Lập trình phát triển ứng dụng với VB

Lập trình phát triển ứng dụng với VB

Visual Basic 6

1 Giới thiệu về Visual Basic 6

Giíi thiÖu vÒ VB6

1.1Visual Basic là gì?

Micrsoft Visual Basic (viết tắt là VB) là cách dễ dàng nhất và nhanh nhất để xây dựng 1 chương trình ứng dụng chạy trên nền Microsoft Windows VB cũng cấp sẵn 1 tập đầy đủ các công cụ để

làm nhanh, đơn giản quá trình phát triển ứng dụng

“Visual” chỉ cách tạo giao diện người dùng đồ hoạ (GUI – graphic

user interface) một cách trực quan Thay vì phải viết rất nhiều dòng

mã lệnh để mô tả hình dáng và vị trí của các phần tử tạo nên giaodiện, ta chỉ cần đặt những đối tượng đã được xây dựng sẵn lên mànhình (như cách vẽ một bức tranh bằng chương trình Paint)

“Basic” chỉ tới ngôn ngữ lập trình BASIC (Beginners All-Purpose

Symbolic Intstruction Code), một trong những ngôn ngữ lập trình nổi

tiếng VB phát triển từ ngôn ngữ BASIC và hiện chứa rất nhiều câulệnh, hàm, từ khoá, mà nhiều trong số chúng có liên quan trực tiếp tớiGUI của Windows Người mới lập trình có thể tạo những chương trìnhhữu ích bằng cách học sử dụng một số ít các câu lệnh Còn nhữngngười lập trình chuyên nghiệp có thể sử dụng VB để thực hiện bất kỳcông việc nào mà các ngôn ngữ lập trình cho Windows khác có thểlàm được

Ngôn ngữ lập trình Visual Basic không chỉ duy nhất được sử dụngtrong xây dựng chương trình bằng sản phẩm Microsoft Visual Basic.Phiên bản VB cho lập trình các ứng dụng (VBA) có trong MicrosoftExcel, Microsoft Access, VBScript là ngôn ngữ script được sử dụngrộng rãi trong các ứng dụng Web

1.2 Các bản Visual Basic (Visual Basic Editions)

Visual Basic được bán ở 3 bản khác nhau, phù hợp cho những yêucầu phát triển khác nhau:

 Bản Visual Basic Learning cho phép lập trình viên xây dựng

các ứng dụng chạy trên MS Windows 95/98/NT/2000 Bản nàychứa đầy đủ các điều khiển cơ sở (intrinsic control), cùng vớicác điều khiển lưới (grid), tab, và điều khiển gắn-dữ liệu Tài liệu

đi kèm gồm có đĩa CDROM chứa “Learn VB Now” và “MicrosoftDeveloper Network (MSDN) Library”

 Bản Professional chứa tất cả các tính năng của bản Visual

Basic Learning, cùng với: ActiveX control, Internet InformationServer Application Designer, tích hợp với Visual DatabaseTools, Data Environment, Active Data Objects, Dynamic HTMLPage Designer Tài liệu đi kèm với bản Professional chứa sách

“Visual Studio Professional Features” cùng với thư viện tài liệu

“Microsoft Developer Network“.

 Bản Enterprise cho phép những lập trình viên chuyên nghiệp

tạo các ứng dụng mạnh, phân tán Nó gồm các tính năng củabản Professional, cùng với công cụ cho bộ “Back Office” như:SQL Server, Microsoft Transaction Server, Internet InformationServer, Visual SourceSafe, SNA Server, Tài liệu của bảnEnterprise gồm sách “Visual Studio Enterprise Features” cùngvới thư viện tài liệu “Microsoft Developer Network”

Phiên bản Visual Basic (Visual Basic Versions)

Phiên bản Visual Basic hiện hành là Visual Basic 6.0 (Các phiên bảnthông dụng trước đó là 3.0, 4.0 và 5.0)

Phiên bản VB 6.0 ra đời năm 1998 trong bộ Visual Studio 6.0

Phiên bản VB 6.0 có nhiều đặc điểm mới, tăng cường so với cácphiên bản VB trước đó:

