Xuan Quynh

Có thể nói con sóng tình của nhà thơ dường như không thể dừng lại được nữa nó cũng không kịp chờ sóng nói dùm mà cứ tự mình bộc lộ tràn trề mãnh liệt “Lòng em…thức” Em nhớ anh_ Xuân Quỳn

Khổ 5,6: Nỗi nhớ của tình yêu

Sóng là sự sống, trái tim của biển thì nỗi nhớ chính là sức sống của tình yêu Xuân Quỳnh đã nói về cái điều muôn thuở ấy bằng những vần thơ rất sôi nổi, nồng nàn nhưng cũng vô cùng cảm động “Con sóng…còn thức”

Khổ 5: Lại một lần nữa Xuân Quỳnh đứng trước biển để suy tư về sóng, về tình yêu, nói về em.

Hình tượng sóng được lặp đi lặp lại nhiều lần cùng với những cặp sóng tương ứng đối lập nhau: sóng “trên” sóng “dưới” ngày đem, anh em -> Trước hết là tạo nên âm điệu dồn dập dàn trải khi trầm khi bổng vừa mở ra được không gian vừa sâu vừa rồng vừa diễn tả được tình cảm dào dạt, mãnh liệt, nồng nàn của lòng người

Xuân Quỳnh một lần nữa đã khám phá ra một điều giản dị nhưng nó là chân lí, qui luật Bất luận là con sóng nào dù chìm dưới đáy đai dương hay nổi trên mặt biển, dù là sóng ngày hay sóng đêm, con sóng nào cũng vỗ bờ nên vì thế mà lòng biển hằng bao giờ vui yên Với trái tim luôn khao khát tình yêu nên Xuân Quỳnh đã lí giải nó một cách rất hồn nhiên rằng sóng vỗ bờ

là vì nó nhớ bờ, và có lẽ vì nó nhớ bờ nên ngày đêm không ngủ được, không nguôi yên Với nghệ thuật nhân hóa Xuân Quỳnh đã thổi vào sóng tâm trạng của những người đang yêu nên con sóng cũng ào ạt như người đang yêu vậy Nói cách khác sóng là hóa thân của cái tôi trữ tình Xuân Quỳnh

Đây là một khổ thơ có kết cấu rất độc đáo, cả bài thơ mỗi khổ chỉ có bốn câu nhưng riêng khổ thơ nói về nỗi nhớ của tình yêu thì được kéo dài liên tục sáu câu Hai câu cuối đột ngột bị đẩy lên trong khi thơ không phải là không có dụng ý Có thể nói con sóng tình của nhà thơ dường như không thể dừng lại được nữa nó cũng không kịp chờ sóng nói dùm mà cứ tự mình bộc lộ tràn trề mãnh liệt “Lòng em…thức”

Em nhớ anh_ Xuân Quỳnh bộc bạch, nhớ đến kiệt cùng trời đất -> “Em nhớ anh” là một cách bộc lộ rất chân thành, rất nồng nàn, mãnh liệt, sôi nổi, đầy say mê, chị nói nỗi nhớ của tình yêu một cách rất mạnh bạo_ cái mạnh bạo chỉ có được ở trái tim yêu hết mình, dường như chị yêu bằng tất cả con tim, tấm lòng mình

Tình yêu của người con gái rõ ràng là còn mãnh liệt hơn cả sóng và đương nhiên nỗi nhớ ấy cũng nồng nàn hơn, da diết hơn, nhớ ngày nhớ đêm, lúc thức cũng như lúc ngủ thậm chí ngay

cả trong giấc mơ cũng thao thức vì nhớ và càng trong mơ thì nỗi nhớ cứ thường trực, canh cánh, không lúc nào chịu yên Hai chữ “còn thức” có nghĩa là bất luận lúc nào cũng thấy anh, cũng nhớ anh và còn là sự trăn trở, sự day dứt của nỗi nhớ tình yêu -> Trong mơ vẫn còn thức

để nhớ là một điều nghịch lí nhưng nó lại rất hợp lí để diễn tả tâm trạng của người đang yêu, nỗi nhớ trong tình yêu luôn luôn thường trực Không chỉ tồn tại lúc người ta thức mà còn len lỏi, thấm sâu cả vào trong giấc mơ, đi sâu vào trong tiềm thức của con người Nỗi nhớ chế ngự cả thời gian và không gian với Xuân Quỳnh nỗi nhớ mới là sự vĩnh cửu

Bình: Cách bộc lộ nỗi nhớ của Xuân Quỳnh là cách bộc lộ rất chân thành, mạnh mẽ, nồng nàn, mới mẻ, đầy say mê nó khác với cách nói bóng bẩy trong ca dao cân ca Cũng là nỗi nhớ nhưng “Nhớ ai ra ngẩng vào ngơ Nhớ ai ai nhớ bây giờ nhớ ai?” Cách nói này rất trẻ trung, hiện đại, không chỉ mới trong thơ ca mà cả trong cuộc đời

Khổ 6: Khi người ta nhớ thì người ta sẽ hướng về nhau và nhớ nhiều chắc chắn sẽ làm nên sự

thủy chung Nếu như con sóng nào cũng vỗ bờ thì lòng người con gái cũng như thế “Dẫu… phương”

+ Điệp từ “dẫu” mở đầu cho khồ thơ như một sự khẳng định rất mạnh mẽ, quyết liệt, dữ dội nhưng cũng rất đằm thắm, tha thiết

