rethinking creativity in the accounting profession

đề tài về rethinking creativity in the accounting profession

PHÒNG QUẢN LÝ ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC

9 Nguyễn Quốc Trung

10 Nguyễn Song Tường Vi

Tp.HCM, tháng 3/2011

CHƯƠNG 1 : GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI, MỤC TIÊU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN

CỨU 1

1.1 Giới thiệu đề tài 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 1

1.3 Phương pháp nghiên cứu 1

CHƯƠNG 2 : LÝ THUYẾT VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 3

2.1 Tóm lược lý thuyết 3

2.2 Tính chặt chẽ của các giả thuyết nghiên cứu 6

CHƯƠNG 3 : MÔ HÌNH LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH CỤ THỂ 10

3.1 Mô hình lý thuyết 10

3.2 Mô hình cụ thể 12

CHƯƠNG 4 : XỬ LÝ KẾT QUẢ THỐNG KÊ VÀ KẾT LUẬN 13

4.1 Xử lý kết quả thống kê 13

4.1.1 Kiểm tra độ tin cậy của các khía cạnh nghiên cứu 13

4.1.2 Khám phá ý nghĩa của sự khác biệt giữa các khu chức năng( kế toán, Zakat và phi kết toán) 13

4.1.3 So sánh sự khác biệt giữa chức năng kế toán và phi kế toán với ANOVA và T-Test 14

4.2 Kết luận và hạn chế của đề tài 15

4.2.1 Những kết luận 15

4.2.2 Những hạn chế 16

Bảng 2: Tóm tắt các khía cạnh chính đã được báo cáo 11 Bảng 3: Các biến giữa khu vực kế toán và phi kế toán 15

Phụ lục hình

Hình 1: Mô hình lý thuyết TFI 11 Hình 2: Mô hình cụ thể của TFI 12

CHƯƠNG 1:

GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI, MỤC TIÊU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.1 Giới thiệu đề tài

Toàn cầu hóa và những biến động nhanh chóng của thị trường thế giới là nguyên nhân gây ra những thách thức khác nhau trong tất cả các hoạt động kinh doanh Kế toán văn phòng thì không tránh được những thử thách này và cũng được yêu cầu tăng dần sự linh hoạt hơn

Tuy nhiên, sự hiểu biết theo lối cũ đã dự đoán rằng kế toán chuyên nghiệp có ít khả năng cho việc suy nghĩ sáng tạo Nghiên cứu sự sáng tạo trong quy tắc kinh doanh được tập trung vào cái được tin là có nhiều chức năng sáng tạo hơn ( ví dụ các bộ phận

và các tổ chức) như là R&D, Kỹ thuật và marketing ( Amabile et al., 1996; Oldham và Cummings, 1996) hơn so với những cái được nhận thức là ít sáng tạo như là bộ phận chức năng kế toán (Half, 1994)

Vì vậy, chúng tôi đề nghị rằng nghiên cứu sáng tạo trong các công ty kế toán là nhu cầu cho sự hiểu biết các thách thức đối đầu với sự chuyên nghiệp

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

 Điều tra sự sáng tạo trong môi trường kế toán (Kiểm toán và Thuế) và phi kế toán (Tư vấn)

 Tiếp tục phát triển, nâng cao những hiểu biết về vấn đề: “giả định khi môi trường làm việc thay đổi, thì, có kéo theo đòi hỏi cần tăng cường các hành vi sáng tạo - do những thách thức nghề nghiệp đặt ra – nhiều hơn hay là không”

1.3 Phương pháp nghiên cứu

 Tác giả sử dụng nghiên cứu định lượng, cụ thể là phương pháp nghiên cứu điều tra, bằng cách căn cứ vào lý thuyết về sự sáng tạo xây dựng ra sáu giả thuyết nhằm định lượng kết quả dựa trên các bảng câu hỏi thu thập được

 Mục đích của bảng câu hỏi :

 Khảo sát những thông tin bằng định lượng về sự sáng tạo trong lĩnh vực kế toán

và phi kế toán Tìm ra những thông tin thể hiện cho những yếu tố tác động đến khả năng sáng tạo của 2 lĩnh vực trên

 Thu thập thông tin đại diện cơ bản theo số liệu mẫu để đưa ra những thống kê đáng tin cậy

