ÔNG LÃO ĐÁNH CÁ VÀ CON CÁ VÀNG

- Sự lặp lại tăng tiến của các tình tiết, sự đối lập của các nhân vật, sự xuất hiện của các yếu tố tưởng tượng, hoang đường.. Bài học hôm nay giúp các em nắm rõ được nhân vật, sự kiện, c

Tiết 34, 35: Văn học (Hướng dẫn đọc thêm)

(Truyện cổ tích của A Pu-skin )

I Mức độ cần đạt

- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện «Ông lão đánh cá và con cá vàng»

- Thấy được những nét chính về nghệ thuật và một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong truyện

- Giáo dục cho HS có thái độ yêu ghét rõ ràng

II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1 Kiến thức

- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm truyện cổ tích

- Sự lặp lại tăng tiến của các tình tiết, sự đối lập của các nhân vật, sự xuất hiện của các yếu tố tưởng tượng, hoang đường

2 Kĩ năng

- Đọc – hiểu văn bản truyện cổ tích thần kì

- Phân tích các sự kiện trong truyện

- Kể lại được câu chuyện

III Chuẩn bị

- Giáo viên : SGK, SGV, tham khảo tài liệu, soạn giáo án, tranh ảnh…

- Học sinh: Học bài cũ; chuẩn bị trước bài mới

IV Tiến trình lên lớp

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)

? Kể diễn cảm ngắn gọn lại truyện “Cây bút thần”?

? Nêu ý nghĩa của truyện “Cây bút thần”?

3 Bài mới

Giới thiệu bài: “Ông lão đánh cá và con cá vàng” là truyện cổ dân gian Nga, Đức

được nhà văn Nga, Pu-skin kể lại bằng 205 câu thơ Truyện giữ được nét chất phác, dung

dị của nghệ thuật dân gian lại vừa thể hiện tài năng sáng tạo của tác giả Bài học hôm nay giúp các em nắm rõ được nhân vật, sự kiện, cốt truyện qua nghệ thuật kể chuyện độc đáo của tác giả

Tiết 1

Hoạt động 1 (20 phút)

Gọi 4 HS đọc phân vai

Hướng dẫn HS đọc

GV nhận xét – sửa

- 1 HS đọc vai người dẫn truyện;

- Vai ông lão đánh cá;

- Vai mụ vợ ông lão;

- Vai cá vàng

I Đọc, tìm hiểu chung

1 Đọc, kể

2 Chú thích

Tìm hiểu 1 số chú thích 2, 5,

7, 9, 10, 11, 13, 14,

Hoạt động 2 (19 phút)

? Nêu nhận xét của em về

nhân vật ông lão?

? Trong truyện mấy lần ông

lão ra biển gọi cá vàng? Kể

tên những lần đó?

? Qua việc kể 5 lần ông lão

ra biển gọi cá vàng có

nguyên xi như nhau không?

? Mức độ của các lần ông

lão đi ra biển gọi cá vàng

được kể như thế nào?

? Sự lặp lại tăng tiến như

vậy có tác dụng như thế

nào?

Tiết 2

Hoạt động 3 (15 phút)

? Lần thứ nhất ông lão ra

biển gọi cá vàng thì cảnh

biển như thế nào?

? Mụ vợ đòi hỏi gì? Và cảnh

biển như thế nào?

? Lòng tham của mụ vợ đã

dừng lại chưa? Mụ còn đòi

hỏi gì? Và cảnh biển như

HS đọc chú thích sao Giải nghĩa 1 số chú thích khó

- Người hiền lành, chịu khó, tốt bụng, không tham lam…

- Năm lần : + Lần1: Nhờ cá vàng cho 1 cái máng lợn mới ;

+ Lần2: Nhờ cá vàng cho một cái nhà rộng ;

+ Lần3: Nhờ cá vàng cho làm nhất phẩm phu nhân ; + Lần4: Nhờ cá vàng cho làm nữ hoàng ;

+ Lần5: Nhờ cá vàng cho làm Long Vương

- Không kể nguyên xi mà có những chi tiết thay đổi

- Mỗi lần mức độ tăng lên

Kể theo mức độ tăng tiến

- Tạo tình huống gây hồi hộp

- Thể hiện được lòng tham không cùng của mụ vợ

- Làm cho tính cách nhân vật, chủ đề nổi rõ hơn

- Lần 1 biển gợn sóng êm ả

- Lần 2 mụ đòi ngôi nhà rộng/ biển xanh đã nổi sóng ;

- Lần 3: Mụ đòi làm nhất phẩm phi nhân/ biển xanh nổi sóng dữ dội ;

II Đọc – hiểu văn bản

1 Nhân vật ông lão đánh cá

- Năm lần ông lão ra biển gọi cá vàng

⇒ Biện pháp lặp lại nhưng

có sự tăng tiến

- Sự lặp lại - tăng tiến tô đậm chủ đề của truyện

2 Cảnh biển

- Yêu cầu của mụ vợ và cảnh biển

+ Đòi máng lợn/ biển gợn sóng êm ả;

+ Đòi nhà rộng/ biển xanh

đã nổi sóng;

+ Muốn làm nhất phẩm phu nhân/ biển xanh nổi sóng dữ dội;

thế nào?

? Lần 4, 5 ông lão ra biển

gọi cá vàng thì cảnh biển

như thế nào?

? Em có nhận xét gì về cảnh

biển qua những yêu cầu của

mụ vợ?

