông tin như trình chiếu powerpoint giúp học sinh hứng thú và hiểu bài tốt hơn

* Đối với học sinh:

- Đã làm thay đổi hẳn nhận thức của học sinh trong học tập Các em có ý thức tự giác hơn trong việc xây dựng bài, có tính say mê nghiên cứu tự giác làm thí nghiệm thực hành nhất là những giờ thực hành ở phòng học bộ môn

- Thao tác sử dụng đồ dùng thành thạo hơn, chính xác hơn các em đã biết khai

thác,lĩnh hội kiến thức qua chính đồ dùng dạy học, quan sát thực tế các hiện tượng thí nghiệm đã được tự làm thí nghiệm thực hành

- Bên cạnh đó về kĩ năng giao tiếp và sử dụng ngôn ngữ của các em được nâng cao

và chủ động hơn, lưu loát hơn, ngôn ngữ khoa học đảm bảo chính xác rõ ràng

Bên cạnh những thành công đạt được thì vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế đặc biệt là

số học sinh trung bình,yếu chiếm rất cao, chiếm tới 30em 62,5% Để tiếp tục khắc phục những hạn chế đó tôi tiếp tục vận dụng thường xuyên đề tài vào giảng dạy và đè ra

những giải pháp tiếp theo như sau:

- Tiếp tục bồi dưỡng học sinh giỏi và phụ đạo học sinh yếu kém của bộ môn

- Kết hợp linh hoạt các phương pháp dạy học, đặc biệt chú ý tới phương pháp dạy học nêu vấn đề, liên hệ thực tế

- Tăng cường dạy học gắn với ứng dụng công nghệ thông tin để tạo những giờ học sôi nổi hơn

- Thường xuyên cải tiến phương pháp dạy học sao cho phù hợp với các đối tượng học sinh và đặc trưng bộ môn Quan tâm rèn cho học sinh các kĩ năng cách trình bày, diễn đạt, cách sử dụng thiết bị và hoá chất khi thực hành thí nghiệm

- Hàng tuần, hành tháng kiểm tra, đánh giá về mặt thành công và hạn chế khi thực hiện, sớm có biện pháp khắc phục đảm bảo cho sự thành công của chuyên đề

- Học sinh phải có ý thức tự giác học bài,làm bài tập nghiên cứu bài trước khi đến lớp Trong lớp nhiệt tình, sôi nổi chủ động trong học tập luôn có ý thức tự rèn luyện mình về cách trình bày, diễn đạt cách làm thí nghiệm thao tác thực hành để có hiệu quả Với những giải pháp đã và đang thực hiện tôi tiếp tục thu được những kết quả như

Kết quả khảo sát lần 3 và 4.

Thời gian

khảo sát Lớp

Tổng

số học

Kết quả

20/4/201

So sánh kết quả khảo sát lần 4 với các lần trước cho thấy tỉ lệ học sinh có kĩ năng

sử dụng đồ dùng thành thạo là 26 em = 54,2 % còn những học sinh yếu về kĩ năng giảm hẳn không có em nào Như vậy ta có thể nhận định rằng kết quả đã phản ánh rõ tính hiệu quả của đề tài, và đây cũng là một phương pháp để nâng cao chất lượng dạy học và giúp cho học tập bộ môn hoá học ở trường trung học cơ sở có hiệu quả

III Ý nghĩa và bài học kinh nghiệm:

Qua gần một năm vận dụng đề tài “Sử dụng thiết bị đồ dùng dạy học có hiệu quả môn Hoá học cho học sinh lớp 9 tại nhà trường” tôi đã đúc rút được những ý nghĩa và

bài học kinh nghiệm như sau:

Trước hết giáo viên phải có lòng yêu nghề, có thức học hỏi, nghiên cứu tìm tòi, có trí sáng tạo trong việc vận dụng phương pháp dạy học

Bản thân mỗi học sinh phải có ý thức tự giác, tích cực chủ động sáng tạo trong học tập

Thường xuyên tham gia tổ chức các hoạt động ngoại khoá tìm hiểu kiến thức để rèn kĩ năng diễn đạt kĩ năng trình bày và nâng cao hiểu biết

Luôn có ý thức cải tiến phương pháp dạy học phù hợp với đối tượng học sinh Chú

ý tới phương pháp dạy học nêu vấn đề, liên hệ thực tế, nâng cao và mở rộng kiến thức cho học sinh khá giỏi

Tăng cường công tác bồi dưỡng học sinh giỏi và phụ đạo học sinh yếu kém

Tích cực dạy học gắn với ứng dụng công nghệ thông tin Sử dụng đồ dùng dạy học thường xuyên có hiệu quả Đồ dùng dạy học phải được sử dụng từ hai phía Đồng thời tăng cường làm mới một số đồ dùng để phục vụ cho bài giảng Đồ dùng phải phát huy được tính tích cực cho học sinh

Quá trình vận dụng đề tài phải thường xuyên áp dụng cụ thể ở từng đơn vị kiến thức,từng bài,mới tạo thói quen cho học sinh dần hình thành các kĩ năng

Thường xuyên kiểm tra đánh giá, phân loại học sinh tìm ra nguyên nhân và sớm có hướng khắc phục những nguyên nhân đó

Trên đây là một số kinh nghiệm về rèn kĩ năng “Sử dụng thiết bị đồ dùng dạy học có hiệu quả môn Hoá học cho học sinh lớp 9 tại nhà trường” Một trong những

phương pháp giúp học tập có hiệu quả bộ môn hoá học ở trường trung học cơ sở Bản thân tôi đã áp dụng vào thực tế ở Trường trung học cơ sở Bình Nhân Xin được phổ biến

để có thể vận dụng trong quá trình dạy học đối với môn hoá học nói riêng cũng như các môn khoa học khác nói chung

Lời Kết

Với thời gian có hạn trong quá trình thực hiện và viết đề tài không tránh

khỏi những sai sót Kính mong quý lãnh đạo,các đồng chí xét duyệt góp ý kiến giúp

đỡ để những vấn đề nêu trên có tính thực tế, được áp dụng vào giảng dạy có hiệu quả hơn.Tôi xin chân thành cảm ơn./.

Bình nhân, ngày 10 tháng 6 năm 2010

Lục Thị Diện