+ Từ “dẫu” đứng ở đầu câu khiến cho câu thơ giống như một lời thề thủy chung son sắc

Hình ảnh thơ quen thuộc nhưng trái chiều nhau, đó là “xuôi”_”ngược” kết hợp với hai hình ảnh đối nghịch nhau “Nam_Bắc” không chỉ gợi lên được cái nhọc nhằn vất vả, biết bao gian nan thử thách của cuộc đời mà còn gợi được sư xa cách nghìn trùng cả về không gian và thời gian Như vậy, người phụ nữ khi yêu không hề đơn giản, Xuân Quỳnh cũng thế, khi yêu chị vẫn linh cảm được những khó khăn vất vả, những thử thách của tình yêu nhưng chị không hề nao lòng,

sợ hãi, ước nguyện thủy chung vẫn cháy bỏng, đúng thế, bất luận như thế nào dù cuộc đời có đổi thay, cuộc sống có đầy dãy những khó khăn thử thách, tình yêu dẫu có xa cách nghìn trùng thì chị vẫn thủy chung trọn vẹn, vẫn hướng về một phương duy nhất_đó là “phương anh”_là một phương không có thật, đó là phương của tâm trạng, của tình yêu và nỗi nhớ, vô cùng huyền ảo và diệu kỳ, tuy có phi lí không thật nhưng nó đã khẳng định được tấm lòng thủy chung son sắc của con gái đang yêu, một tình yêu không hề mệt mỏi, không hề vị nghĩ, đầy sự sẻ chia

và hi sinh, đó chính là vẻ đẹp của người phụ nữ phương Đông_mạnh mẽ, chủ động, nhớ rạo rực, không che giấu nhưng thủy chung trọn vẹn

Khổ 7,8:

Khổ 7: Xuân Quỳnh đến với tình yêu bằng một niềm tin rất mãnh liệt, to lớn xuất phát từ chính mình, tin ở con người, tin ở quy luật tự nhiên, cái triết lí của Xuân Quỳnh là triết lí của trái tim dạt dào yêu thương nên chị muốn tìm thêm và lí lẽ, chứng cớ, cơ sở để củng cố lòng tin ở chính mình vào tinh yêu “Ở ngoài…cách trở”

Đứng trước biển, Xuân Quỳnh đã phát hiện được ở ngòai kia đại dương…tới bờ…nghệ thuật tăng tiến từ một tới 100, 1000 con sóng nơi biển cả kết hợp với câu khẳng định “Con…bờ” là để khẳng định quy luật tất yếu của tự nhiên: dù muôn vời cách trở thì con sóng nào cũng về được tới bờ

Hai chữ “cách trở” đã mở ra hàng vạn những thứ thách khiến cho con sóng không thể vào bờ

đó là sóng xô bão dạt, mưa to gió lớn

Hai chữ “muôn vời” chẳng những là sự vô tận mà còn nối tiếp nhau bởi những cách trở, bởi những gian nan tình yêu cũng thế, để đến được bến bờ hạnh phúc cũng phải trải qua hàng trăm ngàn cách trở: tuổi tác, phong tục tập quán, là cha mẹ, nhưng với Xuân Quỳnh thì không

có trở ngại nào có thể ngăn cản nỗi, em cũng sẽ vượt qua tất cả để đến với anh, với tình yêu, với một phương duy nhất Nếu như con sóng vỗ bờ thì tình yêu phải đi đến đích cuối cùng đó là hôn nhân, là hạnh phúc Dù sóng hay tình yêu cũng đồng đều đồng nhất một điểm đến đó đi đến hạnh phúc

Khổ 8: Xuân Quỳnh đến với tình yêu bằng niềm tin nhưng khi đứng trước biển cả, trước quy

luật vĩnh cửu của tự nhiên thì con người ta thường cảm thấy mình rất nhỏ bé và nhận ra được

sự ngắn ngủi của cuộc đời Có lẽ vì thế mà giọng thơ trùng lại, thấm đẫm những suy tư, ám ảnh về thời gian, cuộc đời, con người “Cuộc…về xa”

Tuy không có sự bộc lộ rõ rệt, trực tiếp thành lời nhưng thấp thoáng đằng sau câu thơ là sự lo

âu rất phụ nữ:

+ Cuộc đời này còn có lắm vất vả, lắm đổi thay

+ Năm tháng vô thủy vô chung cứ thế đi qua

+ Thiên nhiên thì vĩnh hằng, đời người thì hạn hep

 Câu thơ thấm thía nhưng nỗi buồn, con người chẳng thể sống mãi

Cụm từ “tuy”… “vẫn” rồi lại “dẫu”…”vẫn” chính là niềm tin, tin ở tình yêu, tin ở mình giống như chòm mây kia sẽ nhẫn nại, đi qua biển lớn của cuộc đời “ Mây vẫn bay về xa”, tình yêu sẽ đến bến bờ hạnh phúc, niềm tin nuôi lớn khát vọng

