Tài liệu về Linux

Tài liệu tổng quan về Linux

mục lục

Bài

Trang

Bài 2 : Tại Sao Phải Sử Dụng Linux 7

Bài 3 : Lịch Sử Phát Triển Của Linux Và Phân Phối Đến Ngày

Nay

8

Bài 4 : Kiến Trúc Của Một Hệ Điều Hành Linux 10 Bài 5 : Các Bản Phát Hành Của Linux 12 Bài 6 : Lợi Ích Của Khi Sử Dụng Linux 13

Bài 8 : Khía Cạnh Thương Mại Của Linux 19 Bài 9 : Ai Nắm Quyền Sở Hữu Linux 20

Lời nói đầuCó thể nói Linux là hệ điều hành UNIX cho máy tính để bàn Mã nguồn và các phần mền miễn phí giúp Linux trở thành một trong nhiều hệ điều hành chạy trên PC đang phát triển Nếu như phải xét đến chi phí cho việc mua bản quyền phần mềm cho đúng với pháp luận hiện hành tại việt nam cũng như trên trương quốc tế, thì ta có thể trông đợi ở Linux và các ứng dụng của nó như một cách cứu việc giảm giá thành sản phẩm Trong giáo trình này chúng ta không có tham vọng “đi sâu đi xa” mà chúng ta chỉ tìm hiểu sơ bộ nhất về Linux từ đó để chúng ta có thể đưa ra quyết định đúng đắn là có nên sử dụng Linux hay không ?

BAI 1 LINUX LÀ GÌ

Muốn tìm hiểu Linux trước tiên bạn phải trả lời được câu hỏi

“UNIX la gì? “ Linux là một dự án mục đích ban đầu là tạo ra mộtphiên bản unix có thể chạy được trên những máy tính có chíp Intelnhững máy này thường được gọi nôm na là máy vi tính tương thíchvới PC của IBM

có thể nói unix là hệ điều hành phổ biến nhất và linh hoạtnhất hiên nay cho các chạm máy chỉ đầu tiên (high-end) Trong đềtài này sẽ giải thích tại sao bạn chọn một bản Linux giống nhu Unixthay vì chọn trong những hệ điều hành chạy trên nền Intel như MS-DOS, Windowns 95/98, Windowns NT, hoặc OS/2

Linux là một hệ điều hành cho nhiều nền máy tính khác nhaunhưng trước tiên là cho PC nền Intel Hệ điều hành có hàng trămnhà lập trình trình rải rác trên tham gia thiết kế và xây dựng, vớimục tiêu là tạo ra một bản nhái (clone) UNIX hoàn toàn không lệphụ thuộc vào phần mền nào có đăng ký tác quyền nào, và cả thếgiới đều có thể sử dụng thoải mái

Thực ra từ khởi thủy, Linux là thú tiêu khiển của LinusTorvalds, lúc bấy giờ là sinh viên Đại học Henlsinki tại Phần Lan.Tovalds, muốn tào ra một phiên bản thay thế cho hệ điề hành Minixvốn là một hệ thống như UNIX để chạy các PC nền Intel

Về cơ bản Linux là một clone UNIX, nghĩa là với Linux bạn sẽcó được nhiều thuận lợi của UNIX Tính đa nhiệm thực ( preemptive

multitasking ) của Linux giúp chương trình của bạn chạy được nhiềuchương trình cùng lúc, và mỗi chương trình như thế có thể tự chạyliên tục Một số hệ khác, chẳng hạn như Windown 3.1 cũng cho phépbạn chạy nhiều chương trình, song khi bạn chuyển từ chương trìnhmột sang chương trình hai thì chương trình một sẽ ngừng chạy.Windown 95 và Windowns NT gần với Linux hơn vì cho phép chạy

đa nhiệm thực Với Linux, bạn có thể cùng lúc thực hiện một sốchương trình như sau: chuyển tập tin, in hồ sơ, sao chép đĩa mềm,sửdụng CD-ROM, và chơi trò chơi

Linux là hệ điều hành hoàn toàn multiuser ( đa người dùng),nghĩa là nhiều người có thể cùng đăng nhập và cùng lúc sử dụng hệthống Mặc dù ưu điểm này không mấy nổi bật đối với một máy PC