 Việc chọn mẫu : vấn đề nghiên cứu này được điều tra ở cấp độ đội nhóm, và điều cốt yếu này hữu ích trong việc giúp xác định các văn phòng kế toán cũng thích hợp cho nghiên cứu này Do đó, những văn phòng thích hợp - chuyên cung cấp các dịch vụ chuyên nghiệp, có chấp nhận lối làm việc dựa trên nền

tảng đội nhóm hơn là nền tảng làm việc cá nhân – đã được nhận dạng Các cuộc phỏng vấn đã chỉ ra rằng các công ty kế toán có gần 10 chuyên gia cung cấp một số ít bằng chứng về lối làm việc dựa trên đội nhóm Trong số 102 văn phòng kế toán (Hội Kế toán công chứng Saudi, Quarterly Bulletin, điều 23, 2000), có 34 văn phòng, bao gồm cả “Big Five”, trên khắp Vương quốc Ả Rập Saudi đã đáp ứng tiêu chuẩn trên Tổng cộng 900 bảng câu hỏi điều tra đã được phát ra cho cả 34 văn phòng này Bảng câu hỏi được phân phối trực tiếp cho từng văn phòng trong thành phố Riyadh và gửi qua bưu điện (với 1 bao thư trả lời đã được trả phí đính kèm) cho các văn phòng còn lại bên ngoài thành phố Riyadh Tỷ lệ trả lời ban đầu là 25,1% với 226 bảng câu hỏi được thu lại Sau khi tiếp tục liên hệ trực tiếp với một số lượng lớn các văn phòng ở Riyadh và gọi điện thoại đến các văn phòng đặt tại các thành phố khác, có thêm 71 bảng trả lời câu hỏi đã được bổ sung Vì vậy, tỷ lệ trả lời tăng lên 33%, đối với cuộc điều tra này thì đây là một tỷ lệ chấp nhận được Cụ thể, các văn phòng trong nước và văn phòng nước ngoài có tỷ lệ trả lời lần lượt là 33,9% và 32,1% Do

đó, hầu như không có sự khác biệt trọng yếu liên quan tới các câu trả lời giữa những nhóm này Mẫu được trình bày cụ thể trong bảng sau :

Tổng số lượng phần tử của mẫu

Bảng 1: Những đặc trưng của mẫu

Ghi chú: (3) : 1 bảng câu hỏi đã bị loại bỏ do không hoàn chỉnh

(2)

:“khu vực thuế chức năng được gọi khu chức năng thuế và Zakat tại

Ả Rập Saudi Zakat là đơn vị thứ ba trong số năm trụ cột của đạo Hồi Zakat là hệ thống thuế của Hồi giáo (tức là không có thuế nào khác Zakat trong Hồi giáo) Đây là một tỷ lệ (2,5 phần trăm) của tài sản mỗi người trưởng thành, tinh thần ổn định, và khả năng tài chính Hồi giáo (nam và nữ) được trả hàng năm cho lợi ích của người nghèo trong cộng đồng Nó được quy định bởi Hồi giáo Sharia'a (tức là luật Hồi giáo, pháp lệnh và thực tiễn dựa trên Sách Thánh của Thiên Chúa, Kinh Qur'an, và các truyền thống của Tiên tri Mohammed, sự bình an và phước lành của Thiên Chúa) Tại Ả Rập Saudi, văn phòng kế toán cung cấp các dịch vụ chuyên nghiệp khác nhau liên quan đến Zakat và thuế trong một khu vực chức năng”

 Việc tóm lược lý thuyết hỗ trợ cho việc giải thích, làm rõ vai trò và ý nghĩa các khái niệm về sáng tạo, về môi trường và văn hoá của tổ chức thể hiện ở :

o Tác giả đã hệ thống hóa các nghiên cứu các vấn đề liên quan đến sự

sáng tạo trước đây: Mumford và Gustafson (1988) cho rằng khái niệm này được coi như là một hội ứng của các yếu tố hành vi và môi trường Rhodes (1961) cung cấp một siêu phân tích của các định nghĩa sáng tạo MacKinnon (1978) nhấn mạnh nhiều mặt bản chất của hiện tượng, nghiên cứu sáng tạo đã chuyển trọng tâm sang mô hình đa cấp Magyari-Beck (1993) đề xuất các giá trị trong việc xem xét phân loại các mức độ khác nhau từ cá nhân, cấp độ nhóm đến rộng nhất của các cấp văn hóa Nghiên cứu văn hóa cũng được bổ sung vào các quan tâm đến sự sáng tạo ở cấp độ xã hội và tổ chức