Khổ 9: Khát vọng hạnh phúc

“Làm…tan ra?” Câu hỏi khiến cho cả khổ thơ trở thành nỗi niềm băn khoăn trăn trở, day dứt, còn diễn tả được cả ước vọng cháy bỏng tha thiết của người phụ nữ về hạnh phúc, tình yêu Câu hỏi “làm sao” khiến cho thất vọng yêu thương được đẩy lên đến tột đỉnh, Xuân Quỳnh muốn được hóa thân vào sóng, như thế vẫn chưa đủ dịu còn muốn được tan ra thành từng hàng trăm hàng ngàn con sóng để có thể hiện diện mọi nơi, Khắp mọi chỗ ai chiếm trọn được biển lớn tình yêu để những con sóng đó cứ thế kéo vào bờ một cách trùng trùng điệp điệp để ngàn năm còn vỗ Hơn nữa, muốn trở thành hàng trăm hàng ngàn con sóng, đó cũng là cách duy nhất để dân hiến trọn vẹn, biết mình cho tình yêu và hạnh phúc

Tham khảo: Tình yêu của Xuân Quỳnh thực chất cũng là một sự chiếm hữu bởi chị cảm nhận nếu mình chỉ là một con sóng thì dù sóng có cao đến đâu, có lớn đến đâu cũng chỉ xuất hiện ở một nơi nhỏ bé của đại dương mênh mông để rồi khi vỗ bờ thì mình cũng tan biến đi, điều đó

có nghĩa là sự tồn tại của tình yêu quá ngắn ngủi Vì thế giọng thơ của nữ sĩ trở nên tha thiết, đầy khát khao Biển lớn tình yêu là một ẩn dụ ngợi ca sự bất diệt của tình yêu và hạnh phúc Đánh giá: Vẻ đẹp của người phụ nữ trong tình yêu

Trước Xuân Quỳnh, chưa có người phụ nữ nào làm thơ nói tình yêu bằng những lời thơ cháy bỏng, tha thiết, nồng nàn đến thế, người phụ nữ đang yêu trong thơ Xuân Quỳnh vừa mạnh bạo, lại vừa chân thành bày tỏ những khát khao của lòng mình là điều mới mẻ trong đời và cả trong thơ Sóng trong bài thơ không chỉ là sự hóa thân của cái tôi trữ tình nhưng mà đó chính là khát vọng hạnh phúc của tình yêu của người phụ nữ Đó là một khát vọng trong sáng mãnh liệt

dù phải trải qua bao nhiêu gian truân cách biệt dù luôn thấp thỏm lo âu nhưng tình yêu của họ bao giờ cũng trọn vẹn, cũng đến được bến bờ hạnh phúc Khi yêu, họ bao giờ cũng yêu hết mình, quên mình nhưng cũng đòi hỏi sự tuyệt đối và luôn đi liền với khát vọng về mái ấm gia

đình, về sự gắn bó thủy chung Đây chính là vẻ đẹp vừa truyền thống vừa hiện đại, vừa có sự

kế thừa, vừa có sự phát huy

KL: Có thể nói “Sóng là một bài thơ rất tiêu biểu cho hồn thơ Xuân Quỳnh, bằng một trái tim

yêu hết mình, XQ đã thể hiện được vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình yêu và cótrong khát vọng hạnh phúc

Phân tích phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân qua tùy bút “Người lái đò sông Đà”

1 Tác giả: Là một con người tài hoa uyên bác nên NT đến với văn chương như để khẳng định

cá tính phóng túng, cùng với phong cách rất mực tài hoa của một con người suốt đời đi tìm kiếm cái đẹp và suy tưởng về cái đẹp

NT cũng đặc biệt có sở trường về thể lọai tùy bút mà ông gọi là “chơi lối độc tấu” có lẽ là bởi vì chỉ có ở thể tùy bút thì NT mới có cơ hội phô diễn hết được cái tài hoa uyên bác của mình và tùy bút “NLĐSĐ” là tác phẩm tiêu biểu nhất, thể hiện rõ phong cách nghệ thuật của NT

2 Giải quyết:

Giải thích đề:

A/ Khái niệm phong cách:

Phong cách là cách nhìn, cách cảm thụ, cách xây dựng hình tượng mang tính khám phá độc đáo, có tính thẫm mỹ cao và giáu tính nghệ thuật

Phong cách khẳng định được cái tôi cá nhân tài hoa độc đáo, một tài năng bản lĩnh khác người, hơn người, hơn đời của nhà văn, bởi chỉ có nhà văn có thực tài có bản lĩnh mới tạo được cho mình một phong cách riêng độc đáo Phong cách giúp ta nhận ra sự khác nhau giữa nhà văn này với nhà văn khác

Cũng có ý kiến cho rằng phong cách chính là con người vận vào trường hợp của NT, điều đó là đúng

B/ Biểu hiện:

Trước CMT8 được thâu tóm trong một chữ ngông Trong suốt thời gian cầm bút NT đã tạo được cho mình một phong cách nghệ thuật độc đáo, rất mực tài hoa Văn của ông không giống

ai và cũng không để ai bắt chước được mình

+ Trước CMT8, NT là một con người ngông nghênh, kiêu bạt ông đã sử dụng cái tài hoa Một cái lịch lãm hơn đời hơn người của mình để đặt mình lên trên thiên hạ Chính vì thế nên có người nói phong cách nghệ thuật của NT được thâu tóm trong một chữ “ngông”

+ Cái “ngông” này được thể hiện oở cái nét độc đáo không giống ai Sự độc đáo này thể hiện trong cách tiếp cận hiện thực, trong cách đánh giá, nhìn nhận con người và cuộc sống

+ Vì thế trên mỗi trang viết của mình, NT luôn luôn muốn chứng tỏ nét tài hoa, uyên bác hơn người hơn đời dù là ai ở bất kì giai đoạn nào, bất kì tác phẩm nào thì bao giờ cũng được nhìn nhận, miêu tả ở phương diện tài hoa nghệ sĩ và thiên nhiên cũng luôn luôn được nhìn nhận ở phương diện mĩ thuật cái đẹp