 Truy nhập cơ sở dữ liệu (ADO, Data Enviroment, )

 Hỗ trợ Internet (hỗ trợ IIS, DHTML, )

 Thêm nhiều control mới; Cho phép tạo thêm nhiều loại controlmới



Giíi thiÖu vÒ VB6

1.3 Cài đặt VB6

Yêu cầu phần cứng

Để chạy Visual Basic, máy tính của ta cần tối thiểu:

 Hệ điều hành: Microsoft Windows 95/98/ME/2000/NT (nên làService Pack 3 trở lên)

 Bộ vi xử lý: 486DX/66 MHz hay nhanh hơn

 1 ổ đĩa CD-ROM

 Màn hình VGA hay với độ phân giải cao hơn

 Bộ nhớ 16 MB RAM với Windows 95/98; 32 MB RAM vớiWindows NT Workstation

 Chuột hay thiết bị tương tự

 Đĩa cứng: Tuỳ thuộc vào cài đặt chi tiết

Cài đặt VB 6.0:

 Cài đặt VB6

 Cài đặt tài liệu MSDN

1.4Tìm kiếm trợ giúp khi sử dụng VB6

Visual Basic Help được gọi bằng cách chọn “Contents” từ menu

Help; khi đó Thư viện MSDN sẽ được chạy Tại đó có tất cả mọi chủ

đề cần cho lập trình với VB

Contetxt-Sensitive Help (trợ giúp ngữ cảnh) được gọi bằng nhấn F1

bất cứ tại thời điểm cần trợ giúp

Code Editor (Bộ soạn thảo mã lệnh) tự động cung cấp những thông

tin cần thiết khi mã lệnh được đưa vào

Sample Applications (Ví dụ mẫu) minh hoạ các tính năng của VB,

cách sử dụng chúng có trên đĩa CDROM MSDN tại thư mục \Disk 1\Samples

Microsoft Visual Basic Web site chứa thông tin cập nhật nhất về VB.

Ph¸t triÓn øng dông víi VB6

2 Phát triển một ứng dụng với Visual Basic

 Một số khái niệm cơ bản trong lập trình Windows

 Mô hình hướng sự kiện

 Môi trường phát triển tích hợp

 Các bước cơ bản để xây dựng một chương trình ứng dụng

 Tạo mới, mở, lưu trữ 1 project

2.1Một số khái niệm cơ bản trong lập trình Windows

VB được xây dựng như là môi trường giúp phát triển các ứng dụngcho MS Windows Lập trình với Windows gồm 3 khái niệm cơ sở :window (cửa sổ), event (sự kiện) và message (thông điệp)

Cửa sổ đơn giản là 1 khu vực hình chữ nhật Chúng ta đã biết nhiềuloại cửa sổ khác nhau: cửa sổ chương trình Explorer, cửa sổ 1 tài liệutrong chương trình Windword, 1 hộp thông báo Ngoài ra còn có nhiềuloại cửa sổ khác như: một nút lệnh, một hộp soạn thảo, nút tuỳ chọn,thanh thực đơn

Hệ điều hành MS Windows quản lý các cửa sổ qua số hiệu duy nhấtcủa mỗi cửa sổ (window handle hay hWnd) Hệ điều hành quản lý,theo dõi từng cửa sổ đó để nhận hay gửi các sự kiện Sự kiện có thể

là hành động của người sử dụng như nhấn chuột, ấn phím, hay phátsinh từ các điều khiển được lập trình, hay thậm chí là kết quả củanhững hành động của cửa sổ khác

Mỗi khi có 1 sự kiện xảy ra, nó gửi thông điệp tới cho hệ điều hành.HĐH xử lý thông điệp đó và truyền thông điệp đó tới tất cả các cửa sổ.Mỗi cửa sổ sẽ thực hiện hành động phù hợp của riêng mình để xử lýthông điệp

Xử lý với tất các kết hợp của cửa sổ, sự kiện, thông điệp rất phức tạp

VB giúp chúng ta tránh với việc xử lý chúng ở mức cơ sở và nhờ đógiúp chúng ta xây dựng ứng dụng cho MS Windows dễ dàng hơn