o Sự nhầm lẫn giữa sáng tạo và đổi mới cũng được tác giả đề cập đến

Một nhóm nhà nghiên cứu xử lý sáng tạo như một hình thức của sự đổi mới ở cấp độ cá nhân Sự sáng tạo là một quá trình liên quan đến các khái niệm còn đổi mới như một quá trình liên quan nhiều hơn đến việc thực hiện các khái niệm Tuy nhiên cả hai hình thức sáng tạo và đổi mới được xem là hình thức có sự thay đổi và gia tăng Trong nghiên cứu này, tác giả có cái nhìn rộng hơn về sự sáng tạo như một quá trình mở điều tra ở các cấp độ khác nhau Tác giả đã tập trung vào mức độ của văn hóa làm việc và của cá nhân có liên quan nhưng khác nhau nền văn hóa

 Việc tóm lược lý thuyết hỗ trợ cho việc xây dựng các giả thuyết nghiên cứu :

o Tài liệu về sự sáng tạo cho thấy rằng kết quả sáng tạo của các tổ, nhóm

có thể được tác động/khuyến khích bởi sự can thiệp của lãnh đạo (West, 1990; Mumford and Connelly, 1999; Rickards and Moger, 1999b) Nhiều cuộc nghiên cứu về lãnh đạo đã tập trung vào lãnh đạo chuyển hóa/lãnh đạo… (Bass, 1985; Bass, 1990; Bass and Avolio, 1993; Burns, 1978; Howell and Avolio, 1993) Trong một nghiên cứu định lượng về nghề kế toán, Viator (2001) đã nghiên cứu/khảo sát tiềm năng trong các công ty kế toán, cho thấy các lĩnh vực phi truyền thống (như tư vấn) phù hợp với lãnh đạo chuyển hóa hơn các tổ chức truyền thống (như kiểm

toán hay thuế) Cuộc nghiên cứu này dựa trên cơ sở lý lẽ cho rằng lãnh đạo chuyển hóa chỉ có khả năng với một môi trường năng động trong đó những thay đổi lớn diễn ra (Hater and Bass, 1988) Những kết quả đã thừa nhận giả thuyết Một nghiên cứu khác của Al-Beraidi và Rickards (2003) cũng nhắm tới việc hỗ trợ cho kết quả này -> hỗ trợ cho giả thuyết H1

o Nhiều cuộc nghiên cứu đã chỉ ra rằng động lực nội tại chủ yếu sẽ cho

phép/mang lại sự sáng tạo hơn những động lực từ bên ngoài (Baron, 1963; Amabile, 1983, 1996) -> hỗ trợ cho giả thuyết H2

o Benke and Rhode (1980) đã nhận thấy rằng các chuyên gia trong lĩnh

vực tư vấn ít có định hướng quan liêu hơn trong lĩnh vực kiểm toán và thuế Al-Beraidi and Rickards (2003) đã hướng dẫn cuộc nghiên cứu trong đó những kết quả đạt được đã hỗ trợ cho công việc của Benke và Rhode -> hỗ trợ cho giả thuyết H3

o Trong tổ chức sáng tạo, cơ cấu tổ chức có xu hướng linh hoạt, với ít điều

lệ, quy định và những công việc nhàn rỗi (Brand, 1998; Keller, 1978; Mitchell et al., 1994) Nó đã đưa ra lý lẽ rằng những thành quả sáng tạo

có thể được cải thiện nếu các nhân viên có một mức độ tự chủ cao trong những công việc nhiều chi tiết và có sự kiểm soát những quy trình/ thủ tục của chính họ (Amabile, 1996; Greenberg, 1992; Oldham and Cummings, 1996) Một số thì cho rằng dịch vụ kiểm toán và thuế được quản lý chặt chẽ bởi một bộ những chuẩn mực được ấn định bởi những

tổ chức nghề nghiệp (Half, 1994; Sawyer, 1992) Nó cho rằng cấp độ nhóm làm thui chột hoạt động như là một rào cản đối với sự sáng tạo ->