NT là một con người có máu giang hồ trong chủ nghĩa “xê dịch”_1 thứ chủ nghĩa vay mượn của phương Tây, một con người không chịu ràng buộc, chán ghét, Những gì là bằng phẳng đơn điệu , với NT cuộc đời pghải là sự tìm tòi mạo hiểm , phải là những cảm xúc mạnh, những hơi thở nồng nàn NT đặc biệt đặc biệt nhảy cảm với những gì là mãnh liệt hay ấn tượng thật sâu đạm Đây chính là lí do để NT đến với sông Đà, 1 con sông hoặc rất hiểm trở dữ dội hoặc rát trữ tình thơ mộng

NT là một con người tự do phóng túng, 1 thời say mê CM “xê dịch “ nên ông chọn thể tùy bút như 1 điều tất yếu Từ xưa cũng đã có nhiều nhà văn cũng viết tùy bút nhưng hiếm có cây bút nhưng hiếm có cây bút nào lại thủy chung gắn bó với nó suốt đời như NT ông gắn bó với thể tùy bút và đã tạo dựng cho mình 1 phong cách riêng bởi nó rất phù hợp với sở trường cũng như phong cách của ông Như vậy chỉ riêng việc chọn tùy bút để nói về thiên nhiên và người lái đò ở sông Đà đã phần nào khẳng định phong cách của NT và đã báo trườc cho ta nhiều điều thú vị

*Phân tích để Cm

Hình tượng sông Đà

a) Vẻ đẹp hùng bạo

b) Vẻ đẹp trữ tình

- Vẻ đẹp duyên dáng , óng ả

- Vẻ đẹp hoang dại

- Sắc nước sông đà

- Sức sống 2 bên bờ sông

Phong cách nghệ thuật của NT rất độc đáo trong cách nhìn , cách cảm cách xây dựng hình tượng với NT , sông đà không chỉ là 1 công tình thiên nhiên mà nó còn là 1 sinh thể có linh hồn Chính vì thế nên sông Đà của NT không giống như bất kì con sông nào ở đồng bằng Nói đến sông là nói đến dòng chảy, màu sắc Sông Đà của NT đặc biệt hơn nhiều, nó là tổ hợp của rất nhiều thứ : cát, đá, bờ, sóng, gió, của hoa , củ muôn loài muôn sắc , của thạch trận NT lại là 1 nhà văn thích những gì là mãnh liệt dữ dội , ghét những gì nhạt nhòa trung tính nên mỗi sự vật , sự việc trên sông Đà điều có 1 tư thế riêng, sức mạnh riêng, hoặc là ở trạng thái căng thẳng dữ dội ghê gớm đến kinh người hoặc là thật êm ả, dịu êm, hiền hòa đến mức kinh ngạc Và đó là lí do để NT đến với sĐà ở 2 phương diện đố lập nhau Đó là 1 con sông rất dữ dội hung bạo nhưng cũng rất trữ tình, thơ mộng

a) Vẻ đẹp hung bạo :

Giải thích : “hung bạo” là cách nói của NT của 1 con người không bao giờ tích dùng những gì

có sẵn Thực ra , NT muốn đề cập đến vẻ đẹp hùng vĩ, dữ dội, hiểm trở của sông Đà chính vẻ đẹp đó đã kích thích rất mạnh giác quan của người nghệ sĩ _Một lần nữa chúng ta lại nhận quan niệm rất mới của NT về cái đẹp Cái đẹp của NT không phải là những gì bằng phẳng , nhàn nhạt ,dễ dãi , nhạt nhòa mà là cái đẹp tạo hình có góc cạnh nhiều khi dữ dội → Đó chính

là lí do vì sao ông nói sĐà có vẻ đẹp hung bạo

Phân tích : cái hung bạo của dòng sông trước hết là bởi diện mạo bên ngoài

+ Đá bờ sông : NT đã dành rất nhiều công sức để đặc tả vách đá dựng đứng cao vút chịt lòng sông đó chính là cảnh “ đá bờ sông dựng vác thành…mới thấy mặt trời” Chỉ có đá bờ sông mà

tự nó đã tạo thành một thế núi hùng vĩ, dữ dội Nguyễn Tuân bao giờ ông cũng hết mình với những gì mà mình mô tả, bao giờ ông cũng đi đến tận cùng những cảm xúc, những điều nhìn thấy, trông thấy, mỗi sự vật trong tầm nhìn của Nguyễn Tuân bao giờ cũng hiện lên đầy đủ những đặc điểm của Nguyễn Tuân Và đúng như vậy, với một trí tưởng tượng kì thú chính xác, Nguyễn Tuân còn đem lại cho người đọc những cảm xúc, những rung cảm khi đi qua những khúc sông, quãng sông ấy Chính vì đá bờ sông chẹt lòng sông Đà nên khi đi qua ấy có cảm giác như ta đang đi vào một hẻm nào đó mà mùa hè cũng cảm thấy ớn lạnh, bỗng nhiên tắt phụt đèn điện, tất cả chìm trong bóng tối

+ Đá lòng sông : Cái hung bạo của Sông Đà không chỉ là đá bờ sông, mà với cách nhìn rất độc