Ph¸t triÓn øng dông víi VB6

2.2Mô hình hướng sự kiện

Mô hình thủ tục truyền thống:

- Trình tự thực hiện được định trước

- Chương trình quyết định phần mã lệnh nào được chạy vàtheo thứ tự nào

Mô hình hướng sự kiện (event-driven model)

- Trình tự thực hiện không được định trước

- Những phần mã lệnh khác nhau được chạy để đáp ứngnhững sự kiện

- Mã lệnh được dịch cú pháp ngay khi được gõ vào

- Mã lệnh được biên dịch ngay khi được gõ vào

- Hồi âm lập tức cho lập trình viên

Ph¸t triÓn øng dông víi VB6

2.4Môi trường phát triển tích hợp

Sau khi khởi động, chúng ta sẽ làm việc trong môi trường phát triểntích hợp gồm: View\chọn các thanh công cụ

 Menu Bar: Hiển thị các lệnh khi làm việc với VB

 Context Menu: Chứa phím tắt tới các lệnh thường gọi gắn với đốitượng hiện đang làm việc Hãy kích chuột phải để làm xuất hiệnContext Menu

 Toolbars: Cho phép truy nhập nhanh tới các lệnh thường sử dụngtrong môi trường lập trình Hãy sử dụng View trên menu bar đểhiển thị/che dấu một toolbar

 Toolbox: là hộp công cụ chứa các điều khiển dùng trong khi thiết kế

1 form

 Project Explorer Window: Liệt kê form và module có trong dự án(project) xây dựng ứng dụng Ví dụ: Chương trình quản lý SinhViên: Form Nhập sinh viên, Form nhập môn học,

 Properties Window: cửa sổ thuộc tính liệt kê các thuộc tính củaform hay của điều khiển (control) được chọn

 Object Browser: Liệt kê các đối tượng (object) có trong dự án

 Form Designer: Cửa sổ để thiết kế giao diện cho ứng dụng

 Code Editor Window: Nơi cho phép soạn thảo lệnh của chươngtrình

 Form Layout Window: Cho phép điều chỉnh vị trí của form tươngứng trên màn hình máy tính

 Immediate, Locals, và Watch Windows: Những cửa sổ dùng để gỡrối khi chạy chương trình

* Giao diện SDI hay MDI

SDI (single document interface) và MDI (mutiple document interface) là

2 kiểu giao diện của môi trường phát triển tích hợp của VB Để chuyểnđổi giữa chúng sử dụng:

Tools | Options | Advanced ; chọnđánh dấu hay huỷ bỏ tại:

SDI Development Enviroment

Ph¸t triÓn øng dông víi VB6

Một chương trình viết bằng VB có 2 phần: Form và Code

2.5Các bước cơ bản xây dựng chương trình

 Tạo giao diện

 Đặt giá trị thuộc tính

 Viết mã lệnh

 Chạy và kiểm tra chương trình

Ph¸t triÓn øng dông víi VB6

2.6Xây dựng một chương trình ví dụ: Hello

box và 1 command button

- Chuyển con trỏ lên form tới vị trí muốn đặt control

- Nhấn và kéo chuột để điều chỉnh kích cỡ của control

- Thả chuột

Cách 2: Nhấn đúp vào đối tượng trên Toolbox khi đó đối tượng sẽđược đưa vào Form

Ph¸t triÓn øng dông víi VB6

 Thay đổi kích cỡ, di chuyển, khoá 1 control

- Để thay đổi kích cỡ: nhấn chọn control, đặt chuột tới góc(phải, dưới) và kéo chuột tới kích cỡ mong muốn

- Để thay đổi vị trí: kéo control tới vị trí bằng chuột, rồi thảchuột

- Để khoá cố định vị trí hoặc bỏ khoá: sử dụng chức năng

Format | Lock Controls

 Đặt giá trị thuộc tính cho control

Nhấn chọn control

Hiển thị cửa sổ thuộc tính: View \ Properties

Chọn thuộc tính cần đặt từ : Properites List

Nhập giá trị mới vào cột bên phải

Ghi chú:

Object box: Danh sách form và các control trênform

Sort tabs: Kiểu sắp xếp danh sách các thuộc tính:

theo bảng chữ cái (Alphabetic) hay theo phân loại

(Categorized)

Properties list: Danh sách các thuộc tính gắn vớiđối tượng được chọn (trên form hay từ object box)

Ph¸t triÓn øng dông víi VB6

 Viết mã lệnh

- Mở Code Editor bằng cách: Nhấn đúp lên controlhoặc chọn View Code từ cửa sổ Project Explorer.