hỗ trợ xây dựng giả thuyết H4

o Al-Beraidi and Rickards (2003) đã nhận thấy rằng những chuyên gia

trong lĩnh vực phi kế toán đã nhận được những điểm số cao hơn cho sự sáng tạo và đã lý luận rằng khi quan sát những mẫu tương tự về kế toán

và phi kế toán trong môi trường giáo dục, chúng tôi kết luận rằng bất kỳ

sự thiếu sáng tạo nào trong lĩnh vực kế toán đều không phải vì sự kém cỏi của cá nhân, và có thể đạt được bằng sự phát triển nhóm và sự can thiệp của lãnh đạo -> hỗ trợ xây dựng giả thuyết H5

o Theo Amabile (1996), những kỹ năng phù hợp/liên quan đến từng lĩnh

vực (nghĩa là năng lực chuyên môn) là nền tảng của tất cả sự sáng tạo

Nó được thừa một cách rộng rãi rằng những chuyên gia trong nghề kế toán phải hiểu biết những kỹ năng nghề nghệp cần thiết(Arens and Loebbecke, 1997) Al-Beraidi and Rickards (2003) đã kết luận rằng những chuyên gia trong cả lĩnh vực kế toán (kiểm toán và thuế) và trong lĩnh vực phi kế toán (tư vấn) dường như đều cần có những kỹ năng nghề nghiệp cần thiết -> hỗ trợ xây dựng giả thuyết H6

 Việc tóm lược lý thuyết hỗ trợ cho việc lựa chọn mô hình và các khía cạnh trong mô hình nghiên cứu :

o Với việc khảo sát các yếu tố trong môi trường sáng tạo, tác giả thấy đã

có vài mô hình nghiên cứu được đề xuất: Chỉ số môi trường làm việc trong doanh nghiệp [BOCI] (Payne & Pheysey, 1971), Bảng câu hỏi điều tra môi trường làm việc sáng tạo [CCQ] (Ekvall, 1983), Tóm tắt môi trường đội nhóm [TCI] (Anderson & West, 1994), Đánh giá môi trường cho sự sáng tạo, [KEYS] (mô hình này được phát triển thông qua

sự cộng tác giữa Amabile & Trung tâm Dẫn đầu Sáng tạo), và mô hình Bảng tóm tắt nhân tố đội nhóm [TFI] (Rickards & Moger, 1999ab) Tuy nhiên, khi đặt trong ngành kế toán, với bằng chứng của một mô hình hợp

lý, dễ sử dụng và cải biến năng lực và phù hợp với nghiên cứu theo nhóm nên cả mô hình TCI lẫn TFI được chú ý nhiều trong nghiên cứu cũng như học tập Kết hợp với sự đo lường về tinh thần lãnh đạo năng động và hay thay đổi, TFI được tác giả lựa chọn để ra quyết định sau cùng

o Kết hợp với quan điểm của Al-Beraidi & Rickards (2003), mô hình TFI

dùng để nghiên cứu sẽ bao gồm 16 khía cạnh, trong đó có bao gồm : yếu tố về môi trường nhóm (7 khía cạnh), yếu tố tinh thần lãnh đạo (2 khía cạnh), yếu tố về động lực (2 khía cạnh), yếu tố về hỗ trợ/ ngăn cản sáng tạo (2 khía cạnh), yếu tố về năng lực chuyên nghiệp (1 khía cạnh)

và yếu tố về sản phẩm đầu ra của đội nhóm (2 khía cạnh)

 Về yếu tố đội nhóm, một số nghiên cứu trước đây cho rằng cần phải xem xét tới yếu tố này khi nghiên cứu sáng tạo: Kirton (1976) đã đề xuất hai phong cách sáng tạo,nguyên bản, phong cách sáng tạo có khả năng sản xuất ra những đột phá về khái niệm căn bản, sau này để hiểu biết thích nghi hoặc phát triển Ông cung cấp đầy đủ bằng chứng thực nghiệm rằng môi trường không chắc chắn cao như trong các nhóm nghiên cứu công nghệ đang thiên về những nỗ lực đổi mới sáng tạo hơn (Kirton, 1994) Và một nghiên cứu khác gần đây, Al-Beraidi và Rickards, 2003 điều tra về tính sáng tạo trong môi trường làm việc nhóm, những khó khăn gặp phải khi sáng tạo và lãnh đạp ở một trong năm công ty kế toán lớn tại Saudi Arabia