đáo, một sự khám phá rất tinh tế, Nguyễn Tuân đã phát hiện ra được cảnh đá long sông như bày thạch trận hàng nghìn năm Với ngôn ngữ cực kì phong phú, với trí tưởng tượng bay bổng đặc biệt là nghệ thuật nhân hóa, so sánh rất tài tình, Nguyễn Tuân đã làm sống dậy rất dữ dội, khốc liệt những bộ đá, tảng đá vốn vô tri, làm sống dậy cả một chân trời đá Dài hàng cây số là trắng xóa cả một chân trời đá, trên SĐ xuất hiện rất nhiều đá tảng khối như pháo đài nổi Một loạt các tướng đá với những thằng đứng, thằng ngồi, nằm, thằng nào cũng nhăn nhúm, méo

mó, không chỉ là uy hiếp để đe dọa, thách thức mà nó còn mở ra một loạt các cửa tử để sẵn sang đập chết bất cứ con thuyền nào đi qua chúng Đây đúng là thế trận bằng đá của nhà văn Nguyễn Tuân Với Nguyễn Tuân, Sông Đà chỉ có đá với đá

+ Âm thanh của Sông Đà :

- Nói tới sự hung bạo của Sông Đà ở diện mạo bên ngoài, không thể không nói tới âm thanh của thác nước sông Đà

- Âm thanh của Sông Đà vô cùng kinh khủng với ngòi bút rất mực tài hoa, với vốn từ vựng cực

kì phong phú, Nguyễn Tuân đã mô tả được một cách rất độc đáo về âm thanh của dòng sông, tiếng nói của con ác quỷ, của một mụ dì ghẻ “Tiếng nước thác nghe như… cháy bùng bùng” Đúng là Nguyễn Tuân, ở bất kì phương diện nào ông cũng phô diễn được kho từ vựng cực kì phong phú của mình Và chính ngôn ngữ giàu có ấy đã nâng đỡ ngòi bút tài hoa, bay bổng, phóng túng Đây là một đoạn văn tràn ngập những âm thanh, màu sắc Âm thanh nào cũng dữ dội, màu sắc lại rất ám ảnh Đó là âm thanh của thác, của sóng, gió nó rống lên, tiếng nổ, tiếng gầm thét bùng bụng Đó là màu đỏ rực của lửa, màu trắng xóa của nước, của thác, tất cả khiến cho sông Đà như một con ác quỷ đang cuồng loạn, hoang dại làm rung chuyển cả núi rừng Tây Bắc

[ Bình ]

Chính sự dữ dội, hiểm trở của Sông Đà đã khiến cho Nguyễn Tuân cảm nhận Sông Đà chính là

kẻ thù số một của con người, không dừng lại ở đó, sự nham hiểm, độc ác, dữ dội của con sông

Đà không chỉ thể hiện ở diện mạo bên ngoài mà cả tâm địa bên trong của nó

+ Hút nước : Có thể nói tài hoa độc đáo của Nguyễn Tuân được thể hiện tuyệt vời nhất có lẽ

khi ông miêu tả những hút nước, xoáy nước Những hút nước, xoáy nước ấy đã trở thành những tai họa, những ám ảnh rất kinh hoàng đối với con người Lực hút của những hút nước

ấy được ví như là “cái giếng bê tong…….móng cầu” Nguyễn Tuân đúng là một người nghệ sĩ tài hoa, uyên bác

+ 1 lần nữa Nguyễn Tuân đã dành khá nhiều bút lực của mình để miêu tả những hút nước và xoáy nước, có thể nói bao nhiêu tài hoa lịch lãm, bao nhiêu kiến thức về hội họa, điện ảnh đều

tụ về dưới ngòi bút khi Nguyễn Tuân miêu tả vẻ đẹp của những hút nước và xoáy nước sông

Đà Nào là khi đi vào cái hút nước ấy thì thuyền chỉ còn có thể trồng ngay cây chuối ngược và chỉ ít phút sau là nó tan tát ở khuỷnh sông dưới Thậm chí Nguyễn Tuân còn tưởng tượng mình ngồi trên chiếc thuyền thúng tròn vành đi xuống tận đáy vực ấy để lia ngược máy quay lên để khẳng định cho được cái hút nước như là một cái giếng, và cái giếng ấy xây bằng “một nước sông xanh ve… đúc dày, khối pha lê xanh… đang xem”  Đem lại cho chúng ta nhiều rung cảm thẩm mĩ

Tóm lại để diễn tả cho được cái dữ tợn, hung bạo của dòng sông, Nguyễn Tuân đã chẳng những dùng thị giác mà vận dụng kết hợp tất cả các giác quan như thính giác, xúc giác nên đã đem đến cho người đọc nhiều cảm xúc bất ngờ thú vị Và cũng để làm nổi bật tính cách hung bạo ấy, Nguyễn Tuân tiếp tục sử dụng rất nhiều thủ pháp nghệ thuật khác nhau

 Có khi đó là sự liên tưởng

 Có khi đó lại là sử dụng nghệ thuật so sánh

 Đặc biệt là nghệ thuật nhân hóa

 Sử dụng những câu chữ nghệ thuật, câu văn có kết cấu trùng điệp rất độc đáo “nước xô đá,đá xô sóng,sóng xô gió…”

[ Bình ]

Đây là một cách viết rất độc đáo, vừa tạo nhịp điệu khẩn trương, gấp gáp khiến cho người đọc cảm nhận như là trong câu văn có sự vận động của sóng to gió lớn, của ghềnh thác nhằm tạo nên một sức mạnh rất ghê gớm của nước thác sông Đà