Private Sub Command1_Click ()

Text1.Text = "Hello, world!"

Ph¸t triÓn øng dông víi VB6

2.7Làm việc với Project

Một project (dự án) trong Visual Basic thường bao gồm:

 Một file dự án quản lý tất các thành phần của chương trình

 Một file cho mỗi form (*.frm)

 Một file dạng nhị phân cho mỗi form chứa các thông tin về form

2.7.2 Tạo, mở, lưu trữ một project

Bằng cách sử dụng các lệnh sau:

New Project Đóng project hiện tại; Tạo 1 project mới

Open Project Đóng project hiện tại; Mở 1 project có sẵn

Save Project Lưu trữ, cập nhật file project, cũng như mọi file

thành phần của nó

Save Project As Lưu file project với tên mới được nhập vào

2.7.3 Đặt tuỳ chọn cho Project

Bằng cách sử dụng hội thoại Project Properties,

từ mục chọn Project Properties trên thực đơn

Project

Ph¸t triÓn øng dông víi VB6

Startup Object

Form đầu tiên mà Visual Basic sẽ gọi, hay thủ tục đặc biệt Sub Main( )

Project Help Context

ID

Mã ngữ cảnh (context ID)

Ngoài những tuỳ chọn trên, mỗi project còn có nhiều tuỳ chọn khácnữa

 Tab order (Thứ tự Tab)

 Dialog box (hộp hội thoại)

Quả bóng bay là 1 đối tượng Nó có các thuộc tính như các thuộc tính

trực quan: “độ cao”, “đường kính”, “màu sắc” Các thuộc tính khác như

thuộc tính mô tả trạng thái quả bóng (“căng tròn” hay chưa), hay cácthuộc tính khác như thời gian sản xuất Mọi quả bóng bay đều có đầy

đủ tập thuộc tính trên; nhưng với mỗi quả bóng, giá trị cụ thể cácthuộc tính đó là khác nhau

Quả bóng bay có sẵn các phương thức hay hành động mà nó có thểthực hiện Nó có phương thức: “bơm” (hành động bơm hơi vào quảbóng), “xì” (xì hơi chứa bên trong), “bay” (bay lên cao nếu được thảra)

Quả bóng bay cũng có sẵn cách trả lời cho những sự kiện bên ngoàinhất định Ví dụ: 1 quả bóng sẽ đáp ứng lại sự kiện bị châm thủngbằng cách xì hơi, hay sự kiện được thả ra bằng cách bay cao

Nếu lập trình 1 quả bóng, đoạn mã lệnh trong Visual Basic sẽ có dạngsau:

Balloon.Color = Red

Balloon.Diameter = 10

Balloon.Inflated = True

Chú ý cú pháp: đối tượng (Balloon) theo sau bởi thuộc tính (.Color)được gán giá trị (Red) Chúng ta có thể thay đổi thuộc tính 1 đối tượngbằng mã lệnh như trên khi chạy chương trình, hay từ cửa sổProperties khi thiết kế.

Phương thức của 1 quả bóng có thể được gọi như sau:

Chúng ta không thực sự có thể lập trình 1 quả bóng bay Nhưng thực

sự, chúng ta lập trình với form và control trong Visual Basic theo cáchtương tự

Form vµ Control

3.2Form

Đối tượng form là thành phần cơ sở của 1 chương trình viết bằng

Visual Basic, là cửa số giao diện với người dùng Form có thuộc tính, sự kiện, phương thức

Bước đầu tiên trong thiết kế form là đặt giá trị các thuộc tính Thuộc

tính có thể đặt giá trị tại thời điểm thiết kế (design time) bằng tay,

hay khi chạy chương trình (run time) bằng mã lệnh.