ở nhà, song nếu trong các công ty hoặc trường đại học, nhiều ngườicùng lúc có thể sử dùng chung tài nguyên, từ đó giảm chi phí đầu tưcho máy móc Ngay cả khi ở gia đình, bạn cũng có thể vào hệ thốngnhiều account khác nhau qua các đầu cuối ảo (virtual terminal ).Cũng từ môi trường gia đình, bạn có thể tự tổ chức dịch vụ mạngriêng của mình bằng cách sử dụng Linux và nhiều modem

Linux cung cấp cho bạn đọc một cơ hội học tập mà hiện naychưa có hệ điều hành so sánh được Có linux, bạn có một hệ điềuhành đầy đủ bao gồm cả mã nguồn Trong khi đó các hệ điều hànhthương mại khác không bao giờ tiết lộ mã nguồn

Cuối cùng Linux mang cho bạn bầu không khí hỗn mang củacuộc cách mạng PC trước kia Vào khoảng thập niên 1970, máyđiện toán là một sân chơi riêng của các tổ chức lớn, chẳng hạn nhưchính quyền, doanh nghiệp lớn, và trường đại học Người bìnhthường không có cơ hội sử dụng những kỳ diệu ấy của khoa học.Song với sự xuất hiện của bộ vi sử lý và những máy tính cá nhânđầu tiên, mọi việc đã thay đổi Thoạt tiên PC là đất dụng võ củagiới hacker, các tay chuyên môn về vi tính Họ thâm nhập những hệthống PC sơ khai vì các hệ này không làm được gì nhiều nếu tính ởgóc độ năng suất Nhưng với kinh nghiệm tích luỹ dần dần theo năm

tháng, các hacker lại trở thành những nhà doanh nghiệp, và cùng lúcvới khả năng ngày càng cao của máy móc PC trở thành phổ biến.

Ngày nay lại có cuộc cách mạng ở lĩnh vực phần mền hệthống, nghĩa là hệ điều hành Linux đại diện cho hành động ly khaimột hệ thống các tổ chức to lớn kiểm soát, một hệ thống nhân danhthị phần để làm sơ cứng óc sáng tạo và mọi cải biến

BÀI 2 TẠI SAO SỬ DỤNG LINUX ?

Bạn đến với linux vì đây là một trong những hệ điều hànhmiễn phí hiện nay, có khả năng đa chương đa nhiệm cùng lúc chonhiều người sử dụng trên các nền phần cứng tương thích với PC củaIBM So với những hệ điều hành khác mang nặng tính thương mại,Linux giúp bạn tránh được những ràng buộc như thỉnh thoảng lạiphải nâng cấp, và mỗi lần như thế lại phải nâng cấp những ứngdụng và trả nhiều khoản tiền quá đáng Nhiều ứng dụng cho Linuxđược ứng dụng miễn phí trên Internet cũng như mã nguồn mở củaLinux từ đó bạn có thể lấy mã nguồn về, sau đó chỉnh sửa và mởrộng hệ điều hành theo nhu cầu riêng của bạn, một việc mà bạnkhông thể nào thực hiện được với những hệ như Windows, NT,Windows95…

Tuy nhiên, việc được độc lập với những công ty thương mạicũng là một thế yếu của Linux bởi không một công ty thương mạiriêng rẽ nào nhận trợ giúp Linux, do đó bạn không thể gọi điện đểhọ đến giúp đỡ Tuy thế, với sự phát triển của Internet, các tổ chứchỗ trợ người dùng Linux đã tạo nên vô số các site, các forum đểhướng dẫn bạn mọi vấn đề về Linux

Ngoài ra Linux có thể không chạy tốt với một số phần cứng.Việc hỏng hóc và xoá mất tập tin dữ liệu trên hệ của bạn có thể xảy

ra bởi vì Linux luôn thay đổi và chưa qua quá trình thử nghiệm khắtkhe nào trước khi được tung ra.