+ Cát sông Đà: Nguyễn Tuân rõ rang là con người rất đặc biệt, đặc biệt tài hoa và uyên bác, ở

cái sở thích, cái tính nhạy của nhà văn suốt đời đi tìm cái đẹp bởi vì bao giờ đứng trước một điểm quan sát ông cũng coi đó là một đối tượng để khảo cứu, khảo cứu đến “sơn cùng thủy tận” của vấn đề cho nên có những sự vật, sự việc có thể rất bình thường, thậm chí rất đơn giản với mọi người nhưng với Nguyễn Tuân thì không như thế Khác ở chỗ sông Đà rất hung tợn, hung tợn từ nước sông, gió sông, đá sông… thậm chí đến cả hạt cát bé li ti, một vật bình

thường đến như thế mà nó cũng tiềm tang một sức mạnh ghê gớm đủ làm cho bất kì ai chỉ cần nghe nói đến Sông Đà cũng phải hết sức thận trọng, bởi vì cát sông Đà đục thủng gan bàn chân của những người láo đò khiến cho bàn chân họ lổ rổ , đục thủng đáy mạn thuyền gỗ Ngòi bút của Nguyễn Tuân độc đáo ở chỗ cái nhìn của ông rất tinh vi, rất đặc sắc về mọi sự vật nên

từ những cái lớn lao cho đến những thứ nhỏ bé nhất, ít người để ý nhất thì trong văn của ông đều trở nên cực kì sinh động Văn của Nguyễn Tuân là như thế

 Với Nguyễn Tuân, Sông Đà được miêu tả rất dữ dội, khốc liệt góc cạnh, đúng là vẻ đẹp hung bạo, không thể thay thế được, hoàn toàn chính xác

Vẻ đẹp trữ tình

1) Giải thích

- Nguyễn Tuân là một nhà văn suốt đời đi tìm kiếm cái đẹp, một người nghệ sĩ luôn luôn quan sát, khám phá thiên nhiên ở phương diện mĩ thuật Đó chính là lí do mà ông phát hiện ra hai vẻ đẹp hoàn toàn đối lập nhau của Sông Đà Thực chất, đưa ra hai cực khác nhau của cái đẹp là cái cớ để Nguyễn Tuân có thể phô diễn hết tất cả tài hoa uyên bác của mình Vì thế Sông Đà không chỉ mang vẻ đẹp hung bạo mà đó còn là một con sông mang vẻ đẹp trữ tình, thơ mộng

2) Phân tích, chứng minh

- Trước hết, Sông Đà với Nguyễn Tuân là một con sông rất đẹp Cái đẹp được nhìn khi ông ngồi trên tàu bay quan sát, ông phát hiện Sông Đà giống như một áng tóc của một người thiếu nữ kiều diễm bởi vóc dáng, dòng chảy của nó “Sông Đà tuôn

dài…….nương xuân” Khi miêu tả vẻ đẹp hung bạo, Nguyễn Tuân đã huy động toàn bộ ngôn ngữ của nhiều ngành như võ thuật, quân sự cùng với nhịp điệu câu văn gấp gáp, khẩn trương thì khi miêu tả vẻ đẹp trữ tình duyên dáng của dòng sông thì câu văn như duỗi ra, nhẹ, êm ả, nhịp nhàng “tuôn dài tuôn dài….” gợi lên một vẻ đẹp duyên dáng, mềm mại, lại vô cùng óng ả, mượt mà, điệu đà của dòng sông như một người thiếu nữ kiều diễm Sông Đà không chỉ đẹp ở vóc dáng dòng chảy mà còn đẹp bởi sắc màu của dòng sông Con sông lúc ẩn lúc hiện thấp thoáng trong làn khói của mùa xuân, của nương rẫy Và trong áng tóc dịu dàng, tha thướt kia còn được tô điểm bởi rất nhiều màu sắc, có cả màu xanh của mây trời, cây trái, có cả màu trắng tinh khôi của hoa ban, màu

đỏ rực rỡ của hoa gạo, một con sông lấp lánh, lung linh nhiều màu sắc, rất lộng lẫy, rực

rỡ nhưng không phô trương

- Sắc nước Sông Đà: Trên dòng sông ấy, Nguyễn Tuân còn nhận ra được những màu

sắc khác nhau của dòng sông Đà theo từng mùa trong năm, cứ mỗi một mùa thu nước Sông Đà lại có một vẻ đẹp riêng nên cảm xúc của nhà văn rất say sưa bay bổng Nhìn qua làn mây mùa xuân, nước Sông Đà lại xanh màu ngọc bích, màu xanh không giống với bất cứ sắc nước của con sông nào ở đồng bằng., nhưng khi mùa thu về nhìn qua áng mây mùa thu thì nước Sông Đà lại “lừ lừ chính đỏ……rượu bữa” Cảm xúc của Nguyễn Tuân bay bổng, mien man, sa đà trong sắc nước Sông Đà

- Vẻ đẹp hoang dại : Nói đến vẻ đẹp trữ tình của Sông Đà không thể không nói đến vẻ đẹp êm đềm, hiền hòa thậm chí có nét hoang dại của dòng sông mà dường như nó chảy từ đời Lí, đời Trần, đời Lê thì nó vẫn hoang dại như một bờ tiền sử