3.2.1 Đặt giá trị thuộc tính cho form

Form có nhiều thuộc tính qui định hình thức như: Caption,

Icon, MaxButton, MinButton, BorderStyle, Height, Width,Left, Top, WindowState,

Thuộc tính Name đặt tên cho form - đó là tên biến được sử dụng để

thao tác với form khi lập trình (ví dụ: frmEntry)

Chúng ta có thể tìm hiểu về từng thuộc tính bằng cách chọn thuộc tínhrồi nhấn F1 để hiển thị trợ giúp ngữ cảnh

3.2.2 Phương thức và sự kiện của form

Như mọi đối tượng, form thực hiện các phương thức và đáp ứng các

sự kiện

Sự kiện Resize được kích hoạt khi kích cỡ form bị thay đổi

Sự kiện Activate được kích hoạt khi form được gọi

Deactivate được gọi khi 1 form hay 1 ứng dụng khác đượcgọi

Để làm 1 form xuất hiện, sự dụng phương thức Show

Form vµ Control

3.3Command button

Command button (nút lệnh) cho phép người sử dụng nhấn vào để

thực hiện 1 hành động Khi người dùng nhấn vào nút lệnh, thủ tục sự

kiện Click được gọi Lập trình viên viết lệnh vào thủ tục sự kiện Click để thực hiện hành động mong muốn.

Có nhiều cách để chọn 1 command button:

 Nhấn chuột vào command button

 Dùng phím Tab chuyển tới command button, rồi ấn SPACEBAR

hay ENTER

 Nhấn <ALT+ chữ cái được gạch chân>

 Dùng mã lệnh thay đổi thuộc tính Value:

cmdClose.Value = True

 Gọi thủ tục sự kiện Click:

cmdClose_Click

 Nếu command button là command button mặc định trên form,

nhấn ENTER khi không có nút lệnh nào đang được chọn Lúcthiết kế, chúng ta đặt command button mặc định bằng cách thay

đổi giá trị thuộc tính Default thành True.

 Nếu command button là Cancel button mặc định trên form, nhấn

ESC Lúc thiết kế, chúng ta đặt Cancel button mặc định bằng

cách thay đổi giá trị thuộc tính Cancel mặc định thành True

Tất cả các cách trên khiến Visual Basic gọi thủ tục sự kiện Click

Label (nhãn) hiển thị văn bản mà người dùng không thể trực tiếp thayđổi Ta có thể sử dụng label để định danh các control không có thuộctính Caption, chẳng hạn text box và scroll bar Văn bản được hiển thị

trong một label được điều khiển bởi thuộc tính Caption, thuộc tính này

có thể được đặt khi thiết kế tại cửa sổ Properties hay khi chạy bằngcách gán trị cho nó trong mã chương trình

Mặc định, caption là phần duy nhất nhìn thấy được của label Ngoài

ra, các thuộc tính khác, như BackColor, BackStyle, ForeColor, và

Font, quy định hiển thị của label

Labels có 2 thuộc tính giúp văn bản trong nó phù hợp với kích cỡ của:

AutoSize and WordWrap.

Đặt AutoSize=True khiến nhãn tự thay đổi kích cỡ để vừa với nội dungtrong thuộc tính Caption

WordWrap khiến lable thay đổi kích cỡ theo chiều dọc để chứa hếtvăn bản

Form vµ Control

Chú ý: WordWrap chỉ có hiệu lực khi AutoSize cũng đã được đặt

là True.

3.5Text box

Text box (hộp soạn thảo) dùng để nhập dữ liệu từ người dùng hayhiển thị dữ liệu Tuy nhiên, không nên dùng Textbox để hiển thị dữ liệukhông được thay đổi bởi người dùng nếu như không đặt thuộc tính

Locked là True.

Văn bản thực sự hiển thị được lưu trong thuộc tính Text Chúng

ta có thể đặt văn bản vào textbox hay đọc nội dung qua thuộc tính

Text này.