Linux không phải là món đồ chơi mà là một hệ thống đượcthiết kế nhằm đem đến cho người sử dụng cảm giác cùng tham giavào một dự án mới, cũng tựa như hồi thời kỳ cách mạng PC Tuynhiên Linux tương đối ổn định trên nhiều hệ thống và giới thiệu chobạn một cơ may không quá tốn kém để học và sử dụng một trongnhững hệ điều hành được nhiều người sử dụng nhất trên thế giớihiện nay: UNIX, và nhiều công ty bán CD-ROM và hãng sản xuấtphần mền, chẳng hạn như Red Hat và Caldera hiện đang ủng hộ hệđiều hành Linux Cả IBM, anh cả xanh (big blue), đến nay cũng đầu

tư xây dựng các máy tính, chip hỗ trợ Linux Ngoài ra chúng ta còncó thêm nhiều phiên bản phần mền Linux khác nhau của các công

ty khác nhau như TurboLinux,SuSE Linux ,…

Linux là một khả năng thay thế cho các hệ thống UNIX khácvà có thể thay thế các hệ điều hành đôi khi đắt tiền ấy Ví dụ tại sởlàm, nếu bạn có lập trình trên UNIX thì về nhà bạn có khuynhhướng sử dụng một hệ nào đó giống UNIX Nếu bạn là một quản trịviên UNIX ở cơ sở làm việc, thì ngay tại nhà bạn có thể sử dụngLinux để thực hiện một số công việc

Linux cũng giúp bạn dễ dàng truy cập Internet và những gìcòn lại của xa lộ thông tin

Một vấn đề tế nhị làm cho Linux dễ đến với người dùng làLinux mã nguồn cho mọi người Chính điều này làm cho một số quốcgia dầu tư nghiên cứu Linux để không lệ thuộc vào phần mền cósẵn (như Windows) Họ cho rằng mặc dù Windows rất dể sử dụngnhưng không thể bảo đảm bên dưới hệ điều hành kín này, các thôngtin cá nhân hay quốc gia của họ có bị thu tóm về một tổ chức haymột quốc gia nào khác hay không Ta có thể thấy Trung Quốc hiệnnay đang phát triển hệ điều hành Hồng Kỳ từ kernel của Linux đểcó thể dần thay thế Windows, cũng tương tự như một loại chip mới

Hồng Tâm để thay thế Intel ( chúng ta không biết khi nào họ nghiêncứu xong?).

Tại Việt Nam, việc nghiên cứu để xây dựng một hệ điều hànhViệt Nam đã thu được một số thành công nhất định Như chún ta đãbiết đến Linuxvn và CMC Redhat Linux phiên bản tiếng việt

BÀI 3 LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA LINUX VÀ CÁC PHÂN PHỐI NGÀY

Năm 1991, Linus Torvalds, sinh viên trường đại học tổng hợpHelsinki Phần lan bắt đầu xem xét Minix, một phiên bản của UNIXlàm ra với mục đích nghiên cứu cách tạo ra một hệ điều hành UNIXchạy trên PC với bội vi sử lý Intel 80386

Ngày 25/8/1991, Linus cho ra version 0.01 và thông báo trêncomp.os.minix về dự định của mình về Linux

1/1992, Linus cho ra version với shell và trình biên dịch C.Linux không cần minix nữa để phiên dịch lại hệ điều hành của mình,Linus đã đặt tên hệ điều hành của mình la Linux

1994, phiên bản chính thức 1.0 được phát hành

Linux là một hệ điều hành dạng UNIX chạy trên máy PC vớibộ điều khiển trung tâm (CPU) Intel 80386 trở lên, hay các bộ vi sửlý trung tâm tương thích AMD, Cyrix Linux ngày nay có thể chạytrên máy Macintosh hoặc SUN Space Linux thoả mãn chuẩnPOSIX.1

Linux được viết toàn bộ từ con số không, tức là không sử dụngmột dòng lệnh nào của UNIX, tuy nhiên hoặt động của Linux hoàntoàn dựa trên nguyên tắc điều hành UNIX Vì vậy một người nắmđược Linux sẽ nắm được UNIX Chú ý rằng giữa các UNIX sự khácnhau cũng không kém gì giữa UNIX và Linux

Linux là hệ điều hành phát hành miễn phí, phát triển trênmạng Internet, tựa UNIX và được sử dụng trên máy tính cá nhân.Linux đã phát triển nhanh chóng và trở lên phổ biến trong thời gianngắn Nó nhanh chóng được nhiều người sử dụng vì một trong nhữnglý do không phải trả tiền bản quyền Mọi người có thể dễ dàngdownload từ Internet hay mua tại các hiệu bán CD.