- Bút pháp nghệ thuật của Nguyễn Tuân được biến hóa rất tài tình, linh hoạt Ở đây, mỗi một câu chữ mà Nguyễn Tuân miêu tả như là một chất thơ thấm đẫm tâm trạng bởi đôi

bờ Sông Đà mang một vẻ đẹp hoang sơ với những cỏ gianh đồi núi đang ra những nõn búp, với hình ảnh đàn hươu thơ ngộ đột ngột xuất hiện khiến cho hai bên bờ Sông Đà giống như không gian của câu chuyện cổ tích, vừa lung linh huyền thoại, vừa hoang sơ,

cổ kính mà ta khó có thể tìm thấy ở bất cứ con sông nào

- Sông Đà mang một vẻ đẹp rất lạ, vô cùng phong phú, độc đáo, chính Nguyễn Tuân khi phát hiện cảm thấy rất bỡ ngỡ, kinh ngạc bởi “Bờ Sông Đà……đứt quãng” Câu văn cứ liên tiếp liên tiếp trải dài bởi rất nhiều cảm xúc bởi rất nhiều vẻ đẹp, vừa có nét cổ kính, lại vừa trẻ trung, hiện đại, mô tả được tình yêu thiên nhiên, đặc biệt là tình yêu, niềm say mê đối với cái đẹp và cả khả năng cảm nhận vẻ đẹp của Nguyễn Tuân Có lẽ vì thế

mà người ta nói văn Nguyễn Tuân là văn duy mĩ Với Nguyễn Tuân, Sông Đà lúc này như một cố nhân, xa thì nhớ gặp nhau thì mừng rỡ, quấn quýt nhau Tóm lại, với ngòi bút rất tài hoa, uyên bác Nguyễn Tuân không chỉ đưa cho người đọc thêm những hiểu biết phong phú, nhiều mặt về Sông Đà, về thiên nhiên và núi rừng Tây Bắc mà còn gợi lên trong chúng ta những cảm xúc tin yêu tha thiết, gắn bó với Tổ Quốc, Đất Nước

- Hình ảnh người lái đò: vẻ đẹp người lái đò

- Trên cái nền của bức tranh thiên nhiên hung vĩ là vẻ đẹp trữ tình của con người Tây Bắc, và cụ thể là bức chân dung của người lái đò Sông Đà Nguyễn Tuân đã dành cho người lái đò những lời lẽ rất đẹp

- Ông lão lái đò chính là “chất vàng mười của con người Tây Bắc” mà còn được coi là

“người tình muôn thuở” của dòng sông Qua sự nhìn nhận và miêu tả của Nguyễn Tuân thì ông lái đò không chỉ là một người lao động trí dũng tuyệt vời mà còn là một người nghệ sĩ trong công việc lao động Trước CMT8, Nguyễn Tuân thường tập trung ca ngợi những tính cách phi thường của người anh hung, của những người nghệ sĩ tài hoa cho nên ông say mê với những con người như Huấn Cao, những nhà nho bất đắc chí hay là những cô hát ả đào thì bây giờ sau CMT8 thì Nguyễn Tuân cũng vẫn tiếp tục tìm về những vẻ đẹp nhưng đó là vẻ đẹp của những con người bình thường nhưng luôn luôn

tỏ ra thành thạo, điêu luyện trong nghề nghiệp của mình mà cụ thể là người lái đò trên dòng sông Đà, một con người rất bình thường, đang hòa mình vào thiên nhiên Đất Nước, vào cuộc sống chung của dân tộc với một vẻ đẹp tự nhiên vốn có Như vậy, khái niệm tài hoa nghệ sĩ của Nguyễn Tuân được hiểu theo một nghĩa rộng, tức là nó không chỉ nói về những con người làm công tác văn nghệ mà tất cả những ai tỏ ra thành thạo, điêu luyện trong công việc của mình thì đó là một người tài hoa nghệ sĩ

- Để làm nổi bật tài trí dũng cảm tuyệt vời và nghệ thuật cao cường của người lái đò, Nguyễn Tuân đã miêu tả cuộc vược thác của ông vào giai đoạn sông nước hiểm trở nhất, dữ dội nhất, bởi chỉ như thế thì hai nhân vật Sông Đà và người lái đò mới bộc lộ hết tính cách, tài năng của mình để dành sự sống về tay mình mà tác giả ví đấy là một

“chiến trường trên Sông Đà – một quãng thủy tinh chiếm ở trên mặt trận Sông Đà”

Phân tích, chứng minh

- Nguyễn Tuân đã miêu tả cuộc vượt thác của người lái đò như trận đánh có rất nhiều hồi, rất nhiều đợt, mỗi đợt có những nguy hiểm, những thử thách khác nhau Sông Đà càng hung hãn bao nhiêu thì chân dung của người lái đò càng trở nên hào hung bấy nhiêu Có thể nói người lái đò ở đây hiện lên như một vị tướng chỉ huy tài giỏi, dày dặn kinh nghiệm để điều khiển con thuyền vượt qua biết bao nhiêu ghềnh thác, phá tan trận

đồ bát quái của dòng sông hung hãn – tức là một thế trận có tám cửa, trong đó có hai cửa quan trọng nhất là cửa tử và cửa sinh Cũng trong trận đánh này, người lái đò không chỉ là một ví tướng chỉ huy mà còn là một nghệ sĩ rất tài hoa trong nghệ thuật vượt thác leo ghềnh