Các thuộc tính MultiLine, ScrollBars và

WordWrap giúp hiển thị văn bản trong Textbox khi có nhiều dòng

Private Sub Form_Load ()

Text1.Text = "Here are two lines" _

& vbCrLf & "in a text box"

End Sub

Trong thủ tục trên, vbCrLf là hằng số khiến chuỗi chia thành 2dòng

Chú ý: để WordWrap có hiệu lực, Multiple cũng cần có hiệu lực

Các thuộc tính SelStart, SelLength và SelText giúp điềukhiển việc lựa chọn 1 phần văn bản hộp textbox

Form vµ Control

3.6Check box

Check box (hộp đánh dấu) được dùng để đưa ra lựa chọn đúng/sai,có/không cho người sử dụng

3.6.1 Chương trình ví dụ về Check box

Giao diện chương trình gồm text box, label, command button, và 2 check box

Form vµ Control

Danh sách đối tượng và thuộc tính đặt như sau:

Caption

frmCheckCheck Box Example

Text

txtDisplaySome sample textCheck box 1 Name

Caption

chkBold

&BoldCheck box 2 Name

Caption

chkItalic

&ItalicCommand button Name

Caption

cmdClose

&Close

Mã lệnh các thủ tục sự kiện:

Private Sub chkBold_Click ()

If ChkBold.Value = vbChecked Then ' If checked.

Private Sub chkItalic_Click ()

If ChkItalic.Value = vbChecked Then ' If checked.

Private Sub CmdClose_Click()

End

End Sub

3.7Option Button và nhóm Option Button

Option button (nút tuỳ chọn) được dùng theo nhóm được cho phépngười dùng chọn 1 trong số nhiều lựa chọn

3.7.1 Tạo nhóm Option Button

Tất các option button được đặt trực tiếp lên form tạo thành 1 nhóm.Nếu muốn tạo thêm các nhóm, những option button thuộc nhóm mớiphải được cùng đặt trong 1 frame box hay picture box

Người dùng chỉ có thể chọn 1 tuỳ chọn trong mỗi nhóm

Form vµ Control

Nhóm các control trong 1 frame

1 Chọn frame control trên toolbox và vẽ lên form

2 Chọn option button control trên toolbox vẽ vào trong frame

3 Làm lại bước 2 cho mỗi option button cần đặt trong frame

Nếu chúng ta đã có sẵn các control muốn nhóm gộp vào trong 1frame, hãy chọn các control đó rồi cắt và dán chúng vào trong framehay picture control

Đối tượng chứa các control

Tuy mỗi control và 1 đối tượng độc lập, quan hệ cha-con tồn tại giữaform và control Ví dụ: các option button được chứa trong 1 frame, vàframe này được chứa trong 1 form

Thực sự, mỗi khi vẽ 1 control lên form, mỗi control thường chứa 1thuộc tính Parent chỉ tới form mà control được đặt trên

Các thuộc tính Left và Top chẳng hạn sẽ xác định vị trí tương đối củacontrol trong form cha

3.7.2 Chương trình ví dụ về Options

Xây dựng chương trình với giao diện:

Bảng các đối tượng và thuộc tính:

Caption

LblDisplay(Empty)Command button Name

Caption

CmdClose

&CloseOption button 1 Name

Caption

opt486

&486Option button 2 Name

Caption Value

opt586

&Pentium True

Option button 3 Name

Caption

opt686P&entium Pro

Caption

fraSystem

&Operating SystemOption button 4 Name

Caption

optWin95Windows 95Option button 5 Name

Caption Value

optWinNTWindows NT True

lblDisplay.Caption = "You selected a " & _

strComputer & " running " & strSystem

End Sub

Form vµ Control

3.8List box và Combo box

Listbox (hộp danh sách) và combo box (hộp kéo thả) sử dụng để liệt

kê các lựa chọn cho người dùng

Listbox và combox, khác với text box, chứa nhiều giá trị Hai control này có sẵn các phương thức

để thêm, bớt, lấy giá trị từ chúng Đoạn lệnh sau thêm 3 giá trị và 1 listbox:

lstCity.AddItem "Paris"

lstCity.AddItem "New York"

lstCity.AddItem "San Francisco"