Linux là hệ diều hành có hệnăng cao, trong tất cả các máy tínhcó cấu hình cao nhất hay thấp nhất Hệ điều hành này hỗ trợ cácmáy tính sử dụng 32 cũng như 64 bit và rất nhiều phần mền khácnhau

Quá trình phát triển Linux được tăng tốc qua sự phát triểnchương trình GNU Đó là một chương trình phát triển các UNIX cókhả năng chạy trên nhiều nền tảng khác nhau Đến cuối năm 2001phiên bản mới nhất của Linux kernel là 2.4.2-2 có khả năng điềukhiển các máy đa bộ vi sử lý và rẩ nhiều các tính năng khác

BÀI 4 KIẾN TRÚC CỦA HỆ ĐIỀU HÀNH LINUX

1/ Hạt Nhân

Là trung tâm của điều khiển của hệ điều hành Linux, chứa cácmã điều khiển hoạt động toàn bộ hệ thống Hạt nhân được pháttriển không ngừng, thường có hai phiên bản mới nhất, một phiên bảndạng phát triển mới nhất và một bản ổn định nhất Kerner được thiếtkế theo dạng modul, do vậy kích thước thật của kernel rất nhỏ.Chúng chỉ tải những bộ phận cần thiết lên bộ nhớ, các bộ phận khácsẽ được tải lên nếu cần thiết Nhờ vậy so với hệ điều hành khácLinux không sử dụng lãng phí bộ nhớ nhờ không tải mọi thứ lên màkhông cần quan tâm nó có sử dụng hay không

Kernel được xem là trái tim của hệ điều hành Linux, ban đầuphát triển cho các CPU Intel 80386 điểm mạnh của loại CPU này làkhả năng quản lý bộ nhớ Kernel của Linux có thể truy xuất tới toànbộ tính năng phần cứng của máy Yêu cầu của các trương trình cầnrất nhiều bộ nhớ, trong khi bộ nhớ hệ thống rất ít bộ nhớ, hệ điềuhành sử dụng không gian đã hoán đổi để lưu các trữ các dữ liệu xử

lý của trương trình Swap space cho phép ghi các trang bộ nhớ xuấtcác vị trí giành sẵn trong đĩa coi nó như là phần mở rộng của vùngnhớ chính Bên cạnh sử dụng swap space, Linux còn hỗ trợ nhữngđặc tính sau:

° bảo vệ vùng nhớ giữa các tiến trình, điều này không chophép một tiến trình làm tắt toàn bộ hệ thống

° chỉ tải các chương trình khi cần thiết

2.shell

Shell cung cấp tập lệnh cho người dùng thao tác với kernel đểthực hiện công việc Shell đọc các lệnh từ người dùng và sử lý.Ngoài ra shell cung cấp một số đặc tính khác như chuyển hướng xuấtnhập, ngôn ngữ lệnh để tạo các tập tin tương tự tập tin bat trongDOS

Có nhiều loại shell được sử dụng trong Linux Điểm quan trọngđể phân biệt các shell với nhau là bộ lệnh của shell Ví dụ, C shellthì sử dụng các lệnh tương tự ngôn ngữ C, Bourne shell thì dùng cácngôn ngữ lệnh khác

Shell sử dụng chính trong Linux là GNU Bourne Again Shell.Shell này là shell phát triển từ Bourne shell, là shell dùng chínhtrong hệ thống UNIX với nhiều tính năng mới như : điều khiển cáctiến trình, các lệnh history, tên tập tin dài…

3 Các Tiện Ích

Các tiện ích được người dùng thường xuyên sử dụng Nó đượcdùng cho nhiều thứ như thao tác tập tin, đĩa nén, sao lưu tập tin…tiệních trong Linux có thể là các lệnh thao tác hay trương trình giaodiện đồ họa Hầu hết các tiện ích trong Linux là sản phẩm củachương trình GNU Linux có sẵn rất nhiều tiện ích như chương trìnhbiên dịch, trình gỡ lỗi, soạn văn bản… tiện ích có thể được sử dụng

bởi người dùng hoặc hệ thống, một số tiện ích được xem là chuẩntrong hệ thống Linux như passwd, ls, ps, vi…