- Trong trận chiến này, người lái đò Sông Đà không có bất kì phép màu nhiệm nào, nhưng ông lại có một yếu tố rất đặc biệt là nắm chắc binh pháp của thần sông, thần đá, thuộc long qui luật phục kích để có thể chủ động trong mọi tình thế Ngay từ trận mở màn, thì Sông Đà chỉ mở ra 5 cửa trận, trong đó có bốn cửa tử và duy nhất một cửa sinh, sóng nước lúc này trở nên vô cùng hung hãn, điên cuồng, giở miếng đòn hiểm độc nhất thì người lái đò vẫn chủ động kẹp chặt lấy cuống lái để phá xong trùng vi thạch trận vòng thứ nhất Ở vòng hai, sóng nước Sông Đà đã trở thành dòng nước hùm beo hồng

hộc tế mạnh trên sông đá Ông lão lái đò đúng là một người anh hung, ông cưỡi lên gió, đạp lên sóng điều khiển con ngựa bất kham, cứ như thế ông ghì cương, đi sấn lên mà chặt đôi để mở đường tiến, chọc thủng tất cả các cửa sinh, cứ thế phóng nhanh,lái miết

“con thuyền như một mũi tên…….hết thác”

Nhận xét

- Có thể nói hình ảnh người lái đò vượt thác vừa hào hung, dũng mãnh nhưng cũng vô cùng uyển chuyển, khéo léo, đầy tài hoa như người nghệ sĩ điêu luyện, điều khiển được con thuyền vượt qua hàng trăm ngàn con thác với “tay lái ra hoa”

- Ở người lái đò, không chỉ có trí dũng tuyệt vời mà còn phải hết sức tỉnh táo bởi vì chỉ cần một giây thiếu tập trung hay một tích tắc thiếu bình tĩnh, hay lóa mắt, lỡ tay thì sẽ phải trả giá bằng chính tính mạng của mình

- Nguyễn Tuân miêu tả cuộc vượt thác của người lái đò không chỉ bằng một trí tưởng tượng rất bay bổng mà bằng cả vốn quân sự, võ thuật, chọn lọc, đa dạng đã miêu tả rất thành công cuộc vượt thác vô cùng căng thẳng đầy kịch tính cũng là làm nổi bật chân dung người lái đò trên Sông Đà

 Với thiên tùy bút Sông Đà, nhất là cái đoạn tả cảnh vượt thác, Nguyễn Tuân muốn khẳng định với chúng ta rằng Chủ Nghĩa anh hung cách mạng không chỉ xuất hiện trên mặt trận mặt đối mặt với kẻ thù mà nó xuất hiện ngay trong cuộc sống lao động hằng ngày Trí dũng, tài ba cũng không phải đi tìm ở đâu xa, không chỉ có ở những người đặc tuyển, mà có trong những người lao động bình thướng, đó là người lái đò trên dòng sông Đà Cuộc đời của những con người này, của những người lái đò vô danh, nơi ngọn thác hoang vu khuất nẻo kia là cả một thiên anh hung ca, cả một kho nghệ thuật tuyệt vời, tìm kiếm và khám phá được vẻ đẹp tiềm tàng ấy chứng tỏ tài năng, phong cách hơn đời hơn người của nhà văn

họ Nguyễn

Phong cách nghệ thuật

- Có thể nói Nguyễn Tuân là một nhà văn đã tạo dựng, tìm tòi cho mình cả kho từ vựng cực kì phong phú và tùy bút người lái đò sông Đà đã khẳng định được vốn ngôn ngữ vô cùng giàu có của Nguyễn Tuân Cái vốn ngôn ngữ ấy được Nguyễn Tuân miêu tả, vận dụng hay nhất khi miêu tả âm thanh của đá nước sông Đà Có thể nói Nguyễn Tuân đã dùng rất nhiều từ ngữ với đủ sắc thái khác nhau, khi thì như là “oán trách”, khi như là

“van xin”, lúc lại như “khiêu khích, chế nhạo”, hay là khi Nguyễn Tuân miêu tả những tảng đá trên sông thì ông cũng nhìn nhận nó như một sinh thể sống, chúng cũng giống hệt như một đạo quân tài giỏi, một quân tướng dữ dội mặt hòn nào cũng ngỗ ngược, nhăn nhúm, méo mó Lúc mới vào trận thì “bệ vệ oai phong” nhưng khi thua con thuyền thì “tiu ngỉu cái mặt xanh lè”, quá tài tình, vô cùng sinh động lại rất nghệ thuật

Nguyễn Tuân đúng là một nghệ sĩ có một phong cách tài hoa uyên bác khi miêu tả một sự vật, một đối tượng như sông Đà thì ông đã vận dụng những hiểu biết về nghệ thuật văn chương mà cả bút pháp đặc biệt của những ngành nghệ thuật khác nhau để làm tăng thêm hiệu quả biểu hiện

- Trong tác phẩm, Nguyễn Tuân đã vận dụng nghệ thuật điện ảnh, hội họa, điêu khắc, âm nhạc,…để miêu tả những cái hút nước, miêu tả cảnh sắc thiên nhiên hai bên bờ sông

Đà với màu sắc rực rỡ khiến cho người đọc dễ dàng liên tưởng đến những gam màu rất táo bạo mà cũng rất tinh tế của một người nghệ sĩ, của một con người uyên bác

- Cũng có khi Nguyễn Tuân vận dụng những kiến thức về quân sự, võ thuật trong trang viết của mình như “cửa tử, cửa sinh, đánh du kích, đòn tỉa, đòn âm….”, chính vì thế tùy