 Về yếu tố tinh thần lãnh đạo, tài liệu về sự sáng tạo cho thấy rằng kết quả sáng tạo của các tổ, nhóm có thể được tác động/khuyến khích bởi sự can thiệp của lãnh đạo (West, 1990; Mumford and Connelly, 1999; Rickards and Moger, 1999b) Ngoài ra, trong cuộc nghiên cứu của Al-Beraidi và Rickards (2003) đã nhận thấy bất kỳ sự thiếu sáng tạo nào trong lĩnh vực kế toán đều không phải vì sự kém cỏi của cá nhân, và có thể đạt được bằng sự phát triển nhóm và sự can thiệp của lãnh đạo

 Về yếu tố động lực, nhiều cuộc nghiên cứu đã chỉ ra rằng động cơ nội tại chủ yếu sẽ cho phép/mang lại sự sáng tạo hơn những động

cơ từ bên ngoài (Baron, 1963; Amabile, 1983, 1996)

 Về yếu tố sự ủng hộ, hỗ trợ/cản trở sáng tạo thể hiện trong nghiên cứu của Al-Beraidi và Rickards (2003)

 Về yếu tố khả năng làm việc chuyên nghiệp, theo nghiên cứu của Arens and Loebbecke(1997) và Al-Beraidi and Rickards (2003)

đã kết luận rằng những chuyên gia trong nghề kế toán phải hiểu biết những kỹ năng nghề nghệp cần thiết

 Về yếu tố sản phâm đầu ra của đội nhóm, trong nghiên cứu của Al-Beraidi and Rickards (2003) đã nhận thấy rằng các nhóm chuyên gia của lĩnh vực phi kế toán (tư vân) có điểm số cao hơn cho sự sáng tạo

2.2 Tính chặt chẽ của các giả thuyết nghiên cứu

Giả thuyết nghiên cứu là một kết luận giả định do nhà nghiên cứu đặt ra để theo dõi, xem xét, phân tích, kiểm chứng trong quá trình nghiên cứu Trong đề tài của mình, tác giả đã nêu lên 6 giả thuyết như sau:

H1 Những chuyên gia trong lĩnh vực kế toán sẽ trình bày những mức độ hỗ trợ của lãnh đạo cho sự sáng tạo thấp hơn một cách đáng kể so với những người trong những khu vực phi kế toán

H2 Những chuyên gia trong lĩnh vực kế toán sẽ trình bày những mức độ của động

cơ nội tại thấp hơn một cách đáng kể so với những người trong những khu vực phi

kế toán

H3 Những chuyên gia trong lĩnh vực kế toán sẽ trình bày sự hỗ trợ của tổ chức cho sự sáng tạo kém hơn đáng kể so với những người trong lĩnh vực phi kế toán H4 Những chuyên gia trong lĩnh vực kế toán sẽ trình bày những hạn chế đối với

sự sáng tạo mạnh hơn đáng kể so với những người trong lĩnh vực phi kế toán

H5 Những chuyên gia trong lĩnh vực kế toán sẽ trình bày những mức độ của hoạt động sáng tạo thấp hơn đáng kể so với những người trong lĩnh vực phi kế toán H6 Những chuyên gia trong cả 2 lĩnh vực sẽ trình bày cùng mức độ về những kỹ năng nghề nghiệp

Vấn đề đặt ra: một giả thuyết nghiên cứu như thế nào thì được gọi là chặt chẽ?

Sau khi nghiên cứu lý thuyết nhóm đề xuất các tiêu chí quy định sự chặt chẽ như sau:

 Các giả thuyết có thể hiện đầy đủ nội dung cần nghiên cứu của đề tài (1)

 Các giả thuyết có thể hiện sự nối kết, tính gợi mở cho việc nghiên cứu (2)

 Giả thuyết phải đóng vai trò định hướng cho việc tổ chức quá trình điều tra và

có khả năng được kiểm nghiệm trong thực tế (3)

 Giả thuyết nghiên cứu có mối quan hệ mật thiết với mục tiêu nghiên cứu, giúp đưa ra cái nhìn sâu sắc hơn về mục tiêu nghiên cứu (4)

 Tác giả nghiên cứu có cái nhìn khách quan, không chủ ý đưa cuộc nghiên cứu theo một hướng định sẵn nhằm khẳng định giả thuyết đặt ra (5)