Hoạt động 4 (10 phút)

? Qua 5 lần đòi hỏi, em thấy

mụ vợ là con người như thế

nào?

? Lần 1 và lần 2 mụ vợ đã

đòi hỏi thứ gì?

? Khi của cải vật chất đầy

đủ mụ tiếp tục đỏi hỏi cái

gì?

? Em có nhận xét gì về lần

đòi hỏi thứ 5? Mụ đòi hỏi 1

thứ có thực tế không?

? Tìm những chi tiết thể

hiện thái độ của mụ vợ đối

với chồng?

? Qua các chi tiết thể hiện

thái độ của mụ vợ đối với

chồng, em có suy nghĩ gì về

cách kể chuyện?

? Khi nào sự bội bạc của mụ

vợ lên tới tột đỉnh?

Hoạt động 5 (13 phút)

- Lần 4 biển nổi sóng mù mịt ;

- Lần 5 dông tố, biển nổi sóng ầm ầm

- Cảnh biển thay đổi theo mức độ tăng dần cùng với lòng tham tăng dần của mụ vợ

⇒ Thái độ phản ứng của biển về thói xấu vô độ của nhân vật mụ vợ

- Có lòng tham không cùng

và rất bội bạc với chồng

- Máng lợn, nhà rộng ⇒ Đòi hỏi về của cải vật chất

- Đòi hỏi về danh vọng của cải ⇒ Đòi hỏi của cải, danh vọng, quyền lực ⇒ Đòi hỏi

1 quyền phép vô hạn

- Đòi hỏi 1 địa vị đầy quyền

uy nhưng không có thật

+ Mắng chồng : đồ ngốc ; + Quát to : đồ ngu ; + Mắng như tát nước vào mặt: “đồ ngu, ngốc sao ngốc thế”

+ Tát vào mặt chồng: “mày dám cãi…”

+ Nổi cơn thịnh nộ, sai người bắt chồng

- Những chi tiết nổi rõ sự nghịch lý: Lòng tham càng lớn thì tình nghĩa vợ chồng càng teo lại, rồi tiêu biến

- Lên tới tột cùng khi mụ gạt bỏ chồng – (ân nhân) đòi chính cá vàng trở thành đầy tớ hầu hạ mụ

- Kết thúc như vậy được, vì

+ Muốn làm nữ hoàng/ biển nổi sóng mù mịt;

+ Muốn làm Long Vương/ Dông tố kéo đến, mặt biển nổi sóng ầm ầm

- Cảnh biển thay đổi tăng dần

⇒ Biển phản ứng

3 Nhân vật mụ vợ

- Mụ có lòng tham không đáy

- Mụ bội bạc đối với chồng: mắng, quát, đánh, bắt … chồng

⇒ Lòng tham càng lớn thì

sự bội bạc càng tăng ⇒ Hết tình nghĩa vợ chồng

4 Ý nghĩa

? Đối với nhân vật ông lão

kết thúc truyện như vậy có

được hay không?

? Cách kết thúc như vậy có

ý nghĩa gì?

? Đối với nhân vật mụ vợ,

kết thúc truyện như vậy có

được không?

? Với cách kết thúc này, đối

với nhân vật mụ vợ em hãy

tìm 1 câu văn, câu thơ nói

về lòng tham, sự trừng phạt

…?

GV cho HS thảo luận, tùy ý

HS trả lời

? Mụ vợ đã bị ai trừng trị,

trừng trị vì tội gì?

? Trong 2 tội trên thì tội nào

nặng hơn và đáng bị trừng

trị nặng hơn?

? Cá vàng có ý nghĩa tượng

trưng như thế nào? Đại diện

cho cái gì?

Hoạt động 6 (1 phút)

GV chốt lại nội dung và ý

nghĩa cơ bản

GV hướng dẫn

ông lão không mất gì cả mà chỉ như vừa qua 1 cơn ác mộng

- Ông lão được trả lại cuộc sống bình yên,

- Kết thúc xứng đáng Mụ khổ hơn lúc đầu

VD: Tham thì thâm;

- Cá vàng trừng trị mụ vợ ở

cả hai tội: Lòng tham + sự bội bạc

- Hai tội có mối liên hệ chặt chẽ; lòng tham quá lớn thường làm cho người ta mất hết lương tri Tội bội bạc nặng hơn

- Tượng trưng cho sự biết

ơn, tấm lòng vàng của nhân dân đối với những người nhân hậu…

Cá vàng đại diện cho lòng tốt, cái thiện

HS đọc ghi nhớ

HS làm

- Ông lão đánh cá được trả lại cuộc sống bình yên

- Đối với mụ vợ là một sự trừng phạt thích đáng

5 Thảo luận

- Mụ vợ bị cá vàng trừng trị

vì lòng tham và sự bội bạc

- Cá vàng tượng trưng cho tấm lòng vàng của nhân Là đại diện cho lòng tốt, cái thiện Cá vàng còn tượng trưng cho công lý

6 Ghi nhớ: SGK tr 96

III Luyện tập

4 Củng cố, dăn dò (1 phút)

- Củng cố nội dung theo thể loại

- Tập kể diễn cảm lại câu chuyện bằng ngôi thứ nhất theo đúng trình tự các sự việc

- Học phần tìm hiểu văn bản, thuộc ghi nhớ

- Soạn trước bài: Thứ tự kể trong văn tự sự