4 Các Trương Trình Ưùng Dụng

Khác với các tiện ích, các ứng dụng như trong chương trình word, hệ thống quản trị cơ sở giữ liệu… là các chương trình có độ phức tạp lớn và được các nhà sản xuất viết ra

BÀI 5 CÁC BẢN PHÁT HÀNH CỦA LINUX

Linux được phát hành bởi nhiều tổ chức khác nhau, mỗi tổchức như thể đều có một bộ chương trình kèm theo nhóm tập tinnòng cốt của Linux Mỗi bản phát hành Linux của các CD-ROMđều dựa trên một phiên bản nòng cốt (kernel) nào đó Ví dụ nhưRedHat 6.2 dựa vào kernel 2.2.4 Với Red Hat, các kernel Linuxđược chứa trong hệ thống Red Hat Package Management (RPMS) vàđược cài đặt như là một phần của hệ thống này Open Linux củaCasldera cũng như thế vì căc cứ trên bản phát hành Red Hat

Bản phát hành HOWTO cũng cung cấp một danh sách chi tiếtcủa các bản Linux

BÀI 6 LỢI ÍCH CỦA LINUX

Sử dụng Linux bạn sẽ có nhiều lợi điểm Trong số những hệđiều hành thông dụng nhất hiện nay, Linux là hệ điều hành miễn phíđược nhiều người sử dụng nhất hiện nay Với PC IBM, Linux cũngcung cấp một hệ thống đầy đủ chức năng multitasking và multiuserlập sẵn tận dụng được sức mạnh sử lý của máy 386 cao hơn

Đến với bạn, bản thân Linux cũng có sẵn toàn bộ nghi thứcmạng TCP/IP, giúp bạn dễ dàng kết nối Internet và gủi thư điện tử.Linux cũng có Xfree86, một giao diện đồ hoạ GUI đầy đủ, căn cứtrên hệ X Windows Xfree86 là một ứng dụng của X Windows có thểphát hành miễn phí chung với Linux Xfree86 cung cấp cho bạn cácyếu tố GUI phổ biến ở một số nền GUI thương mại khác, chẳng hạnnhư Windows hoặc OS/2

Hiện nay những thứ kể trên đều có sẵn cho Linux vì cơ bảnkhông mất tiền mua Có chăng bạn chỉ mất chi phí cho việc tải từInternet xuống hoặc trả cước phí bưa điện.

6.1 khả năng thích ứng của các hệ mở

khả năng thích ứng của hệ điều hành giúp bạn chuyển nó từmột nền này sang nền khác mà vẫn hoạt động tốt UNIX là hệ điềuhành có tính tương thích cao Trước kia UNIX chỉ hoạt động trên mộtnền duy nhất, đó là máy điện toán mini DEC PDP-7 hiện nay UNIXcó khả năng chạy bất cứ trên nền nào, từ máy tính xách tay cho đếnloại máy tính lớn dạng mainframe

Nhờ thích ứng này, các máy tính điện toán chạy Linux trênnền khác nhau có thể liên lạc với nhau một cách chính xác và hữuhiệu với các nền khác Những hệ này có thể hoạt động mà khôngcần bổ xung thêm bất cứ giao diện thương mại đắt tiền nào, màthông thường bạn phải móc tiền túi ra mua sau khi mua những hệđiều hành khác

6.2 Ưùng Dụng

Hiện nay Linux có hàng ngàn ứng dụng, bao gồm các chươngtrình bảng biểu, cơ sở dữ liệu, sử lý văn bản, phát triển ứng dụng,viết bằnng nhiều ngôn ngữ điện toán, chưa kể những phần mền viễnthông trọn gói, ngoài ra Linux cũng có hàng loạt các trò chơi giai trítrên nền văn bản hoặc đồ hoạ

6 3 lợi ích cho giới chuyên nghiệp điện toán.

Đến với Linux, giới chuyên nghiệp sẽ có một loại công cụ pháttriển chương trình, bao gồn các bộ phiên dịch cho nhiều ngôn ngữlập trình, chẳng hạn như C, C++, Pascal… nếu bạn không thích sửdụng những ngôn ngữ vừa kể, Linux sẵn sàn cung cấp cho bạn nhiềudụng cụ như Flex và Bison để bạn xây dựng ngôn ngữ điện toán